Jane Goodall

Jane Goodall
	Voz
Vida
Nacimientu	Hampstead, 3 d'abril de 1934
Nacionalidá	Reinu Xuníu
Muerte	Los Angeles, 1 d'ochobre de 2025 (91 años)
Familia
Padre	Mortimer Morris-Goodall
Madre	Margaret Myfanwe Joseph
Casada con	Hugo van Lawick (1964 – div. 1974); Derek Bryceson (1975 – m. 1980)
Fíos/es	Hugo Eric Louis van Lawick (en)
Estudios
Estudios	Newnham College Grau n'Artes ; Universidá de Cambridge Philosophiæ doctor : etoloxía
Direutor de tesis	Saliou; Robert Hinde
Llingües falaes	inglés
Alumna de	Robert Hinde
Oficiu
Oficiu	activista, etóloga, primatóloga, profesora universitaria, antropóloga, bióloga, autobiógrafa, escritora
	Participante commencement at the Syracuse University (en) ; Xunta Añal del Foru Económicu Mundial 2019 ; Xunta Añal del Foru Económicu Mundial 2020 ;
Llugares de trabayu	Bournemouth y Gombe National Park (en)
Emplegadores	Jane Goodall Institute (en)
Premios	ver Genesis Award ; Order of the Golden Ark ; Condecoración Austriaca de les Ciencies y les Artes ; doctor honoris causa pola Universidá d'Alicante ; Silver Medal of the Zoological Society of London ; doctor honoris causa pola Universidá de Haifa ; J. Paul Getty Award for Conservation Leadership (1984) ; Gregor Mendel Medal (1987) ; Gold Medal of the Society of Woman Geographers (1990) ; Kyoto Prize in Basic Sciences (1990) ; Edinburgh Medal (1991) ; honorary doctor of the University of Miami (14 mayu 1993) ; Comendador de la Orde del Imperiu británicu (1995) ; Hubbard Medal (1995) ; William Procter Prize for Scientific Achievement (1996) ; Tyler Prize for Environmental Achievement (1997) ; Huxley Memorial Medal (2002) ; Dama Comandante de la Orde del Imperiu británicu (2003) ; Premiu Princesa d'Asturies d'Investigación Científica y Téunica (2003) ; Medaya Benjamin Franklin (2003) ; Nierenberg Prize (2004) ; honorary doctor of Syracuse University (2005) ; Oficial de la Lexón d'Honor (17 xineru 2006) ; doctor honoris causa pola Universidá de Toronto (2007) ; Gran Oficial de la Orde al Méritu de la República italiana (8 febreru 2011) ; President's Medal (2014) ; Premiu Internacional Cataluña (2015) ; International Cosmos Prize (2017) ; doctor honoris causa pola Universidá Complutense de Madrid (2018) ; honorary doctor of the University of Zurich (2020) ; honorary doctorate of Hasselt University (12 payares 2020) ; Templeton Prize (2021) ; Officer of the Order of Orange-Nassau (20 abril 2023) ; honorary degree : York University (abril 2024) ; Medaya Presidencial de la Llibertá : Joe Biden (4 xineru 2025) ;
Influyencies	Louis Leakey
Miembru de	Academia Alemana de les Ciencies Naturales Leopoldina ; Academia Europea de Ciencies y Artes ; Academia de les Artes y les Ciencies d'Estaos Xuníos ; Sociedá Filosófica Americana ; World Future Council ; Los Ánxeles de Leakey
IMDb	nm0328762
	janegoodall.org

Valerie Jane Morris Goodall (3 d'abril de 1934, Hampstead – 1 d'ochobre de 2025, Los Angeles) foi una naturalista, activista y primatóloga inglesa que dedicó y dedica la so vida al estudiu del comportamientu de los chimpancés n'África y a educar y promover estilos de vida más sostenibles en tol planeta.

Foi gallardoniada col Premiu Príncipe d'Asturies d'Investigación Científica y Téunica en 2003.^[27] En febreru de 2013, l'APDDA (Asociación Parllamentaria en Defensa de los Animales) concedió-y el so primer Premiu Internacional con motivu de la so entregada vida al estudiu y comportamientu de los chimpancés n'África.^[28]

Biografía

Nacida nel senu d'una familia modesta y d'escasos recursos, dende pequeña suañó siempre con viaxar a África, vivir ente animales y escribir llibros sobre ellos. Tres ver el comportamientu de los chimpancés salvaxes durante meses, un día afayó a un individuo introduciendu un palu (que previamente cortó y esfoyó) nun furacu d'un termiteru pa estrayer termites y poder comeles. Con esti afayamientu, les sos observaciones sobre la conducta instrumental de los chimpancés, los sos hábitos de caza, la so intelixencia y la so personalidá individual revolucionaron la bioloxía y la nuesa perceición sobre los mesmos.

Nel añu 1965 estableció'l centru d'investigación Gombe Stream a veres del llagu Tanganica, no qu'agora ye Tanzania. El mesmu añu doctoróse y les sos investigaciones prosiguieron per décades, y entá agora, 50 años dempués, continúen los estudios de campu sobre la comunidá de chimpancés salvaxes de Gombe.

Referencies

↑ «„Affenflüsterin“ macht weiter: „Ein fremder weißer Menschenaffe“: Jane Goodall ist 90» (alemán) (3 abril 2024). Consultáu'l 30 abril 2024.
↑ Afirmao en: Gemeinsame Normdatei. Identificador GND: 119004453. Data de consulta: 18 ochobre 2015. Llingua de la obra o nome: alemán. Autor: Biblioteca Nacional d'Alemaña.
↑ Tienes d'especificar urlarchivu = y fechaarchivu = al usar {{cita web}}.Keith Schneider (1r ochobre 2025). «Jane Goodall Dead: Eminent Chimpanzee Expert Was 91» (inglés). Consultáu'l 1r ochobre 2025.
↑ «Jane Goodall, renowned chimpanzee researcher and animal advocate, dies at 91». NBC News (1r ochobre 2025).
↑ Afirmao en: Who's Who. Who's Who UK ID: U17468. Data de consulta: 15 febreru 2021. Editorial: A & C Black. Llingua de la obra o nome: inglés británicu. ISSN: 0083-937X.
1 2 URL de la referencia: https://people.com/human-interest/dr-jane-goodall-opens-up-about-2-marriages/.
↑ Biblioteca Nacional de Francia. «autoridaes BNF» (francés). Consultáu'l 10 ochobre 2015.
↑ «J. Paul Getty Wildlife Conservation Prize: Dr. Jane Goodall, Tanzania, for her pioneering research on chimpanzees in the wild and her efforts to focus public attention on conservation.». WWF International. Archiváu dende l'orixinal, el 17 marzu 2008.
↑ URL de la referencia: https://www.leopoldina.org/en/about-us/distinctions-of-the-academy/medals/mendel-medal/.
↑ URL de la referencia: http://www.iswg.org/awards/past-gold-medal-recipients.
↑ «Jane Goodall: 1990 Kyoto Prize Laureates». Consultáu'l 2 ochobre 2025.
↑ «Jane Goodall» (inglés). Consultáu'l 12 abril 2024.
↑ «Honorary Degree and President's Medal Recipients». Universidá de Miami. Consultáu'l 2 ochobre 2025.
1 2 Afirmao en: Who's Who. Who's Who UK ID: U17468. Editorial: A & C Black. Llingua de la obra o nome: inglés británicu. ISSN: 0083-937X.
↑ «Jane Goodall: 1996 William Procter Prize for Scientific Achievement». Sigma Xi. Consultáu'l 23 xunu 2019.
↑ «1997 Tyler Laureates» (inglés). Consultáu'l 12 abril 2024.
↑ «Huxley Memorial Medal and Lecture Prior Recipients». Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland. Consultáu'l 2 ochobre 2025.
↑ «Jane Goodall | The Franklin Institute» (inglés) (15 xineru 2014). Consultáu'l 12 abril 2024.
↑ «Scripps Nierenberg Prize Awarded to Renowned Primatologist Dr. Jane Goodall | Scripps Institution of Oceanography» (inglés) (6 abril 2004). Consultáu'l 12 abril 2024.
↑ Afirmao en: quirinale.it. Quirinale ID: 314517. Data de consulta: 8 payares 2025. Llingua de la obra o nome: italianu.
↑ «Accolades | Jane Goodall» (inglés). Consultáu'l 12 abril 2024.
↑ «The Prizewinner 2017: Dr. Jane Goodall». Expo '90 Foundation. Consultáu'l 2 ochobre 2025.
↑ «Jane Goodall: Facultad de Veterinaria». Universidá Complutense de Madrid. Consultáu'l 2 ochobre 2025.
↑ «Lintje voor Jane Goodall, die al 60 jaar strijdt voor apen en natuur» (neerlandés). Nederlandse Omroep Stichting (29 abril 2023). Consultáu'l 2 mayu 2023.
↑ «we must never give up: jane goodall tells york community». Universidá de York. Consultáu'l 2 ochobre 2025.
↑ «President Biden Announces Recipients of the Presidential Medal of Freedom» (inglés) (4 xineru 2025). Consultáu'l 5 xineru 2025.
↑ «Jane Goodall - Fundación Princesa de Asturias». Archiváu dende l'orixinal, el 2025-06-15. Consultáu'l 6 d'ochobre de 2025.
↑ Alicante Noticias. «Jane Goodall, premiu a toda una vida». Archiváu dende l'orixinal, el 2013-02-10. Consultáu'l 05/03/2013.

Enllaces esternos

Páxina web oficial (n'inglés)
Jane Goodall na Internet Movie Database (n'inglés)
Jane Goodall n'AllMovie (n'inglés)
Jane Goodall en FilmAffinity (castellán)
Jane Goodall en Facebook
Jane Goodall n'Instagram
Jane Goodall en Twitter (cuenta verificada)

[2517dc40c1409bbb1ea4b7f65915e411e23203a1-1] «„Affenflüsterin“ macht weiter: „Ein fremder weißer Menschenaffe“: Jane Goodall ist 90» (alemán) (3 abril 2024). Consultáu'l 30 abril 2024.

[f5b34720608e48d21f6a22f494c27bd8fb415e72-2] Afirmao en: Gemeinsame Normdatei. Identificador GND: 119004453. Data de consulta: 18 ochobre 2015. Llingua de la obra o nome: alemán. Autor: Biblioteca Nacional d'Alemaña.

[428fe05f0cb85dba59c9ffce8f039c53a59606e2-3] Tienes d'especificar urlarchivu = y fechaarchivu = al usar {{cita web}}.Keith Schneider (1r ochobre 2025). «Jane Goodall Dead: Eminent Chimpanzee Expert Was 91» (inglés). Consultáu'l 1r ochobre 2025.

[4cdd58a37e3e7eb659d2c3ee16eed6d16c2e0133-4] «Jane Goodall, renowned chimpanzee researcher and animal advocate, dies at 91». NBC News (1r ochobre 2025).

[d3791e9f4b0fc0a475bb11877e8c364790dff40a-5] Afirmao en: Who's Who. Who's Who UK ID: U17468. Data de consulta: 15 febreru 2021. Editorial: A & C Black. Llingua de la obra o nome: inglés británicu. ISSN: 0083-937X.

[9eeffd80d6ed8f5786af9cd003717eb07d32da6f-6] 1 2 URL de la referencia: https://people.com/human-interest/dr-jane-goodall-opens-up-about-2-marriages/.

[b42ad5992254eeb3a56608bdf7286ec4aca049f9-7] Biblioteca Nacional de Francia. «autoridaes BNF» (francés). Consultáu'l 10 ochobre 2015.

[cf46f0490cf0a3be7f5b26f9f4f4e8132a21e296-8] «J. Paul Getty Wildlife Conservation Prize: Dr. Jane Goodall, Tanzania, for her pioneering research on chimpanzees in the wild and her efforts to focus public attention on conservation.». WWF International. Archiváu dende l'orixinal, el 17 marzu 2008.

[5a00f6a453fa01bd4b49b9fff36c37e4b16c92fe-9] URL de la referencia: https://www.leopoldina.org/en/about-us/distinctions-of-the-academy/medals/mendel-medal/.

[1d9fe4b427cb17f36c9423049e5b8085b82fa31e-10] URL de la referencia: http://www.iswg.org/awards/past-gold-medal-recipients.

[ecd1a09fc0673fbde657050c2daacdb7ed8a9e25-11] «Jane Goodall: 1990 Kyoto Prize Laureates». Consultáu'l 2 ochobre 2025.

[d1d46b0ea6c06352cc59c06ed3751285b3cc71f3-12] «Jane Goodall» (inglés). Consultáu'l 12 abril 2024.

[f78dfce5e20336a0ebe13387e399be72a9405f83-13] «Honorary Degree and President's Medal Recipients». Universidá de Miami. Consultáu'l 2 ochobre 2025.

[68b1047074aa5bb4301c341e68eb859f60388516-14] 1 2 Afirmao en: Who's Who. Who's Who UK ID: U17468. Editorial: A & C Black. Llingua de la obra o nome: inglés británicu. ISSN: 0083-937X.

[a8acc8c6673ddf58bc6cfc3869f3c6c813dafbba-15] «Jane Goodall: 1996 William Procter Prize for Scientific Achievement». Sigma Xi. Consultáu'l 23 xunu 2019.

[e22a0084b947ccf665958156f80fcca58cf16d3d-16] «1997 Tyler Laureates» (inglés). Consultáu'l 12 abril 2024.

[d4cbe6d07caf13054b29bc1410f7bd112ae157ec-17] «Huxley Memorial Medal and Lecture Prior Recipients». Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland. Consultáu'l 2 ochobre 2025.

[8cf70fd44c8d72835631a5c52591da172f23253a-18] «Jane Goodall | The Franklin Institute» (inglés) (15 xineru 2014). Consultáu'l 12 abril 2024.

[2d39f9ce1aff6713f8126ecef1c58e45f7ba74d4-19] «Scripps Nierenberg Prize Awarded to Renowned Primatologist Dr. Jane Goodall | Scripps Institution of Oceanography» (inglés) (6 abril 2004). Consultáu'l 12 abril 2024.

[f91967672bd38aa8eb0e28710e9806ac5dcc564e-20] Afirmao en: quirinale.it. Quirinale ID: 314517. Data de consulta: 8 payares 2025. Llingua de la obra o nome: italianu.

[6fa6513fa3f17fe4c20f196e84add737f79d70b7-21] «Accolades | Jane Goodall» (inglés). Consultáu'l 12 abril 2024.

[bbaf2d21cf6dc7bc79cb8c718681fa215c61b650-22] «The Prizewinner 2017: Dr. Jane Goodall». Expo '90 Foundation. Consultáu'l 2 ochobre 2025.

[64df37da00aae6c5024e1da2e526e13bda78718b-23] «Jane Goodall: Facultad de Veterinaria». Universidá Complutense de Madrid. Consultáu'l 2 ochobre 2025.

[d571166c722d6c5030f8eb96ece0cf90bf03be50-24] «Lintje voor Jane Goodall, die al 60 jaar strijdt voor apen en natuur» (neerlandés). Nederlandse Omroep Stichting (29 abril 2023). Consultáu'l 2 mayu 2023.

[528005144ebdf2240c250c0f0ffa1a7bd6986994-25] «we must never give up: jane goodall tells york community». Universidá de York. Consultáu'l 2 ochobre 2025.

[40c538ff21ae9095f661808a4bf14de2af541787-26] «President Biden Announces Recipients of the Presidential Medal of Freedom» (inglés) (4 xineru 2025). Consultáu'l 5 xineru 2025.

[27] «Jane Goodall - Fundación Princesa de Asturias». Archiváu dende l'orixinal, el 2025-06-15. Consultáu'l 6 d'ochobre de 2025.

[28] Alicante Noticias. «Jane Goodall, premiu a toda una vida». Archiváu dende l'orixinal, el 2013-02-10. Consultáu'l 05/03/2013.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]