Mónaco

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Principauté de Monaco
Bandera de Mónaco Escudu de Mónaco
Bandera de Mónaco Escudu de Mónaco
Lema nacional: Deo Juvante
(Llatín: "Cola ayuda de Dios")
Himnu nacional: Hymne Monégasque
Situación de Mónaco
Capital
 • Población
 • Coordenaes
Mónaco1
37.800 (2014)
43°44′ N 7°24′ E
Ciudá más poblada Mónaco¹
Llingües oficiales Francés
Forma de gobiernu Monarquía parllamentaria
Albertu II
Serge Telle
Independencia
 • Fecha

8 de xineru de 1297
Superficie
 • Total
 • % agua
Llendes
Costes
Puestu 193º
2,026976 km²
despreciable
4,4 km (con Francia)
4,1 km
Población
 • Total
 • Densidá
Puestu 188º
37.800 (2014 est.)
16.620 (1u) hab/km²
PIB (PPA)
 • Total (2000)
 • PIB per capita
Puestu 177º
US$ 870 millones
US$ 27.000 (24th)
Moneda Euro2 (€, EUR)
Xentiliciu Monegascu, monegasca
Zona horaria
 • en Branu
CET (UTC+1)
CEST (UTC+2)
Dominiu d'Internet .mc
Códigu telefónicu ++377
Prefixu radiófonicu 3AA-3AZ
Códigu ISO MC, MCO, 492
Miembru de: OIF, ONX, OSCE
Sitiu web del Gobiernu:

{{{web_gobiernu}}}

1 Mónaco ye una ciudá-estáu.
2 Enantes de 1999: francu francés

Mónaco (tamién Mónacu[1]; en monegascu, Munegu; n'occitanu, Mónegue; en francés y italianu, Monaco), ye una ciudá-estáu del sur d'Europa, arrodiada per Francia y na oriella del mar Mediterraneu.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Con malapenes 2 km², Mónaco ye'l segundu país independiente mas pequeñu del mundu, dempués del Vaticanu.

Allúgase na costa del mar Mediterraneu, a 18 km de Niza, a 12 km de la frontera italiana y ta arrodiáu dafechu por Francia. El so territoriu ta urbanizáu casique enteramente.

El clima ye suave y soleyeru, con temperatures medies ente los 8 °C de xineru y febreru y los 26° de xunetu y agostu.

Barrios[editar | editar la fonte]

Mónaco ta dividíu en 11 barrios:

  • Fontvieille, un barriu nuevu construyíu en terrenos ganaos a la mar.
  • La Colle
  • La Condamine, alredor del puertu y la plaza'l mercáu. Ye'l llugar de salida y de meta del Gran Premiu automóvil de Mónaco.
  • La Rousse/Saint Romain
  • Larvotto/Bas Moulins, el barriu de les sableres.
  • Le Portier
  • Les Révoires
  • Monaco-Ville, el cascu antiguu de la ciudá, construyíu sobre una elevación rocosa qu'entra nel mar y que se conoz como la roca.
  • Moneghetti/Blvd. de Belgique
  • Monte Carlo/Spélugues, la principal zona residencial, onde tamién s'alluga'l casinu. Nesti barriu tien llugar la mayor parte del Gran Premiu automóvil de Mónaco y del Ralli automóvil de Monte-Carlo.
  • Saint Michel

Demografía[editar | editar la fonte]

Amestando-y les ciudaes franceses llenderes (Cap-d'Ail, Beausoleil, Roquebrune-Cap-Martin, La Turbie) o prósimes (Menton), Mónaco forma una aglomeración d'alredor de 100.000 habitantes.

Anque ye una ciudá de talla media, al ser un territoriu tan pequeñu, ye'l país independiente con mayor densidá de población.

Mónaco tien la particularidá de que les persones de nacionalidá monegasca (7.200 en 2004) son minoritaries nel so propiu país. La mayoría de la población ye de nacionalidá francesa (47 %), mientres que monegascos y italianos representen alredor del 16% caún. Los otros 21% repártense ente 125 nacionalidaes diferentes.

La única llingua oficial del estáu ye'l francés, anque'l monegascu enséñase na escuela y ye materia optativa nel bachilleratu. L'inglés y l'italianu son otres llingües abondo falaes en Mónaco.

La tase d'alfabetización de los monegascos ye enforma elevada, el 99%.

El catolicismu ye la relixón oficial, pero la constitución garantiza la llibertá de cultu.

Historia[editar | editar la fonte]

El territoriu de Mónaco, ocupáu dende la prehistoria fue una colonia de la república de Xénova, que construyó una fortaleza en 1215.

En 1297 François Grimaldi, amarutáu de flaire franciscanu, apoderose de la fortaleza y instaló la dinastía de los Grimaldi, que gobierna Mónaco dende entonces. La única escepción fue la dómina 1793-1814 na que Mónaco s'integró en Francia, col nome de Fuerte d'Hércules (Fort d'Hercule).

El Congresu de Viena convirtió a Mónaco nun protectoráu del Reinu de Cerdeña, hasta 1861 enque un tratáu franco-monegascu garantizó la so soberanía. Con ocasión d'esti tratáu, Francia anexonó les ciudaes de Menton y Roquebrune (anguaño Roquebrune-Cap-Martin), que proclamaran la secesión de Mónaco en 1848.

La Constitución de 1911, que llimitó los poderes del Príncipe de Mónaco, convirtió a la ciudá nuna monarquía constitucional.

En 1918, Mónaco robla un tratáu con Francia per aciu del qu'esti últimu país concede-y una proteición llimitada a cambiu d'alliniase colos sos intereses políticos, militares y económicos.

En 1962 apruébase una constitución que proclama l'abolición de la pena de muerte, reconoz el derechu de votu a les muyeres y crea un Tribunal Supremu que garantiza les llibertaes fundamentales.

En 1993 Mónaco conviértese oficialmente en miembru de les Naciones Uníes.

En 2002 un tratáu nuevu ente Francia y Mónaco estipula que'l principáu siguirá siendo un estáu independiente anque se dea'l casu que nun haya descendientes de la dinastía.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Cartafueyos Normativos. Nomes de los países del mundu y de les sos capitales y xentilicios, Academia de la Llingua Asturiana, 2010; ISBN 987-84-8168-500-8

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Países d'Europa
Albania | Alemaña | Andorra | Austria | Bielorrusia | Bélxica | Bosnia y Hercegovina | Bulgaria | República Checa | Croacia | Dinamarca | Eslovaquia | Eslovenia | España | Estonia | Finlandia | Francia | Grecia | Hungría | Irlanda | Islandia | Italia | Letonia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgu | República de Macedonia | Malta | Moldavia | Mónaco | Montenegro | Noruega | Países Baxos | Polonia | Portugal | Reinu Xuníu | Rumanía | Rusia | San Marín | Serbia | Suecia | Suiza | Turquía | Ucraína | Vaticanu | Xeorxa | Xipre

Dependencies: Akrotiri y Dhekelia | Gibraltar | Guernsey | Islles Feroe | Islla de Man | Jersey | Svalbard ya Islla Jan Mayen

Rexón autónoma: Islles Åland

Países con status discutíu: Abkhasia | Kosovo | Osetia del Sur | Transnistria