Jomo Kenyatta

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Jomo KenyattaPicto infobox character.png
Jomo Kenyatta.jpg
Minister for Foreign Affairs Traducir


Member of the Legislative Council of Kenya Traducir


1. Primer ministro de Kenia Traducir

1 xunu 1963 - 12 avientu 1964
← ensin valor - ensin valor →
Alternate Coat of arms of Kenya.svg
1. President of Kenya Traducir

12 avientu 1964 - 22 agostu 1978
← ensin valor - Daniel arap Moi
Vida
Nacimientu Gatundu Traducir20  d'ochobre de 1893
Nacionalidá Bandera de Kenia Kenia
Fallecimientu

Mombasa22  d'agostu de 1978

(84 años)
Sepultura Nairobi
Causa de la muerte infartu de miocardiu
Familia
Casáu/ada con Grace Wahu
Ngina Kenyatta
Fíos/es
Estudios
Estudios London School of Economics
University College London
Universidad Comunista del Este Traducir
Llingües inglés
suaḥili
Idioma kikuyu
Alumnu/a de Bronisław Malinowski bla Traducir
Oficiu
Oficiu políticu, escritor y periodista
Premios
Creencies
Relixón presbiterianismu
Partíu políticu Unión Nacional Africana de Kenia Traducir
Kenya African Union Traducir
IMDb nm0448973
Cambiar los datos en Wikidata

Jomo Kenyatta, que'l so nome orixinal yera Kamau wa Ngengiro (20  d'ochobre de 1893Gatundu Traducir - 22  d'agostu de 1978Mombasa), foi un políticu kenianon, el primer ciudadanu de Queña en ser nomáu primer ministru (ente 1963 y 1964) y presidente (ente 1964 y 1978) tres la independencia d'esi país. Ye consideráu'l padre fundador de Queña.

Mocedá[editar | editar la fonte]

Nun se conoz con seguridá'l so añu de nacencia: pudo ser dende 1888 hasta 1895. Tres la muerte de los sos padres cuando yera neñu, ayudó al so güelu, que practicaba la medicina tradicional. Asistió al colexu nel Scottish Mission Centre (Centru de la Misión Escocesa) en Thogoto y convirtióse al cristianismu en 1914 col nome de John Peter, que más tarde camudaría por Johnstone Kamau. Mientres la Primer Guerra Mundial vivió con parientes Maasai en Narok y trabayó como oficinista.

En 1920, contraxo matrimoniu con Grace Wahu y trabayó nel departamentu d'agües del conceyu de Nairobi. El so fíu Peter Muigai nació'l 20 de payares. Empezó la so carrera política nel añu 1924 cuando s'incorporó a la Kikuyu Central Association (KCA, Asociación Central Kikuyu). En 1928, empezó a editar el periódicu Muigwithania (‘reconciliador').

Estancia nel estranxeru[editar | editar la fonte]

En 1929, la KCA unvió a Kenyatta a Londres pa sofitar los sos puntos de vista sobre los asuntos de les tierres ancestrales kĩkũyũ.

Kenyatta ye recibíu pola Unión de los estudiantes d'África del oeste, asociación inspirada pol pensamientu de Marcus Garvey, que-y ufierta la hospitalidá. Ye acompañáu por Isher Dass, militante anticolonialista d'orixe indiu, que lo pon en contautu cola Lliga contra l'imperialismu y el Partíu comunista de Gran Bretaña. Los sos artículos sobre les rebeliones negres son publicaos pola revista comunista Sunday Worker. En 1931, volvió al Reinu Uníu y matriculóse nel centru d'estudios Woodbrooke Quaker College, de Birmingham.

Ente 1932 y 1933, estudió de volao Economía en Moscúkk hasta qu'el so patrocinador, el radical de Trinidá George Padmore, ye escluyíu de la Internacional comunista por enclín a la unidá de raza contra la unidá de clase» y dexa la Xunión Soviética, lo qu'obligó a Kenyatta a volver a Londres. Kenyatta alloñar del movimientu comunista, del que yera cercanu namái por cuenta de una oposición común al colonialismu, por cuenta de la actitú contraria de Padmore y de los sos collacios comunistes escontra ciertes práutiques tribales (una campaña contra la circuncisión femenina nes colonies llanzárase nos años 1930).[1]

En 1934, matricular nel University College de Londres, y en 1937 cursó Antropoloxía na London School of Economics. Mientres esta dómina, siguió'l so activismu a favor de los derechos sobre les tierres de los kĩkũyũ. Escribió Facing Mount Keña ("Frente al monte Queña") en 1938 sol so nuevu nome Jomo Kenyatta. Mientres la Segunda Guerra Mundial, trabayó nuna granxa británica y como actor de cine, protagonizando la película Sanders of the river xunto a Paul Robeson. Contraxo matrimoniu cola inglesa Edna Clarke, que dio a lluz al so fíu Peter Magana en 1943. Más palantre, Kenyatta abandonar.

Regresu a Queña[editar | editar la fonte]

En 1946, Kenyatta fundó'l Pan-African Federation (Federación Panafricana) con Kwame Nkrumah. Esi mesmu añu, tornó a Queña y casóse per segunda vegada, con Grace Wanjiku. Convertir en direutor del centru de formación de profesor Keña Teachers College. En 1947 convertir en presidente de la Keña African Union (KAU, Unión Africana de Queña). Empezó a recibir amenaces de muerte de colonos blancos.

El líder queñanu Jomo Kenyatta (1892-1978), que sostien un chámara p'abanicase y axorizar inseutos, l'embaxador indiu Apa Sahib (1912-1992) y el líder queñanu Achieng Oneko (1920-2007). Fotografía de 1948-1952.[2]

Grace Wanjiku morrió mientres un partu en 1950 cuando dio a lluz a la so fía Jane Wambui. En 1951, Kenyatta casóse con Ngina Muhoho.

La so reputación ante'l Gobiernu británicu deteriorar cola rebelión de los Mau Mau. Foi arrestáu n'ochobre de 1952, acusáu falsamente d'entamar a los Mau Mau, y el 8 d'abril de 1953 foi condergáu a prisión y trabayos forzaos. La opinión xeneralizada naquella dómina venceyar a los Mau Mau[ensin referencies], pero investigaciones posteriores paecen desmentir esa vinculación. Kenyatta permaneció na cárcel hasta 1961. Foi entós unviáu al esiliu en Lodwar, una zona remota de Queña. Les autoridaes britániques esperaben sofitase personalidaes moderaes, como Kenyatta, pa caltener la so influencia sobre les sos antigües colonies.

Presidencia[editar | editar la fonte]

N'avientu de 1960 llevantóse l'estáu d'emerxencia. En 1961, los dos partíos socesores del antiguu KAU, la Keña African National Union (KANU, Unión Nacional Africana de Queña) y la Keña African Democratic Union (KADU, Unión Democrática Africana de Queña) esixeron la lliberación de Kenyatta. El 14 de mayu de 1960, Kenyatta foi escoyíu presidente de la KANU in absentia. Foi lliberáu definitivamente'l 21 d'agostu de 1961. Al añu siguiente incorporar al Conseyu Llexislativu cuando un miembru apurrió-y el so escañu, y contribuyó a la redaición de la nueva Constitución. El so intentu de reunificar la KAU fracasó.

Nes eleiciones de mayu de 1963 la KANU de Kenyatta llogró 83 escaños d'un total de 124. El 1 de xunu, Kenyatta convertir en primer ministru del gobiernu autónomu queñanu, y foi conocíu como mzee (una pallabra suaḥili que significa ‘home mayor'). Nesti momentu, pidió a los colonos blancos que nun abandonaren Queña y sofitó la reconciliación nacional. Caltuvo'l cargu de Primer Ministru cuando se declaró la independencia'l 12 d'avientu de 1963. En 1964, Queña convertir nuna república, y Kenyatta pasó a ser xefe d'Estáu.

Kenyatta Introduz un réxime de partíu únicu. El presidente practica una política autoritaria y clientelista p'asegurar la unidá nacional. Sicasí, según l'historiador británicu John Lonsdale, Kenyatta perpetúa l'heriedu colonial que «instituye un Estáu y non una nación». El so poder reposa sobre «un feudalismu étnicu [...] col so contratu desigual de vasallaxe».[1]

La política de Kenyatta tuvo un calter conciliador y caltuvo a munchos de los antiguos funcionarios coloniales nos sos puestos. Hubo de pidir ayuda a les tropes britániques pa encalorar les revueltes somalines nel nordeste y una rebelión militar en Nairobi en xineru de 1964. Delles tropes britániques permanecieron nel país tres la independencia. El 10 de payares de 1964, los representantes de la KADU incorporar a les files de la KANU, formando un únicu partíu.

Kenyatta llevó a cabu una reforma agraria relativamente pacífica, y supervisó la incorporación de Queña a les Naciones Xuníes, y cerró alcuerdos comerciales cola Uganda de Milton Obote y cola Tanzania de Julius Nyerere. Siguió una política internacional non alliniada. La estabilidá atraxo la inversión estranxera y foi una figura influyente en toa África. A pesar de los sos munchos ésitos, la so política autoritaria llevantó crítiques y refugu.

Kenyatta foi reelexíu en 1966 y al añu siguiente adquirió nuevos poderes. Mientres esti nuevu mandatu, agraváronse los conflictos fronterizos con Somalia y aumentó la oposición política. Kenyatta fixo del KANU, lideráu polos kĩkũyũ, práutiques l'únicu partíu políticu de Queña. Les sos fuercies de seguridá escorrieron a los disidentes y fueron acusaes de dellos asesinatos de miembros de la oposición. Kenyatta foi reelexíu una vegada más en 1974. Finó'l 22 d'agostu de 1978 en Mombasa y foi soterráu'l 31 d'agostu en Nairobi.

Kenyatta foi un personaxe influyente y revesoso. La so muerte dexó a Queña, una vegada más, sumida en rivalidaes étniques. Foi asocedíu como presidente por Daniel Arap Moi.

A partir de la presencia del so apellíu nes noticies (el presidente Queñanu») xeneróse un tracamundiu col xentiliciu de los habitantes de Queña. La Real Academia Española acepta tamién «queñana», anque prefier el tradicional «queñanu/queñana».[3]

Llibros[editar | editar la fonte]

  • Facing Mount Keña (1938).
  • My people of Kikuyu and the life of Chief Wangombe (1944).
  • Suffering without bitterness (1968), biografía.
  • Keña: the land of conflict (1971).
  • The challenge of Uhuru: the progress of Keña, 1968 to 1970 (1971).

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 Saïd, Bouamama (2014). en La Découverte: Figure de la révolution africaine. De Kenyatta à Sankara.
  2. Pereira, Benegal (2007): «Apa Pant in East Africa -- Nehru's Protégé», artículu n'inglés, publicáu nel sitiu web Benegal (Nueva Hampshire).
  3. «Queña», artículu nel Diccionariu panhispánicu de duldes, 2005.


Predecesor:
Primero nel cargu
Presidente de Queña
1964–1978
Socesor:
Daniel arap Moi

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Jomo Kenyatta