Idioma vienda

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Vienda
'Tshivenḓa'
Faláu en Bandera de Sudáfrica Suráfrica
Bandera de Zimbabue Zimbabue
Zona Provincia de Limpopo
Falantes 750 000
Familia Níxer-Congo

 Atlánticu-Congo
  Volta-Congo
   Benué-Congo
    Bantoide
     Meridional
      Bantú estrictu
       Central
        S
         Vienda

Estatus oficial
Oficial en Suráfrica
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 ve
ISO 639-2 ven
ISO 639-3 ven

El idioma vienda (tamién llamáu tshivenda o luvenda) (pronunciáu: /ʧʰivend̪a/) ye una llingua bantú que forma parte de les llingües nigerocongolesas, falada en delles zones de los países d'África Austral de Zimbabue y en Suráfrica onde ye llingua cooficial.

Mientres la dómina del apartheid en Suráfrica creóse'l bantustán de Vienda pa los grupos étnicos falantes del vienda.

Cuenta con 666 000 falantes nel norte de Suráfrica (el 12% de la población de la provincia de Limpopo) y 84 000 en Zimbabue.

Los sos principales falantes son los vhavenda, un pueblu que cunta con una llarga hestoria que s'empecipia nel sieglu IX col reinu de Mapungubwe, que se xunió a vender pa dar llugar a los vhavenda sol reináu de Shiriyadenga. Nun esiste un rei reconocíu dende la muerte de Thoho-yá-Ndou, conocíu como "Cabeza d'elefante", que dio llugar al nome de la capital del distritu Vhembe, Thohoyandou.

En 1979, los vhavenda de Suráfrica independizáronse y crearon la República de Vienda, hasta qu'el 27 d'abril de 1994 foi reintegrada en Suráfrica. Anguaño, vender atópense representaos políticamente pol Frente Patrióticu Dabalorivhuwa (DPF), integráu dende 2003 na UNPO (Unrepresented Nations and peoples Organization). Dende 2010, el presidente de los vhavenda ye Mphephu-Ramabulana, pero quien gobierna na rexón son los 26 líderes tribales (llamaos sub chiefs en Suráfrica).

Los verdaderos vienda estremar en dos grupos; el grupu occidental, d'orixe singo, descendiente de líderes como Mphephu, Senthumule y Kutama, y el grupu oriental, descendiente de Leamonde, Rambuda, Tshivashe y Mphapuli. Otra división importante ye la que se da ente los mesmos individuos, los llamaos whasiwana o comunes y los whakololo, descendientes de los xefes tribales.

El llugar d'orixe de los vhavenda, Mapungubwe, ye Patrimoniu de la Humanidá dende 2003. El sitiu arqueolóxicu forma parte del Parque Nacional de Mapungubwe (Vhembe), de 28.000 hai, creáu pa protexer la llomba de Mapungubwe, que s'atopa na confluencia de los ríos Shashe y Limpopo 22°12′S 29°23′E / 22.200°S 29.383°E / -22.200; 29.383, onde s'atopaba la ciudá del mesmu nome, que florió ente 1050 y 1270, con una población de 5.000 persones, y depués foi abandonada.

Referencies[editar | editar la fonte]

Wikipedia
Consulta la edición de Wikipedia en Idioma vienda




Idioma venda