Llingües túrquiques

De Wikipedia
(Redirixío dende Llingües túrciques)
Saltar a: navegación, buscar
Les llingües túrquiques n'Asia

El túrquicu ye una familia llingüística, biltu del altaicu faláu por unos 180 millones de persones nel mundu, principalmente en Turquía y n'Asia Central

Les llingües túrquiques más falaes son el turcu (63 millones en 2007), l'uzbecu (27 millones en 2011), l'azerbaixanu (26 millones en 2010), el kazacu (11 millones en 2007), l'uigur (10,4 millones en 2010), el turcomanu (7 millones en 2007), el tátaru (5,3 millones en 2010), el kirguiciu (4,3 millones en 2009), el baxkir (1,2 millones en 2010), el chuvaxu (1,8 millones en 2010) y el qaxcái (1,5 millones en 1997). En fondu peligru de despaición tán: el tofalar, el yugur y el karaim ente otres.

Les carauterísitiques más típiques de les llingües túrquiques son l'armonía vocálica, l’aglutinación y l'ausencia de xéneru gramatical. Estes carauterístiques tan presentes en cuasique en toles llingües túrquiques.


Clasificación[editar | editar la fonte]

Interllexibilidá[editar | editar la fonte]

Estes llingües presenten un altu grau d'interllexibilidá. Ver la tabla comparativa:

Comparanza ente les llingües túrquiques más importantes
Asturianu/Lleonés Turcu Azerbaixanu Turcomanu Tártaru Kazakhu Kirguís Uzbeku Uigur
"¿Cuántes pallabres hai pa los pasos d'un caballu? Atın yürüyüşleri için hangi sözler var? Atın yerişi üçün hansı sözler var? Atın yörişleri barada ne hili sözler bar? Atnıng yürişleri turında nindi süzler bar? Atıng cürisin sıypattaytın kanday sözder bar? Attım cürüşü cönündö kanday atayın terimder bar? Atnıng yurişleri üçün kanday sözler bar? Atnıng mengiş ve yürügişliri toğısında kandak atamlarılar bar?

Vocabulariu Comparativu[editar | editar la fonte]


Significáu Turcu antiguu Turcu Azerbaixanu Turcomanu Tátaru Basxkir Kazacu Kirguiciu Uzbecu Uigur Yakutu Chuvaxu
Persones y Familiares Ata Ata Ata Ata Atta Ata(y) Ata Ata Ota Ata Ata Ate
Ma Ana Ana/Anne Ana Ene Ana Inä(y)/Asay Ana Ene Ona Ana Anne
Fíu O'gul Oğul/Oğlan Oğul Ogul Ul, uğıl Ul Ul Uul Oʻgʻil Oghul Uol Yvăl, Ul
Home Er(kek) Er(kek) Ər/Erkək Erkek İr İr(käk) Er(kek) Erkek Erkak Er Er Ar/Arşçin
Neña Kyz Kız Qız Gyz Qız Qıð Qız Kız Qiz Qiz Ky:s Hĕr
Persona Kişi Kişi/Şahıs Kişi/Şəxs Kişi Keshe Keşe Kisi Kishi Kishi Kishi Kihi Şçin
Novia Kelin Gelin Gəlin Gelin Kilen Kilen Kelin Kelin Kelin Kelin Kylyn Kin
Suegra Kaynana Qaynana Gaýyn ene Qayın ana Qäynä Qayın ene Kaynene Qaynona Qeyinana Hun'ama
Partes del Cuerpu Corazón Yürek Yürek Ürək Ýürek Yöräk Yöräk Jürek Jürök Yurak Yürek Süreq Čĕre
Sangre Qan Kan Qan Gan Qan Qan Qan Kan Qon Qan Qa:n Jun
Cabeza Baš Baş Baş Baş Baş Baş Bas Bash Bosh Bash Bas Puś
Pelu Qıl Kıl Qıl Gyl Qıl Qıl Qıl Kıl Qil Qil Kıl
Güeyu Köz Göz Göz Göz Küz Küð Köz Köz Koʻz Köz Kos Kuś
Pestaña Kirpik Kirpik Kirpik Kirpik Kerfek Kerpek Kirpik Kirpik Kiprik Kirpik Kirbi: Hărpăk
Oyíu/Oreya Qulqaq Kulak Qulaq Gulak Qolaq Qolaq Qulaq Kulak Quloq Qulaq Gulka:k Hălha
Nariz Burun Burun Burun Burun Borın Moron Murın Murun Burun Burun Murun
Brazu Qol Kol Qol Gol Qul Qul Qol Kol Qoʻl Qol,Bilek Qol Hul/Hol
Mano El(ig) El Əl El Alaqan Alakan Ilik Ili: Ală
Deu Barmak Parmak Barmaq Barmak Barmaq Barmaq Barmaq Barmak Barmoq Barmaq Pürne/Porn'a
Uña Tyrnaq Tırnak Dırnaq Dyrnak Tırnaq Tırnaq Tırnaq Tyrmak Tirnoq Tirnaq Tynyraq Čĕrne
Rodiella Tiz Diz Diz Dyz Tez Teð, tubıq Tize Tize Tizza Tiz Tüsäχ Čĕrpuśśi
Pantorría Baltyr Baldır Baldır Baldyr Baltır Baltır Baltır Baltyr Boldir Baldir Ballyr Pıl
Pie Adaq Ayak Ayaq Aýak Ayaq Ayaq Ayaq Ayak Oyoq Ayaq Ataq Ura
Bandullu Qaryn Karın Qarın Garyn Qarın Qarın Qarın Karyn Qorin Qerin Qaryn Hyrăm
Animales Caballu At At At At At At At At Ot At At Ut
Cabaña (de ganáu) Siyir, İnek Sığır, İnek İnək, Sığır Sygyr Sıyır Hıyır Sïır Sıyır Sigir Siyir Inax Vıleh
Perru Yt İt İt It Et Et Ït It It It Yt Jytă
Pexe Balyq Balık Balıq Balyk Balıq Balıq Balıq Balık Baliq Beliq Balyk Pulă
Pioyu Bit Bit Bit Bit Bet Bet Bït Bit Bit Pit Byt Pyjtă/Put'ă
Otros Sustantivos Casa Uy Ev Ev Öý Öy Öy Üy Üy Uy Öy Av*
Tienda Otag Otağ Otaq Otag Oʻtoq Otaq Otu:
Camín Yol Yol Yol Ýol Yul Yul Jol Jol Yoʻl Yol Suol Śul
Ponte Köprüq Köprü Körpü Köpri Küper Küper Köpir Köpürö Koʻprik Kövrük Kürpe Kĕper
Flecha Oq Ok Ox Ok Uq Uq Oq Ok Oʻq Oq Uhă
Fueu Ot Od Od Ot Ut Ut Ot Ot Oʻt Ot Uot Vut/Vot
Cernada Kül Kül Kül Kül Köl Köl Kül Kül Kul Kül Kül Kĕl
Agua Suv Su Su Suw Su Hıw Su Suu Suv Su Ui Šyv/Šu
Barcu Kemi Gemi Gəmi Gämi Köymä Kämä Keme Keme Kema Keme Kimĕ
Llagu Köl Göl Göl Köl Kül Kül Köl Köl Koʻl Köl Küöl Külĕ
Sol/Día Küneš Gün(eş) Gün(əş) Gün Kön Kön Kün Kün Kun Kün Kün Kun
Ñube Bulut Bulut Bulud Bulut Bolıt Bolot Plantía:Not a typo Bulut Bulut Bulut Bylyt Pĕlĕt
Estrella Yulduz Yıldız Ulduz Ýyldyz Yoldız Yondoð Juldız Jıldız Yulduz Yultuz Sulus Śăltăr
Tierra Topraq Toprak Torpaq Toprak Tufraq Tupraq Topıraq Topurak Tuproq Tupraq Toburaχ Tăpra
Cumal (de cuetu) Töpü Tepe Təpə Depe Tübä Tübä Töbe Töbö Tepa Töpe Töbö Tüpĕ
Árbol/ Madera Yağac Ağaç Ağac Agaç Ağaç Ağas Ağaş Jygach Yogʻoch Yahach Jyvăś
Dios (Tengri) Tengri Tanrı Tanrı Taňry Täñre Täñre Täñiri Teñir Tangri Tengri Tanara Tură/Toră
Cielu, Azul Kök Gök Göy Gök Kük Kük Kök Kök Koʻk Kök Küöq Kăvak/Koak
Axetivos Llargu Uzun Uzun Uzun Uzyn Ozın Oðon Uzın Uzun Uzun Uzun Uhun Vărăm
Nuevu Yany Yeni Yeni Ýaňy Yaña Yañı Jaña Jañı Yangi Yengi Sana Śĕnĕ
Gordu Semiz Semiz Semiz Simez Himeð Semiz Semiz Semiz Semiz Emis Samăr
Enllenu Tolu Dolu Dolu Doly Tulı Tulı Tolı Tolo Toʻla Toluq Toloru Tulli
Blancu Aq Ak Ak Aq Aq Aq Ak Oq Aq
Prietu Qara Kara Qara Gara Qara Qara Qara Kara Qora Qara Xara Hura
Encarnáu Qyzyl Kızıl Qızıl Gyzyl Qızıl Qıðıl Qızıl Kızıl Qizil Qizil Kyhyl Hĕrlĕ
Numberos 1 Bir Bir Bir Bir Ber Ber Bir Bir Bir Bir Bi:r Pĕrre
2 Eki İki İki Iki İke İke Eki Eki Ikki Ikki Ikki Ikkĕ
4 Tört Dört Dörd Dört Dürt Dürt Tört Tört Toʻrt Tört Tüört Tăvattă
7 Yeti Yedi Yeddi Ýedi Cide Yete Jeti Jeti Yetti Yetti Sette Śiččĕ
10 On On On On Un Un On On Oʻn On Uon Vunnă/Vonnă
100 Yüz Yüz Yüz Ýüz Yöz Yöð Jüz Jüz Yuz Yüz Sü:s Śĕr
Turcu Antiguu Turcu Azerbaixanu Turcomanu Tátaru Baxkir Kazacu Kirguiciu Uzbecu Uigur Yakutu Chuvaxu