Llonxevidá

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

La llonxevidá y la duración de la vida son conceutos rellacionaos cola bioloxía y cola evolución de les célules y órganos que componen los cuerpos de los seres vivos, y tresformamientos col trescurrir de la so vida. Nel casu del ser humanu la llonxevidá tien importantes conexones con aspeutos demográficos de la sociedá, y aspeutos sociolóxicus del individuu. Polo xeneral tien que ver cola duración de vida d'un ser humanu o d'un organismu biolóxicu y utilízase con más frecuencia en referencia a l'ancianidad o la edá d'un ser vivu, por casu la llonxevidá d'un árbol.

Les reflexones sobre la llonxevidá van davezu amestaes a la reconocencia de la brevedá humana ya inclúin discutinios sobre métodos pa estendela más allá de la llende tenida como normal. La tema foi non yá una esmolición de la ciencia, sinón tamién de la lliteratura de viaxes, ciencia ficción y noveles utópiques.

Esiste bastante dificultá n'atopar la mayor duración de la vida humana inclusive coles modernes téuniques estandarizadas de verificación, por cuenta de feches de nacencia inesactes o incompletes. Múltiples lleendes nes distintes cultures y contestos relixosos pretendieron estraordinaries llonxevidaes, tantu nel pasáu, como la de Matusalén na Biblia,[1] como nel futuru.

Historia[editar | editar la fonte]

El filósofu Epimenides de Creta del cual dizse vivió más de 150 años.

Una notable declaración de Diógenes Laercio (alredor del 250) ye la más antigua referencia alrodiu de una plausible llonxevidá centenaria aceptada pola ciencia. Diógenes declaró que l'astrónomu Hiparco de Nicea (a. 185 a. C. - 120 a. C.) aseguraba que'l filósofu Demócrito d'Abdera viviera 109 años (nació aprosimao ente'l 470 a. C. y el 460 a. C. y morrió ente'l 370 a. C. y el 360 a. C.). Otres referencies d'otros pensandores de l'antigüedá griega acoten el datu de que Demócrito viviera más de cien años. La posibilidá de qu'ello sía ciertu tamién ye sofitada pol datu que la mayoría de los filósofos de l'Antigua Grecia vivieron más de 90 años. Dellos exemplos:

Pero'l casu de Demócrito ye distintu del casu de, por casu, Epiménides de Cnosos (vivió ente los sieglos VII y VI a. C.) del cual ye referenciáu inclusive por pensadores del sieglu pasáu, que se diz que vivió 154, 157 ya inclusive 290 años, un casu que nun foi verificáu pola ciencia.

Diz Mariana Riega, na so Xeografía universal física, política é histórica de 1827:[2]

En 1726 morrió na villa de Fefiñanes un probe llabrador llamáu Juan Oteru de 146 años; ya iguales exemplos repitir con frecuencia equí y n'otres provincies.

Esperanza de vida[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Esperanza de vida

La esperanza de vida ye la media de la cantidá d'años que vive una cierta población nun ciertu periodu. Suelse estremar en masculina y femenina, y vese influyida por factores como la calidá de la medicina, la hixene, les guerres, etc, magar anguaño suelse referir namái a les persones que tienen una muerte non violenta. La esperanza de vida como indicador social ye utilizada polos sociólogos pa midir el grau de desenvolvimientu d'un país, pero los datos pueden ser relativos en tal sentíu porque pueden ser alteriaos por guerres, epidemies, violencia y otros fenómenos distintos a los indicadores económicos. En munchos casos persones de países subdesendolcaos o en víes de desenvolvimientu o de cultures naturales pueden tener una gran llonxevidá que contradiz el supuestu de qu'a mayor desenvolvimientu, mayor esperanza de vida.

Les persones más llonxeves del mundu[editar | editar la fonte]

Jeanne Calment vivió 122 años y 164 díes.

Persones que devasen los cien años nun son solo del interés científicu, sinón tamién del públicu polo xeneral interesáu n'allargar de manera saludable los sos años de vida. La siguiente ye una llista de les persones rexistraes na edá contemporánea que devasaron más de cien años de vida.

El Grupu Xerontolóxicu d'Investigación, fundáu ente 1990 y 1992 en Los Angeles, busca persones que superaren los 110 años d'edá ya incluyó el nome de les siguientes persones:

  • Jeanne Calment (1875-1997): Ye la persona de la contemporaneidad que foi científicamente documentada que vivió esactamente 122 años y 164 díes.
  • Jirōemon Kimura (1897-2013): L'home más llonxevu verificáu de la hestoria vivió 116 años y 54 díes.

Estadístiques[editar | editar la fonte]

Los llugares con más llonxevos del mundu, les llamaes zones azules, son Acciaroli en El Cilento, en Campania, (Italia), onde de 800 habitantes 81 superen los cien años, al paecer polos sos baxos índices d'adrenomedulina.[3] La islla xaponesa d'Okinawa; la Península de Nicoya en Costa Rica (siendo esta la más estensa y con una mira de vida cimera a la de Xapón), la islla de Cerdeña (Italia) y la griega d'Icaria (en que la media de fallecimientu ye de 90 años) Loma Linda, California,[4] onde mora una noticies/noticies/go/2008-05-26/investigador-diz-que-los-adventistas-de-california-son-la zona azul-de-los estaos xuníos/ comunidá d'adventistas del séptimu día.

Ta demostrada estadísticamente la correlación ente llarga vida y el trinomiu exerciciu, dieta y apropiáu descansu, y amás:

  • Les muyeres (el 81 % de les persones que lleguen a 100 o más años) que tienen fíos a partir de los 40 años tienen, como media, cuatro veces más posibilidaes de llegar a centenaries. El 79 % de los centenarios y supercentenarios son del sexu femenín y esto tien que ver con una variante nel cromosoma 9p21.3 abondo más común nes muyeres que nos homes.
  • Los centenarios tienden a ser delgaos ya inxerir, de media, menos caloríes que'l restu de la población.
  • El vinu tinto, una curtia pigazu, prauticar "Hara hachi bu" (costume de les xentes d'Okinawa de dexar de comer cuando l'estómagu ta llenu nun 80 per cientu) tomar tiempu abondu pa relaxase o arrodiase de xente allegao, amonten la llonxevidá.
  • La esperanza de vida del ser humanu amontóse tres meses al añu dende 1840 gracies a los cambeos introducíos p'amenorgar les amenaces de la redolada (dieta equilibrada, meyores médiques, seguridá social, xornada d'ocho hores...) en cuatro generación, la esperanza de vida avanzó más qu'en 6,6 millones d'años d'evolución.[5]

Narrativa[editar | editar la fonte]

El llibru exipciu de los muertos. Papiru de Ani. Capítulu 125.

La esmolición por allargar el periodu vital humanu enllenó de lleendes y hestories les cultures mundiales con relatos espectaculares. Hestories de llargues llonxevidaes presentar dende l'antigüedá y munches de la mano de les religión que describen les divinidad como seres inmortales. Poro, seres mortales que viven más allá de lo esperao, son vistos en rellación con diches divinidaes.

Nes religión xudeo-cristianes, Adán y Eva fueron creaos cola orde de nun comer del "árbol de la ciencia del bien y del mal, porque'l día que comieres d'él, vas morrer ensin remediu".[6] Dempués del pecáu del home, Dios encurtia y establez los años en qu'un ser humanu puede vivir:[7]

Entós dixo Jehová: «Nun va delidiar el mio espíritu col home pa siempres, porque verdaderamente él ye carne; pero va vivir cientu venti años».

Pa les relixones hindús como'l Budismu y el Hinduismu, según nes antigües relixones exipcies, l'alma del ser humanu y de tolos seres vivientes tien más d'una vida, no que se conoz como la reencarnación.

Numberosos sistemes filosóficos al traviés de la hestoria, por casu el gnosticismu, buscaron tamién la inmortalidá y el mitu de la Fonte de la mocedá. Munches d'elles plantegen qu'ésta se llogra per mediu de la busca de la sabiduría y el dominiu del cuerpu mortal, pero otres suxuren la esistencia de sustances, fontes o llugares que detienen el deterioru biolóxicu del cuerpu humanu. [ensin referencies]

Ciertes idees ensin demostrar científicamente plantegen que ciertes races o pueblos tienen una mayor llonxevidá qu'otres. [ensin referencies]

Culturalmente, munchos pueblos naturales d'África, Asia y América Llatina, tienden a venerar a la persona más vieya como depositariu d'esperiencia y sabiduría. [ensin referencies]

Futuru[editar | editar la fonte]

Numberosos centros d'investigación de la tema intenten buscar alternatives p'aumentar el nivel de llonxevidá humanu al traviés d'elementos como hormona de la crecedera, antiosidantes, (la presencia d'oxidantes nel sangre demostró ser unu de los principales factores d'avieyamientu n'esperimentos con animales), evitar la destrucción de los telómeros, criónica, axentes qu'asonsañen la restricción calórica, minimización del consumu d'insulina, hasta cambeos na dieta como beber un vasu de vinu o cerveza diariu [ensin referencies]. De toes formes, dellos estudios[8] indiquen que tener el xen FOXO3A convierte a un llinaxe en centenariu; esti xen tamién s'atopa implicáu na llonxevidá de los animales. El resveratrol, les sirtuines y la rapamicina demostráronse como los axentes químicos de llonxevidá más prometedores.

Per otra parte, afayóse en 2013 un mecanismu más del avieyamientu que puede ser revertíu; ye'l producíu pol progresivu deterioru de los mecanismos químicos de comunicación ente'l nucleu de les célules y les mitocondries. Dambos interactúan p'asegurar un funcionamientu celular saludable y correctu per mediu d'una serie d'eventos moleculares que dexen esta comunicación interior y, cuando esta comunicación ruémpese, vicia o fai confusa, l'avieyamientu acelérase. Por aciu l'alministración d'una molécula producida naturalmente pol cuerpu humanu, los científicos restauraron estes redes de comunicación intracelular en mures vieyos y amueses de texíu posterior amosaron carauterístiques biolóxiques clave que fueron comparables a les de mures muncho más nuevos en siquier trés indicadores básicos de bona salú: resistencia a la insulina (una condición qu'alza'l riesgu de diabetes), inflamación (rellacionada col cáncer y enfermedaes cardiovasculares) y, quiciabes la más importante, la gastadura muscular.[9]

Sicasí, cambeos climáticos, crisis alimentarias, conflictos bélicos y otros podríen incidir nel pruyimientu de sociedaes de gran llonxevidá. Los países industrializaos, qu'amenorgaron el so nivel de natalidá a cifres alarmantes como España, Italia ya inclusive los Estaos Xuníos, van tener cada vez sociedaes más vieyes mientres el sieglu XXI, lo que va incidir na esmolición por enllargar la vida. Una meyor atención médica, dietes más riques y sociedaes más pacífiques en países ricos, tienen ensin dulda consecuencies positives nel aumentu del grau d'esperanza de vida de los sos pobladores, contrariu a lo qu'asocede en países probes onde les atenciones de salú son menores, mayores peligros d'epidemies, problemes na alimentación y conflictos bélicos.

Coles mesmes, problemes como la obesidá, diabetes, hipertensión arterial, enfermedaes cardiovasculares, cáncer, suicidiu y otros problemes comunes a sociedaes más industrializaes, amenacien el grau de llonxevidá.

Dende 1840 el nivel de vida humanu a nivel global xubió considerablemente, siendo mayor pa les muyeres que pa los varones con una estrema promediu de trés años en tol mundu[ensin referencies]. Pa munchu observadores, el tope del nivel de vida puede siguir xubiendo nel presente sieglu. La esperanza de vida femenina aumentó, según los espertos, debíu a la meyora de la medicina no que tien que ver col partu, causa de mortalidá femenina principal antes del sieglu XIX y que güei sigue presente en países d'estrema probeza.[10]

Llonxevidá animal, vexetal y orgánica[editar | editar la fonte]

La llonxevidá de los seres vivos -amás de la del ser humanu- ye tamién motivu d'interés y estudiu. En agricultura ye necesariu conocer la llonxevidá animal y vexetal pa efeutos de producción y meyoramientu de les especies.

Animales[editar | editar la fonte]

La siguiente ye la llista de la esperanza de vida de dellos animales comunes:[11]

Inseutos[editar | editar la fonte]

Los seres vivos cola más curtia escala de llonxevidá son los inseutos. La termita reina ye l'inseutu que más vive, hasta 50 años. Esto ye normal nes reines de los animales eusociales, por casu la formiga reina (20 años) y l'abeya reina (4 años).

Les observaciones sobre la llonxevidá de los inseutos fueron utilizaes polos científicos p'analizar los posibles métodos d'aumentu de la llonxevidá humana. La mosca ye unu de los inseutos más reparaos nesti sentíu, que la so llonxevidá puede ser alteriada.[15] La bárabu puede tardar en desenvolvese hasta 24 díes, pero la mosca vive hasta tres selmanes.[16]

Plantes[editar | editar la fonte]

Si los inseutos viven pocu tiempu en comparanza cola vida humana, les plantes pueden tener una llonxevidá estraordinaria, anque se diga qu'hai flores d'un día. Les yerbes viven un añu, pero una secuoya puede vivir 3.500 años.[17] Los árboles que viven menos son l'acacia, el cadápanu, l'aligustre, el marmellal, que viven ente 25 y 30 años. Los árboles milenarios (hasta más de trés mil años) son el carbayu, llamera, castañu y otros.[18]

En Suecia, nel monte Fulu (na provincia de Dalarma), vive'l ser vivu más vieyu del mundu: tratar d'un abetu suecu. Lo anterior según investigadores de la Universidá de Umea en collaboración con un llaboratoriu de Florida, Estaos Xuníos.[19]

Seres orgánicos más vieyos[editar | editar la fonte]

Vivos[editar | editar la fonte]

Los siguientes son los seres orgánicos más vieyos del mundu dataos pola ciencia:

Yá finaos[editar | editar la fonte]

Xenes arreyaos na llonxevidá[editar | editar la fonte]

Na especie humana la llonxevidá ye una carauterística multifactorial cuantitativa, que ta afeutada por factores xenéticos y ambientales. La heredabilidad de la llonxevidá establecióse n'aprosimao un 25 % pa los ximielgos monozigóticos y un 11 % pa los mellizos. Estudios realizaos comparando hermanos que pertenecíen a families escepcionales frente a families controles atopó diferencies significatives rellacionaes cola llonxevidá, acomuñaes a un locus del cromosoma 4. Nesti locus identificóse un marcador nel xen que codifica la proteína de tresferencia microsomal (PTM), como un posible modificador de la llonxevidá humana. La PTM participa na síntesis de diversos tipos de lipoproteínas (HDL y LDL).¹

La so actividá en persones llonxeves rellacionar col menor riesgu d'enfermedá cardiovascular, que ye una de les principales enfermedaes en persones de la tercer edá. En rellación col metabolismu de los lípidos y l'avieyamientu, diversos estudios demostraron que l'amenorgamientu de la frecuencia de les variantes d'ApoE col apanfilo épsilon-4 nos mayores adultos pudiera tar na base fisiopatológica del menor riesgu de carecer Alzheimer y enfermedaes cardiovasculares por estes persones. Otros estudios suxuren una rellación ente los niveles d'insulina, IGF-1, y la llonxevidá.¹ Investigaciones recién en grupos de centenarios toparon el xen de la llarga vida, bautizáu Apolipoproteína B o ApoB, asitiáu nel cromosoma 2, en 20 de los 34 centenarios escoyíos. Trátase d'un xen non demasiáu común, pero bien grande y con muncho efeutu, implicáu nel tresporte del colesterol malu. Les families que compartíen variantes rares d'esti xen superaben en demasía el sieglu de vida. L'afayu producir tres estudiar el xenoma de los más vieyos de la valenciana Alzira, 44.788 habitantes, una de les llocalidaes con más centenarios d'España, 34. Per otra parte, una variante nel cromosoma 9p21.3 abondo más común nes muyeres que n'homes esplica qu'haya un 79 % más de centenaries que de centenarios.[26]

La capacidá del ADN pa reparase, ye un factor importante na determinación de la llonxevidá nes especies. Les especies con mecanismos d'arreglu eficaces tienen mayores llonxevidaes. Esto haise estudiáu na enzima poli (ADP-ribosa) polimerasa-1 (PARP-1), que ye un intermediariu na respuesta celular al dañu del ADN, inducíu por estrés. N'estudios comparativos ente especies, reparóse que l'actividá de PARP-1 ta acomuñada cola llonxevidá. Nesti sentíu publicóse un estudiu nel cual amuésase que les persones centenaries tienen niveles más altos de PARP-1 que la población xeneral. Suxuriendo la esistencia d'una cierta capacidá innata que s'asitia nes bases xenétiques de la heredabilidad de la llonxevidá.

N'organismos modelos como los mures atopóse qu'hai homólogos del SIR2 de lleldos en mamíferos, pero la más rellacionada ye SIRT1 que se demostró que reprime en mamíferos a FOXO3a, un homólogu de DAFT 16. FOXO3a protexe a les célules de mamíferos frente al estrés oxidativo aguiyando tantu l'arreglu del ADN como les actividaes de defensa antiosidante. Tamién se reparó rellación d'esti xen col altor y col volume intracraneal, según regulación de la proliferación de les célules madre neuronales. SIRT1 induz la parada del ciclu celular, inhibe la inducción de apoptosis y amonta la resistencia al estrés oxidativo¹[27]

''daf- 2'' -daft 16: Caenorhabditis elegans ye un modelu bien establecíu pal estudiu del avieyamientu. La llonxevidá d'esti nematodo puede estendese pa siquier 6 distintos mecanismos; incluyendo l'amenorgamientu de la señalización d'insulina/IGF1, restricción calórica, defectu mitocondrial y amenorgamientu na temperatura. A la fecha un númberu de mutaciones en xenes qu'allarguen el periodu de vida fueron descrites, y un conxuntu d'interacciones xenétiques derivóse. Mutaciones nel xen receptor d'insulina/IGF1; daf-2 dobla la vida nel adultu pela vía de regulación de daf-16, factor de trescripción FOXO, que ye calteníu ente nematodos y mamíferos. La perdida parcial de función en daf-2, resulta nun fenotipu sensible a la temperatura. Por tal razón, los bárabos mutantes que crecen a 25 °C constitutivamente entren a un estáu de “dauer”, mientres adultos cultivaos a 25 °C son más llonxevos.²

LAGs-CAGs: Distintes llinies d'investigación per otru llau suxurieron una fuerte asociación ente envejecimiento/longevidad/cáncer. Amás de los xenes comunes, la co-regulación de la llonxevidá y los xenes acomuñaos al cáncer (LAGs y CAGs respeutivamente) podríen ser importantes. En particular, la cooperación puede asoceder a nivel de proteína vía interacción de proteína-proteína (PPIs).³ Lo importante ye conocer si estos xenes son evolutivamente calteníos y si ye según ellos o los sos ortólogos rellacionar ente si nes distintes especies. Pa esto, bases de datos como HAGR ( Human Aging Genomic Resources-GenAge Database)http://genomics.senescence.info/xenes/ reporten a diariu una tremera de nuevos xenes reportaos n'organismos modelos según nos humanos.³

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

1.[28] 2.[29] 3.[30]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Asina, pos, tolos díes de Matusalén fueron novecientos sesenta y nueve años, y morrió. Xénesis
  2. Riega, Marianu (1827). Xeografía universal física, política é histórica, 74.
  3. «http://www.abc.es/sociedá/abci-secretu-llonxevidá-esta-cilento-201609062121_noticia.html».
  4. Buettner, Dan. The Blue Zones: Lessons for Living Longer from the People Who've Lived the Longest (n'en). National Geographic Books. ISBN 9781426204005. Consultáu'l 6 d'agostu de 2017.
  5. Cf. Natalia Martín, "¿Cómo aportar a una muyer centenaria?", n'El País, 28-I-2013, http://smoda.elpais.com/articulos/como-llegar-a-ser-una muyer centenaria/2981
  6. Xénesis
  7. Xénesis
  8. Bradley J. Willcox et al. (16 de setiembre de 2008). «FOXO3A genotype is strongly associated with human longevity» (n'inglés). Proceedings of The National Academy of Sciences of the United States of America 105 (37):  pp. 13987-13992. doi:10.1073/pnas.0801030105. http://www.pnas.org/content/105/37/13987.full?sid=8f4ade63-a39y-41ee-96f2-0f7fe1402ecc. Consultáu 'l 17 d'agostu de 2011. 
  9. Cf. VV. AA., "Declining NAD+ Induces a Pseudohypoxic State Disrupting Nuclear-Mitochondrial Communication during Aging", en Cell, vol. 155, apurre 7, 1624-1638, 19-XII-2013, http://www.cell.com/abstract/S0092-8674%2813%2901521-3 y N. Ramírez de Castro, "La nueva fórmula que revierte l'avieyamientu", en Abc, 23/12/2013 http://www.abc.es/salú/noticies/20131223/abci-nueva-formula-antienvejecimiento-201312222133.html
  10. Oeppen, James; James W. Vaupel (2002-05-10). "Broken Limits to Life Expectancy". Science (Washington, D.C.: American Association for the Advancement of Science) 296 (5570): 1029–1031. Enllaz revisáu'l 25 d'ochobre de 2010.
  11. Según los estudios "llonxevidá animal y escala" de Applet Magic.
  12. ABC.es (14 de payares de 2013). «L'animal más vieyu del mundu tien 507 años y los científicos matar mientres la so investigación». Consultáu'l 17 de payares de 2013.
  13. Ebert, TA; Southon, JR. «Red sía urchins can live over 100 years: confirmation with A-bomb [14.sup]carbon - Strongylocentrotus franciscanus» (n'inglés). Fishery Bulletin 101 (4):  pp. 915-922. 
  14. Botanical Online: Llonxevidá del perru, enllaz revisáu'l 6 de xunu de 2009.
  15. Solo ciencia: Xurgando nos secretos d'una mutación xenética que dobla la llonxevidá de les mosques. Enllaz revisáu'l 6 de xunu de 2009.
  16. Plagues: La mosca. Enllaz revisáu'l 6 de xunu de 2009.
  17. Kalipedia: La llonxevidá de les plantes, enllaz revisáu'l 6 de xunu de 2009.
  18. Infojardin: Carauterístiques de los árboles caducu y perenne, enllaz revisáu'l 6 de xunu de 2009.
  19. 19,0 19,1 «http://www.natura-medioambiental.com/2008/04/suecia-el-rbol-ms-vieyu-con-10000-aos.html».
  20. AnAge database record: [1]. Enllaz revisáu'l 20 d'abril de 2009.
  21. Hall, Carl. "Staying Alive". San Francisco Chronicle, 23 August 1998.
  22. Bangor University: 400 year old Clam Found(retrieved 29 October 2007)
  23. BBC News: Ming the clam is 'oldest animal' (retrieved 29 October 2007)
  24. Rozell (2001) "Bowhead Whales May Be the World's Oldest Mammals", Alaska Science Forum, Article 1529 (retrieved 29 October 2007)
  25. «http://www.milenio.com/cdb/doc/noticies2011/724ba44bca41y25c37f7y6a237d92705».
  26. Francisco Rego, "El xen Matusalén", en El Mundo, 27-VII-2014, http://www.elmundo.es/cronica/2014/07/27/53d360fbca4741d8048b456d.html
  27. «Novel genetic loci underlying human intracranial volume identified through genome-wide association». Nature Neuroscience 19 (12):  pp. 1569–1582. doi:10.1038/nn.4398. PMID 27694991. http://www.nature.com/doifinder/10.1038/nn.4398. 
  28. Crespo, Damaso (2006). Biogerontologia. Universidá de Cantabria: Damaso crespo santiago, 379.
  29. Ruzanov, P; Riddle, D., Marra, M., McKay, S., Jones, S. «Gen that may modulate longevity in C. elegans in both dauer larvae and long-lived daf-2 adults». Esperimental gerontology 42:  pp. 825-839. 
  30. Budovsky,, A; Tacutu, R., Yanai, H., Abramovich, A., Wolfson, M., Fraifeld, V.. «Common gene signature of cancer and longevity». Mechanisms of Ageing and Development 130:  pp. 33-39. 

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Plantía:Userbox



Longevidad