Marcu institucional de la Xunión Europea

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Principales sedes institucionales de la Unión Europea

El marcu institucional únicu de la Unión Europea (UE) ye la espresión concreta del principiu de la unicidá institucional d'esta organización internacional.[1] Ta compuestu por Instituciones, órganos y organismos a los que los Estaos miembros atribúin competencies pal exerciciu comuñal de parte de los sos poderes y de la soberanía. Con ello búscase que determinaes decisiones y actuaciones institucionales provengan d'órganos de calter supranacional que la so voluntá aplicar nel conxuntu de los Estaos miembros, desapoderando asina a los órganos nacionales de cada país.

La Unión Europea, na so calidá de comunidá de Derechu y acordies con el so personalidá xurídica única, dotóse dende la entrada a valir del Tratáu de Maastricht d'un marcu institucional únicu que funciona en réxime de democracia representativa y acordies con un métodu comuñal de gobiernu.

Les normes y procedimientos que les instituciones tienen de siguir establecer nos trataos,[2] axustaos pol Conseyu Européu y en conferencies intergubernamentales y ratificaos polos parlamentos nacionales de cada Estáu. Como cualesquier Estáu, la UE dispon d'un parlamentu, un executivu y un poder xudicial independiente, que tán sofitaos y complementaos por otres instituciones. Nel funcionamientu y l'estructura orgánica de la Unión estremen los qu'acordies con la denominación que-yos otorguen los Trataos son, por esti orde, les instituciones, los órganos y los organismos de la Unión.

Historia[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Hestoria de la Unión Europea

Los trataos que na actualidá definen la estructura institucional son el Tratáu de la Unión Europea (TUE) y el Tratáu de Funcionamientu de la Unión Europea (TFUE). Mientres el TFUE recueye básicamente los conteníos de los Trataos de Roma, polos que se creó la entós Comunidá Económica Europea (CEE) en 1957, el TUE foi robláu en Maastricht en 1992, anque darréu foi modificáu -tamién el TFUE- pol Tratáu de Ámsterdam (1997), el Tratáu de Niza (2000) y, finalmente, el Tratáu de Lisboa (2007), a valir dende'l 1 d'avientu de 2009.[3]

Dempués del fracasu de la Constitución Europea (roblada en Roma'l 20 d'ochobre de 2004 col enfotu de sustituyir a tolos anteriores trataos, y atayáu por causa de los referendos negativos de 2005, en 2007 roblóse'l Tratáu de Lisboa, que tres un trabayosu proceso de ratificación entró a valir en 2009. Esti tratáu modificó nuevamente'l TUE, pero tamién l'antiguu Tratáu constitutivu de la Comunidá Europea (TCE), que pasó a llamase Tratáu sobre'l Funcionamientu de la Unión Europea (TFUE).[4]

Per otra parte, la refundación de la Unión Europea ye un proyectu institucional lideráu pola Comisión Europea (CE) y el denomináu "Exa franca-alemán",[5][6][7] qu'empecipió'l so desenvolvimientu dientro del contestu creáu pola inminente salida del Reinu Xuníu de la UE (Brexit).[8]

Instituciones[editar | editar la fonte]

Les instituciones son un elencu llindáu d'entidaes orgánicamente complexes con funciones polítiques y alministratives específiques que tomen tola actividá y ámbitos competenciales de la Unión Europea, nel respetu mutuu de les sos respectives dimensiones polítiques y funciones y dientro de los poderes que-yos atribúin los Trataos (principiu d'atribución de competencies), empobinándose a los procedimientos, fines y condiciones establecíos polos mesmos, y calteniendo ente sigo y colos Estaos miembros una llealtá comuñal n'orde a la fayadiza consecución de los oxetivos de la Unión (principiu de cooperación lleal).

Vienen entendíes nel llamáu "marcu institucional" enunciáu pol artículu 13 del Tratáu de la Unión. Acordies con dichu preceptu, les Instituciones de la Unión Europea tienen como finalidá "promover los sos valores, escorrer los sos oxetivos, defender los sos intereses, los de los sos ciudadanos y los de los Estaos miembros, según garantizar la coherencia, eficacia y continuidá de les sos polítiques y acciones". Anque'l so númberu foi variando a lo llargo de la hestoria comuñal, na actualidá, y tres la entrada a valir del Tratáu de Lisboa, les Instituciones son siete:[9] el Parllamentu Européu, el Conseyu Européu, el Conseyu, la Comisión Europea, el Tribunal de Xusticia de la Unión Europea, el Tribunal de Cuentes y el Bancu Central Européu.

Les relaciones ente les Instituciones tienen de tar presidíes polos principios de competencia, nel marcu de les atribuciones funcionales y materiales qu'a caúna d'elles otorguen los Trataos, y de cooperación lleal (tomáu del principiu constitucional alemán de llealtá federal) ente sigo, y ente toes elles y los Estaos de la Unión.[10]

Instituciones polítiques[editar | editar la fonte]

Hai tres instituciones polítiques que tienen el poder executivu y llexislativu de la Unión. El Conseyu de la UE representa a los gobiernos, el Parllamentu representa a los ciudadanos y la Comisión representa los intereses europeos.[12]

  • El Parllamentu Européu (PE), escoyíu cada cinco años polos ciudadanos de la Unión nes elecciones europees. Anque foi fundáu namái como una asamblea consultiva, los poderes lexislativos de la PE aumentaron notablemente a partir del Tratáu de Maastricht (1992). Na actualidá, ostenta, xuntu al Conseyu, el poder lexislativo de la Unión, el poder presupuestario, y el poder de control políticu de les demás Instituciones de la Unión.[13] El Parllamentu apurre llexitimidá democrática, representando a los pueblos de los Estaos miembros.[14][15][16]
  • El Conseyu Européu, formáu polos Xefes d'Estáu o de Gobiernu de los Estaos de la Unión, más el so propiu Presidente y el Presidente de la Comisión Europea, axúntase trimestralmente y por convocatoria estraordinaria del so Presidente. Les sos funciones son d'orientación política y d'impulsu y definición de les grandes llinies estratéxiques d'actuación política de la Unión. Escarez espresamente de toa potestá lexislativa, pero la so influencia ye grande y tiende a ser creciente a midida que la integración europea estender a ámbitos próximos a lo que se denominó dacuando "el núcleu duru de la soberanía". El so antecedente son les Conferencies cume de los años 70 y 80. Esta Institución, de funcionamientu y composición intergubernamental, representa xuntu col Conseyu de la UE la voz de los Estaos y de los sos intereses nacionales na construcción comuñal. Dend'avientu de 2014, Donald Tusk ye responsable de presidir y llevar el trabayu de la institución, que dende'l puntu de vista políticu foi descrita como la más alta dientro la Unión Europea.[17]
  • El Conseyu de la Unión Europea, comúnmente conocíu como Conseyu de Ministros, axunta nel so senu a los representantes de los Gobiernos de los Estaos miembros, que los sos intereses nacionales encualla nel procesu decisoriu empuestu pola busca d'un alcuerdu común. El Conseyu exerz xuntu col Parllamentu Européu'l poder lexislativo de la Unión.[18] Ostenta la titularidá formal d'importantes potestaes executives, pero que'l so exerciciu atribúi necesariamente a la Comisión. Magar nos últimos tiempos les sos funciones lexislatives fueron debilitándose en favor de la igualdá col Parllamentu Européu, el paralelu cayente políticu de la Comisión paez tar favoreciendo un desplazamientu de torna simultánea al Conseyu del centru de gravedá del poder decisoriu y executivu, que n'ocasiones más paez morar nesti órganu que n'el mesmu Executivu comuñal. Ello sicasí, el Conseyu apaez cada vez más esllumáu pol so alter ego, el Conseyu Européu.
  • La Comisión Europea (CE) representa'l poder executivo dientro de la UE anque tamién tien potestá lexislativa. Ye una institución políticamente independiente que representa y defende los intereses de la Unión nel so conxuntu, propón la lexislación, polítiques y programes d'acción y ye responsable d'aplicar les decisiones de la PE y el CUE. La Comisión tien el derechu d'iniciativa esclusiva nel procesu llexislativu; esto ye, que propón les nueves lleis de la Unión, pero son les cámares colegisladoras, Parllamentu y Conseyu, les que les adopten. Tamién s'ocupa del día ente día del funcionamientu de la Unión y tien el deber de respetar la llei y los trataos, polo que se-y conoz como la "guardiana de los Trataos".[19]

Instituciones ensin fines políticos[editar | editar la fonte]

  • El Tribunal de Xusticia de la Unión Europea (TJUE) ye la institución depositaria de la potestá xurisdiccional nel sistema constitucional européu. Ye una institución compuesta, qu'entiende na so estructura un órganu supremu, el Tribunal de Xusticia, un Tribunal Xeneral encargáu de resolver en primer instancia, y los tribunales especializaos (na actualidá namái se constituyó unu, el Tribunal de la Función Pública). El TJUE garantiza n'última instancia l'aplicación del Derechu de la Unión, sol impulsu de la Comisión, y ye el máximu intérprete del Derechu ysobremanera, de los Trataos, actuando según l'equivalente a un Tribunal Supremu y a un Tribunal Constitucional.
  • El Tribunal de Cuentes de la Unión Europea ye l'órganu fiscalizador de la Unión Europea. Supervisa la correcta alministración de los fondos europeos, tantu nel nivel de les sos Instituciones, órganos y organismos, como nel de los Estaos miembros, cuando son estos los que los xestionen.

Organismos interinstitucionales[editar | editar la fonte]

Los organismos son estructures subsidiarias d'otres instituciones pero con autonomía funcional, xeneralmente tratada n'ámbitos especializaos de xestión.[20]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «Marco institucional únicu». europa.eu. Consultáu'l 6 d'ochobre de 2010.
  2. «El funcionamientu de la Unión Europea». europa.eu. Consultáu'l 6 d'ochobre de 2010.
  3. «¿Una nueva Europa? Entra a valir Lisboa». Consultáu'l 1 d'avientu de 2009.
  4. «El Tratáu de Lisboa» (marzu de 2017). Consultáu'l 22 de xunu de 2017.
  5. (en francés) Refondation de l’Europe: -y nouveau projet francu-allemand vu de Moscou. 18 de mayu de 2017. https://fr.rbth.com/international/2017/05/18/refondation-de-leurope--y-nouveau-projet-francu-allemand-vu-de-moscou_765176. Consultáu 'l 14 de xunu de 2017. 
  6. Martin-Genier, Patrick (16 de mayu de 2017) (en francés). 4 pistes de travail pour Emmanuel Macron et Angela Merkel. http://www.huffingtonpost.fr/patrick-martingenier/4-pistes-de-travail-pour-emmanuel-macron-et-angela-merkel_a_22088076/. Consultáu 'l 14 de xunu de 2017. 
  7. (en francés) Refondation européenne : pas de tabou ente Macron et Merkel. 16 de mayu de 2017. http://www.leparisien.fr/politique/refondation-europeenne-pas-de-tabou-ente-macron-et-merkel-16-05-2017-6952884.php. Consultáu 'l 14 de xunu de 2017. 
  8. llibru blancu-un exerciciu-de-humildá-pa-ameyorar-la-ue-segun-la-comision.html El Llibru Blanco, un exerciciu d'humildá” p'ameyorar la UE, según la Comisión. 3 de marzu de 2017. http://euroefe.euractiv.es/1311_actualidá/4371893_el llibru blancu-un exerciciu-de-humildá-pa-ameyorar-la-ue-segun-la-comision.html. Consultáu 'l 15 de xunu de 2017. 
  9. «Consolidated versions of Treaty on European Union and of Treaty on the Functioning of the European Union» (inglés). Eur-lex. Consultáu'l 1 d'avientu de 2009.
  10. «Cooperación ente les instituciones de la Unión Europea». Consultáu'l 22 de xunu de 2017.
  11. «Edificiu Europa» (2016). Consultáu'l 28 de xunu de 2016.
  12. «Institutions: The European Commission» (inglés). europa.eu. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de xunu de 2007. Consultáu'l 6 d'ochobre de 2010.
  13. «Versiones consolidaes del Tratáu de la Unión Europea y del Tratáu de Funcionamientu de la Unión Europea». Consultáu'l 22 de xunu de 2017. «Artículu 14»
  14. «Parliament's powers and procedures» (inglés). Parllamentu Européu. Consultáu'l 12 de xunu de 2007.
  15. «Parliament - an overview. Welcome». europa.eu. Consultáu'l 12 de xunu de 2007.
  16. «Professor Farrell: "The EP is now one of the most powerful legislatures in the world"» (inglés). Parllamentu Européu (18 de xunu de 2007). Archiváu dende l'orixinal, el 18 de xineru de 2008. Consultáu'l 5 de xunetu de 2007.
  17. van Grinsven, Peter (setiembre de 2003). «The European Council under Construction». Netherlands Institution for international Relations. Archiváu dende l'orixinal, el 28 de payares de 2015. Consultáu'l 6 d'ochobre de 2010.
  18. «Conseyu de la Unión Europea». Consultáu'l 22 de xunu de 2017.
  19. «Institutions: The European Commission». europa.eu. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de xunu de 2007. Consultáu'l 6 d'ochobre de 2010.
  20. «instituciones_y_organismos_de_la_ue Instituciones y organismos de la UE». Consultáu'l 22 de xunu de 2017.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Marco institucional de la Unión Europea