Saltar al conteníu

Llingües algonquines de les praderíes

Esti artículu foi traducíu automáticamente y precisa revisase manualmente
De Wikipedia
Llingües algonquines de les praderíes
Distribución xeográfica Grandes Llanures
Falantes  Canadá
 Estaos Xuníos d'América
Filiación xenética

Álgica
  Algonquina

    Alg. Llanures
Subdivisiones Siksiká (piesnegros)
Atsina-Arapaho
CheyenneIdioma siksiká y Arapahoan (en) Traducir
Ver tamién
Idioma - Families - Clasificación de llingües
[editar datos en Wikidata]

Les llingües algonquinas de les llanures son un subgrupu de la familia de llingües algonquinas, que de la mesma ye la principal división de les llingües álgicas. Anque frecuentemente úsase esta agrupación pa clasificar a estes llingües, les llingües algonquinas de les llanures nun constitúin un grupu filoxenéticu sinón una agrupación xeográfica conveniente.

Clasificación

[editar | editar la fonte]

Les siguiente llista amuesa les llingües algonquinas de les llanures colos sos correspondientes dialeutos y subdialeutos. Esta clasificación deber a Goddard (1996, 2001) y Mithun (1999).

1. Siksiká (tamién conocíu como piesnegros)
2. Llingües atsina-arapahoes

i. Arapaho-Atsina
  • Arapaho (tamién Arapahoe o Arapafoe)
  • Besawunena (†)
  • Hai'anahawunena (†)
  • Gros Ventre (tamién conocíu como Atsina, Aáni, Ahahnelin, Ahe, A'aninin, A'ane, or A'ananin)
ii. Nawathinehena (†)

3. Cheyenne

  • Cheyenne
  • Sutaio (tamién conocíu como Soʼtaaʼy) (†)

Descripción llingüística

[editar | editar la fonte]

Les llingües algonquinas de les llanures amuesen importante diverxencies respeuto al proto-algonquino tanto a nivel fonolóxicu como léxicu, como s'amuesa nos siguiente exemplos:

Proto-Algonquino *keriwa 'águila' > Cheyenne netse; Proto-Algonquian *weθali 'el so home' > Arapaho ííx,[1]
PA *nepyi 'agua' > Gros Ventre níc, *wa·poswa 'llebre' > Arapaho nóóku,[2]
PA *maθkwa 'osu' > Arapaho wox y PA *sakime·wa 'mosca' > Arapaho noubee.[3]
PA *yθkwe·wa 'muyer' > Arapaho hisei, Blackfoot aakííwa, Cheyenne hé'y y Gros Ventre iiθy.

Comparanza léxica

[editar | editar la fonte]

Los numberales para distintes llingües algonquinas de les llanures son:

GLOSA Atsina-Arapaho Siksiká
(Pies negros)
Cheyenne PROTO-
ALGONQUINO
ArapahoGros VentrePROTO-ATSINA
ARAPAHO
'1'tʃɛ́ːsɛjkjɛːθejʔɔ*kjɔː-šejninʔtók͡sanõʔka*ne-kot
'2'nɪ́ːsnɪ́ːθʔɛ*ninːs-náːtoʔkanèxa*ninːšwi
'3'nɛ́ːsɔnɛ́ːθʔɛ*nɛːs-ninː(w)ókskanaʔhai*neʔθwi
'4'jɛ́ɪnjɛ́ːnʔɛ*jɛ́ːn-nisónèva*nyeːwi
'5'jɔːθɔ́njɔːtɔ́nʔɛ*jɔːθɔn-nisitónóhona*nyaːɬanwi
'6'nɪ́ːtɔːtɔxnéɪkjɔːtɔsʔɪ*ne-kjɔː-tɔskɪnáːonaesóhtoha*ne-kot-waːšika
'7'nɪ́ːsɔːtɔxnɪ́ːθɔːtɔ́sʔɪ*ninːsɔ-tɔskɪixkit͡síkanéso̊htoha
'8'nɛ́ːsɔːtɔxnɛ́ːθɔːtɔ́sʔɪ*nɛːsɔ-tɔskɪnánisonaʔnóhtoha*neʔθ-waːšika
'9'θɪ́ʔɔtɔxʔɛːhɛːbétɔːtɔsʔɪpiːxksːósóːhtoha
'10'bɛ́tɛːtɔxbétɔːtɔsʔɪ*betɔː-tɔskɪkiːpómåhtóhtoha*metaːtahθy


Ver tamién

[editar | editar la fonte]

Referencies

[editar | editar la fonte]
  1. Mithun (1999:335)
  2. Goddard (2001:75)
  3. Arapaho Language through Time. The Arapaho Project. Retrieved on 2007-04-15

Bibliografía

[editar | editar la fonte]
  • Ethnologue entry for Plains languages
  • Campbell, Lyle (1997). American Indian languages: The historical linguistics of Native America. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-509427-1.
  • Goddard, Ives (1994). "The West-to-East Cline in Algonquian Dialeutology." In William Cowan, ed., Papers of the 25th Algonquian Conference 187-211. Ottawa: Carleton University.
  • ———— (1996). "Introduction". In Ives Goddard, ed., "Languages". Vol. 17 of William Sturtevant, ed., The Handbook of North American Indians. Washington, D.C.: Smithsonian Institution.
  • ———— (2001). "The Algonquian Languages of the Plains". In Raymond J. DeMaille, ed., "Plains". Vol. 13 of William Sturtevant, ed., The Handbook of North American Indians. Washington, D.C.: Smithsonian Institution.
  • Grimes, Barbara F. (Ed.) (2000). Ethnologue: Languages of the world, (14th ed.). Dallas, TX: SIL International. ISBN 1-55671-106-9. Online edition: http://www.ethnologue.com/, accessed on Mar. 3, 2005.
  • Mithun, Marianne (1999). The languages of Native North America. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-23228-7 (hbk); ISBN 0-521-29875-X.

Enllaces esternos

[editar | editar la fonte]