L'Aaiún

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
L'Aaiún
Laayoune.jpg
Alministración
Monarquía constitucionalBandera de Marruecos Marruecos
RegionesEl Aaiún-Saguía el-Hamra
ProvinciaProvincia d'El Aaiún
Tipu entidá ciudá
Alcalde Moulay Hamdi Ould Errachid
Nome oficial Laayoune
Nome llocal العيون
ⵍⵄⵢⵓⵏ
Laâyoune
Xeografía
Coordenaes 27°09′N 13°12′W / 27.15°N 13.2°W / 27.15; -13.2Coordenaes: 27°09′N 13°12′W / 27.15°N 13.2°W / 27.15; -13.2
L'Aaiún is located in Sáḥara Occidental
L'Aaiún
L'Aaiún
L'Aaiún (Sáḥara Occidental)
Superficie 21 km²
Altitú 72 m
Demografía
Población 217 732 hab. (2014)
Porcentaxe Error na espresión: Falta l'operando pa /.% de Provincia d'El Aaiún
Densidá 10 368,19 hab/km²
Viviendes 48 049
Más información
Fundación 1938
Estaya horaria UTC±00:00
Llocalidaes hermanaes Caraques, Málaga, Arxel, Almería, Avilés, Montevidéu, Lorca, Sorrento y Sesto Fiorentino
Cambiar los datos en Wikidata

L'Aaiún (n'árabe: العيون, Al-`Ayyūn/El-Aiun; en francés: Laâyoune; en bereber: -yɛyun; en hassanía: لعيون, Laʕyūn) ye la ciudá más importante del Sáhara Occidental.[1][2] como la mayor parte del Sahara Occidental. Ta asitiada nel interior del territoriu, a 28 km de la mariña norte, xunto al calce secu del ríu Saguia el Hamra, na rexón homónima.

Toponimia[editar | editar la fonte]

El nome L'Aaiún ye l'adaptación fonética al español del nome árabe al-'Ayyūn (العيون), que significa les fontes o los manantiales,[3] que yá daba nome a la zona enantes de la fundación de la ciudá polos españoles.

Hestoria[editar | editar la fonte]

La presencia del primer asentamientu permanente no que güei ye la ciudá de L'Aaiún data de 1928, cuando s'afitó un puestu de vixilancia perteneciente a la tribu izarguien. Los españoles nun entamen la ocupación efeutiva del interior del territoriu hasta 1934, cuando'l comandante Antonio de Oro y el capitán Galo Bullón Díaz llegaron hasta'l puestu de vixilancia de los izarguien, paeciéndo-yos óptimu'l llugar pa un afitamientu permanente, porque nun taba lloñe de la mar y bien comunicáu con Tarfaya y Cabu Juby, y cuntaba con un suministru garantizáu d'agua duce gracies a los pozos de la vera esquierda del Saguia el Hamra, gracies a la balsiadura nel so calce mientres la dómina d'agües. Cuatro año dempués, en 1938, dambos oficiales decidieron l'afitamientu d'un puestu militar fixu, y alzáronse entós los primeros edificios permanentes del asentamientu. En 1940 designóse oficialmente ciudá capital o cabecera del Sáḥara Español, recibiendo por tantu una dotación de Partíes Específiques (pa la construcción d'edificios ya infraestructures) perteneciente a los Presupuestos Añales independientes pa la rexón Ifni-Sáḥara. El so desenvolvimientu foi lentu hasta los años sesenta, cuando tuvo un desendolque espectacular convirtiéndose nuna ciudá moderna.[4]

Centru de la ciudá
Avenida Meka de L'Aaiún

Foi la capital del antiguu Sáḥara Español hasta avientu de 1975, cuando tres la marcha pacífica de miles de marroquinos escontra'l Sáḥara –planiada pol rei Hasan II– que dempués se denominó "marcha verde", robláronse los Alcuerdos de Madrid, polos que España dexó'l Sáḥara a Marruecos y a Mauritania, que tuvieron qu'enfrentase depués col Frente Polisariu saḥarianu, sofitáu por Arxelia. Los marroquinos ocuparon la ciudá a principios de 1976, causando un éxodu de saḥarianos escontra Arxelia pa escapar de les represalies marroquines pol so sofitu al Frente Polisariu. Na so persecución a la población que fuxía escontra'l suroeste d'Arxelia, les fuerces aerees marroquines utilizaron napalm, fósforu blancu y bombes de fragmentación contra los refuxaos.

El censu de 2004 rexistró una población de 183.691 habitantes, la de mayor población de tol Sáḥara Occidental. La so crecedera débese en bona midida a la movilización militar y la política de marroquinización (asentamientu de colonos) que'l gobiernu de Marruecos prauticó dende l'anexón del territoriu saḥarianu.[ensin referencies]. En 1979 Mauritania arrenunció a la parte de territoriu que-y correspondía, que se anexionó Marruecos unillateralmente, robló la paz col Frente Polisariu y, de la mesma, reconoció a la RASD.

En 2005, la ciudá foi escenariu de graves protestes en contra de la ocupación marroquina y en sofitu de la independencia y del Frente Polisariu. Estes protestes tamién les hebo n'otros nucleos urbanos del Sáḥara Occidental, y en dellos centros universitarios de too Marruecos. La ciudá foi reconocida como la capital de la República Árabe Saharaui Democrática por 82 estaos.

Demografía[editar | editar la fonte]

Catedral de San Franciscu d'Asis. La misa de los domingos realízase n'inglés.[5]

La ciudá rexistró una población de 183.691 habitantes mientres l'últimu censu que foi realizáu en 2004. Según estimaciones calcúlase que nel 2009 tien una población de 194.668 habitantes polo que s'asitia como la principal ciudá del Sahara Occidental.[6] La ciudá sufrió l'éxodu de miles de saharianos que fuxíen de Marruecos en dirección a los campamentos de refuxaos que s'atopen nel país vecín de'[Arxelia]] polo que la so población na actualidá viose amenorgada, pero aínda aumenta añu a añu por cuenta de la gran natalidá esistiente.

Evolución demográfica de L'Aaiún.[ensin referencies]
Censu de 1982 Censu de 1994 Estimación de 1999 Censu de 2004 Estimación de 2006 Estimación de 2009
93.875 136.950 169.000 183.691 188.084 194.668

Xeografía[editar | editar la fonte]

Imaxe de satélite del valle del Saguia el Hamra y de L'Aaiún, asitiada cerca de la mariña.

La ciudá nun tien grandes elevaciones y alcuéntrase nel calce d'un ríu secu. Atópase asitiada amás a unos 300 km de Las Palmas de Gran Canaria y a unos 870 km de Rabar. La elevación media del territoriu nel que s'asitia la ciudá ye de 19 msnm.[7] La rexón na que s'atopa asitiada la ciudá ye conocida como El Aaiún-Bojador-Saguia el Hamra y ye la más próspera del territoriu.

Economía[editar | editar la fonte]

La ciudá cunta con pocos recursos naturales y nun tien abondes precipitaciones como p'abastecer la mayoría de les xeres agrícoles. La so economía centrar nel llendo nómada, la pesca y l'estracción de fosfatos, de los que constitúi'l mayor xacimientu del mundu. La mayoría de los alimentos pa la población urbana tienen de ser importaos. Tol comerciu y otres xeres económiques tán controlaes pol gobiernu de Marruecos. Los ingresos y estándares de vida atópense sustancialmente per debaxo de los de Marruecos pero tamién s'atopen sustancialmente percima de los del restu del Sahara Occidental. La ciudá tamién cunta con pequeños ingresos procedentes de l'ayuda internacional ya ingresos entá más amenorgaos procedentes del turismu.

Pelos sos términos, crucia'l tresportador móvil que sale de Bucraa hasta'l puertu de Marsa. Considérase como'l tresportador móvil más llargu del mundu.[ensin referencies]

Clima[editar | editar la fonte]

Como nel restu del desiertu del Sáhara, el clima de la ciudá ye bien secu y calorosu, rexistrando unes precipitaciones bien baxes tol añu. Los meses más calorosos son xunetu y agostu que son tamién los que menos precipitaciones tienen y los meses de la estación de les agües son los más frescos y tienen la gran mayoría de les que cayen a lo llargo del añu. De siguío amuésense los promedios climáticos de la ciudá:

Plantía:Climatoloxía/L'Aaiún

Gobiernu y política[editar | editar la fonte]

Puestu militar en El Aaiún.

El estatus llegal del territoriu y la cuestión de la soberanía tán por resolver. Atópase na so gran mayoría sol control de Marruecos, pero'l Frente Polisariu, que constituyó en 1976 la República Árabe Saharaui Democrática, dispúta-ylu. Dende entós los dos bandos enfrentáronse militar y diplomáticamente en delles ocasiones y con diversos graos d'intensidá.[8] La ciudá cunta colo que podría considerase un alcalde que s'encarga de tomar les decisiones importantes sobre lo qu'hai que facer en cada momentu. Esti alcalde anóvase cada cuatro años democráticamente escoyíu pola población. Enantes méntase lo que podría considerase un alcalde pero que ye en realidá una figura al serviciu del rei de Marruecos (Mohamed VI).

Tresporte[editar | editar la fonte]

La ciudá ta más o menos bien comunicada coles ciudáes y núcleos de población vecinos yá que tien carreteres que la comuniquen qu'anque nun gocien d'una calidá del asfaltu perfecto si que pueden usase por cualesquier vehículu. La ciudá cunta amás pa movese pel so interior colos tresportes característicos d'otres ciudaes de pequeñu tamañu como son los autobuses y taxis que s'atopen disponibles casi les 24 hores del día.

No que cinca al tresporte a mayor escala, la ciudá cunta con un aeropuertu, l'aeropuertu Hassan I, nes sos cercaníes que cunta con estremaos vuelos regulares tantu a España –principalmente Canaries– como a delles ciudaes importantes de Marruecos.

Nel apartáu del tresporte marítimu la ciudá cunta con una carretera que la comunica cola llinia marítima (a tan solo 28 km), colos pueblos costeros Feim L´wad y Marsa o más frecuente L´Blaya que ye l'únicu cai de la ciudá.

Deporte[editar | editar la fonte]

Na ciudá prautíquense un cientu de deportes ente los sos habitantes pero'l que podría considerase como deporte rei o deporte preferíu pola gran mayoría de la población ye, como nel restu del Sahara Occidental y tamién Marruecos, el fútbol. El principal club deportivu de la ciudá ye'l Jeunesse Sportive d'El Massira que milita na Botola, primer categoría marroquina. La ciudá tamién cunta con clubes que prautiquen otros deportes magar estos nun son tan importantes o nun tienen tantos siguidores como los que prautiquen el fútbol. Na ciudá va va xugar tamién (en cuanto cunte con reconocencia oficial) los sos partíos la Seleición de fútbol del Sahara Occidental.

Campos de refuxaos[editar | editar la fonte]

Vista d'unu de los campamentos de refuxaos de Tinduf.

La ciudá tamién apurre'l so nome a una de los cuatro wilayas nes que s'encadarmen los campos de refuxaos saharagüis de les RASD pela redolada de la ciudá arxelina de Tinduf y ye amás la see de la operación MINURSO (Misión de Naciones Xuníes pal referendu nel Sahara Occidental) de la ONU.

Hermanamientos[editar | editar la fonte]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Alcordáu con autoridaes del Polisariu en Tinduf
  2. Alcordáu con autoridaes del Polisariu en Tinduf
  3. Alcordáu con autoridaes del Polisariu en Tinduf
  4. Alcordáu con autoridaes del Polisariu en Tinduf
  5. Alcordáu con autoridaes del Polisariu en Tinduf
  6. Alcordáu con autoridaes del Polisariu en Tinduf
  7. Alcordáu con autoridaes del Polisariu en Tinduf
  8. Alcordáu col Conceyu L'Aaiún

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «El Aaiún, topónimu de la capital del Sáhara Occidental». Fundéu BBVA (4 de febreru de 2011).
  2. «Marruecos y Sáhara, topónimos». Fundéu BBVA (4 de febreru de 2011).
  3. Julio Cortés, Diccionariu d'árabe cultu modernu, Barcelona: Herder, 1996, p. 791. Federico Corriente, Diccionariu árabe-español, Madrid: Institutu Hispanu-Árabe de Cultura, 1977, p. 546.
  4. Diariu Vascu, 10 de marzu de 1966
  5. Mises desiertes nel Sahara Occidental
  6. World Gazetteer, Western Sahara: largest cities and towns and statistics of their population.
  7. Weatherbase
  8. Batalla pol dominiu .EH n'Internet pal Sahara Occidental
  9. Renewing the twining agreement between Central Algiers and Wilaya of El Aaiun. Sahara Press Service. 30 d'ochobre de 2011. http://www.spsrasd.info/en/content/renewing-twining-agreement-between-central-algiers-and-wilaya-el-aaiun. Consultáu 'l 2 de payares de 2011. 
  10. Conceyu de Almería (ed.): «Ciudad Hermanaes». Archiváu dende l'orixinal, el 27 de payares de 2015. Consultáu'l 12 d'abril de 2008.
  11. Balance del viaxe realizáu por representantes municipales al Sahara
  12. Conceyu de Lorca (12 de payares de 2010). «El Conceyu de Lorca denuncia l'agresión de Marruecos contra'l Pueblu Saharagüi y esixe al Gobiernu d'España qu'asuma'l papel que-y correspuende». Consultáu'l 1 de setiembre de 2011.
  13. Conceyu de Málaga (ed.): «[http://web.archive.org/web/http://www.malaga2016.es/ye Web oficial de la candidatura de Málaga a capital europea de la cultura en 2016]». Archiváu dende l'orixinal, el 27 de payares de 2015. Consultáu'l 2 d'abril de 2009.
  14. «Hermanamiento ente L'Aaiún y Montevideo». Archiváu dende l'orixinal, el 2 d'avientu de 2012. Consultáu'l 2 d'abril de 2017.
  15. Western Sahara: twinning of the cities of Laâyoune and Sorrento ennahar , 18 d'abril de 2013

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Bot icon2.svg
Artículu de traducción automática a partir de "El Aaiún" que necesita revisión. Quita l'avisu cuando tea correxíu.