Pendón de San Isidoro

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Pendón de San Isidoro tres la restauración del añu 1900. Orixinalmente, en forma de bandera farpada, foi una ellaboración d'ente 1350 y 1375 realizada a partir de los elementos d'una lleenda haxográfica del sieglu XIII na que San Isidoro intervenía milagrosamente en sofitu del sitiu de Baeza. Sicasí, esta plaza nun foi tomada pola fuercia, sinón que capituló. Amás, los elemendos heráldicos qu'apaecen alusivos a Castiella y Llión solo pueden ser posteriores a 1231.

El pendón de San Isidoro o pendón de Baeza ye un emblema vexilológico del tercer cuartu del sieglu XIV qu'amuesa a Isidoro de Sevilla como caballeru guerreru, reflexando una lleenda consolidada a finales del sieglu XIII sobre tomar de Baeza nuna batalla qu'ayudaría a ganar el santu lletráu en 1147. Topar so estrictes midíes de caltenimientu y seguridá nel Muséu de la Real Colexata Basílica de San Isidoro, en Llión. Anguaño'l pendón ye consideráu reliquia nacional[ensin referencies], concediéndose-y honores de Capitán Xeneral y alférez perpetuu na persona del Xefe del Estáu español: Xuan Carlos I.

Los elementos figuraos nel pendón, orixinalmente dispuestos nuna bandera farpada, reestructurar nel añu 1900 disponiéndose nun pañu de tafetán carmesí adamascáu:

  • La imaxe armada del santu sevillanu a caballu.
  • Una nube de la cual sale una mano qu'empuña una espada, más una estrella que la surmonta n'alusión a Santiago'l Mayor.
  • Representaciones heráldiques de Castiella y Llión.

Historia[editar | editar la fonte]

Les fontes históriques primaries fiables confirmen, contrariamente a lo que sostien la lleenda, que Baeza nun foi conquistada en 1147, sinón que se rindió por capitulación. Per otru llau, la datación a partir de la versión llexendaria aportada en tradicional que fechaba'l pendón en tiempos de Alfonso VII ye incorrecta. A esti respectu, la presencia de les armes del Reinu de Castiella, que son posteriores a 1231, constituyíen un anacronismu resalváu por aciu el recursu a esplicar la so presencia como productu d'una interpolación posterior que, sicasí, nunca foi demostrada. Con éses el pendón foi probablemente ellaboráu, na so configuración primitiva, con posterioridá a la lleenda haxográfica del sieglu XIII que consolidó, a finales de dichu sieglu, los elementos que na segunda metá del sieglu XIV (probablemente ente 1350 y 1375) quedaríen reflexaos na ellaboración del pendón isidoriano, que tuvo llugar por cuenta de la refundación d'una confrería que, primeramente, solo foi d'ayuda y sufraxu a los difuntos d'esta sociedá y nun tenía nengún cometíu militar.

Lleenda[editar | editar la fonte]

El pendón reflexa una lleenda de finales del sieglu XIII que rellata cómo nel branu de 1147, cuando les tropes d'Alfonso VII avanzaben escontra Almería, viéronse frenaes pola resistencia musulmana na ciudá de Baeza. L'exércitu cristianu preparó un cercu militar en redol a la ciudá col fin de conquistala, pero la resistencia musulmana esbarató les mires d'Alfonso VII, hasta'l puntu de que les huestes lleoneses consideraron llevantar el cercu a la ciudá. Nesi momentu, cunta la lleenda que San Isidoro intervieno en sofitu de los cristianos, y de esta forma l'emperador acabó entrando triunfante en Baeza el 25 de xunetu, día de Santiago.[1]

El pendón na batalla de Guadalhorce[editar | editar la fonte]

El 29 d'agostu de 1326, mientres el reináu de Alfonso XI de Castiella, les tropes castellanes a les ordes del célebre escritor Don Juan Manuel, nietu de Fernando III, ganaron a les fuercies del reino de Granada, dirixíes pol xeneral Ozmín, na batalla de Guadalhorce,[2] onde perdieron la vida unos 3.000 musulmanes.[3] Y en la Gran Crónica d'Alfonso XI conseñóse qu'en dicha batalla'l pendón de Baeza foi rotu polos granadinos y que l'alférez que lu llevaba, que'l so nome nun ye mentáu, morrió defendiéndolo,[4] y l'historiador Joseph O'Callaghan afirmó que'l pendón rotu foi'l célebre Pendón de San Isidoro, conocíu tamién como Pendón de Baeza, y que esta ye la primer vegada en que dichu pendón foi mentáu nel sieglu XIV pol so usu nuna batalla.[5] Sicasí, cuidao que el pendón ta datáu ente 1350 y 1375, ye imposible que l'usáu na batalla de Guadalhorce fuera l'anguaño llamáu pendón de Baeza o de San Isidoro.[6]

Diversos historiadores señalen que l'alférez mayor de Baeza, Pedro Martínez de Xódar, foi'l que morrió heroicamente defendiendo'l pendón de la so ciudá na batalla de Guadalhorce,[7] y tamién afirmen qu'en perdiendo les manos, l'alférez sostener colos sos brazos amputaos hasta que morrió,[8] y que por cuenta de la so fazaña los sos descendientes usaron l'apellíu Alférez de Jódar.[7][lower-alpha 1]

Memoria actual[editar | editar la fonte]

Por cuenta de la so gran importancia histórica pa Llión, una de les cais d'esta ciudá lleva'l so nome: cai del Pendón de Baeza.

El 31 de mayu de 2012, la ciudá de Baeza concedió la so medaya d'oru a la Bien Pernomada, Real ya Imperial Confrería del Milagrosu Pendón de San Isidoro.[9]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Fernando González-Doria conseñó na so Diccionariu heráldicu y nobiliariu de los Reinos d'España que los descendientes del alférez Pedro Martínez de Xódar usaron l'apellíu Alférez de Xódar y consiguieron un privilexu de nobleza del rei Alfonso XI de Castiella, que sería más tarde confirmáu por Enrique III. Y tamién afirmó que nel escudu d'armes d'esta familia apaez, sobre un campu d'oru, un moral de sinople con frutu de gules y dos cuervos de sable asitiaos al pie del moral, arrodiáu tou ello con una bordura de gules y con ocho sotueres d'oru. Cfr. González-Doria (2000), p. 378.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Leonoticias.com (8 de xunu de 2012) (n'es). Avenida lleonesa-En-Baeza-vn99821-vst216 Una avenida 'lleonesa' en Baeza. Llión: Dende Llión al Mundu. http://www.leonoticias.com/frontend/leonoticias/Una Avenida lleonesa-En-Baeza-vn99821-vst216. Consultáu 'l 19 de xunu de 2017. 
  2. Vázquez Campos, 2006, p. 312.
  3. O'Callaghan, 2011, p. 149.
  4. Catalán, 1977, pp. 388-389.
  5. O'Callaghan, 2011, p. 150.
  6. Montaner Frutos, 2009.
  7. 7,0 7,1 Barea López, 2012, p. 37.
  8. Vega Gutiérrez, 1953, p. 40.
  9. (n'es) La Confrería del Pendón de San Isidoro yá cunta con monolitu conmemorativo en Baeza. Corporación de Medios d'Andalucía. 11 de xunu de 2012. Archivado del original el 15 de xunu de 2012. https://web.archive.org/web/20120615095844/http://baeza.ideal.es/mundu-cofrade/466-la-cofradia-del-pendon-de-san-isidoro-yá-cunta-con-monolitu-conmemorativo-en-baeza.html. Consultáu 'l 19 de xunu de 2017. 

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • <cite style="font-style:normal" id="Referencia-Catalán-1977">Catalán, Diego (1977). en Cátedra Seminariu Menéndez Pidal: Gran Crónica d'Alfonso XI, 1ª, Editorial Gredos. ISBN 84-600-0796-0.
  • <cite style="font-style:normal" id="Referencia-Vázquez Campos-2006">Vázquez Campos, Braulio (2006). Los adelantraos mayores de la frontera o Andalucía (Sieglos XIII-XIV), 1ª, Diputación de Sevilla. ISBN 84-7798-230-9.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]





Pendón de San Isidoro