Toxicidá

De Wikipedia
(Redirixío dende Tóxicu)
Saltar a navegación Saltar a la gueta


Símbolu identificativo de les sustances tóxiques.

La tosicidá ye la capacidá de dalguna sustanza químico de producir efectos perxudiciales sobre un ser vivu, al entrar en contactu con él. Tóxicu ye cualquier sustanza, artificial o natural, que tenga tosicidá (esto ye, cualquier sustanza que produza un efectu dañible sobre los seres vivos al entrar en contactu con ellos). L'estudiu de los tóxicos conozse como toxicoloxía.

Nenguna sustanza químico pue ser considerada non tóxica, cuidao que cualquier sustanza (agua, osíxenu) ye capaz de producir un efectu tóxicu si alministra la dosis abonda. Esto queda representáu na famosa frase de Paracelso «namái la dosis fai al venenu». Toles sustances tienen tosicidá; sicasí unes tienen mayor tosicidá qu'otres. La intoxicación ye l'estáu d'un ser vivu nel que s'atopa so los efectos perxudiciales d'un tóxicu.

Etimoloxía[editar | editar la fonte]

El términu tosicidá deriva del axetivu cultu tóxicu. Ésti vien del llatín toxicus, que dio tamién en español el sustantivu tósigo, ‘venenu’. Dambos deriven del griegu τοξικός (toxikós, ‘relativu al arcu’) y ésti de τόξον (tóxon, ‘arcu’, ‘flecha’).[1] El significáu actual provien de la espresión τοξικὸν φάρμακον (toxikón fármakon, ‘venenu [p'aplicar] nes fleches’).[2] Provien del mitu de Hércules cuando nes 12 pruebes que-y fai faer la diosa Hera, nuna d'elles, cuando hai de matar a la Hidra, una culiebra de 9 cabeces, Hércules papa la punta de les fleches con el sangre de la Hidra, que ye venenosa. Y de ende, la relación ente arcu y venenu de la palabra tóxicu.

Factores qu'inflúin na tosicidá[editar | editar la fonte]

La tosicidá d'una sustanza químico depende de:

  1. Les sos propies característiques químiques: tosicidá inherente (cuantía de la dosis tóxica —dosis mínima necesaria pa producir efectu tóxicu—, tipu d'efectu tóxicu y gravedá del mesmu).
  2. Dosis (cantidá de sustanza qu'entra en contactu con un ser vivu)
  3. Característiques del organismu col qu'entra en contactu

La tosicidá puede ser afectada por munchos factores distintos, como la vía d'alministración (por casu si yese aplicada na flor, inxerida, esneldada, inyectada), el tiempu d'esposición, el númberu d'esposiciones (solo una dosis única o múltiples dosis col tiempu), la forma física de la toxina (sólida, líquida o gaseosa), la salú total d'un individuu, y munchos otros. Pero varios d'estos términos que solíen describir estos factores inclúyense equí:

  • Esposición grave: una esposición única (sola) a una sustanza tóxico que puede causar el dañu biolóxicu severu o inclusive la muerte; esposiciones agudes polo xeneral nun son caracterizaes con una duración mayor a un día.
  • Esposición crónica: Una esposición continua a una toxina mientres un períodu enllargáu, ye moderáu en meses o años.

Manipulación de sustances tóxiques[editar | editar la fonte]

Arramáu de petróleu na mariña.

El peligru de trabayar manipoliando sustances tóxiques derívase principalmente del desconocimientu que puedan tener el trabayadores de los riesgos pa la salú que tienen munches sustances químiques. Les sustances químiques más nocives que manipolien el trabayadores son de bien variada composición y d'efectos bien diversos sobre la salú.

El Parlamentu Européu aprobó en 2006 un reglamentu qu'establez un sistema de rexistru, evaluación, autorización y restricción de sustances químiques (REACH). Esti reglamentu obliga a los fabricantes de productos químicos peligrosos a demostrar que les sustances que tán comercializando son segures pa la salú pública y el mediu ambiente. El REACH aprobáu pol Parlamentu Européu entró a valir parcialmente'l 1 de xunu de 2007. La obligación de rexistru ye aplicable a partir del 1 de xunu de 2008, pero nel casu de delles sustances, que tienen de ser oxetu d'un rexistru previu, va poner en marcha un réxime transitoriu, qu'en dellos casos va durar hasta'l 1 de xunu de 2018. Sicasí, dellos grupos de sustances (numberaos nel Reglamentu) tán exentos de la obligación de rexistru.[3]

Los oxetivos xenerales del reglamentu REACH son ente otros los siguientes:

  • Acabar cola falta de conocencia sobre la peligrosidá de les sustances químiques.
  • Protexer a les persones y al mediu ambiente de los compuestos peligrosos.
  • Detectar, llindar y, si fuera necesariu, faer sumir de la circulación a les sustances de riesgu.
  • Tresferir la responsabilidá sobre les sustances de les autoridaes a'l productores químicos.
  • Dexar la entrada de sustances nel mercáu namái si esiste información específica disponible.
  • Asegurar qu'esiste información fayadiza sobre toos les sustances químiques y que esa información ye tresferida a toos el trabayadores que van tar en contactu con ella.
  • Fomentar la innovación pa consiguir nueves sustances más segures.
  • Simplificar la reglamentación sobre productos químicos.[3]

Pa cumplir la normativa llegal sobre sustances tóxiques nel llugar de trabayu ye necesariu llevar a cabo medición técniques pa determinar el nivel d'una sustanza peligroso. Estes midíes obligatories pueden consistir en:

  • Realizando supervisiones permanentes nel llugar de trabayu.
  • Realizando supervisiones periódiques a intervalos determinaos.
  • Realizando midíes úniques.

Por que les midíes resulten fiables riquen preseos de bona calidá, una configuración normalizada de la distribución de los preseos nel llugar de trabayu y una descripción precisa d'esti postreru, incluyendo aspeutos como la ventilación y les xeres realizaes mientres les midíes. Cada Estáu miembru de la UE tien el so propiu procedimientu pa llevar a cabu estes midíes. Anguaño, el Comité Européu de Normalización (CEN) ta ellaborando una norma pa evaluar la esposición nel llugar de trabayu.[4]

Toos el trabayadores qu'utilicen sustances tóxiques nel so llugar de trabayu tienen qu'utilizar obligatoriamente l'equipu de protección individual fayadizu, especialmente guantes, mázcares y mázcaros.

Normativa básica

  • Accidentes graves frecuentes na manipulación de sustances peligroses. Midíes básiques de prevención.[5]

Toxicoloxía[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Toxicoloxía

Na ciencia de la toxicoloxía, el suxetu de tal estudiu faise sobre'l efectu d'una sustanza o de les condiciones esternes y los sos efectos deletéreos sobre seres vivos, sistemes de biolóxicos, órganos, texíos, célules. El conceutu central de la toxicoloxía ye que los efectos dependen de la dosis.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. (1996) «τόξον», Diccionariu Manual Griegu: griegu clásicu - español. Vox: Spes.
  2. Academia de la Llingua Asturiana (2017), «tósigo» (2000 edición), Uviéu: KRK ediciones, ISBN 84-8168-208-x, http://www.academiadelallingua.com/diccionariu/index.php?pallabra=t%C3%B3sigo 
  3. 3,0 3,1 Marcu reglamentariu de xestión de les sustances químiques (REACH), Axencia Europea de Sustances y Preparaos Químicos, en Portal de la Unión Europea [21 de xineru de 2008].
  4. European Commitee for Standardization. Páxina web del CEN (n'inglés) [26 de payares de 2007].
  5. INSHT (2003), Accidentes graves frecuentes na manipulación de sustances peligroses. Midíes básiques de prevención, en ERGA, n.º 78, ISSN 213-7658, España, p. 4 [21 de xineru de 2008].

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Toxicidad