Islles del Almirantalgu
| Islles del Almirantalgu | |
|---|---|
|
| |
| Situación | |
| Reinos | |
| Province of Papua New Guinea (en) | Manus Province (en) |
| Tipu | grupu d'islles |
| Asitiáu en | Océanu Pacíficu |
| Coordenaes | 2°06′S 146°57′E / 2.1°S 146.95°E |
| Datos | |
| Altitú media | 720 m |
| Superficie | 2170 km² |
Les islles del Almirantalgu (inglés: 'Admiralty Islands') son un archipiélagu formáu por 40 islles nel Archipiélagu Bismarck, al norte de Nueva Guinea, nel Pacíficu Sur.[1] Tamién se conocen como les Islles Manus, en referencia a la islla más grande del conxuntu.
Estes islles, cubiertes de selva tropical, formen la provincia de Manus, la provincia más pequeña y menos poblada de Papúa Nueva Guinea, dientro de la so rexón insular. La superficie total ye de 2.100 km2. La provincia tenía una población de 60.485 habitantes nel censu de 2011. Munches de les islles menores del Almirantalgu son atolones y tán despoblaes.
Islles
[editar | editar la fonte]Les islles más grandes nel centru del conxuntu son la Islla Manus y la Islla Los Negros. Otras islles de mayor tamañu son la Islla Tong, la Islla Pak, la Islla Rambutyo y la Islla Lou al este, la Islla Mbuke al sur y la Islla Bipi al oeste de Manus. La Islla Baluan, al sur de la Islla Manus, ye la islla principal de les Islles Pam, onde se fala la llingua Baluan-Pam.[2]
Otras islles destacaes na historia de Manus inclúin la Islla Ndrova, la Islla Pityilu y la Islla Ponam.
Xeografía
[editar | editar la fonte]La Manus ye la mayor de les Islles del Almirantalgu.]] La temperatura nes Islles del Almirantalgu varia poco a lo llargo del añu, con máximes diaries ente 30-32 °C y mínimes ente 20-24 °C pela nueche. La precipitación media añal ye de 3.382 mm y presenta cierta calter estacional, siendo los meses de xunu a agostu los más lluviosos.
La islla Manus algama una altitú de 700 m y tien orixe volcánicu; probablemente emerxó de la superficie del océanu nel Miocenu tardíu, hai ente 8 y 10 millones d'años. El sustratu de la islla ye volcánicu direutu o caliar coralinu eleváu pola actividá xeolóxica.
La principal villa del archipiélagu ye Lorengau, na islla Manus, que ta coneutada per carretera con un aeropuertu na cercana Islla Los Negros. El restu del tresporte ente les islles faise per barcu. El turismu ye escasu, anque les agües son atractives pa buceadores, como Jean-Michel Cousteau, que pasó tiempu na cercana Islla Wuvulu nos años 1970.
Ecoloxía
[editar | editar la fonte]Por cuenta de la so posición aisllada, les selves tropicales de les Islles del Almirantalgu son llar d'especies rares y endémiques d'aves, murciélagos y otros animales, y considérense una ecorrexón independiente, les selves tropicales baxes de les Islles del Almirantalgu. La mayoría de les selves en Manus caltiénense, anque delles de les islles menores fueron esbrozaes pa cultivu de cocoteros. Les especies arbórees típiques inclúin diverses especies de Calophyllum y Sararanga.[3]
L'Área de Xestión de Vida Salvaxe de Ndrolowa de 58,5 km2 foi creada en marzu de 1985 al sur de Lorengau, na islla Manus, ya inclúi zones terrestres y marines.[4] Otra zona protexida de 240 km2 establecióse alredor del monte más altu de Manus, el monte Dremsel, anque'l nivel de protección nun ta determináu na base de datos de la UNEP.[5]
Tres especies d'aves endémiques de les islles tán clasificaes como especies vulnerables na Llista Colorada de la UICN: Rhipidura semirubra, Pitta superba y Tyto manusi, y Ceyx dispar ta clasificada como casi amenazada. Otras tres especies endémiques considérense como de menor preocupación: Philemon albitorques, Monarcha infelix y Ninox meeki. Otres aves que s'atopen principalmente, anque non esclusivamente, nes islles inclúin: Megapodius eremita, Ptilinopus solomonensis, Ducula subflavescens, Reinwardtoena browni, Micropsitta meeki, Zosterops hypoxanthus y Myzomela pammelaena.
Mamíferos que solo s'atopen equí o en grupos d'islles cercanes inclúin grandes murciélagos frutales como Pteropus admiralitatum, Dobsonia anderseni y Emballonura serii, ente que los dos endémicos puros son Spilocuscus kraemeri y Melomys matambuai.[3] Les islles tamién son llar de dos especies endémiques de Cornufer (Cornufer admiraltiensis y Cornufer latro)[6] y cuatro llagartos. L'escarabayu Papustyla pulcherrima foi'l primer cascoxu terrestre incluyíu como especie vulnerable pola UICN.
Historia
[editar | editar la fonte]Prehistoria
[editar | editar la fonte]Xunto con Nueva Guinea, l'archipiélagu Bismarck y l'archipiélagu de les Islles Salomón, les Islles del Almirantazu fueron poblaes per primer vegada hai aproximadamente 40.000 años, na primer fola migratoria dende sureste asiáticu que tamién pobló Australia. Esta sociedá primitiva paez que cultivaba Colocasia esculenta ya introdució a posta animales salvaxes dende Nueva Guinea como bandicuts y grandes aguarones. Recoyíase y comerciábase con obsidiana per tol archipiélagu.[7]
La cultura Lapita surdió hai unos 3.500 años y estendíase dende les Islles del Almirantazu hasta Tonga y Samoa. El so orixe ye oxetu de discutiniu, pero podría ser el resultáu d'una segunda fola migratoria dende'l sureste asiáticu. La sociedá Lapita destacaba pola so cerámica, cases sobre estayes, la introducción d'animales domésticos como gochos, perros y pites, y avances notables na agricultura y la tecnoloxía naval, lo que dexó desenvolver el comerciu a llarga distancia. La sociedá Lapita, como cultura distintiva y rede comercial estendida, esbarrumbó hai unos 2.000 años.[7]
Periodos europeos y xaponés
[editar | editar la fonte]El primer européu en visitar les islles foi'l navegante español Álvaro de Saavedra cuando intentaba regresar de Tidore a Nueva España nel branu de 1528.[8] Saavedra cartografió Manus como Urays la Grande.[9] La visita tamién foi documentada en 1616 pol navegante neerlandés Willem Schouten. El nome 'Islles del Almirantazu' foi dau pol capitán Philip Carteret de la Real Marina Británica en 1767.[10]
Entre 1884 y 1914, la zona foi alministrada como una colonia de Nueva Guinea Alemana. En payares de 1914, les islles fueron ocupaes por tropes de la Fuercia Espedicionaria Naval y Militar Australiana que desembarcaron del SS Siar. Dellos disparos d'una ametralladora dende'l Siar sobre les cabeces de la pequeña guarnición alemana en Lorengau fueron los últimos disparos de la batalla. Tres la guerra, les islles fueron alministraes pola Mancomunidá d'Australia baxo mandatu de la Sociedá de Naciones.[11]
Tropes del Imperiu del Xapón desembarcaron na Islla Manus el 7 d'abril de 1942.[12] En 1944, les fuercies xaponeses qu'ocupaben les islles fueron atacaes y derrotaes poles fuercies aliaes na Operación Brewer. Dempués construyóse una gran base aérea d'Estaos Xuníos y la Base Naval de Manus en Lombrum, cerca de Lorengau.[13]
Independencia
[editar | editar la fonte]Tres la independencia de Papúa en 1975, les Islles del Almirantalgu pasaron a formar parte de Papúa Nueva Guinea. Convirtiéronse na provincia de Manus de la Rexón Insular de Papúa Nueva Guinea.
Referencies
[editar | editar la fonte]- ↑ «Admiralty Islands | Melanesian, Bismarck Archipelago, Manus Island | Britannica» (inglés). Consultáu'l 8 de xunetu de 2024.
- ↑ Frawley, William J. (1 de mayu de 2003). International Encyclopedia of Linguistics: 4-Volume Set: 4-Volume Set, páx. 38. ISBN 978-0-19-513977-8. Consultáu'l 31 d'avientu de 2012.
- 1 2 «Selves tropicales baxes de les Islles del Almirantalgu». Terrestrial Ecoregions. World Wildlife Fund.
- ↑ UNEP World Database on Protected Areas: Ndrolowa Archiváu 2007-09-30 en Wayback Machine
- ↑ UNEP World Database on Protected Areas: Mt. Dremsel Archiváu 2007-09-29 en Wayback Machine
- ↑ «Two new species of Platymantis (Anura: Ceratobatrachidae) from the Admiralty Archipelago, Papua New Guinea» (n'inglés). Zootaxa 1639 (1): páxs. 41–55. 2007-11-16. doi:. ISSN 1175-5334. http://www.mapress.com/zootaxa/2007f/z01639p055f.pdf. Consultáu'l 26 d'avientu de 2009.
- 1 2 Spriggs, Matthew (1997). The Cambridge History of the Pacific Islanders, páx. 52–69.
- ↑ Brand, Donald D. The Pacific Basin: A History of its Geographical Explorations The American Geographical Society, New York, 1967, p.121
- ↑ Coello, Francisco "Conflicto hispano-alemán" Boletín de Sociedad Geográfica de Madrid, t.XIX. 2º semestre 1885, Madrid, pp.234,309,310
- ↑ Morison, Samuel Eliot (1958). Breaking the Bismarcks Barrier, páx. 433. ISBN 0-7858-1307-1.
- ↑ Mackenzie, S.S. (1927). Volume X – The Australians at Rabaul: The Capture and Administration of the German Possessions in the Southern Pacific, páx. 2, 178, 345–366. ISBN 0-7022-1856-1.
- ↑ L, Klemen (1999–2000). «Manus Island, experience of No. 4 Section, 'B' Platoon, First Independent Company, Australian Imperial Force». Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942. Archiváu dende l'orixinal, el 2012-03-14.
- ↑ Frierson, Major William C. (1990). «The Admiralties: Operations of the 1st Cavalry Division, 29 February - 18 May 1944». Washington, DC: United States Army Center of Military History. Archiváu dende l'orixinal, el 5 de marzu de 2009.
Enllaces esternos
[editar | editar la fonte]- Manus Island (n'inglés)