Pnom Penh

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Pnom Penh
Bandera de Camboya Camboya
Phnom Penh aerial.jpg
Alministración
País Bandera de Camboya Camboya
Tipu entidá ciudá
Alcalde/esa Pa Socheatvong
Xeografía
Coordenaes 11°33′00″N 104°55′00″E / 11.55, 104.91666666667Coordenaes: 11°33′00″N 104°55′00″E / 11.55, 104.91666666667
Error de Lua en Módulu:Minimapa na llinia 442: Unable to find the specified Minimapa definition. Neither "Module:Minimapa/data/Camboya" nor "Template:Minimapa Camboya" exists.
Superficie 678.46 km²
Altitú 14 m
Llenda con Mukh Kamphool District
Demografía
Población 1 501 725 hab.
Densidá 2213,43 hab/km²
Más información
Fundación 1372
Prefixu telefónicu 023
Llocalidaes hermanaes Shanghai, Londres, Providence, Long Beach, Vientián y Bangkok
www.phnompenh.gov.kh
Cambiar los datos en Wikidata

Phnom Penh (en jemer, ភ្នំពេញ, pronunciáu [pʰnum pɨɲ]),[1][2] ye la capital de Camboya y el primer centru urbanu del país. Foi la capital del país dende la colonización francesa de Camboya y creció hasta convertise nel principal centru económicu ya industrial, amás del centru políticu, cultural y diplomáticu de Camboya. Na área metropolitana viven unos 2,2 millones d'habitantes.[3]

Ye la see del gobiernu y un centru comercial importante nel Sudeste Asiáticu pola so estratéxica situación xeográfica nel delta y la confluencia de los ríos Mekong, Sap y Bassac, que la faen puertu fluvial con salida al mar de la China Meridional. Como centru turísticu, la ciudá caltien l'ambiente cultural asiáticu y la so revesosa hestoria.

Yera conocida como la Perlla d'Asia», y foi considerada una de les ciudaes franceses más guapes de Indochina nos años 1920. La ciudá, xuntu Siem Reap y Sihanoukville, ye un significativu destín turísticu del país, tantu a nivel local como mundial. Foi fundada en 1434, y ye famosa pola so bella ya histórica arquitectura y curiosos turísticos. Esisten entá un bon númberu d'edificios coloniales franceses tremaos polos grandes bulevares.

Orixe etimolóxicu[editar | editar la fonte]

Wat Phnom o Llomba Templo, el puntu onde nació la ciudá.

Nom pen, que significa lliteralmente «la llomba de Pen» toma'l so nome del Wat Phnom o «Templu de la llomba». Según la lleenda, en 1372, una vieya monxa llamada Penh o Pen foi a buscar agua al Tonlé Sap y atopó un árbol de nuez de la India que llexaba ríu abajo abasnáu pola corriente. Dientro d'un furacu del árbol atopó cuatro estatues de bronce de Buda y otra de piedra.

Daun Penh llevó les estatues a la vera un ordenó a la xente qu'atropara tierra nel nordés de la so casa hasta formar una llomba. Usó la madera del árbol pa construyir un templu enriba de la llomba onde poner les estatues, y bautizó el templu col so nome: Wat Phnom Daun Penh, que ye conocíu anguaño como Wat Phnom, una pequena llomba de 27 metros d'altor.

Nom Pen fuera llamada enantes Krong Chaktomok (jemer: ក្រុងចតុមុខ), que significa «Ciudá de los cuatro cares». Esti nome fai referencia al llugar onde los ríos Mekong, Bassac y Tonlé Sap crúciense formando una xe y onde s'asitia la ciudá. Krong Chaktomuk ye una abreviación del so nome ceremonial que-y dio'l rei Ponhea Yat y que'l so nome completu yera Krong Chaktomuk Mongkol Sakal Kampuchea Thipadei Sereythor Inthabot Borei Roth Reach Seima Maha Nokor (jemer: ក្រុងចតុមុខមង្គលសកលកម្ពុជាធិបតី សេរីធម៌ ឥន្រ្ទបទបុរី រដ្ឋរាជសីមាមហានគរ).

Esti nome ceremonial ye un nome pali, que podría traducise como «el llugar de cuatro río que da la felicidá y l'ésitu del reinu Jemer, el más altu líder, según la impenetrable ciudá del díos Indra del gran reinu».

Hestoria[editar | editar la fonte]

Muséu del Xenocidiu Tuol Sleng.
Artículu principal: Hestoria de Nom Pen

Nom Pen foi constituyida capital en 1431 pol rei Phnea Yat dempués qu'esti dexara Angkor Wat, de xuru pola fuerte presión de les invasiones tailandeses.

Esisten sicasí otros estudiosos que plantegen otres hipótesis como epidemies, falta d'alimentos y la posibilidá de nueves rutes comerciales cola China para lo cual la situación xeográfica de Nom Pen tendría mayores beneficios.

Mientres el gobiernu de los Jemeres Coloraos foi balerada de los sos habitantes, quien fueron declaraos los enemigos del réxime. Namá unes poques entidaes funcionaron mientres el so gobiernu en Nom Pen, ente elles dalgunos de los centros de tortura S-21.

En 1993, cuando se formó'l nuevu gobiernu nacional, Nom Pen empezó una nueva era. Organizaciones non gubernamentales abrieron les sos sedes na ciudá, empezar a realizar obres d'infraestructura, reparáronse antiguos edificios d'importancia única como'l Muséu Nacional o les pagodes. Sicasí, ye enforma lo que queda por faer.

La ciudá tien un modernu centru comercial, numberosos centros d'educación cimera, aveníes y grandes hoteles.

División políticu – alministrativa[editar | editar la fonte]

Ficheru:Phnom Penh 104.91726Y 11.56485N.jpg
Nom Pen vista dende l'espaciu.

El conceyu de Nom Pen tien una superficie de 678,46 km² y tien un estatus equivalente al de les provincies de Camboya. Estremar en nueve divisiones alministratives llamaes jans (distritos) y de esos nueve jans Dangkao, Meanchey, Porsenchey, Sen Sok y Russei Keo son consideraos los suburbios de la ciudá. Tolos jans atopar sol gobiernu del conceyu de Nom Pen. Los jans estrémense de la mesma en 76 sangkats (comuñes), y 637 kroms.

El conceyu ye lideráu pol gobernador, qu'actúa como la principal autoridá de la ciudá y supervisa la policía militar municipal, la policía municipal y l'oficina d'asuntos urbanos. Per debaxo del gobernador atopa'l primer vicegobernador y cinco vicegobernadores. El xefe del gabinete, qu'ostenta'l mesmu estatus que los vicegobernadores, lidera'l gabinete que consta d'ocho ayudantes del xefe del gabinete, que s'atopen al cargu de los 27 departamentos alministrativos. Cada jan tien un director.[4]

Llista de los distritos alministrativos de Nom Pen
Nome del distritu (Jan) Númberu de comuñes (sangkat) Númberu d'aldegues (phum) Población en 2008
Chamkarmon 12 sangkats 95 kroms 182 004
Chbar Ampov[5]
nuevu distritu
nuevu distritu
nuevu distritu
Chroy Changva[5]
nuevu distritu
nuevu distritu
nuevu distritu
Dangkao 15 sangkats 143 kroms 257 724
Daun Penh 11 sangkats 134 kroms 126 550
Meanchey 8 sangkats 30 kroms 327 801
Prampi Makara 8 sangkats 33 kroms 91 895
Russey Keo 12 sangkats 59 kroms 196 684
Sen Sok 3 sangkats 147 967
Tuol Kork 10 sangkats 143 kroms 171 200
Porsenchey 13 sangkats
nuevu distritu
183 826
Prek Pnov[5]
nuevu distritu
nuevu distritu
nuevu distritu

Gobiernu de la ciudá[editar | editar la fonte]

La ciudá ta rexida por un alcalde o gobernador col so gabinete nel cual el primer diputáu fai les vegaes del executor al par del primer ministru en Camboya. Hai amás cinco diputaos más del gobiernu de la ciudá.

Ye la see central del real gobiernu del Reinu de Camboya rexíu pol primer ministru y see del Palaciu Real que la so figura principal ye'l rei de Camboya. Tamién lo ye de la Real Corte de Xusticia y de les principales figures democrátiques del país.

Xeografía y recursos naturales[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Xeografía de Camboya
Clima de Nom Pen

Nom Pen alcuéntrase privilegiadamente asitiada nel alcuentru fluvial de los ríos Altu Mekong, So Mekong, Bassac y Tonlé Sap. La rexón ye conocida como Chatomuk, que significa “los cuatro cares”) y fai parte de la gran enllanada central del país escontra'l sureste.

Magar la ciudá desenvolvióse dafechu como urbe, la contorna de Nom Pen estrémense inda como zones d'una fonda vocación agrícola y la presencia de montes tropicales ente los cualos abonden árboles frutales que constitúin una importante reserva natural, según especies animales domésticos y selvaxes.

La so área total ye de 357 km².

Clima[editar | editar la fonte]

Nom Pen tien un clima tropical secu. Les temperatures suelen bazcuyar d'ente 22 y 35 °C, y el clima ta suxetu a los monzones tropicales. El monzón del suroeste sopla trayendo al interior vientos cargaos de mugor dende'l golfu de Tailandia y el océanu Índicu, de mayu a ochobre. El monzón del nordés marca l'empiezu de la estación seca, que dura de payares a marzu. La ciudá esperimenta les mayores precipitaciones de setiembre a ochobre, el períodu más secu ye en xineru y febreru.

La ciudá cunta con dos estaciones bien estremaes. La temporada d'agües de mayu a ochobre, ve altes temperatures acompañaes d'un altu mugor. La temporada seca dura de payares a abril, les temperatures pueden baxar hasta 22 °C. Pero les temperatures pueden averase a 40 °C n'abril. Los meyores meses pa visitar la ciudá son payares a febreru, cuando les temperatures, el mugor y les precipitaciones son menores.

Gnome-weather-few-clouds.svg  Parámetros climáticos promediu de/d' Nom Pen WPTC Meteo task force.svg
Mes Xin Feb Mar Abr May Xun Xut Ago Set Och Pay Avi añal
Fonte nº1: Hong Kong Observatory[6]
Fonte nº2: Weatherbase (mugor),[7] Institutu Meteorolóxicu Danés (sol)[8]

Demografía[editar | editar la fonte]

Plantía:Población histórica La población total de la ciudá pa 2006 ye de 1.441.618 habitantes con una densidá de 3.320 hab./km². Ye'l más altu porcentaxe de población urbana de too el país (57% del 32% que ye'l total de población urbana camboyana).

La tasa d'alfabetización ye del 87% (88, 1% varones, 77,7% muyeres), y la de desempléu del 12,6 % (8,9 % varones, 17,0 % muyeres).

La mayoría de los actuales pobladores de la capital son inmigrantes de les otres provincies del país (un 79,2 % de la so población). Tamién se cunten etnies minoritaries como vietnamites, chinos, tailandeses y cola arribación d'organizaciones non gubernamentales y ayudes internacionales dempués del llargu tiempu de guerres, munchos estranxeros de los cinco continentes moren y trabayen na capital del Reinu de Camboya.

El suministru d'agua en Nom Pen ameyoró notablemente en términos d'accesu, calidá de serviciu y eficiencia pola recuperación de los costos del gobiernu ente 1993 y 2006. El númberu de veceros multiplicóse por nueve, la calidá del serviciu ameyoró, pasando intermitente a un suministru continuu, les perdes d'agua amenorgar drásticamente y el serviciu de sanitariu de la ciudá pasó de ser una quiebra a llograr una ganancia sostenible. Estos llogros fueron reconocíos al traviés de premios internacionales, como'l Premiu Ramon Magsaysay de 2006 y el Stockholm Industry Water Award en 2010. La empresa de suministru de la ciudá ye la Dirección d'Agües de Phnom Penh (PPWSA). Les sos principales fontes d'agua son el ríu Mekong, el llagu Tonle Sap y les agües soterrañes.

Turismu y recreación[editar | editar la fonte]

Edificiu na área del Palaciu Real

Nom Pen ye una ciudá principal en turismu y recreación. Conserva importantes ayalgues arquitectóniques, relixosos, hestóricos y espacios pa la recreación y l'alcuentru.

Sitios como'l Palaciu Real con tou un ambiente oriental y la Pagoda de Plata, el Palaciu Nacional, Wat Phnom Pen, Tuol Slang, el Muséu del Autogenocidio de los jemeres coloraos (ver xenocidiu camboyanu) o'l Monumentu de la Independencia, son paraes frecuentes de los visitantes de la ciudá.

Nom Pen tien una bona ufierta en diversión nocherniega con casinos, discoteques, y restoranes.

Economía y negocios[editar | editar la fonte]

Edificiu del Bancu Nacional de Camboya.

Nom Pen ye'l primer centru económicu nel Reinu de Camboya. El so actual periodu de recuperación económica en tiempu de post-guerra facer un puntu obligáu d'inversiones y ayuda internacional.

La tasa de desempléu na ciudá foi del 12.6 % en 2001. La vinculación nel sector humanu foi nesi añu del 9.9 %, nel secundariu del 22.2 % y nel terciariu del 67.9 %. Pa esi mesmu añu'l númberu de persones económicamente actives algamaba 423.747 persones de los cualos 45.3 % ye mano d'obra femenina.

Un problema evidente de la ciudá ye la mano d'obra infantil y los neños de la cai.

En Phnom Penh la moneda común ye'l riel camboyanu (O$ 1 = R 4, 005), pero tamién puede axustase en dólar estaunidense, dong vietnamita y bath tailandés con restricciones.

Cultura[editar | editar la fonte]

Antigua casa colonial francesa.

Nom Pen ye la lexítima heredera de la cultura jemer, que esprésase anguaño en munchos elementos urbanos como pagodes budistes de la escuela del Teravada o n'elementos intanxibles como'l respetu escontra la figura del rei, l'idioma, el costumes, les maneres de vistise y l'organización de la familia.

Como capital, la ciudá ye tamién sitiu obligáu d'alcuentru con otres cultures estranxeres como china, la vietnamita, la tailandesa, la malaya y l'occidental.

Museos

  • Muséu Nacional de Camboya
  • Muséu del Xenocidiu Tuol Sleng
  • Biblioteca Nacional de Camboya

Arte[editar | editar la fonte]

Pagoda de Plata.
See de Correos de Camboya.

L'arte na ciudá tien el so espaciu. Esti esprésase especialmente nes característiques ancestrales de la cultura jemer como la música y la danza, que se caltienen celosamente dende'l tiempu de la gloria de Angkor Wat, que la so influencia sentir en tolos ámbitos.

Esisten numberoses agrupaciones na ciudá que se presenten en numberosos eventos.

Per otra parte, les numberoses pagodas de la ciudá caltienen escelentes trabayos artísticos en pintures que narren los relatos sagraos del budismu o de los llibros sagraos hinduistes y que los sos artistes permanecen anónimos.

Nel terrén de les artes plástiques atopamos un exemplu de la unión de la tradición jemer col arte contemporaneo nes pintures de Chhim Sothy.

Presencia lliteraria[editar | editar la fonte]

  • Atelier Parisien d'Urbanisme: Phnom Penh - Développement urbain et patrimoine. Saint-Ouen 1997.
  • Richard Werly: semeya eterna d'una ciudá intemporal. 1998.
  • Michel Igout (testu), Serge Dubuisson (Semeyes): Phnom Penh, entós y agora. White Lotus, Bangkok 2011.
  • Vann Molyvann: Khmer modernes ciudaes. Phnom Penh en 2003.
  • Helen de Grant Ross, Darryl L. Collins: Nueva arquitectura jemer, 1953-1970. Bangkok 2007.
  • Milton Osborne: Phnom Penh. A Cultural y Hestoria Lliteraria. Signal Books, 2008.

Deporte[editar | editar la fonte]

Nel so procesu de recuperación la ciudá abre tamién espaciu al deporte. Magar inda nun esiste una disciplina deportiva que s'abrir campu nel terrén internacional, el deporte qu'identifica a la ciudá ye'l Prodal o les ancestrales artes marciales camboyanes. Dichu deporte tien el so parte nel Muay Thai.

Na ciudá'l principal centru deportivu ye l'Estadiu Nacional Olímpicu de Camboya, que foi construyíu en 1964 por cuenta de los Xuegos Olímpicos del sudeste Asiáticu, que nun fueron celebraos por cuenta de los problemes que travesó'l país mientres esi períodu. Ye obra del arquiteutu camboyanu Vann Molyvann. Tien capacidá pa 50.000 espectadores. Foi la see de la selección de fútbol de Corea del Norte mientres les eliminatories para Copa Mundial de 1966, celebrada en Inglaterra. Mientres los años del réxime de los Jemeres Coloraos foi utilizáu con fines macabros, y nes décades subsiguientes cayó en desusu. En 2000, sicasí, foi reparáu por una firma taiwanesa.

Estadios

  • Estadiu Olímpicu; con una capacidá de 50.000 asientos foi construyíu p'allugar los Xuegos del Sudeste Asiáticu en 1963.
  • Estadiu Lambert; tamién conocíu como Estadio Viejo o Antiguu Estadiu, atopar al norte de la ciudá.

Cultu relixosu[editar | editar la fonte]

Templu Wat Preah Puth

Templos

  • Pagoda de Plata
  • Wat Phnom
  • Wat Botum
  • Wat Preah Puth
  • Wat Ounalom
  • Wat Lanka
  • Wat Toul Thom Pong
  • Wat Koh
  • Wat Neuk Kawann
  • Wat Sarawan
  • Wat Sampov Mexes
  • Wat Mohamontrei
  • Wat San Somsokol
  • Wat Svay Poper
  • Wat Que

Mezquites

  • Mezquita Nur ul-Ihsan
  • Un Nur-mezquita An-Na'im

Obispáu

  • Diócesis de Phonm Penh
  • Catedral de Phnom Penh (destruyíu)

Tresporte[editar | editar la fonte]

Aeropuertu Internacional de Nom Pen.

Nom Pen cunta col Aeropuertu Internacional de Nom Pen (Aeropuertu Internacional de Pochengtón) que lo comunica esencialmente con Bangkok, Ciudá Ho Chi Minh, Manila, Singapur, Kuala Lumpur, Hong Kong y Vientián. Tamién hai vuelos nacionales que lleven principalmente a la provincia de Siem Riep y a otres provincies que'l so accesu ye difícil per carretera.

La ciudá nun cunta con serviciu urbanu d'autobús. Hai un serviciu de taxi. La manera popular de movese dientro de la ciudá ye per mediu de les moto-taxis (moto-dop).

La ciudá nun tien una terminal de tresporte intermunicipal y les llínees de buses de y escontra otres provincies allugar en dellos puntos neurálxicos de la ciudá como'l Mercáu Central.

La ciudá como puertu fluvial tien amás el serviciu de barcos que van a distintes provincies del país y lleven mercancía y pasaxeros.

Educación[editar | editar la fonte]

Institutu Budista

Nom Pen en tiempu de recuperación constituyir nel primer centru educativu del país, especialmente no que se refier a educación cimera. El 82,7 % de la población de la ciudá ta alfabetizada (dato año 2001)[ensin referencies], de los cualos el 88,1 % correspuende a varones y el 77,7 % a muyeres. Ello afecta de xacíu l'empléu femenín.

La educación cimera recibió ayuda internacional ya inda se debe esperar por que esta adquiera un rangu preponderante nun país onde prima un ambiente de supervivencia económica y polo cual estudiar ye inda vistu como un privilexu de pocos. Esiste sicasí una proliferación de centros d'estudiu técnicos que preparen nueves xeneraciones pa una puesta vinculación llaboriar.

  • École Royale d'Administration (YERA) o escuela d'alministración.
  • La Universidá Real de Nom Pen (Royal University of Phnom Penh (RUPP) o L'université Royale de Phnom Penh (URPP)), ye la mayor y más antigua institución educativa d'educación cimera del país. En 2008 la universidá cuntaba con más de 10 000 estudiantes en trés campus, y ufiertaba una amplia ufierta de cursos na Facultá de Ciencies, la Facultá de Ciencia Sociales y Humanidaes y l'Institutu de Llingües Estranxeres (IFL).

Hai unes 50 instituciones d'educación cimera en Camboya, la mayoría ensin campus. Delles ONG internacionales, como A New Day Cambodia, rexenten instalaciones educatives independientees amás de les escueles públiques.

Otres instituciones relevantes son:

Medios de comunicación[editar | editar la fonte]

Diarios[editar | editar la fonte]

En jemer
n'inglés
en chinu

《高棉日报》(Diariu Jemer)

  • 《新柬埔寨》(Nueva Camboya)

Revistes[editar | editar la fonte]

  • AsiaLIFE Guide Phnom Penh, una revista mensual n'inglés
  • Pocket Guide Cambodia publica cuatro empones dixebraes pa visitantes y residentes anglófonos
  • F Magacín ye la primer revista de moda de Camboya. Editada n'inglés y jemer.
  • SOVRIN Magacín, ye la principal revista de moda de Camboya, editada en jemer.

Radio[editar | editar la fonte]

  • Camboya National Broadcasting
  • Duce FM (Khmer, en chinu)
  • Voz de Nueva Vida
  • FM90
  • Ta Phrom Radio
  • Internacional francés (en francés)
  • FM93.5
  • Águila 95
  • Planet 97FM
  • Love FM (n'inglés)
  • FM98
  • FM99
  • FEBC MANILA
  • BBC (n'inglés)
  • Radio Australia (n'inglés)
  • WMC Radio
  • Radio Municipal (Khmer)
  • Radio Truébanu
  • Khmer FM

Sitios de noticies en llínea[editar | editar la fonte]

Personaxes nacíos en Nom Pen[editar | editar la fonte]

El rei de Camboya, Norodom Sihamoní.

Políticos[editar | editar la fonte]

Artistes[editar | editar la fonte]

Ciudaes hermanaes[editar | editar la fonte]

Nom Pen ta hermanada con:[9]


Predecesor:
Bandera de Rusia San Petersburgo
World Heritage Logo global.svg
See de les Sesiones del Comité del Patrimoniu de la Humanidá

2013
Socesor:
Bandera de Qatar Doha

Vease tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. <Ph- ye una oclusiva aspirada, ente que <-nh> ye una nasal sorda.
  2. Headley, Robert and others. 1977. Cambodian-English Dictionary. Washington, Catholic University Press. ISBN 0-8132-0509-3
  3. NIS (August 2009). Xeneral Population Census of Cambodia 2008. National Institute of Statistics, Ministry of Planning. p. 23.
  4. [1]
  5. 5,0 5,1 5,2 http://khmerization.blogspot.com/2013/12/new-districts-signed-into-being-by-pm.html
  6. «Climatological Information for Phnom Penh, Cambodia». Hong Kong Observatory. Consultáu'l 11 d'agostu de 2012.
  7. «Weatherbase: Historical Weather for Phnom Penh». Weatherbase. Consultáu'l 11 d'agostu de 2012.
  8. John Cappelen. «Cambodia - Phnom Penh» (danés). Climate Data for Selected Stations (1931-1960). Archiváu dende l'orixinal, el 22 de payares de 2015. Consultáu'l 9 de marzu de 2013.
  9. «Sister Cities». Phnompenh.gov.kh. Archiváu dende l'orixinal, el 22 de payares de 2015. Consultáu'l 31 d'ochobre de 2012.
  10. 10,0 10,1 «Cambodia's Phnom Penh, Thailand's Bangkok become "sister cities"». Global Times. Archiváu dende l'orixinal, el 22 de payares de 2015. Error de cita: La etiqueta <ref> ye inválida; el nome «10.2F10.2F2012» ta definíu delles vegaes con distintu conteníu

Bibliografíes y centros de documentación[editar | editar la fonte]

  • Cambodia in the Early 21st Century. Media Business Network International and Promo-Khmer, under the auspices of the Royal Government of Cambodia. Discovering Phnom Penh City and Around, págs. 573 – 601. Phnom Penh, Reinu de Camboya, 2000.
  • Voices from S-21, Terror and History in Pol Pot´s Secret Prison. David Chandler. Silkworm Books, Chian Mai, Tailandia, 2000.
  • Angkor. Dawn Rooney. Odyssey Guides, Hong Kong, 2003.
  • Cambodia Year Zero. François Ponchaud, Nueva York, 1977.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Bot icon2.svg
Artículu de traducción automática a partir de "Nom Pen" que necesita revisión. Quita l'avisu cuando tea correxíu.