Narcotráficu

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Un centenar de globos llenos d'heroína que fueron tragaos y tresportaes internamente por mules (entregadores de drogues).
Rutes aérees de tráficu de drogues monitoreadas pol Comandu Sur d'Estaos Xuníos

El narcotráficu ye'l comerciu de sustances tóxiques, que engloba la fabricación, distribución, vienta, control de mercaos y reciclaje d'estupefacientes, adictivos o non, potencialmente dañibles pa la salú (conocíos comúnmente como drogues). La mayoría de les lexislaciones internacionales prohiben o llinden el narcotráficu, con penes qu'inclúin la execución per diversu medios,[1][2] anque esto varia en función de la sustanza y de la llexislación local.

Un estudiu de la ONX indica que "el tráficu global de droga xeneró aprosimao 321.6 miles de millones en 2003.[3] Esta madre cifra sería'l 1% del productu internu brutu global en 2003. El consumu de drogues ta estendíu de manera global.

Grupos illegales, mafies o tamién denominaos cartelos xestionen la cadena de suministru. Los cárteles varien en tamañu, llonxevidá y organización, dependiendo de la sustanza, rentabilidá y volume de cada procesu. Na parte cimera de la xerarquía d'estes organizaciones atopa'l xefe del cartelu, que controla la producción y distribución de la sustanza. Estos xuntu colos intermediarios financieros, blanquien los capitales llograos d'actividaes illegales graves. Na parte inferior de la xerarquía atopen los traficantes caleyeros de baxu rangu, quien dacuando son consumidores de drogues ellos mesmos y sufren drogodependencia, tamién llamaos "camellos", "xíbaros" o "dealers".

Cargueru panameño prindáu poles autoridaes cerca de la mariña de Panamá, mientres intentaba introducir 20 tonelaes de cocaína a los Estaos Xuníos.

Producción[editar | editar la fonte]

La mayor parte de les sustances estupefacientes producíes nel mundu cultivar en países de Suramérica, Sureste Asiáticu y Oriente Mediu, y dempués introduzse de contrabandu nos países consumidores

Historia[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Primer guerra del opiu

La Primer Guerra del Opiu supunxo'l primer conflictu internacional rellacionáu col narcotráficu. Inglaterra protexó cola so armada'l tráficu d'opiu ente la población xeneral de China, daqué que yera illegal por decretu imperial.[4]

Los chinos llevaron l'opiu a Méxicu pol puertu de Mazatlán y diéronse cuenta rápido de que les condiciones climátiques de Sinaloa dexaben el cultivu d'esta planta. Asina foi como s'empecipiaron les primeres rutes de narcotráficu escontra los Estaos Xuníos por territoriu mexicanu.

Los nazis alemanes afayaron dichos caminos de tráficu de drogues de los chinos.[5]

La fragmentación de la URSS provocó que munchos arsenales soviéticos, en manes de rexones separatistes, entraren nel mercáu ilícitu d'armes, nel que narcotraficantes y grupos políticos radicales fueron los sos veceros principales.[ensin referencies]

Nel 2005 el "United Nations World Drug Report" envaloró'l valor del mercáu de droga ilícitu global mientres l'añu 2003 en US$13 mil millones a nivel de producción, a US$94 mil millones al nivel de precios de mayoreo, y a US$322 basándose nos precios del menudeo y tomando en cuenta les perdes nel procesu.

Posición del gobiernu estauxunidense[editar | editar la fonte]

El gobiernu de los EE. UU. comprometióse dafechu na llucha contra'l narcotráficu. El gobiernu federal estauxunidense ye un antagonista bien enérxicu de la industria de droga, y ríxese d'alcuerdu a les normes internacionales con al respective de la llegalidá ya illegalidá de les drogues. Unu de los exemplos más revesosos ye'l Plan Colombia.

Les lleis particulares de los estaos varien enforma ente sigo, y en dellos casos contradicen les lleis federales. A pesar de la posición oficial del gobiernu estauxunidense contra'l comerciu de droga, axentes gubernamentales estauxunidenses y los sos diversos recursos viéronse implicaos nel comerciu de droga.[ensin referencies]

Oliver North, Barry Seal y Albert Albesa fueron atrapaos ya investigaos mientres l'escándalu d'Irán-Contras, implicaos nel usu del comerciu de droga como una fonte clandestina de EE. UU. pa beneficiar a los Contras. La páxina 41 del informe Kerry al senáu estauxunidense n'avientu de 1988 diz que "de fechu los mayores responsables de la política estauxunidense nun yeren ayenos a la idea de que'l dineru de la droga yera una solución perfecta a los problemes financieros de los Contras."

El veteranu de Fuercies Especiales, el militar coronel Bo Gritz (xubiláu), acusó al so país de collaborar con Manuel Noriega nel narcotráficu. Nel so llibru Called to Serve (Llamaos pa sirvir, entá non publicar n'español), Gritz detalla'l so papel como un importante emplegáu del Gobiernu estauxunidense atareado con protexer la rellación de EE. UU. con Noriega.

Contrariamente a les sos metes oficiales, sábese que'l gobiernu de los Estaos Xuníos intentó suspender les investigaciones científiques alrodiu de les consecuencies del consumu de sustances adictives. Por casu, en 1995 la Organización Mundial de la Salú (OMS) y el United Nations Interregional Crime and Justice Research Institute (Institutu de les Naciones Xuníes d'Investigaciones Interregionales sobre Crime y Xusticia) (UNICRI) anunciaron, nuna conferencia de prensa, la publicación de los resultaos del estudiu global más grande sobre'l consumu de sustances adictives. Sicasí, una decisión de l'Asamblea Mundial de la Salú prohibió la publicación del estudiu. Na sesta xunta del comité B, el representante estauxunidense amenació que "Si les actividaes de la OMS rellacionaes coles drogues nun llogren reforzar los métodos de control de droga probaos, tendrán de retirase los fondos pa los programes pertinentes". Esto llevó a la decisión d'atayar la publicación. Hasta agora llogróse recuperar namái una parte d'esi estudiu. Atópense disponibles los perfiles de consumu de la cocaína en 20 países.

Posición de dellos intelectuales[editar | editar la fonte]

Munchos son los escritores, académicos y artistes que se manifestaron en contra de les midíes que se tomen a nivel mundial en contra del tráficu ilícitu d'estupefacientes.

En Colombia, Antonio Caballero denunció per munchos años la presencia del narcotráficu na vida social, militar, política, artística y relixosa de los colombianos.[6] Nel so discursu siempres sale a rellucir lo ineficiente de la llucha en contra de les drogues, el doble moral de los países consumidores frente a los productores, la conveniencia de los primeres en caltener una guerra en contra de los narcotraficantes y la de la clase dirixente de los países productores al escudase nesti conflictu pa caltener les desigualdaes.

El autores Doug Stokes y Francisco Ramírez Cuellar demostraron dalgunes de les debilidaes más vultables del Plan Colombia, especialmente como escusa pa esterminar a les guerrilles qu'entá militen nel país.

Posición de dellos políticos[editar | editar la fonte]

La Ex Senadora colombiana Alexandra Moreno Piraquive, ta a favor de la llegalización regulada del cultivu,[7] procesamientu, comercialización y consumu de sicotrópicos (con limitación tipo Llei Antitabacu), como solución de fondu a los altos ya infructuosos costos humanos, sociales, ambientales y financieros qu'implica la llucha antidrogues. La llegalización acabaría col Mercáu negru y el consecuente Dineru negro que xenera'l Narcotráficu y tamién los daños Ambientales.[8][9].


Crime y Narcotráficu[editar | editar la fonte]

L'usu de drogues continua afectando de manera significativa, tantu na calidá de vida de les persones como en fallecimientos rellacionaos. Una estimación de 183000 muertes rellacionaes col narcotráficu fueron rexistraes en 2012. La cifra ye menor que la del 2011, l'amenorgamientu ta rellacionada con una morrina inferior en dellos países d'Asia.[10]

Los grandes cartelos, son organizaciones internacionales, que compiten de manera agresiva pol control del mercáu global y el llogru de beneficios económicos que garanticen la estabilidá de les sos organizaciones. Ente les sos aiciones illegales recuéyense:

  • Sobornos a personal xudicial
  • Pequeñes entidaes privaes
  • Seguridá: contratación de pequeñes unidaes distribuidores, contratación de bandes criminales o suxetos armaos (sicarios) que manipolien el mercáu a pequeña escala y realicen delles actividaes en favor de les organizaciones, magnicidios ente otros. Tamién s'encarguen de la seguridá de los cultivos y puntos de distribución de material ilícito.

Tienen un impautu negativu nes organizaciones o estaos, principalmente acomuñaes a los fenómenos de corrupción de les estructures políticu y xudicial, control de los medios de comunicación, llaváu d'activos, violencia, terrorismu y drogadicción.

Yá que nun pueden resolvese les disputes al traviés de los medios llegales, los participantes de cada nivel de la industria de la droga inclinar a competir ente sigo por aciu métodos violentos. A la fin de la década de los 90, nos Estaos Xuníos, el FBI envaloraba qu'el 5% de los asesinatos yeren rellacionaos col consumu o vienta de droga.

Munchos argumentaron que l'arbitrariedá de les lleis de prohibición de droga dende'l puntu de vista médicu, sobremanera la teoría d'amenorgamientu de dañu, empiora los problemes alredor d'estes sustances.[ensin referencies]

Narcotráficu droga illegal[editar | editar la fonte]

Alcohol[editar | editar la fonte]

Artículu principal: bébora alcohólico

En delles árees del mundu, particularmente en y alredor de la península arábica, prohíbese puramente'l comerciu d'alcohol. Por casu, Paquistán prohibe'l comerciu por cuenta de que la so población musulmana ye grande. Similarmente, Arabia Saudita prohibe la importación d'alcohol nel so reinu, anque'l mesmu pásase por contrabandu n'altes cantidaes. N'otres árees ye consideráu como cualesquier otra bébora, y ye llegal. N'otres árees más, hai una llende d'edá pa'l consumidores, y ye necesaria una llicencia pa vender alcohol, según tamién pueden esistir otres restricciones al so comerciu qu'afecten el so publicidá, l'horariu de vienta, los sitios, etc.

Anabolizantes[editar | editar la fonte]

Los esteroides anabolizantes empléguense como un métodu p'amontar el anabolismo. El so efeutu principal ye la crecedera del músculu esqueléticu, según el desenvolvimientu de carauterístiques sexuales masculines. Los anabolizantes tienen amás graves efeutos secundarios si usar de forma enllargada. Estes sustances tán regulaes de forma llegal pal so emplegu con fines melecinales en munchos países, magar n'otros son totalmente llegales. Na práutica del deporte de competición el consumu de anabolizantes ta consideráu una forma de dopaxe.[11]

La producción de anabolizantes rique complicaos procesos químicos y equipamientu sofisticáu, polo que se fábrica sobremanera pola industria farmacéutico llegal (con fines melecinales y veterinarios) y en llaboratorios clandestinos. Méxicu y Tailandia son esportadores de esteroides[12] yá que nestos países son sustances dafechu llegales.

Cannabis[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Cannabis (psicotropo)

La cannabis ye'l nome xenéricu d'una planta, abreviación de cannabis sativa, que contién diversos fito-cannabinoides qu'actúen sobre receptores del sistema nerviosu central. Dalgunos d'estos actúen como sicotrópicu, como'l THC, ente qu'otros non, como'l CBD.

Consúmese principalmente les sos flores (mariguana) o la resina (ḥaxís) d'éstes, los efeutos perxudiciales pa la salú son menores que los d'otres drogues, esto sumáu a les sos propiedaes melecinales, fai que s'utilice con fines melecinales nun altu espectru de dolencies, inclusive en países onde la llexislación nun ye favorable pa esto. Pero cabo resaltar los efeutos nocivos que se tienen a nivel psicolóxicu, tales como depresión, ansiedá y paranoya. Nun esiste prueba científica, qu'identifique'l cannabis como una ponte pa empecipiar l'usu d'otres drogues.

El cannabis foi prohibíu en casi tol mundu a mediaos del sieglu XX, impulsáu por Y.Y.O.O., el cuál ilegalizó la totalidá de la planta en 1937, a pesar de qu'esistía una fuerte industria basada nes aplicaciones industriales d'esta. Sicasí, na actualidá ta dexáu o toleráu'l so consumu en munchos países. Ye habitual nos países desenvueltos el cultivu d'esta planta pa la so autoconsumo.

Nel añu 2005 esistíen en tol mundu 530.000 hai de cultivos destinaos al cannabis, que producieron 42.000 tonelaes d'esta sustanza. Los mayores productores del mundu fueron Estaos Xuníos y Méxicu, anque la producción ta bien partida. El principal país productor de resina de cannabis ye Marruecos, siguíu de cerca por Afganistán. El 70% d'esta resina consumir n'Europa occidental.[13]

Cocaína[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Cocaína

Ye un alcaloide tropano cristalín que se llogra de les fueyes de la planta de coca. El nome vien de la coca amás del sufixu alcaloide -ina, formando cocaína. La cocaína pura ye estrayida orixinalmente de la fueya del parrotal de la coca que crez en América del Sur, principalmente en Perú, Bolivia y Colombia, siendo esti postreru'l mayor productor y esportador de cocaina escontra Estaos Xuníos y Europa. Anguaño, la cocaína ye una droga clasificada so la Llista II (“Schedule II”) de la Llei sobre Sustances Controlaes, lo que significa qu'hai un gran potencial d'abusar d'ella.

Fungos de Psilocybe[editar | editar la fonte]

Los fungos de Psilocybe crecen naturalmente na mayoría de los climes, polo qu'esti mercáu de droga ye menos codalosu. Aun así, puede detectase una crecedera comercial del Psilocybe, semi-legalmente nos Países Baxos ya illegalmente de les fases distintes de maduror de texíu en forma de fungu ensugáu masticable. Los psiconautes suelen cultivar o recoyer estos fungos por sigo mesmos, yá que son comunes a lo llargo del mundu.

Metanfetaminas[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Metanfetamina

La metanfetamina (desoxiefedrina) ye un potente psicoestimulante. Ye un axente agonista adrenérgico sintéticu, estructuralmente rellacionáu col alcaloide efedrina y cola hormona adrenalina.

Según el "Community Epidemiology Work Group", los númberos d'incidentes de llaboratorios clandestinos de metanfetaminas informaos al "National Clandestine Laboratory Database" menguó de 1999 a 2004. Mientres este mesmu periodu, incidentes similares aumentaron en Illinois, Michigan, Ohio y Pennsylvania. En 2004, informáronse más incidentes en Illinois (926) qu'en California (673). En 2003, los incidentes de llaboratoriu de metanfetamina algamaron un nuevu récor en Xeorxa (250), Minnesota (309) y Texas (677). Hubo namái siete incidentes de llaboratoriu de metanfetaminas informaes en Ḥawai en 2004.

Opiu[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Opiu

El comerciu ilícitu internacional nel opiu ye relativamente raru o nulu. Les principales organizaciones de contrabandu prefieren refinar l'opiu na heroína antes d'unvialos a los países consumidores, yá que pa una cantidá dada d'heroína'l valor ye enforma mayor qu'el d'una cantidá equivalente d'opiu. Como tal, la heroína ye más codalosa, y muncho más fuerte, porque se metaboliza direutamente na sustanza de la principal psicoactiva qu'asocede naturalmente na morfina del opiu. Afganistán ye'l mayor productor y esportador d'opiu nel mundu pa la producción d'heroína, anque d'esta planta tamién se deriva la morfina, otru alcaloide que ye usáu en medicina como analxésicu pal dolor.

Heroína[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Heroína

La heroína ingresa por aciu contrabandu a los Estaos Xuníos y Europa. Los niveles de pureces varien descomanadamente pola rexón: Ciudaes Nororientales tienen la más pura heroína n'Estaos Xuníos (según un informe apocayá emitíu por DEA, Elizabeth y Newark (Nueva Jersey) tien la heroína calidable más pura nes cais en dichu país). La heroína ye una droga fácil de contrabandear porque una pequeña probeta puede contener centenares de dosis. La heroína tamién ye llargamente usada de manera illegal como una droga poderoso y adictivo que produz intensa euforia que de cutiu sume cola creciente tolerancia. Esti "golpe" vien de la so alta solubilidá proporcionada polos dos grupos de acetato, ente que produz una penetración bien rápida na barrera del fluyíu sanguineu al celebru dempués del so usu. Una vegada na riega sanguínea, la heroína conviértese rápido en morfina. La morfina xune entós a los receptores del opioide nel celebru y el gordón espinal, mientres causando los efeutos suxetivos. Pueden tomase heroína y morfina o alministrala de delles maneres, incluyendo resoplado ya inyección. Estos tamién pueden fumase esneldando los vapores producíos cuando son recalentados (conocíu como "cazando'l dragón").

Les penalidaes por contrabandear heroína son de cutiu aspres na mayoría de los países. Dellos países del sudeste asíatico castiguen con pena de muerte el contrabandu illegal d'heroína o morfina, que son parte de la Convención Única sobre Estupefacientes. En Singapur y Malasia, el castigu pol tráficu, posesión y usu d'heroína y morfina ye más severu qu'inclusive pa les otres drogues, incluyendo otros opioides y la cocaína.

Morfina[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Morfina

La morfina ye un alcaloide fenantreno del opiu, siendo preparáu'l sulfatu por neutralización con ácidu sulfúrico. Ye una sustanza controlada, opioide agonista utilizada en premedicación, anestesia, analgesia, tratamientu del dolor acomuñáu a la isquemia miocárdica y pa la disnea acomuñada al fracasu ventricular esquierdu agudu y edema pulmonar. Ye un polvu blanco, cristalín, inodoro y soluble n'agua.

Anque la morfina ta catalogada como droga alucinógena prohibida en dellos países d'Asia, ye una droga bien utilizada en medicina como analxésicu pal dolor. Sicasí, el comerciu d'esta droga ye severamente controláu poles autoridaes de cada país, evitando que termine comercializándose nes cais de manera illegal.

Tabacu[editar | editar la fonte]

Artículu principal: tabacu

El comerciu de tabacu, magar ye llegal, ta gravado na mayoría de los países con fuertes impuestos[14] y por otru, cubrir los gastos sanitarios derivaos de les enfermedaes causaes pol tabaquismu. Na Xunión Europea, los impuestos representen siquier el 70% del preciu de vienta del tabacu,[15] xubiendo hasta'l 80% nel Reinu Xuníu.[16] Ye por ello que'l contrabandu ufierta un altu marxe de beneficios.

N'Estaos Xuníos los impuestos del tabacu varien descomanadamente ente los distintos estaos,[17] lo que favorez el contrabandu internu al traviés de les fronteres estatales. Per otra parte, estos impuestos son más baxos qu'en Canadá, lo que xeneró un fluxu de mercancíes illegales en dicha frontera. El reinu de Bután prohibió la vienta de tabacu en 2004, lo que provocó l'apaición d'un codalosu mercáu negru.

Envalórase qu'un terciu de la producción global de tabacu acaba nel mercáu negru.[18] En munchos casos son les mesmes tabacaleras les que se beneficien: Altadis,[19] British American Tobacco,[20] Philip Morris[21] viéronse arreyaes en casos de contrabandu.

El comerciu illegal de drogues llegales[editar | editar la fonte]

Les drogues llegales como'l tabacu y l'alcohol pueden convertise en mercancía de contrabandu y comerciu illegal si la diferencia del preciu ente l'orixe y el destín ye lo suficientemente alto pa faelo codalosu. Colos impuestos nel tabacu, (muncho más altos nel Reinu Xuníu qu'en restu d'Europa) ésti ye un problema considerable nel Reinu Xuníu. Tamién suel ser illegal vender o apurrir tabacu o alcohol a menores, lo cual ye consideráu como contrabandu na mayoría de los países.

Drogues prescrites[editar | editar la fonte]

Delles drogues que pueden adquirise legalmente con prescripción médica tamién tán disponibles per medios illegales, esaniciando la necesidá pa fabricar, procesar y apurrir direutamente les drogues. Por casu: Los opioides recetados dacuando son muncho más fuertes que la heroína atopada na cai, por casu el grupu de los análogos del fentanyl. Provienen de prescripciones médiques robaes o estremaes, o dacuando vendíes per internet. Sicasí, ye muncho más fácil controlar el tráficu de drogues prescriptas que de les drogues illegales porque'l fabricante de normal ye una empresa orixinalmente llegal y asina el problema puede atopase de cutiu prontamente y neutralizase. Podría haber tamién un riesgu amenorgáu de contaminación o probeza del productu al respective de los casos de fabricación en llaboratorios clandestinos.

Internet y les sustances controlaes[editar | editar la fonte]

Esisten sitios d'internet qu'ufierten vender les sustances controlaes ensin una prescripción válida. Dichos sitios fueron reconocíos primero pola Seición de Xusticia Estauxunidense en 1999, indicando que tales sitios tuvieren operando a lo menos al traviés de los últimos años de la década de 1990. Estos dexen a distribuidores y usuarios completar les transaiciones ensin necesidá de caltener contautu direutu. Mientres munchos acepten les tarxetes de creitu, otros namái acepten dineru n'efeutivu p'amenorgar la evidencia de la esistencia de la operación. Munchos d'estos sitios entamar en países nos que les categoríes específiques de sustances controlaes son llocalmente llegales (por casu los opioides recetados en Méxicu), pero por cuenta de la naturaleza global d'internet, pueden axustar (principalmente en forma illegal) con veceros alredor del mundu. Amás de los opioides de la regla, estimulantes, y sedativos, distribúyense de cutiu llargamente los esteroides. Hasta la fecha, nun s'atopó nengún sitiu que vendiera drogues illegales como la heroína o los derivaos illegales de la anfetamina. La policía afayó dellos casos de circuitos de distribución qu'utilicen anuncios personales pa solicitar negocios de droga, utilizando contraseñes o frases preformuladas.

El narcotráficu na televisión[editar | editar la fonte]

Ver tamién: Narcocorrido

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Referencies[editar | editar la fonte]

  1. http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4487366.stm
  2. http://english.astroawani.com/news/show/two-friends-sent-gallows-drugs-trafficking-47087
  3. "UN report puts world's illicit drug trade at estimated USD$321b". Boston.com. June 30, 2005.
  4. http://www.druglibrary.org/schaffer/history/om/om15.htm
  5. nazis-en-Mexico Los nazis en Méxicu Cedillo, Juan Alberto; Los Nazis en Méxicu, Méxicu DF. Avientu de 2007.
  6. "Ceguera voluntaria" en Selmana.com
  7. Senáu de Colombia (2 de febreru de 2010). «gobiernu americanu-al plan-colombia-obliga-a-replantegar-politica-antidrogues-alexandra-moricu-piraquive&tmpl=component&print=1&page=&option=com_content&Itemid=15 Retaye del Gobiernu Americanu al Plan Colombia obliga a replantegar Política antidrogues: Alexandra Moreno Piraquive». Consultáu'l 14 d'ochobre de 2010.
  8. Noticies Unu (26 de febreru de 2008). «Llegalizar la fueya de coca en Colombia». Consultáu'l 14 d'ochobre de 2008.
  9. El Nuevu Sieglu (13 d'ochobre de 2010). «senáu-pide-llevar-la tema-de-drogues-al conseyu-de-seguridá-de-la-onu.html Vicepresidencia del Senáu pide llevar la tema de drogues al Conseyu de Seguridá de la ONX». Consultáu'l 14 d'ochobre de 2010.
  10. http://www.unodc.org/documents/wdr2014/World_Drug_Report_2014_web.pdf
  11. Llista de sustances prohibíes, aprobada pola Axencia Mundial Antidopaxe, 2007
  12. Informe sobre'l tráficu mundial de sustances dopantes, ellaboráu pola Axencia Mundial Antidopaxe, febreru de 2007
  13. Informe Mundial sobre la Droga 2007 de la UNODC
  14. Direutiva 2002/10/CE del Conseyu Européu, sobre los impuestos del los llabores del tabacu
  15. Informe nº20 de la organización Action on Smoking and Health, agostu de 2007
  16. Datos de la fiscalidá del tabacu nel Reinu Xuníu de 2007
  17. Tipos d'impuestu nos distintos estaos de la Unión, datos del Federal Transit Administration de xineru de 2007
  18. Informe sobre'l contrabandu de tabacu de la 11ª Conferencia Mundial sobre Tabacu O Salú, añu 2000
  19. L'audiencia nacional ratifica la condena a Altadis por contrabandu de tabacu, 3 de febreru de 2006
  20. British American Tobacco viose envolubrada nuna investigación per contrabandu masivu de pitos n'Asia, África y Llatinoamérica
  21. Philip Morris acepta pagar una indemnización de 1,25 billones de forgares a la Unión Europea pa evitar acusaciones de contrabandu, Noticia en ABC News, 10 de xunetu de 2004
Narcotráfico