Margarita Salas

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Margarita SalasPicto infobox character.png
Margarita Salas y Santiago Grisolía Doctores Honoris Causa UNED (2).jpg
presidenta

1995 - 2003
Vida
Nacimientu

Caneiru[2]30  de payares de 1938

[3]
Nacionalidá Flag of Spain.svg España
Residencia Madrid
Muerte

Madrid7  de payares de 2019

[4] (80 años)
Familia
Casada con Eladio Viñuela
Estudios
Estudios Universidá Complutense de Madrid Llicenciatura, doctoráu
Direutor de tesis Alberto Sols García (es) Traducir
Direutora de tesis de María Blasco Marhuenda
Jesús Ávila de Grado
Llingües castellanu
Oficiu
Oficiu bioquímica, xenetista molecularprofesora universitaria
Emplegadores Universidá Autónoma de Madrid
Centro de Biología Molecular Severo Ochoa (es) Traducir
CSIC
Universidá de Nueva York
Premios
Miembru de Academia Nacional de Ciencies de los Estaos Xuníos[5]
Academia Europea de Ciencies y Artes
Real Academia Española
Real Academia de Ciencies Exautes, Físiques y Naturales[7]
Academia Europaea[8]
Academia Estauxunidense de les Artes y les Ciencies
IMDb nm4538814
Cambiar los datos en Wikidata

Margarita Salas Falgueras (30  de payares de 1938Caneiru - 7  de payares de 2019Madrid)[9] foi una bioquímica asturiana y marquesa de Caneiru. Llicenciada en Ciencies Químiques pola Universidá Complutense de Madrid, foi discípula de Severo Ochoa,[10] con quien trabayó nos Estaos Xuníos dempués de facelo con Alberto Sols en Madrid. Casada col tamién científicu Eladio Viñuela,[11] dambos encargáronse d'impulsar la investigación española nel campu de la bioquímica y de la bioloxía molecular.

Inició'l desarrollu de la bioloxía molecular n'España, y desarrolló'l so trabayu como profesora vinculada ad honorem del Conseyu Superior d'Investigaciones Científicas (CSIC), nel Centru de Bioloxía Molecular Severo Ochoa de Madrid (CSIC-UAM). Tamién foi académica de la RAE dende 2003 y censora de la Xunta de Gobiernu dende 2008.​ En 2016 convirtióse na primer muyer en recibir la Medalla Echegaray, dada pola Real Academia de Ciencies Exactes, Físiques y Naturales.

Carrera científica[editar | editar la fonte]

Trabayu tempranu[editar | editar la fonte]

Dempués de la so graduación en Ciencies Químiques, Margarita Salas ingresó nel llaboratoriu d'Alberto Sols, pioneru de la bioquímica n'España. So la direición de Sols, realizó la so tesis doctoral sobre la especificidá anomérica de la glucosa-6-fosfatu isomerasa, y una vegada rematada, coló mientres cuatro años (1963-1967) a Estaos Xuníos pa trabayar como investigadora na Universidá de Nueva York xunto a Severo Ochoa.

ADN polimerasa del virus bacteriófago Φ29[editar | editar la fonte]

Ente les sos mayores contribuciones científiques destaca la determinación de la direicionalidá de la llectura de la información xenética, mientres la so etapa nel llaboratoriu de Severo Ochoa, y el descubrimientu y carauterización de l'ADN polimerasa del fago Φ29, que tien múltiples aplicaciones biotecnológicas por cuenta de la so peralta capacidá d'amplificación del ADN.[12]

Foi profesora Ad Honorem nel Centru de Bioloxía Molecular Severo Ochoa, centru d'investigación mistu del CSIC y de la Universidá Autónoma de Madrid, onde sigui trabayando col virus bacteriófago Φ29, de gran utilidá na investigación en bioteunoloxía y el cual infecta una bacteria non patóxena, Bacillus subtilis.

Actividá científica[editar | editar la fonte]

Margarita Salas cuenta nel so curriculum vitae con más de 350 publicaciones en revistes o llibros internacionales y unes 10 en medios nacionales. Ye, amás, posesora de 8 patentes, y realizó unes 400 conferencies.[13]

Ente les sos aportaciones científiques más importantes, destaquen la determinación de que la llectura del mensaxe xenéticu trescurre na direición 5' a 3'; la demostración de que la p6, proteína de tipu histona, coopera cola proteína p4 na represión del promotor tempranu A2c y na activación del promotor tardíu A3; la demostración de que'l triplete ensin sentíu UAA da llugar a la terminación de la cadena polipeptídica nun sistema de E. coli; el descubrimientu d'una glucoquinasa específica pa la fosforilación de glucosa en fégadu d'aguarón que la so síntesis depende d'insulina; y la so investigación alrodiu del ADN polimerasa del virus bacteriófago Φ29.[13]

Reconocencies[editar | editar la fonte]

Pertenez a delles de les más prestixoses sociedaes ya institutos científicos nacionales ya internacionales, collaborando y siendo miembru del conseyu editorial d'importantes publicaciones científiques. Llogró distintos gallardones, siendo nomada "Investigadora europea 1999" pola Unesco y recibió el premiu Xaime I d'investigación en 1994. Nomárenla direutora del Institutu d'España (1995-2003), organismu qu'arrexunta a la totalidá de les Reales Academies Españoles.

Preside la Fundación Severo Ochoa[14] y dirixe añalmente'l cursu de la Escuela de Bioloxía Molecular “Eladio Viñuela”, dientro de los cursos de branu de la Universidá Internacional Menéndez Pelayo en Santander.

Ye miembru de la Real Academia de Ciencies Esactes, Físiques y Naturales, de la Real Academia Española,[15] de l'Academia Europea de Ciencies y Artes, de l'American Society for Microbiology y de l'American Academy of Arts and Sciences, ente otres.

Nomamientu de Margarita Sales Doctora Honoris Causa pola UNED.

Amás, nomárenla doctora honoris causa poles universidaes Rey Juan Carlos,[16] d'Uviéu, d'Estremadura, de Murcia,[17] Politéunica de Madrid, de Xaén,[18] de Cádiz,[19] de Málaga,[20] de la UNED y de la Universidá Internacional Menéndez Pelayo.

En 1992 foi-y puestu'l so nome a un Institutu d'Educación Secundaria en Majadahonda (Comunidá de Madrid). Anguaño hai otru Institutu d'Educación Secundaria llamáu igual en Seseña (Toledo),tamién lleva'l so nome una UFIL(Unidá de Formación ya Insertamientu Llaboral) en Fuenlabrada (Madrid).

Ye fía adoptiva de Conceyu de Valdés (Asturies) dende l'añu 1997, y de Xixón dende l'añu 2004.

En mayu del 2007 nomárenla miembru de l'Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos, convirtiéndose asina na primer muyer española qu'entra a formar parte de la institución.

Nomárenla miembru de la Real Academia Española en 2003, y Censora de la mesma en 2008.[21]

Dedicaron delles cais nel so honor: en 2006 una cai en Xixón, l'añu 2009 una en Arroyo de la Encomienda, y en 2011 otra cai nel Parque Científicu-Teunolóxicu d'Almería (PITA).[13]

En 2014 la revista Quo escoyóla, en collaboración col Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques y el Conseyu Cimeru de Deportes, pa la primer «Seleición Española de la Ciencia», compuesta por trelce científicos españoles destacaos a escala internacional.[22][23]

En marzu de 2015 les Cases d'Asturies en Alcalá de Henares y Alcobendas y los centros asturianos de Madrid y Tres Cantos concéden-y el títulu d'Asturiana Universal» pola so brillante y esitosa carrera internacional como científica ya investigadora nel campu de la bioloxía molecular».[24]

Ye marquesa de Caneiru dende'l 11 de xunetu de 2008, por Real Decretu. El títulu nobiliariu, que va ser hereditariu, concedíu pola so entrega a la investigación científica sobre la bioloxía molecular, realizada de forma intensa y rigorosa a lo llargo de tola so vida profesional».[25][26][27]

Premios[editar | editar la fonte]

  • 1997: Medaya del Principáu d'Asturies.[13]
  • 1999: Premiu Nacional de Investigación Santiago Ramón y Cajal.[13]
  • 1999: Premiu L'Oreal - UNESCO for “Women in Science”.[13]
  • 2000: Premios L'Oréal-UNESCO a Muyeres en Ciencia[28]
  • 2001: Escoyida ente les 100 Muyeres del Sieglu XX qu'abrieron el camín a la igualdá nel Sieglu XXI pol Conseyu de la Muyer de la Comunidá de Madrid.[13]
  • 2002: Premiu Isabel Ferrer de la Generalitat Valenciana.[13]
  • 2002: Medaya d'Oru de la Comunidá de Madrid.[13]
  • 2003: Gran Cruz de la Orde Civil d'Alfonsu X el Sabiu.[13]
  • 2004: Premiu Internacional de Ciencia ya Investigación de la Fundación Cristóbal Gabarrón.[13]
  • 2005: Medaya d'Oru al Méritu nel Trabayu.[29]
  • 2005: Medaya d'Honor de la Universidá Complutense de Madrid.[13]
  • 2006: Premiu a la Excelencia concedíu por FEDEPE (Federación Española de Muyeres Directives, Executives, Profesionales y Empresaries).[30]
  • Medaya d'Oru del Colexu Oficial de Veterinarios del Principáu d'Asturies.[13]
  • 2008: XL Premiu Lleición Conmemorativa Jiménez Díaz. Fundación Conchita Rábago.
  • 2009: Títulu d'Embaxadora Honoraria de la Marca España, categoría de Ciencies ya Innovación, que falla'l Foru de Marques Renombraes Españoles col beneplácito del Ministeriu d'Asuntos Esteriores y Cooperación.[31]
  • 2009: Premiu Muyer Líder 2009, concedíu pola Fundación Rafael del Pino, Aliter y Merck.[32]
  • 2009: Premiu a “Toa una vida profesional” de la Fundación Mapfre.[33]
  • 2014: Premiu a la Excelencia Química, concedíu pol Conseyu Xeneral de Colexos Oficiales de Químicos d'España.[34]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. URL de la referencia: https://www.cervantes.es/bibliotecas_documentacion_espanol/creadores/salas_margarita.htm.
  2. Identificador del Diccionario Biográfico Español: 18928/margarita-salas-falgueras.
  3. URL de la referencia: http://www.cervantes.es/bibliotecas_documentacion_espanol/creadores/salas_margarita.htm.
  4. URL de la referencia: https://www.lasexta.com/noticias/ciencia-tecnologia/muere-margarita-salas-mayores-cientificas-espanolas-siglo_201911075dc3fa0d0cf25aeae7bdd7cf.html.
  5. URL de la referencia: http://www.nasonline.org/member-directory/members/20015166.html. Data de consulta: 26 febreru 2018.
  6. URL de la referencia: http://www.rac.es/2/2_ficha.php?id=175&idN3=4&idN4=.
  7. URL de la referencia: http://www.rac.es/2/2_ficha.php?id=175.
  8. URL de la referencia: https://www.ae-info.org/ae/User/Salas_Margarita.
  9. Margarita Salas. Biografía. Institutu Cervantes.
  10. «Un país ensin investigación ye un país ensin desenvolvimientu.»
  11. vida-de-margarita-sales-en-el centru-de-la muyer.html La vida de Margarita Salas, nel Centru de la Muyer.
  12. Sales, Margarita (2012). «My life with bacteriophage Ø29» (n'inglés). Journal of Biological Chemistry. http://www.jbc.org/content/early/2012/11/02/jbc.X112.433458.abstract. 
  13. 13,00 13,01 13,02 13,03 13,04 13,05 13,06 13,07 13,08 13,09 13,10 13,11 13,12 «Curriculum Vitae de Margarita Salas». Consultáu'l 29 de marzu de 2016.
  14. «Centro de Bioloxía Molecular "Severo Ochoa"». Archiváu dende l'orixinal, el 3 d'avientu de 2015.
  15. Margarita Salas Falgueras.
  16. [1] Universidad Rey Juan Carlos
  17. Margarita Salas: «N'España formen científicos escelentes que se rifan nel estranxeru.»
  18. [2] - Universidá de Xaén
  19. Honoris Causa - Universidá de Cádiz
  20. [3] - Doctora Honoris Causa pola UMA, ochobre de 2009
  21. «Margarita Salas Falgueras | Real Academia Española». Consultáu'l 29 de marzu de 2016.
  22. Ferrer, Aurora (2014). «so primera-partíu Golazu de la seleición española de ciencia nel so primer partíu». Quo, 29 de mayu de 2014 (Consultáu'l 31 de mayu de 2014)
  23. Corrolada, Miguel, G. (2014) «Los 'cracks' de la Colorada científica.» 30 de mayu de 2014. El Mundo. Consultáu'l 31 de mayu de 2014.
  24. «Margarita Salas, "Asturiana universal".»
  25. Margarita Salas, marquesa de Caneiru.
  26. confidente/2008-07-17/los-nuevos-nobles-del rei-juan-carlos_441941/ «Los nuevos nobles del Rei Juan Carlos.»
  27. rei solu-estremó--a-cuatro-mujer-con-titulos-nobiliarios-dende-la-constitucion.html «El Rei namái estremó a cuatro muyeres con títulos nobiliarios dende la Constitución.»
  28. L'ORÉAL-UNESCO FOR WOMEN IN SCIENCE N'ESPAÑA
  29. Real Decreto 1398/2005, de 18 de payares, pol que se concede la Medaya al Méritu nel Trabayu, na so categoría d'oru, a doña Margarita Salas Falgueras.
  30. mio-trabayu-ye-lo-que me caltién-activa_a688.html
  31. Embaxadores Honorarios de la Marca España 2009
  32. La investigadora Margarita Salas, Premiu Muyer Líder 2009
  33. Premiu Fundación Mapfre 2008
  34. sos investigaciones-en-esi campu_0uDRfCKMIKeQEjOqQNEQG/ Los químicos premien a Margarita Sales poles sos investigaciones nesi campu

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Margarita Salas