Manuel Bonilla

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Manuel Bonilla
Manuel Bonilla.jpg
Presidente d'Hondures

Vida
Nacimientu Juticalpa7  de xunu de 1849
Nacionalidá Bandera de Hondures Hondures
Fallecimientu Tegucigalpa21 de marzu de 1913, (64 años)
Oficiu
Oficiu Políticu
Graduación xeneral
Creencies
Relixón catolicismu
Partíu políticu Partido Nacional de Honduras Traducir
Cambiar los datos en Wikidata

Manuel Bonilla Chirinos (nacíu 7 de xunu de 1849 y fináu 21 de marzu de 1913) foi militar col grau de Xeneral de División y políticu hondureñu, foi Vicepresidente en 1894, darréu escoyíu como ventiavu novenu Presidente d'Honduras ente los años 1903 y 1907; depués nuevamente electu como trixésimu primeru Presidente d'Honduras ente 1912 a 1913.[1]

Biografía[editar | editar la fonte]

Manuel Bonilla Chirinos nació en Juticalpa, Olancho, el 7 de xunu de 1849. Los sos padres fueron Jorge Bonilla y María Dominga Chirinos. Bonilla foi nietu del llicenciáu Felipe Bustillo.[2] Manuel Bonilla nunca contraxo matrimoniu, de la so relación cola señora Josefa Matute nació en 1870 una fía lexítima Concepción Bonilla Matute, les sos demás fíos fueron naturales, Josefa Bonilla, Adela Bonilla, Antonio Bonilla, Carlota Bonilla, Carlos Bonilla, Joaquín Bonilla, Marta Bonilla, Manuel Bonilla y Zoila Bonilla.

Estudios y formación llaboral y militar[editar | editar la fonte]

Bonilla realizó los sos estudios primarios completos na escuela privada de Espiridión Ordóñez nel añu de 1860. De la so formación llaboral conozse qu'aprendió l'oficiu de carpintería nel taller "El Doráu" de Guillermo Burchard. Coles mesmes aprendió a tocar violín y clarinete y trabayó na "Facienda La Roqueta" hasta 1870, depués treslladóse al puertu de Trujillo onde se desempeña como maestru d'escuela. A temprana edá, Manuel Bonilla foi reclutado a emprestar el serviciu militar na Guarnición de Trujillo. En marzu de 1871 llegó a convertise en sarxentu del exércitu. Por mandatu del Presidente Carlos Céleo Arias Lópe encargóse-y la custodia del Capitán Xeneral José María Medina nel Colexu Tridentino de Comayagua en 1872 y siendo lliberáu hasta'l 13 de xineru de 1874. Dellos años más tarde, Bonilla foi xubíu a coronel de brigada, lo que-y dexó ser nomáu Comandante d'Armes de Trujillo ente los años de 1877 a 1880; en 1877 recayo na so persona en cargu de Xuez d'un Tribunal Ad-hoc nel casu polos delitos de Traición y d'atentar contra l'alministración que se -y incoaba al ex gobernante José María Medina na ciudá de Santa Rosa de Copán, Medina foi atopáu culpable y dempués executáu por aciu fusilamiento naquella llocalidá.[3] Bonilla Chirinos depués foi nomáu Gobernador Políticu y Comandante d'Armes en Yoro de 1881 a 1882, dempués foi Comandante d'Armes de Amapala y Ministru de Guerra.

Vice-Presidente d'Honduras[editar | editar la fonte]

D'ideoloxía lliberal, Bonilla tuvo na fórmula presidencial del Doctor Policarpo Bonilla, en 1894 nes eleiciones foi escoyíu vice-presidente constitucional mientres el gobiernu de Policarpo Bonilla Vásquez, un añu dempués presentó'l so arrenunciu.

Presidente d'Honduras (1903-1907)[editar | editar la fonte]

Comicios xenerales de 1902[editar | editar la fonte]

Manuel Bonilla yera'l candidatu oficial del Partíu La democracia (Base que foi del güei Partíu Nacional d'Hondures), llogrando 28,550 votos (48.7%), los otros candidatos fueron Juan Ángel Arias Boquín del Partíu Lliberal d'Hondures que llogró 25,118 votos (42,9%); y el doctor Marco Aurelio Sotu del Partíu Club Unión patriótica que llogró 4,857 votos (8.3%).[4] Nesi mes d'ochobre de 1902, Bonilla trunfó nes eleiciones xenerales, pero'l presidente saliente Terencio Sierra depositó'l poder en manos de Juan Ángel Arias Boquín, por cuenta de estes irregularidaes, Manuel Bonilla optó por autu-proclamase presidente na isla de Amapala.

Dende ellí Bonilla Chirinos, empecipió una llucha armada en contra de l'alministración d'Arias provocando una Guerra civil, el 12 d'abril de 1903, el gobiernu de Juan Ángel Arias Boquín ye derrocáu poles fuercies del xeneral Manuel Bonilla, y este ye ratificáu como'l presidente constituyente de la república'l 3 de mayu de 1903 pol Congresu Nacional y al añu siguiente 1904 promulga la Constitución d'Honduras de 1904 na qu'amplía'l mandáu presidencial a 6 años y ensin reelección.[5] El 8 de febreru de 1904, fueron prindaos na cortil del Congresu Nacional d'Honduras, los diputaos lliberales Policarpo Bonilla, Marcos Carías Andín, Miguel Ángel Navarro, Miguel Oquelí Bustillo, ente otros, pol estauxunidense Llei Chritsmas, quien fungia como Direutor Xeneral de la Policía, el delitu ser de la oposición.[6]

Escuela militar[editar | editar la fonte]

Bonilla creía firmemente na educación militar, ye por ello que por aciu el Decretu Llexislativu Non. 56 del 26 d'agostu de 1904, emitíu pola Asamblea Nacional Constituyente, creóse la Escuela Militar d'Hondures que taría so los auspicios del Ministeriu de Guerra y la see taría estremada ente los baxos del antiguu Palaciu de Gobiernu y otru edificiu allugáu en Toncontín, en dambos en Tegucigalpa. El Direutor nomáu en fecha 17 de setiembre de 1904 foi'l Teniente d'Inxenieros Servando Muñoz. Esta escuela funcionó hasta 1912 cuando'l mesmu Bonilla nel so segundu periodu presidencial decidió clausurar el centru.

Gabinete de gobiernu[editar | editar la fonte]

  • Miguel Rafael Dávila Cuéllar. Vicepresidente.
  • Salomón Ordoñez/Dionisio Gutiérrez. Secretaría d'Estáu nel Despachu de Gobernación.
  • Sotero Barahona. Secretaría d'Estáu nel Despachu de Guerra, encargáu del de Xusticia ya Instrucción Pública.
  • Saturnino Medal. Secretaría d'Estáu nel Despachu de Facienda y Creitu Públicu, encargáu del de Fomentu y Obres Públiques.
  • Mariano Vásquez. Secretaría d'Estáu nel Despachu de Relaciones esteriores.
  • Fausto Dávila. Presidente de l'Asamblea Nacional Constituyente.

Fin del gobiernu[editar | editar la fonte]

En marzu de 1907 tres unes incursiones de rebeldes lliberales afalaes dende Nicaragua pol gobiernu de José Santos Zelaya, pierde la presidencia nel catastróficu conflictu armáu asocedíu, la presidencia interina recai nel vencedor Inxeniero y xeneral Terencio Sierra, depués ye nomada una Xunta de Ministros, encabezáu pol Xeneral Miguel Oquelí Bustillo d'ideoloxía lliberal, darréu ye nomáu a Miguel Rafael Dávila Cuéllar por que xestione l'aldu del país.

Presidente d'Honduras (1912-1913)[editar | editar la fonte]

Bonilla Chirinos, ganó les Eleiciones presidenciales de 1911, cola indiferencia de los opositores lliberales. Tomó l'alministración el 1 de xineru de 1912, xuntu al vicepresidente Doctor Francisco Bertrand Barahona, como Designaos presidenciales taben electos Alberto de Jesús Membreño, José Manuel Zelaya y Francisco Escobar. La presidencia del Congresu Nacional d'Hondures asumir el comayagüelense, abogado Francisco Escobar.

Nesti segundu mandatu Bonilla, emitióse'l Reglamentu pa la Escuela de Cabos y Sarxentos na ciudá de Gracies. El inversionista René Keilhauer interesar na construcción d'un Ferrocarril dende Potrerillos, Cortés hasta les mariñes del Golfu de Fonseca con salida al Océanu Pacíficu. La república d'Honduras xuntar a la Convención Internacional del Opiu pa esaniciar el so abusu. Tres una repentina cayida de salú del presidente Bonilla, el 20 de marzu de 1913 la presidencia depositar nel vicepresidente Doctor Francisco Bertrand, a otru día a los cuatro de la mañana del día 21 de marzu de 1913, Manuel Bonilla fina.

Mandáu[editar | editar la fonte]

L'alministración de Manuel Bonilla, tuvo identificáu colos intereses económicos y políticos de los Estaos Xuníos n'Honduras. Mientres el so mandatu les transnacionales norteamericanes, llograron arrogantes concesiones de tierres na Mariña norte.[7]

Dellos fechos destacables del gobiernu del xeneral Bonilla, son los siguientes:

Manuel Bonilla foi'l fundador del Partíu Nacional d'Honduras, que surdió del segmentu más conservador d'ente los líderes del Partíu Lliberal y el movimientu "Manuelista".

Homenaxes póstumos[editar | editar la fonte]

Ascendencia[editar | editar la fonte]

Bosquejo del Árbol xenealóxicu de l'ascendencia del xeneral Manuel Bonilla Chirinos.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2. Jorge Bonilla
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1. Manuel Bonilla Chirinos
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6. Felipe Bustillo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
3. María Dominga Chirinos
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
7. Josefa Rafaela Chirinos
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Presidentes d'Honduras [1]
  2. Sarmiento, José A. Hestoria de Olancho 1524-1877 (páxina 152)
  3. Sarmiento José A. Hestoria de Olancho 1524-1877. (páxina 380)
  4. Petra Bendel. Eleiciones n'Honduras sieglu XX. (Consultáu 2013)
  5. Hestoria d'Honduras«Copia archivada». Archiváu dende l'orixinal, el 5 d'ochobre de 2011. Consultáu'l 5 de xunetu de 2011.
  6. Mejía, Medardo. Hestoria d'Honduras. Universidá Nacional Autónoma d'Honduras, Editorial Universitaria, Tegucigalpa, Honduras, 1983. Páxina 380.
  7. Monografias de presidentes d'Honduras [2]


Predecesor:
Juan Ángel Arias Boquín
Presidente d'Hondures

1903 - 1907
Coat of arms of Honduras.svg
Socesor:
Miguel Oquelí Bustillo
Predecesor:
Francisco Bertrand Barahona
Presidente d'Hondures

1912 - 1913
Coat of arms of Honduras.svg
Socesor:
Francisco Bertrand Barahona



Manuel Bonilla