Llingües paleosiberianes

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Llingües paleosiberianes
Distribución xeográfica Estremu oriental de Siberia
Países Flag of Russia.svg Rusia
Falantes 25 mil
Subdivisiones Grupu yukaghiro
chucoto-camchatco
Nivkh
ISO 639-2 __
Ver tamién
Idioma - Families - Clasificación de llingües
[editar datos en Wikidata]
Llingües yukaghiras nel sieglu XVII y na actualidá.
Llingües chukoto-kamchatkas nel sieglu XVII y na actualidá.

Paleosiberiano o paleoasiático (del griegu palaios que significa «antiguu») ye un términu usáu en llingüística pa nomar un conxuntu desemeyáu de diverses pequenes families y llingües aisllaes falaes en rexones remotes de Siberia. Lo únicu que tienen estes llingües de mancomún ye'l camientu de que antedatan a otres llingües dominantes na zona, sobremanera les llingües tungús y les túrquicas; que de la mesma fueron movíes pol idioma rusu.

Trés llingües aisllaes o pequenes families de llingües, ensin relación llingüística ente elles, formen el grupu de les llingües paleosiberianas:

  1. Les llingües chucoto-camchatcas, qu'inclúin al chucoto o chukchi y el so pariente próximu'l coriaco o koryak. Créese qu'el kamchadal ye pariente llonxanu. Chukchi y koryak espolleten nel estremu oriental de Siberia. Kamchadal o itelmeno ye faláu por menos de cien de persones na península de Kamchatka.
  2. Les llingües yucaguiras, de les cualos caltiénense dos llingua, el odul nos cursos baxos del ríu Kolyma y el indigirka y el chuvantsy, más escontra l'interior y l'este, probablemente extinto. Dellos llingüistes consideren qu'el yucaguiro ta emparentáu coles llingües uráliques.
  3. El nivkh o gilyak falar na cuenca baxa del Amur y na metá norte de la isla de Sajalín. Tien una lliteratura moderna recién. Los nivkh tuvieron una hestoria aturbolinada mientres el sieglu XX.

Dacuando añedir a estes llingües el ainu, a pesar de que, puramente falando, nun ye una llingua de Siberia. Sobrevive a dures penes nel sur de Sajalin, onde antaño foi la llingua principal. Tamién se faló nes islles Kuriles y en Hokkaidō onde s'alicó l'interés pola llingua nos últimos años. Hubo intentos de rellacionala coles superfamilia indopacífica y col kalto.

El ket o queto, última llingua viva de les llingües yeniseianas y falada nel cursu mediu del ríu Yenisei, considerábase enantes como una llingua aisllada, sicasí, pue tar rellacionada coles llingües na-dené, falaes en América del Norte, no que constituyiría la única filiación llingüística ente llingües natives del Viejo y Nuevu Mundu y xuntes arían la posible familia de les Llingües dené-yeniseicas. Esta idea remontar al trabayu d'Alfredo Trombetti, el primeru en proponer, en 1923, una relación ente les llingües na-dene y les llingües del Yenisei.[1] Michael Fortescue documentó les relaciones ente'l idioma ket y les llingües Na-dené.[2] Merritt Ruhlen en 1998 tamién sostuvo argumentos en favor de la hipótesis dené-yeniseica.[3] En marzu de 2008, el profesor Edward Vajda de la Western Washington University publicó un trabayu que resumía diez años d'investigación basada na morfoloxía verbal y na reconstrucción de delles protollingues, onde s'amosaba evidencia de que les llingües na-dené tán rellacionaes coles llingües yeniseicas de Siberia (Vajda 2008). Esti trabayu foi favorablemente consideráu por dellos especialistes,[4][5] pero tamién recibió crítiques como la de Lyle Campbell, que considera insuficiente entá la evidencia presentada por Vajda.

Pero'l conxuntu de llingües descritu nel presente artículu, les paleosiberianas, aguantar a una clasificación llingüística obvia, tantu con otres families de llingües como ente sigo.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Trombetti, Alfredo (1923) Elementi di glottologia: 486, 511. Bologna: Nicola Zanichelli.
  2. Fortescue, Michael D. (1998) Language relations across Bering Strait ISBN 0-304-70330-3
  3. Ruhlen, Merritt 1998, The origin of the Na-Dene
  4. Dene-Yeniseic Symposium
  5. «Language Log » The languages of the Caucasus».


Lenguas paleosiberianas