Les Gabias

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Les Gabias
Las Gabias entree.jpg
Escudo de Las Gabias (Granada).svg
Alministración
PaísBandera d'España España
Autonomíasimple Andalucía
ProvinciaBandera de la provincia de Granada (España).svg Provincia de Granada
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Las Gabias Traducir Maria Vanessa Polo Gil
Códigu postal 18110
Xeografía
Coordenaes 37°08′11″N 3°40′09″O / 37.136388888889°N 3.6691666666667°O / 37.136388888889; -3.6691666666667Coordenaes: 37°08′11″N 3°40′09″O / 37.136388888889°N 3.6691666666667°O / 37.136388888889; -3.6691666666667
Les Gabias is located in España
Les Gabias
Les Gabias
Les Gabias (España)
Superficie 39 km²
Altitú 677 m
Llenda con Vegas del Genil, Cúllar Vega, Churriana de la Vega, Alhendín, La Malahá, Chimeneas y Santa Fe
Demografía
Población 20 703 hab. (2018)
Porcentaxe 2.3% de Provincia de Granada
Densidá 530,85 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
Llocalidaes hermanaes Tenjo
Cambiar los datos en Wikidata

Les Gabias (tamién llamáu popularmente Gabia) ye un conceyu español asitiáu na parte centro-sur de la Vega de Granada, perteneciente a la provincia de Granada, comunidá autónoma d'Andalucía, a unos 8 km de la capital granadina. Parte con los conceyos de Vegues del Genil, Cúllar Vega, Churriana de la Vega, Alhendín, La Malahá, Chimenees y Santa Fe.

Términu municipal de Les Gabias al respective de la provincia de Granada.
Situación de Les Gabias (en moráu) al respective de la Vega de Granada; La ciudá de Granada en moráu claru.

Les Gabias inclúi les llocalidaes de Gabia la Grande —capital municipal— y Gabia Chica que fueron oxetu d'unificación en 1973, amás de los anexos d'Híjar, Los Llanos, Pedro Verde y San Javier. El so nome paez que vien de Hisn Caviar, que significa “torre militar”, n'alusión al qu'inda esiste en Gabia Grande.

Cabo destacar que Les Gabias ta nel puestu 20 del ranking de los conceyos mayores de 10.000 habitantes cola edá media más baxa de toa España: 34,3 años d'edá.[1]

En 2016, Les Gabias superó la barrera de los 20000 habitantes, lo que la convierte nel cuartu conceyu más pobláu del Área Metropolitana de Granada, solo superáu por Granada, Armilla y Maracena.[2]

Historia[editar | editar la fonte]

P'atopar los primeros nicios de presencia humana en Les Gabias, tenemos que remontanos dellos miles d'años tras, tal que confirma l'antigua Villa romana de Les Gabias.

Cola dominación romana, la población treslladar a una zona cercana, onde s'atopa un importante asentamientu romanu, del que s'afayaron les ruines d'un molín d'aceite o almazara y delles viviendes, pero lo único visible de la zona ye'l Baptisteriu Romanu. Apocayá afayáronse restos romanos nel anexu d'Híjar.

En dómina de dominación musulmana denominábase Gaviar Alcobra al conceyu. Según l'historiador Almagro Cárdenes, la pallabra Gabia provien de Gaviar, que significa sitiu abondosu en fuexos, por cuenta de que a'l paecer esistía nesti llugar una colonia ibérica destinada a esplotar les canteres de yelsu esistentes nel cercanu Montevive.

La ocupación musulmana, que queda afigurada nel Torrexón, una fortaleza árabe alzada nel centru de la población. Históricamente, El Torrexón desempeñó un importante papel na defensa de la ciudá de Granada: En 1490, foi tomada polos cristianos. Esi mesmu añu, el rey Fernando mandó baltala, lo cual nun llegó a realizase.

La hestoria moderna de Les Gabias empieza con reconquistar cristiana y la repoblación llevada a cabu por Felipe II, llegando pobladores de distintos puntos de la península.

Nel Sieglu XVII, los historiadores, al mentar a dambos llugares, referir a Gavia la Grande y Gavia la Moza, sustituyendo nel Sieglu XIX la "v" pola "b", pasando a la denominación definitiva de Gabia Grande, col so anexu de Híjar y Gabia Chica, como dos conceyos independientes, ensin qu'en nengún casu apaeciera'l nome de Les Gabias.

Hasta'l sieglu XIX el pueblu pertenecía a los Condáu de Gavia y nel sieglu XIX yera unu de los pueblos más prósperos ya importantes de la provincia, cola industria de los tejares en puxanza y el cultivu de llinu, cáñamu y remolacha, hasta que s'impon el cultivu del tabacu a empiezos del sieglu XX.

La formación definitiva del conceyu de Les Gabias producir nel añu 1.973, cola fusión ente los antiguos conceyos de Gabia Grande y Gabia Chica.

Monumentos[editar | editar la fonte]

Municipio d'ocupación bien antigua, en 1922 afayar nel so territoriu una edificación soterraña identificada como baptisteriu paleocristianu[3] o cristianu-bizantín[4] o quiciabes como mitreo,[5] que podría datase na segunda metá del sieglu IV o primeros años del sieglu V.[6] Tamién hai restos d'una almazara romana y un torrexón de construcción musulmana, que constituyó un puntu fuerte de la defensa de la ciudá de Granada ante la meyora cristiana dende Alhama de Granada. Tamién nel cascu urbanu de la llocalidá de Gabia Grande esiste la parroquia del conceyu, de principios del sieglu XX. Esta parroquia ye d'estilu neo-góticu, L'antigua parroquia por cuenta de un terremotu y al pasu de los años, tuvo que ser baltada.

Tamién nel centru d'esa mesma llocalidá esiste una ermita, del sieglu XVI, onde guarda cultu la patrona del pueblu, la Virxe de les Nieves. A mediaos del sieglu XIX fíxose'l campanariu que tien na actualidá.

Na llocalidá de Gabia Chica esiste una ilesia del sieglu XVI, d'estilu bizantín, que da cultu a la patrona d'esa mesma llocalidá, la Virxe del Rosario.

Economía[editar | editar la fonte]

La so economía basóse nes últimes décades na agricultura y la producción de ladrillo pero na actualidá cola crisis de la construcción esti últimu sector perdió pesu y tánse cerrando la mayoría de les fábriques de lladriyos. Na actualidá convirtióse nuna gran ciudá cuartu y de servicios dientro de la área metropolitana de Granada. Dispon del primera campu de golf completu de la provincia y del campu de Tiro Xuan Carlos I. D'antiguo yera un conceyu nel qu'apoderaba l'agricultura, gracies a la so vega, anque yá bien poques persones trabayen nesti sector.

Distribución d'usos de la superficie agrícola en 2012.[7]
Cultivos herbales Superficie 589 hai
Principal cultivu herbal de regadío Maíz
Superficie cultivada de Maíz 85 hai
Principal cultivu herbal de secanu Cebada
Superficie cultivada de Cebada 260 hai
Cultivos maderizos Superficie 1251 hai
Principal cultivu herbal de regadío Olivar
Superficie cultivada d'Olivar 310 hai
Principal cultivu herbal de secanu Olivar
Superficie cultivada d'Olivar 645 hai

Xeografía[editar | editar la fonte]

Les Gabias tien una superficie de 39 kilómetros cuadraos, estremada en dos grades zones: la so vega y el so secanu. El conceyu asitiar a una altitú media de 677 msnm y la so cota máxima ye de 812, perteneciente al cuetu del Malpasillo. El términu municipal ta mui cerca del famosu cuetu Montevive, bien amestáu a Les Gabias anque nun sía propiu del conceyu. Nel so términu municipal escurre'l Ríu Dílar, amás de regueros y ribayos como'l del "Salao", Andar o Los Barrancones. Les Gabias presume de tar mui cerca de Sierra Nevada, lo que fai notable la so variedá paisaxística. N'el mesmu conceyu esisten delles poblaciones: Gabia Grande, Gabia Chica y Híjar, amás d'otres pequeñes poblaciones como Los Llanos, Pedro Verde y San Javier. El secanu del conceyu tien almendros, olivos y trigu, y na so rica vega'l so mayor cultivu ye'l maíz, anque enantes dir otros cultivos como la remolacha o'l tabacu.

Clima[editar | editar la fonte]

Les Gabias, tien un clima mediterraneu continentalizado, con iviernos fríos y branos bien calorosos, tien temperatures estremes, de tener un iviernu de temperatures bien fríes (d'hasta -5º) a branos bien calorosos (d'hasta 40º). La oscilación térmica del día a la nueche ye bien alta tamién, sobremanera en Seronda y Primavera. Les precipitaciones son relativamente baxes, sobre unos 400 mm. al añu. Con dómina de seca de Xunu a Setiembre, y lluviosa sobremanera en Seronda y Primavera.

Gnome-weather-few-clouds.svg  Parámetros climáticos promediu de Base Aérea de Armilla WPTC Meteo task force.svg
Mes Xin Feb Mar Abr May Xun Xnt Ago Set Och Pay Avi añal
Temperatura máxima media (°C) 12.2 14.1 17.0 18.8 23.1 28.8 33.5 33.2 28.5 21.9 16.2 13.1 21.7
Temperatura mínima media (°C) 1.3 2.6 4.3 6.4 9.8 13.9 17.1 17.1 14 9.5 5.1 2.8 8.7
Precipitación total (mm) 44 36 37 40 30 16 3 3 17 40 46 49 361
Fonte: AEMET[8]

Conceyos colindantes[editar | editar la fonte]

Noroeste: Santa Fe Norte: Vegues del Genil y Cúllar Vega Nordés: Cúllar Vega
Oeste: Santa Fe y Chimenees Puntos cardinales Este: Churriana de la Vega
Suroeste: La Malahá Sur: La Malahá y Alhendín Sureste: Alhendín

Demografía[editar | editar la fonte]

Evolución del conceyu de 2000 a 2016:

2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
8851 9428 9773 10400 12280 13450 13950 14945 16369 17415 17970 18381 18946 19364 19603 20012 20329

El conceyu tuvo una crecedera constante mientres delles décades, magar la crecedera d'esta postrera foi destacable. Pasó de tener 8577 nel añu 2000 a 16369 nel añu 2010. En 2016, el conceyu superó la barrera de los 20.000 habitantes, lo que la convierte nel cuartu conceyu más pobláu del Área Metropolitana de Granada, solo superáu por Granada, Armilla y Maracena.[2]

Les Gabias considérase una ciudad dormitorio al pie de otres llocalidaes próximes. Debíu al famosu "Boom inmobiliariu" carecíu n'España nesti sieglu, en 2011 el conceyu tenía 2632 viviendes vacíes.[9]

Del analís de la pirámide de población esprender que más del 25% de los habitantes del conceyu yeren menores de 20 años y solo el 8% mayores de 65. Coles mesmes, la pequeña diferencia de 0.50 nel sex ratio a favor de los varones producir nos intervalos d'edá asitiaos ente los 0 y los 50 años, sicasí, la población de les muyeres yera cimera a la de varones a partir de los 52 años.

Evolución del conceyu dende 1877 a 2017:


Gráfica d'evolución de Les Gabias ente 1877 y
Datos del Institutu Nacional d'Estadística.

Población por unidaes poblacionales (2013)[editar | editar la fonte]

Unidá poblacional Hab.
Gabia Grande 12.569
Híjar 4515
Gabia Chica 515
Urbanización San Javier 360
Urbanización Pedro Verde 384
Urbanización Los Llanos 596
Tremáu 19
TOTAL 18.946

Tresportes y comunicaciones[editar | editar la fonte]

La carretera A-338  A-338  conecta Les Gabias con Churriana de la Vega, Armilla, Granada y Alhama de Granada.

La siguiente tabla amuesa les distancies ente Les Gabias y otres llocalidaes, incluyendo toles capitales de provincia d'Andalucía:[10]

Llocalidá !Distancia (km) Llocalidá !Distancia (km)
Huelva 347 Granada 8
Cádiz 336 Baza 115
Málaga 128 Guadix 71
Córdoba 167 Huéscar 163
Xaén 99 Loxa 57
Sevilla 258 Motril 66
Almería 174 Madrid 439

Espérase qu'en 2018 acaben les obres de la nueva Circunvalación de Granada, que pasa pol conceyu y va ameyorar los accesos al mesmu. Pel branu de 2014 remataron les obres de la circunvalación Les Gabias-Alhendín. Lo que dexó que los gabirros y otros habitantes de llocalidaes cercanes nun tengan que pasar pel centru urbanu d'Alhendín pa dir a la A-44 direición Motril. [11]

Autobús[editar | editar la fonte]

Anguaño esisten 4 llinies por onde pasen los autobuses del consorciu de tresportes de Granada. Estes son les llinies que xunen el centru de Granada col conceyu:[12]

Llinia Percorríu
Llinia 153 Granada - Cúllar Vega - Vegues del Genil - Híjar
Llinia 156 Granada - Armilla - Churriana de la Vega - Gabia Grande
Llinia 157A Granada - Armilla - Gabia Chica
Llinia 157B Granada - Armilla - Gabia Chica - Gabia Grande

Otros tresportes[editar | editar la fonte]

Política[editar | editar la fonte]

Les resultancies en Les Gabias de les postreres eleiciones municipales, celebraes en mayu de 2011, son:

Eleiciones Municipales - Les Gabias (2011)
Partíu políticu Votos %Válidos Conceyales
Partíu Popular (PP)
3.371
44,24%
8
Partíu Socialista Obreru Español (PSOE)
3.305
43,37%
8
Izquierda Xunida (IX)
800
10,50%
1

Estes resultancies supunxeron una afecha victoria del Partíu Popular, anque un pactu de gobiernu ente PSOE ya IX caltuvieron a Vanessa Polu na alcaldía.

En 2015, los resultaos de les eleiciones municipales fueron:

Eleiciones Municipales - Les Gabias (2015)
Partíu políticu Votos %Válidos Conceyales
Partíu Socialista Obreru Español (PSOE)
2.775
34,25%
7
Partíu Popular (PP)
2.325
28,7%
5
Ciudadanos - Partíu de la Ciudadanía (C's)
1238
15,28%
3
Agora Sí - Les Gabias (AHR)
777
9,59%
1
Ganemos Les Gabias pa la xente (PG)
464
5,73%
1

Personaxes destacaos[editar | editar la fonte]

Hermanamiento[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. ine.es (14 d'avientu de 2012). «Censo de Población y Viviendes 2011» (español).
  2. 2,0 2,1 «INE. Población por conceyos (Granada)». Consultáu'l 26 d'avientu de 2016.
  3. Bevan, Bernard (1950). Historia de l'arquiteutura española, Traducción de Fernando Chueca Goitia, Mocedá, 31.
  4. Voi Caber Aguiló, Juan (1923). Monumentu cristianu-bizantín de Gabia la Grande (Granada): memoria de la inspección y escavaciones realizaes. Tip. de la Revista d'Arquivos, Biblioteques y Museo.
  5. Pérez Olmedo, Esther. (1994). «El opus sectile parietal del xacimientu romanu de Gabia la Grande (Granada)», Actes del II congresu d'Hestoria d'Andalucía: Córdoba, 1991. Conseyería de Cultura y Mediu Ambiente; ObraSocial y Cultural Cajasur, 601.
  6. Data propuesta en Pérez Olmedo, Esther.. Op. cit., 600., anque otru autores plantegaron feches que van dende'l sieglu I hasta'l VI.
  7. «Institutu d'Estadística y Cartografía d'Andalucía. Conseyería d'Economía, Innovación y Ciencia. Xunta d'Andalucía». Archiváu dende l'orixinal, el 30 de mayu de 2013. Consultáu'l 5 d'abril de 2012. «Sistema d'Información Multiterritorial d'Andalucía. Les Gabias»
  8. «Axencia Estatal de Meteoroloxía. Ministeriu d'Agricultura, Alimentación y Mediu Ambiente. Gobiernu d'España». Consultáu'l 15 de marzu de 2012. «Valores climatolóxicos normales. Granada Base Aérea»
  9. «tabla+de+resultaos INE Estadístiques».
  10. «Guía Repsol». Consultáu'l 5 d'abril de 2012. «Mapes y Rutes»
  11. . Consultáu'l 5 d'abril de 2012.
  12. «Consorciu de Tresporte Metropolitanu. Área de Granada». Consultáu'l 5 d'abril de 2012. «Horarios de llinies»
  13. «Ampliación del metro llixeru». Archiváu dende l'orixinal, el 14 de xunetu de 2014.
  14. femp.es (setiembre de 2010). «Llistáu de hermanamientos con Llatinoamérica» (español).

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]




Las Gabias