Llingües d'Arxentina

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

L'usu del idioma español ye predominante, entendíu y faláu como primer o segunda llingua por casi tola población de la República Arxentina, que según les últimes estimaciones supera los 40 millones.[1]

L'inglés ye la segunda llingua más conocida nel país, y la so enseñanza ye obligatoria dende la escuela primaria en delles provincies. Arxentina ye l'únicu país llatinoamericanu calificáu como país de "alta aptitú" nel inglés, allugándose nel puestu 15 a nivel mundial nel añu 2015, según un informe del Índiz d'Aptitú n'Inglés (EF EPI).[2][3] Pa 2017, Arxentina baxó diez puestos con al respective de la so meyor posición y allugóse nel puestu 25, anque entá sigue siendo'l país con meyor inglés d'Iberoamérica. [4] L'inglés ye, amás, la llingua que s'usa pola mayoría de los habitantes de les islles so control del Reinu Xuníu que p'Arxentina constitúin el departamento Islles del Atlánticu Sur de la provincia de Tierra del Fueu, Antártida ya Islles del Atlánticu Sur.

El guaraní y el quechua son otres llingües importantes con más d'un millón de falantes cada unu (en 2015).[ensin referencies]

Esisten unes 25 llingües[ensin referencies] indoamericanas vives y esistieron delles (güei estinguíes) en diverses rexones. Les llingües indoamericanas vernácules (natives del territoriu arxentín) vives son falaes por bien poques persones. Per otra parte, el lunfardo que ye una xíriga y xíriga tipu pidgin con predominiu de pallabres aniciaes en llingües italianes como'l piamontés, ligur o «zeneise», calabrés, sicilianu, llombardu, etc., faláu na Zona Nucleu d'Arxentina dende siquier 1880. Per otra parte el portuñol ye un pidgin de portugués brasileñu y español faláu dende aprosimao 1960 nes zones d'Arxentina fronterices con Brasil.

Otra llingua nativa ye la llingua de señes arxentina (LSA), llingua señalada poles comunidaes sordes que surde claramente a partir de 1885 ya influencia a munches otres llingües de señes de países estremeros.

Ente los falantes de llingües non vernácules atópense (amás de los más de 40 millones d'arxentinos que falen l'español (principalmente'l español rioplatense como llingua materna, llingua coloquial y llingua vehicular); los del italianu (alredor de 500.000 persones).[5] Per otra parte los desconocedores d'antropoloxía y llingüística suelen bien equivocadamente incluyir como «llingües vernácules» al guaraní (impuestu pola invasión de los avá procedentes de l'Amazonia escontra'l sieglu XV y arrobináu polos misioneros europeos xesuitas no que güei ye'l NEA como llingua vehicular ente diverses etnies que nada teníen de llinaxes avá o «guaraníes»); daqué similar asocedió nel NOA col quechua y l'aimara impuestos tres la invasión inca procedente del sureste peruanu y lo que güei ye'l norte del Collao o Altiplanu bolivianu nel NOA y l'estremu noroeste del Que'l so nel sieglu XV y depués entá más espublizáu polos misioneros xesuites y franciscanos como llingua vehicular pa la catequesis a partir de la Conquista española nel sieglu XVI y que, anguaño tres la migración asocedida dende Bolivia y de Perú a partir de la segunda metá de la década de los 1990.

Depués de les antecitadas llingües ya idiomes sígen-y l'alemán (cerca de 400.000, incluyendo un númberu significativu de falantes del dialeutu alemán del Volga y del plautdietsch). Los idiomes árabe, francés, portugués, rusu, euskera, gallegu, catalán, asturianu, yidish oriental, chinu (unos 100 000 falantes, principalmente de los dialeutos de Fujian y de Taiwán), coreanu, xaponés (alredor de 50 000, na so mayoría falantes d'okinawense),[ensin referencies] rumanu, occitanu, lituanu, letón, estoniu, ucranianu, bielorrusu, croata, eslovenu, checu, eslovacu, finés, suecu, danés, noruegu, islandés, irlandés, neerlandés, polacu, húngaru, serbiu, bosniu, albanés, griegu, macedoniu, búlgaru, hebréu, turcu, armeniu, romanín vlax (llingua de los roma, llamaos vulgarmente «xitanos») tamién son importantes.

Llingua oficial[editar | editar la fonte]

Dialeutos del idioma español falaos n'Arxentina según Berta Elena Vidal de Battini.[6]

La República Arxentina nun estableció por norma llegal nengún idioma oficial; con tou, l'idioma castellanu ye l'utilizáu (dende la fundación del estáu arxentín) pola alministración de la república y nel que s'imparte la educación en tolos establecimientos públicos, hasta tal puntu que nos niveles básico y secundario esisti como asignatura obligatoria la de la llingua castellana (asignatura llamada «Llingua»). Tal obligatoriedá ye una imposición que resultó nun factor de cohesión social ente los millones d'habitantes d'Arxentina. Esiste una Academia Arxentina de Lletres, fundada en 1931, que dende 1952 collabora regularmente cola Real Academia Española pal rexistru de les variantes locales.

Magar la Constitución Nacional establez como función del Congresu Nacional «reconocer la preesistencia étnico y cultural de los pueblos indíxenes arxentinos», a éstos entá nun se-yos reconoció la oficialidá de les sos llingües natives, sacante nes provincies de Chaco y Corrientes.

L'idioma castellanu n'Arxentina preséntase principalmente al traviés del dialeutu rioplatense. Tamién esisten un dialeutu na rexón de Que'l so y el acentu cordobés. Nel norte fala un español andín y el nordés tien grandes influencies del español paraguayu.[6]

Clasificación[editar | editar la fonte]

Les llingües indoeuropees d'Arxentina falaes por comunidaes estables pertenecen a cinco rama: romance (español y portugués), xermánicu occidental (plautdietsch y alemán estándar), celta britónicu (galés) y indoario central (romanina).

Les llingües indíxenes d'Arxentina per otra parte son más diverses y pertenecen a distintes families llingüístiques ente elles:

Clasificación de les llingües indíxenes d'Arxentina
Familia Grupos Llingua Territoriu
Llingües aimaras
Familia de dos llingües d'Andar Centrales que tuvo llargu tiempu en contautu coles llingües quechues y influyéronse mutuamente de forma intensa. Nes últimes décades migraron más falantes de aimara dende países vecinos.
Aimara Jujuy
Llingües arahuaques
Una de les mayores families de llingües d'América del Sur, estender por gran parte del subcontinente. Los chanés o isoceños yá nun falen l'idioma chané, sinón una llingua tupí-guaraní o castellán.
Paraná-Mamoré Chané (†) Rexón chaqueña
Llingües charrúas
Llingües mal documentadas y de clasificación difícil. Creíense estinguíes dende fai más d'un sieglu, pero en 2005 apaeció l'últimu semihablante de chaná.
Chaná (†) Rexón pampeana
Charrúa (†) Rexón pampeana
Llingües chon
Familia de llingües de la Patagonia y Tierra del Fueu. De los cuatro llingües chon que se conocen con seguridá solo queda menos de 10 falantes de tehuelche. Ye posible qu'estos idiomes tean rellacionaos de llueñe col puelche o gününa yajüch y col querandí.
Continental Teushen (†) Patagonia
Tehuelche Patagonia
Insular Haush (†) Tierra del Fueu
Selknam (†) Tierra del Fueu
Llingües huarpes
Una pequeña familia de llingües o dos dialeutos d'una llingua aisllada, escastar a mediaos del sieglu XVIII.
Allentiac (†) Norte de Que'l so
Millcayac (†) Sur de Que'l so
Llingües lule-vilela
El vilela ta en peligru inminente d'estinción y el lule o tonocoté escastar nel sieglu XVIII. La rellación ente dambes llingües nun ye unánimente aceptada y quien la nieguen atribúin les semeyances qu'esisten al contautu ente los dos idiomes.
Lule o tonocoté (†) Rexón chaqueña
Vilela Chaco y Santiago del Estero
Llingües mataco-guaicurú
Son dos grupos de llingües del Chaco que se falen n'Arxentina, Bolivia, Brasil y Paraguay. Ye la familia con más representantes n'Arxentina.
Mataco o mataguayo Chorote Formosa
Maká Formosa
Nivaclé Formosa
Wichí Chaco, Formosa y Salta
Guaicurú Abipón (†) Rexón chaqueña
Mocoví Chaco y Santa Fe
Pilagá Chaco y Formosa
Toba o Qom Chaco y Formosa
Llingües quechues
Llingües d'Andar Centrales que tuvieron n'enllargáu contautu coles llingües aimaras y influyéronse mutuamente ente sigo. Fueron introducíes al actual territoriu arxentín mientres la espansión del imperiu inca y l'evanxelización de los misioneros católicos. La migración recién dende países vecinos amontó'l númberu de falantes de quechua sureñu.
Quechua II Quichua santiagueño Santiago del Estero
Quechua sureñu Jujuy,Salta y Tucumán
Llingües tupí
Les llingües tupís fálense principalmente na cuenca de l'Amazones, pero tamién nel Chaco y zones vecines. Dientro del territoriu arxentín fálense llingües del grupu guaraní, dalgunes vienen de migraciones recién dende países vecinos.
Llingües tupí-guaraní Chiripá Misiones
Guaraní correntino Corrientes
Guaraní misioneru (†) Rexón chaqueña
Guaraní occidental arxentín Formosa y Salta
Kaiwá Misiones
Mbyá Misiones
Tapiete Salta
Llingües aisllaes
Intentóse arrexuntar estes llingües en families más amplies, anque ensin resultancies concluyentes. Por casu, intentóse rellacionar el mapudungún coles llingües mayenses y penutias d'América del Norte, y coles llingües arahuaques, llingües uru-chipaya y delles otres families d'América del Sur.
Kunza (†) Noroeste
Mapudungún Patagonia
Puelche (†) Patagonia
Yagán (1 falante en Chile) Archipiélagu fueguino
Llingües ensin clasificar
Amás esiste un conxuntu de llingües con documentación bien escasa y referencies a llingües de pueblos escastaos, que nun pudieron ser clasificaes por falta d'información.
Cacán (†) Noroeste
Comechingón (†) Sierres Pampeanas
Pehuenche antiguu (†) Patagonia
Querandí (†) Rexón pampeana
Sanavirón (†) Noroeste y Sierres Pampeanas

(†): estinguíos

Llingües vives[editar | editar la fonte]

Amás del español, rexistrar n'Arxentina les siguientes llingües vives con desenvolvimientu llocal propiu:

Europees[editar | editar la fonte]

  • El portuñol ye faláu nes zones estremeres col Brasil. Trátase d'un pidgin d'español y portugués.
  • El lunfardo ye una forma dialeutal nacida en Buenos Aires, fuertemente influyíu poles llingües de los inmigrantes; sobremanera por dialeutos procedentes de les distintes rexones italianes; asina, «lunfardo» deriva de la pallabra llombardu, pero tamién el portugués, el gallegu, el francés, l'inglés y el yidish aproviéron-y al fala arxentina numberosos elementos léxicos y sintácticos, según la pronunciación típica del español rioplatense. El lunfardo exerció un fuerte influxu na fala informal de too el país, sobremanera por aciu el so usu nes lletres de tangu y na poesía porteña.
  • El galés, cymraeg, y gymraeg o Welsh, faláu en Chubut: llingua indoeuropea del agrupamientu célticu insular británicu, el galés ye'l primeru o segundu llinguaxe d'unes 25 000 persones en 1998[7] (descendientes d'inmigrantes galeses de la segunda metá del sieglu XIX) na provincia del Chubut. Una estimación de 2008 señala que'l númberu de falantes pudo baxar a tan solo unos 5000.[8]
  • El plautdietsch o baxu alemán, faláu por colonies menonites disemninadas sobremanera en La Pampa, anque tamién en pequeñes comunidaes n'otres provincies.
  • El dialeutu alemán, de los alemanes étnicos del ríu Volga en Rusia, faláu especialmente nes provincies de Santa Fe, Ente Ríos, parte de La Pampa y dellos sectores de la provincia de Buenos Aires. Coles mesmes, calteníu ente los descendientes de los inmigrantes veníos direutamente d'Alemaña lo mesmo que de otros países germanófonos como Suiza o Austria.

Llingua de señes[editar | editar la fonte]

La llingua de señes arxentina, entendida per alredor de dos millones de persones sordes de l'Arxentina, los sos instructores, descendientes y otros. Estrémense variantes rexonales, tales como la de Córdoba.

Llingües quechues[editar | editar la fonte]

El quechua sureñu corresponder col quechua II-C del mapa.

El quechua sureñu: de la familia de llingües quechues. Presenta 7 variaciones que s'enmarquen nel so orixe xeográficu. Equí detállense'l sudboliviano y la llingua quichua santiagueña:

  • El quechua sudboliviano: faláu por habitantes de la puna boliviana residentes n'Arxentina y los sos descendientes. Esta mesma variedá falar en tou Jujuy,Salta y Tucumán; dempués del castellán ye la segunda llingua del país más espublizada [ensin referencies]y la llingua indíxena más importante d'América[ensin referencies], yá en 1971 tenía 855 000 falantes a los qu'habría que suma-yos unos 70 000 posibles en Salta.[9]
  • El quichua santiagueño: de la familia quechua II C (o quechua wanp'una meridional). Distintu del quechua bolivianu, con una similaridad lexical del 81 % con este. Faláu por 100 000 persones, según datos de Censabella (1999), anque otres estimaciones alcen la cifra a 140 000[10] o 160 000[11] falantes[12] na provincia de Santiago del Estero (departamentos de Figueroa, Moreno, Carbayos, Sarmiento, Brigadier J. F. Ibarra, San Martín, Silipica, Loreto, Atamisqui, Ablanéu, Salavina, Quebrachos, Mitre, Aguirre, parte del departamentu Taboada a lo llargo del ríu Saláu), sudeste de la provincia de Salta y Buenos Aires. Esiste una cátedra pal so estudiu y caltenimientu na Universidá Nacional de Santiago del Estero. El cálculu más pequeñu fala d'un mínimu de 60 000 falantes nel añu 2000.[9][13] Los sos falantes componer d'una población criolla que na actualidá non se autoreconoce como indíxena (anque almite un pasáu indíxena).[14]

Llingües tupí-guaraníes[editar | editar la fonte]

Distribución del idioma guaraní n'América del Sur.

Nes provincies de Corrientes, Misiones, Chaco, Formosa, Ente Ríos[15][16] y Buenos Aires onde los dialeutos del idioma guaraní arxentinos son falaos o conocíos per cerca d'un millón de persones, incluyendo inmigrantes paraguayos que falen el guaraní paraguayu o'l jopará (2005).[12] En Corrientes, onde se fala'l dialeutu guaraní arxentín decretar en 2004 la cooficialidá de la llingua guaraní y el so usu obligatoriu na enseñanza y gobiernu.

  • El chiripá, tsiripá, txiripá, nhandeva, ñandeva, avakatueté o apytare, dialeutu apapocuva: llingua de la familia tupí guaraní, subgrupu I. Unos pocos falantes na provincia de Misiones y ente inmigrantes paraguayos.
  • El mbyá, mbua, guaraní oriental arxentín o mbyá: de la familia tupí-guaraní, subgrupu 1. Semeyanza léxica d'un 75 % col guaraní paraguayu. En 2002 cuntaba con unos 3000 falantes na provincia de Misiones.[9]
  • El guaraní occidental arxentín, guaraní oriental bolivianu, chawuncu o chiriguano, dialeutos chané y izoceño: de la familia tupí-guaraní, subgrupu 1. Unos 15 000 falantes nes provincies de Salta y Formosa.[13]
  • El guaraní correntino o guaraní arxentín: perteneciente a la familia tupí-guaraní. Faláu (xuntu al castellán) por hasta un 70 % de la población d'orixe de la provincia de Corrientes[12](alredor de 350 000 persones).[14] El gobiernu correntino decretó en 2004 la cooficialidá de la llingua guaraní y el so usu obligatoriu na enseñanza y gobiernu, anque entá nun foi reglamentado.
  • El kaiwá, caingua, caiwá o kayova, llamáu pai tavyterá en Paraguay: de la familia tupí-guaraní, subgrupu 1. Faláu por non más de 510 persones na provincia de Misiones.[9]
  • El tapieté, guarayo, guasurangue, tirumbae, yanaigua o ñanagua: de la familia tupí-guaraní, subgrupu 1, faláu por unes 100 persones d'una aldega cercana a Tartagal en Salta.[9]
  • El guaraní misioneru o xesuíticu foi una antigua variedá del guaraní falada nes Misiones xesuítiques. Se exitinguió escontra 1800.

Mapudungun[editar | editar la fonte]

El mapudungun, araucanu, mapuchedungun, chedungun, mapuche o mapudungu, dialeutos: pehuenche, nguluche, huilliche, ranquelche: una llingua aisllada con aprosimao 40 000[17][18][19] a 100 000[9] falantes nes provincies de Neuquén, Ríu Negru, Chubut y Santa Cruz nel añu 2000.

Aimara[editar | editar la fonte]

Aimara central: llingua del grupu aimara, falada por 30 000 habitantes de Jujuy,[9] del norte de Salta, amás d'inmigrantes de punir boliviana y de Perú.

Llingües mataco-guaicurúes[editar | editar la fonte]

Estensión del dominiu de les llingües mataco-guaicurú.

Del grupu mataco o mataguayo:

  • Chorote iyojwa'ja, choroti, yofuaha o eklenjuy: de la familia mataco-guaicurú, ye un idioma distintu del chorote iyo'wujwa. Faláu en 1982 (nun hai datos más recién) por unes 1500 persones nel nordeste de la provincia de Formosa.[9]
  • Chorote iyo'wujwa, choroti, manjuy o manjui: de la familia mataco-guaicurú. Cuenta con unos 800 falantes en 1982,[9]50 % d'ellos monollingües, entemecíos colos falantes del chorote iyojwa'ja. Anguaño ye faláu por apenes 400 persones.[13]
  • Nivaclé, ashlushlay, chulupi, churupi, chulupie, chulupe, dialeutos nivaclé de la selva y nivaclé del ríu: de la familia mataco-guaicurú, cuenta con unos 200 falantes nel nordeste de la provincia de Formosa.[9] El términu «chulupí» y similares son peyorativos y como la pallabra "guaycurú" (qu'en guaraní significa daqué según "bárbaros") vien de el invasores guaraníes.
  • Wichí lhamtés güisnay, mataco güisnay, güisnay, mataco pilcomayo, o mataco: de la familia mataco-guaicurú, faláu por unes 15 000 persones na área del ríu Pilcomayo, provincia de Formosa.[9] El términu «mataco» pa designar les llingües y los pueblos wichí ye peyorativu y vien de el invasores falantes de runa simi (falantes de quechua).
  • Wichí lhamtés nocten, mataco nocten, nocten, noctenes o oktenai: de la familia mataco-guaicurú, faláu per alredor de 100 persones na frontera nordeste del país, hasta la zona de Clorinda.[9]
  • Wichí lhamtés vejoz, mataco vejoz o vejos, dialeutu vejoz del Bermejo: de la familia mataco-guaicurú. Cuenta con unos 25 000 falantes distribuyíos nes provincies de Chaco y Formosa.[9] El so área d'influencia, polo xeneral, atopar al oeste de la del Toba, a lo llargo del cursu cimeru del ríu Bermejo y nel ríu Pilcomayo. Nun ye intelixible con otros llinguaxes del Chaco, y falar tamién en Bolivia.

Del grupu guaicurú:

  • Mocoví, mocobí o mbocobí: de la familia mataco-guaicurú. Nel añu 2000 había unos 4530 falantes en Formosa, el sur del Chaco y el nordeste de la provincia de Santa Fe.[9] Para 2008 la cifra pasara peligrosamente hasta 3000 o 5000 persones.[12]
  • Pilagá o pilaca: de la familia mataco-guaicurú, dialeutos toba-pilagá (toba del Oeste o sombreru negru) y chaco pilagá (toba del Sur): de la familia mataco-guaicurú, faláu por unes 2000 a 5000 persones nes cuenques de los ríos Pilcomayo y Bermejo, provincies de Formosa y Chaco.[12] En 2004 yera falada por 4000 persones.[9]
  • Qom, chaco sur, qom, toba qom o toba sur, dialeutos toba del Sudeste y toba del Norte: del grupu mataco-guaicurú. Faláu nel añu 2006 por 40 000 a 60 000 persones de la etnia kom'lik nel este de les provincies de Formosa y del Chaco.[12] Distintu del toba-pilagá y del toba maskoy faláu en Paraguay. En 2000 yera falada por 21 410 indíxenes (19 800 n'Arxentina).[9]

En peligru d'estinción[editar | editar la fonte]

  • Tehuelche, tehuelche meridional, aoniken, gunua-kena, gununa-kena, inaquen: de la familia chon. Nel censu de 1966 rexistráronse apenes 200 falantes en Santa Cruz.[12]
  • Vilela: perteneciente a la familia lule-vilela, y casi estinguíu. Falar unes 20 persones na ciudá de Resistencia, provincia del Chaco.
  • Chaná, llingua de la familia charrúa o charruana, que los sos idiomes sumieron escontra entamos de sieglu XIX al oeste del ríu Uruguái, asocediendo lo mesmo escontra 1830 al este del mesmu ríu. Sicasí, a mediaos de 2005 un habitante de la ciudá entrerriana de Nogoyá dio a conocer que caltenía por tresmisión oral familiar la llingua chaná, y mentó más de 250 vocablos y frases, ente elles toles pallabres charrúas y chanás conocíes.

Llingües estinguíes[editar | editar la fonte]

Distribución averada de llingües nel estremu meridional de Suramérica en tiempos de la Conquista.

Amás de les llingües indíxenes sobrevivientes, antes del contautu colos europeos y mientres dalgún tiempu mientres la conquista d'América n'Arxentina faláronse amás les siguientes llingües, que l'actualidá tán estinguíes:

  • Abipón: de la familia mataco-guaicurú, faláu polos abipones, y rellacionáu col kadiweu, nun paecen quedar falantes vivos d'esta llingua.
  • Cacán, calchaquí, cacano o diaguita: llingua falada polos pazioca («diaguitas»). Llingua ensin clasificar por falta d'información.
  • Chané: de la familia arawakana, ensin clasificación de subgrupu.[ensin referencies] comparar col guana o kashika del Paraguay, o col terena de Brasil, pero dambos son distintos. Falar na provincia de Salta, fai unos 300 años. El grupu étnicu ye llamáu izoceño, y agora fala guaraní occidental.
  • Kunza, cunza, likanantaí, lipe, ulipe, o atacameño llingua de la etnia atacameña (lickan-amtay), estinguíu tamién en Chile. A falta de más información considérase una llingua aisllada.
  • Henia-camiare o hênia-kamiare: falada pola etnia del mesmu nome más conocida como comechingones. Nun hai elementos abondos pa establecer la so pertenencia a dalguna familia, nin ye posible intentar una reconstrucción.
  • Querandí: llingua de los antiguos pampes tamién conocíos como querandíes. La so esistencia como única llingua ye especulativa. Les poques pallabres conocíes intentáronse rellacionar col puelche y con llingües chon.
  • Allentiac y millcayac, llingües pertenecientes a la familia huarpe (nome que tamién suel dase a la primera), falaes otrora na rexón de Que'l so. La escasez d'elementos remanentes torga intentar una clasificación de mayor rangu.
  • Lule-toconoté: consideráu de la familia lule-vilela, dellos autores afirmen que lule y toconoté nun seríen la mesma llingua, falada por pueblos qu'habitaben en parte del territoriu de l'actual provincia de Santiago del Estero, y en parte migraron escontra'l Chaco a mediaos del sieglu XVII.
  • Ona, aona, selknam o shelknam: de la familia chon, estinguida na década de 1990 o na de 2000.
  • Puelche, tehuelche septentrional, gennaken o pampa: llinguaxe aislláu, posiblemente con un parentescu remotu coles llingües chon. Rodolfo Casamiquela trabayó colos sos postreros falantes a mediaos del sieglu XX.
  • Yagán, yámana o háusi-kúta (tamién yaghan, yagán, yagana): llingua falada polos aboríxenes de les zones mariniegues meridionales del archipiélagu fueguino. Escastar na Arxentina a entamos de sieglu XX, anque se caltienen un gran diccionariu ellaboráu por Thomas Bridges y delles importantes pallabres na toponimia como Ushuaia, Lapataia, Tolhuin, etc. Queda solamente una falante nativa en Chile, Cristina Calderón.
  • El guaraní misioneru falar na área y tiempu d'influencia de les misiones xesuítiques, ente 1632 y 1767, sumiendo definitivamente escontra 1870, pero habiendo dexáu importantes documentos escritos.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «Entá hai neños que namái falen el guaraní y nun entienden el castellán». Artículu nel sitiu web FM La Ruta.
  2. «¿En qué países d'América Llatina falen el meyor inglés como segundu idioma?». Consultáu'l 1 de xunetu de 2016.
  3. «EF EPI: Índiz de nivel d'inglés de 2015». Consultáu'l 1 de xunetu de 2016.
  4. https://www.clarin.com/sociedá/arxentinos-dexaron-tener-nivel-altu-veríes-pais-puestos-ranking_0_HJZ2iiQyM.html
  5. Ethnologue.
  6. 6,0 6,1 Vidal de Battini, Berta (1964): L'español de l'Arxentina: estudiu destináu a los maestros de les escueles primaries, cartografía de María Teresa Grondona. Buenos Aires: Conseyu Nacional d'Educación.
  7. Ethnologue report for language code: Welsh
  8. Asamblea de Gobiernu de Gales (2008). «Wales and Arxentina». Artículu nel sitiu web Wales.com. Consultáu'l 17 de xunu de 2012.
  9. 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 9,11 9,12 9,13 9,14 9,15 Ethnologue report for Arxentina
  10. Martorell de Laconi, Susana (2004). Voces del quichua en Salta y otros estudios. San Miguel de Tucumán: Institutu d'Investigaciones Llingüístiques, Facultá de Filosofía y Lletres, Universidá Nacional de Tucumán; páx. 139.
  11. Alderetes, Jorge R.; y Albarracín, Lelia I. (2004). «El quechua n'Arxentina: el casu de Santiago del Estero». En: International Journal of the Sociology of Language, 169 (númberu especial: «Quechua sociolinguistics»), páx. 84.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 12,6 Vide. Martínez, Angelita (2008), «Arxentina», en Palacios Alcaine, Azucena (coord.), L'español n'América: contactos llingüísticos en Hispanoamérica, Barcelona: Ariel; pp. 258-59. Los inmigrantes bolivianos na Arxentina, que na so mayoría falen quechua, distribuyir pol país nun 39 % en Buenos Aires, 20 % en Jujuy, 14 % en Salta, 10 % en Mendoza y el restu en Chubut, Neuquén y Santa Cruz. Per otra parte l'idioma wichi ye una de les llingües indíxenes con más falantes, suman ente les sos distintes variedaes un total de 35 000 a 60 000 persones, allugar nes provincies de Chaco, Formosa y Salta.
  13. 13,0 13,1 13,2 Castellanu - La Páxina del Idioma Español = El Castellanu - Etimoloxía - Llingua española
  14. 14,0 14,1 Ficheru: Situación sociollingüística de los pueblos indíxenes na Arxentina
  15. Jesús Romero, entrerriano, llucha por caltener vivu'l guaraní de la so provincia
  16. H. Cámara de Diputaos de la Nación: PROYECTU DE DECLARACIÓN
  17. Glosariu de llingües indíxenes suramericanes, Edgardo Civallero, Universidá Nacional de Córdoba (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver l'historial y la última versión)., páx. 21.
  18. Lingva Prismo (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver l'historial y la última versión).
  19. Barbara F. Grimes, Richard Saunders Pittman & Joseph Evans Grimes (1992). Ethnologue: languages of the world. Dallas: Summer Institute of Linguistics, pp. 12 y 27.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Lenguas de Argentina