Lagrán

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Lagrán
Lagrango ikuspegia.jpg
Escudo lagran.png
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaIkurrina País Vascu
ProvinciaÁlava
ComarcaMontaña Alavesa
Tipu entidá conceyu d'España
alcalde de Lagrán Jose Maria Martinez Fernandez
Códigu postal 01118
Xeografía
Coordenaes 42°37′32″N 2°35′04″W / 42.625555555556°N 2.5844444444444°W / 42.625555555556; -2.5844444444444Coordenaes: 42°37′32″N 2°35′04″W / 42.625555555556°N 2.5844444444444°W / 42.625555555556; -2.5844444444444
Lagrán is located in España
Lagrán
Lagrán
Lagrán (España)
Superficie 45.62 km²
Altitú 751 m
Llenda con Ábalos, Laguardia, Peñacerrada, Condado de Treviño, Bernedo y Samaniego
Demografía
Población 166 hab. (2017)
Porcentaxe 100% de Montaña Alavesa
Densidá 3,64 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
Cambiar los datos en Wikidata

Lagrán (en euskera Lagran) ye un conceyu de la provincia d'Álava (País Vascu).

El so nome deriva de larra-gan: sobre'l prau.

El conceyu ta formáu por 3 pueblos, que de la mesma formen conceyos:

La web oficial del Conceyu de Lagrán ye www.lagran.org

Lagrán atopar al sur de la provincia d'Álava. Ta asitiáu a 756 m d'altitú, y a menos de 3 km del pueblu hai altores de más de 1.400 m. Atopar nun valle nel cual naz el ríu Ega. La parte baxa del valle ta ocupada por cultivos de pataca, cebera, etc. Nes zones marxinales del valle nacen frondosos montes, de fayes na zona sur y de carbayos y castañales, etc. escontra'l norte. Hai bayura de jabalíes, caza menor y tien especial importancia la "pasa de palombos".

En 2015 tien 163 habitantes,[1] ye cabecera del Conceyu del so mesmu nome, y del cual formen parte tamién Pipaón y Villaverde. Pertenez a la Cuadriella de Campezo-Monte Alavés.

Historia[editar | editar la fonte]

L'orixe de la Lagrán ye un tanto inciertu, sabiéndose qu'esistía yá nel añu 1165.

En 1377 el rei Enrique II de Castiella dexó les villes alaveses de Lagrán, Peñacerrada y Marquínez a Diego Gómez Sarmiento,[2] que foi mariscal de Castiella[3] y adelantráu mayor de Castiella y de Galicia[4] y taba casáu con Leonor Enríquez de Castiella, señora de Salinas de Añana y nieta del rei Alfonsu XI de Castiella.[5][6] Y el historiador Hegoi Urcelay Gaona señaló que la villa de Lagrán foi-y vencida al mariscal Diego Gómez Sarmiento xuntu con tolos sos derechos, rentes, xusticia civil y criminal y el pixín y mistu imperiu.[7][2]

En 1515 yá tenía rangu de Villa. Escontra la segunda metá del sieglu XV pasó de pertenecer al Reinu de Navarra al de Castiella. Lagrán, xuntu cola so aldega de Villaverde formó parte de les "Tierres del Conde de Salinas" y darréu a los sos socesores los "Duques de Híjar".

Percorriendo les sos cais puede trate que nel so tiempu tuvo cercada, quedando restos de dalgún de los paños de la muralla al pie de unu de los sos antiguos portales, el "Portal de Cristu". Nel centru del pueblu, na so parte más alta atópase la "Ilesia Parroquial de La nuesa Señora", obra del sieglu XVI, de estilu platerescu según queda reflexáu tantu nel so interior como na so portada. En partir Sur del pueblu destaca'l "Palaciu de los Viana", edificiu d'arquiteutura barroca que foi trubiecu de personjes importantes (relixosos, políticos, lliteratos...) mientres el sieglu XVIII.

Demografía[editar | editar la fonte]

Gráficu de población 1900-2000[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Lagrán ente 1900 y 2000
EasyTimeline 1.90


Timeline generation failed: More than 10 errors found
Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid attribute '<' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid attribute 'inesperáu</strong>' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid attribute '"error">Error' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid statement. Multiple '=' found.


Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '<' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute 'inesperáu</strong>' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '"error">Error' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid statement. Multiple '=' found.


Line 13: ScaleMinor = gridcolor:a increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '<' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 13: ScaleMinor = gridcolor:a increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute 'inesperáu</strong>' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 13: ScaleMinor = gridcolor:a increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '"error">Error' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Gráficu de población 1988-2008[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Lagrán ente 1988 y 2008
EasyTimeline 1.90


Timeline generation failed: More than 10 errors found
Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid attribute '<' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid attribute 'inesperáu</strong>' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid attribute '"error">Error' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid statement. Multiple '=' found.


Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '<' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute 'inesperáu</strong>' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '"error">Error' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid statement. Multiple '=' found.


Line 13: ScaleMinor = gridcolor:a increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '<' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 13: ScaleMinor = gridcolor:a increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute 'inesperáu</strong>' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 13: ScaleMinor = gridcolor:a increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '"error">Error' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Política y alministración[editar | editar la fonte]

Eleiciones municipales en Lagran
Partíu políticu 2015[8] 2011[9] 2007[10] 2003[11] 1999[12] 1995[13] 1991[14]
Partíu Nacionalista Vascu (EAJ-PNV) 57,02% 4 40,72% 4 36,18% 2 48,32% 4 57,34% 4 64,89% 5 50,00% 5
Partíu Popular (PP) 26,32% 1 6,59% 0 - - - - 13,29% 0 - - - -
Partíu Socialista d'Euskadi-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) 6,14% 0 17,37% 0 0,66% 0 2,01% 0 - - - - 23,81% 0
Agrupación Independiente de Lagran, Villaverde y Pipaon - - 24,55% 1 26,97% 1 31,54% 1 - - - - - -
Agrupación Independiente Conceyu de Lagran (AIAL) - - - - 40,79% 2 - - - - - - - -
Eusko Alkartasuna (HALA) - - - - 0,66% 0 - - - - - - - -
Ega Independiente (EGA.I.) - - - - - - 14,09% 0 - - - - - -
Unidá Alavesa (UA) - - - - - - 2,68% 0 18,18% 1 22,14% 0 7,94% 0

Llugares d'interés[editar | editar la fonte]

Cunta asina mesmu Lagrán con una zona deportiva (pista de tenis, polideportivu, bolera) según con un Campu de Golf de nueve hoyos (esti campu de golf foi cerráu nel 28 de febreru de 2013) y con "Escuela de Golf". Cuenta asina mesmu'l pueblu con un Frontón y con 2 Chigre-Restorán.

Tien Lagrán una "Zona d'Acampada" al pie de la "Ermita de San Bartolomé" que cunta con abelugu (con lliteres, agua, gas butanu, lluz etc.), fonte y merenderu. Pa tener accesu al abelugu ponese en contactu col Conceyu de Lagrán.

Les fiestes de Lagrán n'honor de "San Bartolomé" celebrar del 20 al 23 d'agostu. Son conocíes polos sos Grandes Verbenas[ensin referencies]. Otres Fiestes son:

  • Selmana Santa - Procesiones y Quema del Judas.
  • 14 de junio -San Kiliz- Romería, comida popular y bailladeres.
  • 7 d'avientu - Día de la marcha.
  • 24 d'avientu - Representación del retablu navidiegu "EGUBERRI".

SIENDA DE LES CARBONERES A-PR-50

Esta sienda que lleva dende Lagrán a la Cruz del Castillo, d'antiguo sirvió pa comunicar los puertos del Mar Cántabrico colos pueblos de la Rioja y proceder al comerciu d'aceite, pan, llana...., en cuenta de carbón, cal, pataques, pescáu en salmoria, etc. Nesta sienda pueden vese tres representaciones qu'espliquen el procesu de fabricación del carbón vexetal, una de les mayores riqueces culturales de la contorna; amás indíquense delles especies arbóreas que contribúin al esfrute d'un agradablo paséu.

SIENDA DEL LLAVADERU O MOYÓN DE L'ABLANAR A-PR-51

La sienda que parte del llavaderu de Lagrán ilustra al pasiante con variaos cartelos de flora y fauna, según diverses esplicaciones del paisaxe kárstico. Tamién puede apreciase l'antigua calera, los restos d'un aserradero nel monte, ya inclusive s'esplica la importancia del usu de los moyones nel monte, terminando la sienda nel "Moyón de l'Ablanar".

SIENDA DEL MONTE JAUNDEL A-PR-52

A lo llargo de la sienda vamos conocer diversos aspeutos d'un paisaxe kárstico, la importancia de les urascas, les balses artificiales pal ganáu y los montes comuñeros ente dos pueblos. Tamién vamos atopar con diverses especies animales y vexetales, y con un interesáu artiluxu denomináu "burru", que yera utilizáu pal tresporte de lleñes delgaes a les carboneres.

SIENDA DE LAGRÁN A PIPAÓN A-PR-53

Esta sienda xune los dos núcleos rurales percorriendo parte del antiguu camín esistente y travesando la balsa de riego "La Salmoria", tornando dempués pol fayedal. Nella esisten cartelos esplicativos de distintes especies animales y vexetales. Vas Poder ver los restos d'una texería y una cantera de magre. Tamién s'esplica la esplotación d'un monte de fayes y vas ver los restos d'una antigua central hidroeléctrica qu'abastecía de lluz a Lagrán; de la mesma pudiendo pasar una ratada nel observatoriu d'aves qu'esiste na balsa. Nel pueblu de Pipaón vas poder visitar el "Muséu Etnográficu" realizáu pola Asociación Cultural Usatxi de dicha localidá.

SIENDA DE SAN BARTOLOMÉ A-PR-54

Atopar nuna "Zona d'Acampada" pa grupos, habilitada con meses, bancos, barbacoes y un edificiu-abelugo que dispon de lliteres, lluz, baños, dueches etc. (Pal usu de dichu abelugo consultar col Conceyu de Lagrán). Este puede ser el puntu de partida más indicáu pa percorrer el conxuntu de les siendes del Municipioo de Lagrán. Esta ruta, anque pudiendo apurrir aspeutos interesantes a tou tipu de persones, ta escurrida pa los mozos, yá que se trata d'un percorríu indetermináu, con variaos cartelos partíos pela zona, y a los cualos pueden llegase dende distintos llugares. Ta creada por que puedan dar llugar a la realización de xuegos nes acampaes (esisten cosadielles sobre animales, un nial de formigues coloraes, nómense delles fontes que formen parte de la nacencia del ríu Ega, etc...).

SIENDA DE LAGRÁN A VILLAVERDE A-PR-55

Esti percorríu comparte camín nel so entamu cola sienda del Moyón de l'Ablanar, pasa pola "Escuela de Golf" y llega a Villaverde. Nella vais poder ver retazos de la vexetación esistente na zona (fayedal, quejigal, marojal, encinar), se muestan cartelos de microfauna (royedores) y esplíquense les egagrópilas de los rapazos y otros animales monteses. Tamién vais ver torques, restos d'un aserradero nel monte y una calera.

SENDERU GR-1

SENDERU HISTÓRICU NATURAL MEDITERRÁNEU-MESETA-ATLÁNTICU

Esti senderu xune Ampurias (Gerona) con Finisterre (La Coruña) travesando Cataluña, Aragón, Navarra, País Vascu, La Rioxa, Castiella y Llión, Cantabria, Asturies y Galicia, al traviés d'un trazáu que busca les muertes históriques de cada tierra. Dichu senderu pasa a un kilómetru de Lagrán, travesando'l fayedal asitiáu al sur del pueblu, siguiendo la ruta Bernedo-Peñacerrada.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 «Población del Padrón Continuu por Unidá Poblacional en 2015». Consultáu'l 8 de xineru de 2017.
  2. 2,0 2,1 VV.AA., 2003, p. 559.
  3. Salazar y Acha, 2000, p. 457.
  4. Cañes Gálvez, 2011, p. 179.
  5. Casaus Ballester, 2004, p. 13.
  6. VV.AA., 1999, p. 46.
  7. Urcelay Gaona, 2009, p. 137.
  8. llabra.cat (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Lagran 2015». Consultáu'l 25 d'agostu de 2015.
  9. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Lagran 2011». Consultáu'l 25 d'agostu de 2015.
  10. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Lagran 2007». Consultáu'l 25 d'agostu de 2015.
  11. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Lagran 2003». Consultáu'l 25 d'agostu de 2015.
  12. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Lagran 1999». Consultáu'l 25 d'agostu de 2015.
  13. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Lagran 1995». Consultáu'l 25 d'agostu de 2015.
  14. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Lagran 1991». Consultáu'l 25 d'agostu de 2015.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • <cite style="font-style:normal" id="Referencia-Salazar y Acha-2000">Salazar y Acha (2000). en Centro d'Estudios Políticos y Constitucionales: La casa del Rei de Castiella y Llión na Edá Media, Colección Historia de la Sociedá Política, dirixida por Bartolomé Clavero Salvador, 1ª, Rumagraf S.A.. ISBN 978-84-259-1128-6.
  • <cite style="font-style:normal" id="Referencia-VV.AA.-1999">VV.AA. (1999). El señoríu de los cameros: introducción histórica ya inventariu analíticu del so archivu, 1ª, Logroño: Institutu d'Estudios Rioxanos y Gobiernu de La Rioxa. ISBN 978-84-89362-66-6.
  • <cite style="font-style:normal" id="Referencia-VV.AA.-2003">VV.AA. (2003). en Diputación Foral d'Álava: Historia d'Álava, Obra empobinada por Antonio Rivera Blancu, 1ª, Edtorial Nerea S.A.. ISBN 978-84-89569-95-9.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Lagrán