Lumbrales

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Lumbrales
Bandera de Lumbrales (Salamanca).svg Escudo de Lumbrales.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaFlag of Castile and León.svg Castiella y Llión
ProvinciaBandera de la provincia de Salamanca.svg Provincia de Salamanca
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Lumbrales Traducir Pedro Sanchez Calderon
Códigu postal 37240
Xeografía
Coordenaes 40°56′08″N 6°43′04″W / 40.935555555556°N 6.7177777777778°W / 40.935555555556; -6.7177777777778Coordenaes: 40°56′08″N 6°43′04″W / 40.935555555556°N 6.7177777777778°W / 40.935555555556; -6.7177777777778
Lumbrales is located in España
Lumbrales
Lumbrales
Lumbrales (España)
Superficie 70 km²
Altitú 673 m
Demografía
Población 1619 hab. (2018)
Porcentaxe 0.49% de Provincia de Salamanca
Densidá 23,13 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
lumbrales.eu
Cambiar los datos en Wikidata


Lumbrales ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Llión. Estrémase como'l nucleu de población más importante del suroeste de la contorna de Vitigudino y considérase la capital o centru de servicios de la subcomarca de El Abadengo. Pertenez al partíu xudicial de Vitigudino y a la Mancomunidá El Abadengo.[1][2]

El so términu municipal ta formáu por un solu nucleu de población, ocupa una superficie total de 69,94 km² y según los datos demográficos recoyíos nel padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu 2016, cuenta con una población de 1697 habitantes.

Cerca de la so llende fronteriza col términu municipal de Bermellar atópase asitiáu'l Capo de Les Merchanas, un antiguu asentamientu vetón que s'alza como unu de los llugares de mayor reclamu turísticu dientro del Parque natural d'Apuertes del Douru.

Etimoloxía[editar | editar la fonte]

El nome provendría, según delles fontes, del vocablu lleonés «llume» que vendría significar «fueu» o «llapada» en castellán, magar tamién podría derivar del llatín «llimen» o «liminis», que significa «llende», d'onde procedería'l so primitivu nome «Santa María de Liminares».

Símbolos[editar | editar la fonte]

Representación heráldica del blasón aprobáu

Escudu[editar | editar la fonte]

El escudu heráldicu que representa al conceyu foi aprobáu'l 24 d'abril de 1992 col siguiente blasón:

«Rectu pela so parte cimeru y llaos, arredondiáu na so base. Timbrado, Corona Real cerrada de la Monarquía Española reinante. Campu partíu en dos cuarteles simétricos. Derechu, en campu de plata, torre almenara, nel so color, manzonada y llapaes, tamién nel so color. Esquierdu, en campu de sinople, insinies episcopales, tou nel so color»

Boletín Oficial de Castiella y Llión nᵘ20 de 24 de xineru de 1994[3]

Bandera[editar | editar la fonte]

La bandera municipal foi aprobada tamién el 24 d'abril de 1992 cola siguiente descripción testual:

«Cuadrangular, campu partíu cola plata y gules de los reinos de Llión y de Castiella respeutivamente»

Boletín Oficial de Castiella y Llión nᵘ20 de 24 de xineru de 1994[3]

Historia[editar | editar la fonte]

Restos de muralla nel castru.
Mapa tituláu «Provincia de Salamanca, parte del antiguu Reinu de Llión», de 1847, en que puede reparase la estensión del antiguu partíu xudicial de Lumbrales.

Nel so términu municipal atópase'l castru de Les Merchanas, de dómina vetona. Tuvo habitáu dende'l sieglu II a. C. hasta la segunda metá del sieglu V d. C. Ocupa 8,5 hai y alcuéntrase sobre un puexu graníticu, nun meandro del ríu Camaces.

Magar demostrase'l poblamientu humanu en llugares cercanos a la villa, como'l Castru de les Merchanas o'l dolmen de La Navalito, l'actual Lumbrales nun apaez documentáu como espaciu habitáu hasta'l reináu de Fernandu II de Llión, al ser citáu Santa María de Liminares (actual Lumbrales) nel documentu por aciu el qu'esti monarca lleonés restauraba la diócesis de Ciudad Rodrigo en 1175.

Un fechu históricu qu'a lo postrero resultó clave nel aportar de la historia de Lumbrales foi'l Tratáu de Alcañices, robláu en 1297 ente Fernandu IV de Llión y Castiella y Dionisio I de Portugal. Nesti tratáu, la rexón oriental del Coa, hasta entones perteneciente al Reinu de Llión, foi apurrida a Portugal, quedando El Abadengo como frontera col país vecín. Esta condición fronteriza de la contorna del Abadengo resultó fatal pa Lumbrales a lo postrero, yá que na Guerra d'Independencia de Portugal empecipiada Lumbrales foi amburáu pol Gobernador de la Beira portuguesa en 1647.

Cola división territorial d'España de 1833 na que se crean les actuales provincies, Lumbrales queda encuadráu dientro de la Rexón Lleonesa, formada poles provincies de Llión, Zamora y Salamanca, de calter puramente clasificatorio, ensin operatividad alministrativa, qu'a les traces vendría recoyer l'antigua demarcación del Reinu de Llión (ensin Galicia nin Asturies nin Estremadura).[4] Anque primeramente Lumbrales foi designáu como cabeza de partíu xudicial, en 1844 este pasó a Vitigudino, en que'l so partíu intégrase anguaño la llocalidá.

En 1887 foi enllazáu ferroviariamente con Porto y Salamanca pola Llinia Barca d'Alva-La Fonte de San Esteban, cerrada'l 31 d'avientu de 1985.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Situación[editar | editar la fonte]

Lumbrales atópase asitiáu nel noroeste salmantino. Falta 96 km de Salamanca capital.

Topar a una altitú de 669 metros sobre'l nivel del mar. La so llatitú ye 40º 56' 6 N y el so llargor 6º 43' 9 O.

Intégrase dientro de la contorna de El Abadengo. Pertenez a la Mancomunidá El Abadengo y al partíu xudicial de Vitigudino.

Parte del so términu municipal atópase dientro del Parque natural d'Apuertes del Douru, un espaciu natural protexíu de gran curiosu turísticu.[5]

Noroeste: Hinojosa de Douru Norte: Bermellar Nordés: Bermellar
Oeste: Sobradillo Rosa de los vientos.svg Este: Olmedo de Camaces
Suroeste: La Redonda Sur: San Felices de los Gallegos    Sureste: Olmedo de Camaces   

Demografía[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Lumbrales ente 1900 y 2017
Fuente Instituto Nacional d'Estadística d'España - Ellaboración gráfica por Wikipedia.

Monumentos y llugares d'interés[editar | editar la fonte]

  • Capo de Les Merchanas, apocayá foi rehabilitada una parte, dexando al descubiertu nuevos tramos de muralla.

Alministración y política[editar | editar la fonte]

Eleiciones municipales[editar | editar la fonte]

Resultaos de les eleiciones municipales en Lumbrales[6][7]
Partíu políticu 2003 2007 2011 2015
% Votos Conceyales % Votos Conceyales % Votos Conceyales % Votos Conceyales
Partíu Popular (PP) 30,49 476 3 42,58 597 4 59,47 788 6 52,38 595 5
Partíu Socialista Obreru Español (PSOE) 51,89 810 6 44,29 621 4 31,09 412 3 23,86 271 2
Ciudadanos – Partíu de la Ciudadanía Ciudadanos (C's) - - - - - - - - - 23,15 263 2
Coalición SI per Salamanca (SI) - - - - - - 8,00 106 0 - - -
Unión del Pueblu Salmantino (UPSa) 15,76 246 2 11,41 160 1 - - - - - -

Lumbralenses pernomaos[editar | editar la fonte]

  • Andrés de la Corrolada
  • Basilio Martín Patino (1930-2017), direutor de cine.
  • José María Martín Patino (1925-2015), presidente de la Fundación Atopo. Xesuita. Secretariu del Cardenal Vicente Enrique y Tarancón. Promotor de los Centros Codel de la contorna.
  • Arturo Ortiz González (1937-), ye'l quintu fíu ente once de D. Evelio, míticu médicu titular de Lumbrales y cabeza d'una saga de médicos que continua, prestigiada, nos sos nietos. Ye Xeneral Médicu, ocupó'l cargu d'Inspector Xeneral de Sanidá de la Defensa y representó a España nel Comité Médicu de la OTAN. Mientres la dómina como responsable de la Sanidá Militar Española, ellaboróse'l so Plan de Modernización. Ye Profesor Numerario de Nefroloxía de la Universidá Complutense y tamién perteneció a la so Xunta de Gobiernu. Xefe del Serviciu del Hospital del Aire ye autor d'una decena de llibros y un centenar de publicaciones sobre la especialidá, fundamentalmente rellacionaes col mediu internu” de que los sos conceutos considérase-y gran difusor n'España. Formó parte del Conseyu Interterritorial de Sanidá y de la Xunta Directiva de la Sociedá Española de Nefroloxía.
  • Ricardo Robledo Hernández (1946-), Historiador, profesor de la Universidá Autónoma de Barcelona ente 1974 y 1991, de la Universidá de Salamanca ente 1991 y 2011, ya investigador de la Universidá Pompeu Fabra de Barcelona dende 2012.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Llocalidaes cercanes[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. (1976) en Centro d'Estudios Salmantinos: Les contornes históricu y actual de la provincia de Salamanca (en español), 157. «Dos comarca salmantinas de les que se tuvo siempres consciencia plena, y síguese teniendo, son La Ribera y El Abadengo. Trátase amás, de dos comarca de gran personalidá, con munches característiques diferenciales, y que s'estremen, ente otres coses, pola riqueza y peculiaridá de les sos manifestaciones folklóricas, y poles traces llingüísticos dialeutales y arcaizantes que presenten (páxina 60) El Abadengo ye la zona entendida ente los ríos Águeda y Yeltes (Huebra), nel so cursu inferior, y el Douru; la llende meridional d'El Abadengo, que va dende'l Águeda al Yeltes (Huebra), coincide esactamente cola llende ente los partíos xudiciales de Ciudad Rodrigo y Vitigudino, quedando güei englobado tol Abadengo nesti postreru partíu (páxina 61) Bogajo y Villavieja pertenecen al Abadengo, de lo que tenemos pruebes inequívoques, a parte de la tradición, nos poemes de Saturnino de Galache (páxina 90)»
  2. «Guía de bones práutiques pa la observación del paisaxe agrario como espaciu patrimonial nel oeste peninsular» (español). Ministerio d'Agricultura, Alimentación y Mediu Ambiente. «La contorna de Vitigudino, a la que pertenez Brincones, cuenta coles subcomarcas d'Aportar, El Abadengo, la Ramajería y Vitigudino (páxina 14)»
  3. 3,0 3,1 Xunta de Castiella y Llión, ed. «Resolución de 6 de payares de 1992, de la Diputación Provincial de Salamanca, aprobatoria del Escudu Heráldicu Municipal del Conceyu de Aldeadávila de la Ribera». Boletín Oficial de Castiella y Llión. http://bocyl.jcyl.es/boletinos/1994/01/11/pdf/BOCYL-D-11011994-10.pdf. 
  4. «Real Decretu de 30 de payares de 1833 sobre la división civil de territoriu español na Península ya islles axacentes en 49 provincies» (español). Gaceta de Madrid.
  5. «Llei 5/2002, de 11 d'abril, de Declaración del Parque Natural d'Apuertes del Douru (Salamanca-Zamora)» (en español). Boletín Oficial del Estáu. http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/cl-l5-2002.html. 
  6. «Resultáu Eleiciones Municipales en Lumbrales». El País.
  7. «Resultáu Eleiciones Municipales en Lumbrales». El Mundu.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Lumbrales