Taumatropu

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
El floreru ta nuna cara del discu, y les flores n'otra. Al xirar el filo, créase la ilusión de ser una sola imaxe (taumatropo de 1825).

Taumátropo (del griegu θαύμα "portentu" y τρόπος "xiru"), tamién llamáu Maravía xiratoria o, n'inglés, Wonderturner, ye un xuguete que reproduz el movimientu por aciu dos imagen, que foi inventáu por John Ayrton Paris en 1824.

Consiste nun discu con dos imagen distintos en dambos llaos y un cachu de cuerda a cada llau del discu. Dambes imáxenes xúnense espurriendo la cuerda ente los deos, faciendo al discu xirar y camudar de cara rápido. El rápidu xiru produz, ópticamente, la ilusión de que dambes imáxenes tán xuntes.

El so inventu suel atribuyíse-y a John Ayrton Paris, que lo construyiría pa demostrar el principiu de persistencia retiniana, ante'l Real Colexu de Físicos de Londres, en 1824. Naquella ocasión, utilizó los dibuxos d'un papagayu y una xaula vacida pa causar la ilusión de que'l páxaru taba dientro de la xaula.

Foi bien popular na Inglaterra victoriana, los taumatropos de la dómina solíen incluyir pequenos versos acompañando a les imáxenes. Amás, ye'l precursor d'otros preseos más complexos, el zoótropo y el praxinoscopiio, precursores de la mesma del cine.

Etimoloxía[editar | editar la fonte]

El nome acuñáu pa esti aparatu traduzse como "girador de maravíes" del griegu clásicu: θαῦμα "maravía" y τρόπος "vuelta".

Inventu[editar | editar la fonte]

En 2012, creyóse qu'un taumatropo prehistóricu fuera afayáu nes cueves Chauvet en Francia,[1] pero esisten duldes de si esti discu yera consideráu como un taumátropo cuando se fabricó.

La invención del taumátropo acredítase-y xeneralmente a John Ayrton Paris. Díxose que Paris utilizó unu pa demostrar la persistencia de la visión al Royal College of Physicians en Londres en 1824.[2] Charles Babbage afirmó en 1864 qu'el taumatropo foi inventáu pol xeólogu William Henry Fitton dempués de qu'el mesmu Babbage cuntáralu cómo l'astrónomu John Herschel fixéra-y ver los dos cares d'un chelín al empar xirándolo rápido.[3]

Cómo funciona[editar | editar la fonte]

Un taumátropo ye un discu pequenu, suxetáu por dos cuerdes xuníes a cada unu de los sos llaos. Dibúxase una imaxe en caúna de les cares del discu y utilízase de tal manera que, cuando se fai xirar el discu, los dos imáxenes apaecen sobrepuestes. Pa faer xirar el discu, una de les cuerdes aguantar nuna mano y romper el discu pa endolcar el filo. Dempués, los dos cuerdes cuéyense y déxase xirar el discu llibremente. Tar gentilmente los filos va asegurar que se sigan desenrollando y endolcando. Esti movimientu causa la rotación del discu, primero nuna dirección y dempués n'otra. Cuanto más rápidu xire'l discu, más grande va ser la claridá de la ilusión.

Anque los taumátropos nun producen escenes animaes, depende del mesmu principiu de la persistencia de la visión qu'otros xuguetes ópticos pa crear ilusiones del movimientu. La persistencia de la visión ye l'habilidá que tien el güeyu de retener una imaxe aprosimao 1/20 segundos dempués que sumiera. Nesti casu concretu, el güeyu sigue viendo los dos imáxenes en cualesquier de los llaos del taumátropo pocu dempués que caúna sumiera. A midida que el traumátropo xira, la serie de flaxes rápidos son interpretaos pol güeyu como una sola imaxe continua.

Un exemplu de taumátropo tien un árbol coles cañes pelaes nun llau ente que nel otru tien fueyes. Cuando se xira, l'árbol paez que tenga toles fueyes. Otru exemplu ye un páxaru nuna banda y una xaula na otra. Cuando se fai rotar el discu, el páxaru apaez atrapáu na xaula. Esti exemplu del páxaru y la xaula foi utilizáu nel primera taumátropo y ye la imaxe más utilizada y vista nesti tipu de xuguete ópticu anguaño.[4]

Producción Comercial[editar | editar la fonte]

El primera taumatropo comercial foi rexistráu en Stationers' Hall el 2 d'abril de 1825 y publicáu por W. Phillips en Londres como El taumatropo: rondes de diversión o cómo complacer y sosprender por veces, vendiéndose en caxes de dolce o dieciocho discos. Incluyía una fueya con frases o enigmes pa cada discu, de cutiu con un significáu políticu. Paris foi xeneralmente consideráu'l so autor, pero nun se mentó'l so nome nel productu o'l so envase.[5]

El preciu d'un set (siete chelines por dolce discos o media guinea por dieciocho) foi bien criticáu yá que media guinea yera aprosimao una selmana de sueldu d'un trabayador promediu.[5] Tamién se defendió qu'el so inventor tenía derechu a ganar daqué de dineru cola so invención mientres fora una novedá, primero que fuera asonsañáu como asocediera años antes col caleidoscopiu.[6] Más tarde, Paris afirmó ganar 150 llibres nes sos vientes en Reinu Xuníu.[5]

Como yera d'esperar, les copies pirates del artiluxu nun se fixeron esperar y yeren muncho más barates. El set Thaumatopical Amusement taba disponible en caxes de seis discos por un chelín.[5]

A pesar de que'l xuguete fíxose bien popular, les copies orixinales son bien difíciles d'atopar; solamente caltiense un set producíu por W. Phillips na colección de Richard Balzer, y caltiense otru discu na Cinematheque Francaise.[5]

Taumatropos na cultura popular[editar | editar la fonte]

Nel videoxuegu "BioShock Infinite" de 2013, el páxaru y la caxa taumatropo apaez en delles ocasiones.

En 2011, na película Hugo de Martin Scorsese, la escena final empieza metanes una conversación alrodiu d'el precursores del cine, incluyendo'l taumatropo.

En 2006, na película The Prestige de Christopher Nolan, el personaxe interpretáu por Michael Caine usa un taumatropo pa esplicar la persistencia de la visión.

En 1999, na película Sleepy Hollow de Tim Burton, el personaxe interpretáu por Johnny Depp amuesa un taumatropo y la so caxa.

En 1827, el llibru Philosophy in Sport made Science in Earnest, being an attempt to illustrate the first principles of natural philosophy by the aid of popular toys and sports[7] presentó per primer vegada'l taumatropo y criticó a les sos copies inferiores. La cabecera del capítulu taba ilustrada con un dibuxu de George Cruikshank d'un home amosando'l funcionamientu d'un taumatropo a una neña y un neñu. De primeres publicóse de forma anónima, pero darréu acreditóse la so autoría a John Ayrton Paris.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «A night at the pictures, caveman style».
  2. «¿Qué ye un taumatropo?». Consultáu'l 29 de xineru de 2017.
  3. Babbage, Charles (1864). Passages from the Life of a Philosopher, 189.
  4. «Thaumatrope». Consultáu'l 29 de payares de 2017.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Herbert, Stephen. «Wheel of Life - The Taumatrope» (inglés). Consultáu'l 29 de xineru de 2017.
  6. The New monthly magacín and universal register. [Continued as] The New monthly magacín and literary journal (and humorist) [afterw.] The New monthly (magacín). (en en).
  7. Paris (1827). Philosophy in Sport made Science in Earnest, 338.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Taumatropo