Louisiana

De Wikipedia
(Redirixío dende Luisiana)
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Louisiana
Fontainebleau State Park, Louisiana 2019 01.jpg
Flag of Louisiana.svg
bandera de Luisiana (es) Traducir, February 1861 flag of Louisiana (en) Traducir, 1912 flag of Louisiana (en) Traducir y 2006 flag of Louisiana (en) Traducir
y
Alministración
PaísBandera de Estaos Xuníos d'América Estaos Xuníos d'América
ISO 3166-2 US-LA
Capital Baton Rouge
Gobernador de Louisiana John Bel Edwards (LA, La.)
Llingües oficiales ensin valor
División
Xeografía
Coordenaes 31°N 92°O / 31°N 92°O / 31; -92Coordenaes: 31°N 92°O / 31°N 92°O / 31; -92
Louisiana in United States.svg
Superficie 135382 km²
Llenda con Texas, Arkansas y Mississippi
Puntu más altu Monte Driskill
Puntu más baxu Nueva Orleans
Altitú media 30 m
Demografía
Población 4 533 372 hab. (1 abril 2010)
Densidá 33,49 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC−06:00, Hora estándar del centro (es) Traducir y America/Chicago (es) Traducir
louisiana.gov
Cambiar los datos en Wikidata

Luisiana o Louisiana (Louisiana, n'inglés, La Louisiane, en francés cajún, Léta de la Lwizyàn, en criollu francés de Luisiana, Luisiana, n'español) ye un estáu de los Estaos Xuníos, asitiáu al sur del país, siendo la so capital la ciudá de Baton Rouge. La ciudá más poblada ye Nueva Orleans. Llenda'l norte con Arkansas, al este con Mississippi, al sur col Golfu de Méxicu, y al oeste con Texas. La so llende occidental vien marcada pel ríu Mississippi. Louisina ye l'únicu estáu que nun s'atopa estremáu en condaos, sinón en parroquies.

El censu poblacional de Luisiana en 2008 yera de 4.410.796 persones. Les zones urbanes cunten con un importante patrimoniu cultural y lingüistico, influyíes por un amiestu de les tradiciones y llingües franceses, haitianes, españoles y canadienses, lo mesmo que de les distintes cultures nativu-americanes presentes na rexón. Estaos Xuníos compró'l territoriu a Francia nel 1803, anque la zona qu'anguaño ocupa l'estáu de Louisiana foi mientres un curtiu tiempu colonia española. Amás, mientres el sieglu XVIII los colonizadores importaron a numberosos esclavos d'África. Munchos d'ellos veníes de la mesma rexón nel África Occidental, lo que dexó caltener viva la so cultura. Tres la Guerra Civil, los residentes d'orixe inglés empezaron a primir pola anglicanización del estáu, y en 1921, l'inglés convertióse por primer vegada na única llingua na educación, decisión que foi revertida en 1974.[1] Louisiana nun tuvo nunca una llingua oficial, garantizando la constitución estatal "el derechu de les persones a caltener, fomentar y promover los sos respectivos oríxenes históricos, llingüísticos y culturales".[1] Louisiana tien más tribus natives americanes que cualesquier otru estáu del sur, incluyíes cuatro reconocíes a nivel federal, diez reconocíes pol estáu y cuatro que nun recibieron reconocencia.[2]

Gran parte de les tierres del estáu formaronse a partir de sedimentos arrastraos pel ríu Mississippi, dexando enormes deltes y vastes árees de marismas.[3] N'árees más elevaes, el fueu ye un procesu natural nel paisaxe y produció estenses árees de montes de pinos de fueya llarga y sabanes húmedes. Estos sofiten un númberu escepcionalmente grande d'especies de plantes, incluyíes munches especies d'orquídees terrestres y plantes carnívores.

Etimoloxía[editar | editar la fonte]

Louisiana foi nomada n'honor a Lluis XIV, rei de Francia ente 1643 y 1715. El nome originalmente escontra referencia al territoriu clamáu por René-Robert Cavelier, Sieur de La Salle, siendo esti'l territoriu bañáu pel ríu Mississippi. El sufixu -ana en llatín indica "relativu o relativa a un individuu, suxetu o oxetu particular", poro, Louisiana indicaría "relativu a Louis".[4]

Historia[editar | editar la fonte]

Los primeros humanos ocuparon el area ocupada anguaño por Loiusiana fai aproxidamente 12.000 años. Delles tribus habitaron la zona, destacando les de Atakapa, Choctaw, Chitimacha, Natchez y Tunica.

En 1541, Hernando de Soto, un esplorador español amiyó na actual Louisiana y reclamola para España. Darréu en 1682, foi Francia quién la reclamó para sí. Mientres un tiempu, esti territoriu tuvo en disputa ente dambos países.

Tres la independencia d'Estaos Xuníos, en 1803, esti país mercó les tierres ocupaes per Francia, qu'inclúin l'actual estáu, pero que tamién se expandian muncho más al norte, hasta la frontera con Canadá. Pocos años dempués, en 1812, convertir nel 18ᵘ estáu.

En 1861, mientres la Guerra de Secesión, Lousiana foi unu de los estaos qu'abandonó la Unión, hasta 1868, tres la cayida de la Confederación.[5]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 CODOFIL, Louisiana Goverment. «Legal Status». Consultáu'l 20/2/2021.
  2. Bowker Lee, Dayna. «Louisiana Indians in the 21st Century» (n'inglés). Folklife in Lousiana. http://www.thetimenow.com/blog/louisiana/. 
  3. "Louisiana (LA) State Information". The Time Now. 3 d'agostu, 2015.
  4. «Louisiana's Cities and Towns: What’s in the Names?». Louisiana Travel. Consultáu'l 21/2/2021.
  5. «Louisiana». National Geographic Kids. Consultáu'l 21/2/2021.


Bandera de los Estaos Xuníos Los 50 estaos d'Estaos Xuníos d'América Bandera de los Estaos Xuníos

Alabama · Alaska · Arizona · Arkansas · California · Carolina del Norte · Carolina del Sur · Colorado · Connecticut · Dakota del Norte · Dakota del Sur · Delaware · Florida · Georgia · Ḥawai · Idaho · Illinois · Indiana · Iowa · Kansas · Kentucky · Louisiana · Maine · Maryland · Massachusetts · Michigan · Minnesota · Mississippi · Missouri · Montana · Nebraska · Nevada · New Hampshire · Nueva Jersey · Nueva York · Nuevu Méxicu · Ohio · Oklahoma · Oregón · Pennsylvania · Rhode Island · Tennessee · Texas · Utah · Vermont · Virxinia · Virxinia Occidental · Washington · Wisconsin · Wyoming