Portiellu de Toledo

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Portiellu de Toledo
Portillo de Toledo, Iglesia de Nuestra Señora de la Paz.jpg
Bandera de Portillo de Toledo.svg Escudo de Portillo de Toledo.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaBandera de Castiella-La Mancha Castiella-La Mancha
ProvinciaBandera de la provincia de Toledo.svg Provincia de Toledo
Tipu entidá conceyu d'España
alcalde de Portillo de Toledo Jose Angel Fernandez Gonzalez
Códigu postal 45512
Xeografía
Coordenaes 40°03′34″N 4°13′26″W / 40.059444444444°N 4.2238888888889°W / 40.059444444444; -4.2238888888889Coordenaes: 40°03′34″N 4°13′26″W / 40.059444444444°N 4.2238888888889°W / 40.059444444444; -4.2238888888889
Portiellu de Toledo is located in España
Portiellu de Toledo
Portiellu de Toledo
Portiellu de Toledo (España)
Altitú 594 m
Llenda con Santa Cruz del Retamar, Fuensalida, Novés y Maqueda
Demografía
Población 2138 hab. (2017)
Porcentaxe 0.31% de Provincia de Toledo
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
Cambiar los datos en Wikidata

Portiellu de Toledo ye un conceyu español de la provincia de Toledo, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Atiesta con Fuensalida, Novés y Maqueda, toos de la provincia de Toledo. Portiellu de Toledo atópase asitiáu al norte de la provincia de Toledo. El so términu municipal ye de 20 km² y l'altitú ye 594 msnm. Xeográficamente, Portiellu de Toledo tien una situación de ventaya cuidao que ta nel centru de la Península Ibérica, mui cerca de delles de les grandes víes de comunicación d'España y a 68 km de Madrid, pola autovía A-5 d'Estremadura.

Toponimia[editar | editar la fonte]

El términu "Portiellu" ye un diminutivu d'orixe llatinu[ensin referencies]

Historia[editar | editar la fonte]

Sicasí, paez seguro qu'el so orixe remontar a la Plena Edá Media, a los entamos del sieglu XII, fai más de 850 años. Del so nome fundacional pocu sábese. Al paecer la población originariamente denominábase Portellu; asina apaez citada nun documentu de 1152 pol qu'Alfonsu VII (reinó ente 1126 y 1157) donaba al Cabildru de la Catedral de 'Toledo l'aldega de San Nicolás (güei sumida), “et habet terminun -dicía'l documentu- (esto ye, que'l so términu atestaba) cum L'Aldea Vetula (L'Aldea Vieya, otru pueblu abandonáu), et cum Portellu (Portiellu), et cum Torrelicum (Torrijos), et cum Archicolla (Arcicollar), et cum Renales, et cum Pozuela (Renales y Pozuela yeren otros dos poblaos sumíos na actualidá), et cum omnibus istis per medium (y con toos estos por mediu)”. El términu portellu (y la so derivación portiellu) ye un diminutivu de procedencia llatina del conceutu portus (puerta), lo cual puede danos pistes sobre'l fundadores del pueblu, pos, como afirma Fernando Jiménez de Gregorio, yera una palabra propia de la llingua que nel sieglu XII falar na zona d'Asturies, d'onde de xuru procedíen el fundadores de Portiellu. Ello ye que n'otra contorna de la rexón de Toledo (en La Sisla, al Sur de Toledo, non en La Sagra, al Norte, onde s'atopa'l nuesu pueblu), esistía una aldega llamada Alportel, que significa El Portiellu, siendo ési'l conceutu propiu del idioma qu'usaben los mozárabes del centru de la Península Ibérica.

A mediaos del sieglu XVI Portiellu yera consideráu como unu de los principales pueblos nel Reino de Toledo. Adquirió'l títulu de villa mientres el reináu de Felipe IV.

Nacencia del pueblu (sieglos XI-XIII)[editar | editar la fonte]

Resulta bien difícil conocer l'orixe de Portiellu. Yá nel sieglu XVI, cuando nes Relaciones de Felipe II preguntar a los sos habitantes sobre esta cuestión, esponíen qu'el so pueblu llamábase Portiellu dende siempres, y que desconocíen que se llamara d'otra manera. Afirmaben, igualmente, que nun sabíen por qué llamábase Portiellu, nin quién foi'l so fundador, anque tamién esponíen dos cuesas que güei confirmen los documentos que se caltienen: que Portiellu ye un pueblu antiguu (tien nueve siglos d'hestoria), y que nun foi conquistáu a'l musulmanes. Efectivamente, tou indica que foi un grupu de cristianos el que fundó Portiellu; un grupu de cristianos que vieno repoblar la rexón toledana tres la cayida de la ciudá de Toledo en manos del rei Alfonsu VI, en 1085. Anque delles noticies, nun se sabe con qué rigor histórico, falen de la esistencia d'un núcleu de población cristiana na zona onde güei ta Portiellu (en plenu corazón d'A el-Ándalus) casi veinte años antes de la conquista de Toledo polos cristianos, los documentos de la dómina señalen que Portiellu lo fundaron los repobladores que traxo a la rexón Alfonsu VI, una vegada fíxose col control de la zona.

Nel añu 1085 esi rei, Alfonsu VI de Llión y de Castiella (reinó ente 1065 y 1109), conquistaba Toledo. Yera la primera gran urbe qu'un monarca cristianu consiguía arrampuñar el musulmanes d'A el-Ándalus, y, pa más inri, tratar de l'antigua capital de los visigodos, d'aquel pueblu que, en venciendo a los romanos y faese col control de la Península Ibérica (nel sieglu V), venciera ante l'exércitu islámicu (a partir del añu 711). Por eso les repercusiones de la ocupación de Toledo pol Cristianismu dexáronse notar en toa Europa.

Controlada la ciudá de Toledo, los cristianos empecipiaron una trabayosa actividá repobladora, que pretendía atraer a la contorna de la urbe el máximu númberu de xentes de la so relixón, p'asegurase asina'l control del territoriu. Mientres, cientos de musulmanes partíen escontra La Mancha o a la rexón andaluza, medrosos de los nuevos dominadores del reinu de Toledo. Sicasí, nun diben rindir se. Sabiéndose inferiores al exércitu del rei Alfonsu VI nel campu de batalla, el musulmanes pidieron el socorru de los almorávides, un grupu islámicu ultrarreligioso que controlaba'l Norte d'África, y que, una vegada na Península, ganaría en delles ocasiones Alfonsu VI, llegando a matar al so fíu Sancho (l'herederu del tronu) nuna tarrecible llucha. Aun así, Toledo enxamás volvería ser d'el musulmanes.

Ye nesta dómina na que naz Portiellu: nuna dómina de guerra y de dolor, de fanatismos relixosos y d'apasionamientos políticos. Los primeros años del sieglu XII tuvieron marcaos pol enfrentamientu militar ente'l Cristianismu y l'Islam, relixones ambes que pretendíen faese col control de tola Península, una a cuenta de la otra. Sicasí, col sieglu XII diba empezar una etapa floreciente pa los territorios qu'arredolaben la ciudá del Tajo. El rei de Castiella y de Llión otorgó munches de les tierres de la zona a la catedral toledana (establecida sobre l'antigua mezquita mayor d'el musulmanes). Amás concediéronse grandes latifundios a importantes monesterios y a nobles. Otros territorios, pela contra, punxéronse sol control del Conceyu cristianu que diba rexir la ciudá de Toledo. La misión de tolos dueños de tierres diba ser la mesma: establecer nuevos pobladores na contorna p'afitar el poder del Cristianismu na zona; daqué a lo que s'oponíen los almorávides, qu'añalmente percorríen la redolada de Toledo llevando la devastación a aldegues y campos.

Administración[editar | editar la fonte]

Alcaldes dende les eleiciones de 1979
Llexislatura Nome Partíu
1979-1983 Román Pérez Lorenzo Independiente
1983-1987 Gregorio Gómez Pérez Partíu Socialista Obreru Español PSOE
1987-1991 Esteban Gómez Pérez Partíu Socialista Obreru Español PSOE
1991-1995 David Ordóñez Sánchez Izquierda Unida (logo).svg IX
1995-1999 David Ordóñez Sánchez Izquierda Unida (logo).svg IX
1999-2003 Luis Gómez Rodríguez PP PP
2003-2007 Luis Gómez Rodríguez PP PP
2007-2011 Luis Gómez Rodríguez PP PP
2011-2015 José Ángel Fernández González Partíu Socialista Obreru Español PSOE
2015- José Ángel Fernández González Partíu Socialista Obreru Español PSOE

.


Demografía[editar | editar la fonte]

Na siguiente tabla amuésase la evolución del númberu d'habitantes ente 1996 y 2006 según datos del INE.


Gráfica d'evolución de Portiellu de Toledo ente 1900 y 2006
Fuente Instituto Nacional d'Estadística d'España - Ellaboración gráfica por Wikipedia

Monumentos y llugares d'interés[editar | editar la fonte]

La Ilesia Parroquial col títulu de La nuesa Señora de la Paz foi construyida en tiempos non antiguos y nada tien d'arte arquitectónico. Tratar d'un edificiu rectangular de 30 m de llargu y 10 m d'anchu, con un altor de 9,5 m, con dos capilla llaterales a entrambos llaos del altar mayor. Al llau de la ilesia esiste un terrén o espaciu que sirvió nos sos tiempos como campusantu de la villa y qu'anguaño ta ocupáu por un salón parroquial y un pequenu xardín.

Como obres d'arte que decoren la ilesia nel so interior, esisten cinco cuadros de gran valor pictóricu, donaos pol so autor, el pintor D. Pedro Gómez, artista de la localidá. Estos son: “Milagru de los Santos Mártires” y “Oración nel Güertu”, orixinales, “San Franciscu d'Asis”, “L'Asunción de la Virxe” y “El Cristu Crucificáu”, copies.

Anterior a 1936 esistía un crucifixu de talla nel altar mayor, obra del escultor Martínez Montañés (1568-1648), ya igualmente una imaxe de talla de la Virxe de la Paz, esculpida n'América, según otres imáxenes tamién de talla de los Santos Mártires, que güei tendríen un incalculable valor artísticu.

Nel añu 1911 treslladar a esta villa les reliquies de les autenticas cabeces de los Santos Mártires, San Cosme y San Damián, dende'l Real Monesteriu de les Descalces de Madrid. Fueron recibíes col ceremonial de costume. El pueblu en masa salió pela rodiada d'esta villa a recibiles, acompañando al cleru y autoridaes, y güei caltiénense nel templu parroquial.[ensin referencies]

Fiestes[editar | editar la fonte]

  • 24 de xineru: Festividá La nuesa Señora de la Paz.
  • 27 de setiembre: Festividá de los Santos Mártires S. Cosme y S. Damián.
  • 10 d'ochobre: Festividá de los Santos Mártires (Mártires chicos).

Fíos pernomaos[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Portillo de Toledo