Idioma ter sami

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Númberu de falantes
Falantes Tipu Añu
222010
10102004
350350
Datos
Estáu de vulnerabilidá 5 en situación crítica Traducir
Sistema d'escritura Alfabetu llatín
Códigos
ISO 639-3 sjt
Mapa de distribución Sami languages large.png
Cambiar los datos en Wikidata

El ter sami ye l'idioma más oriental de les llingües sami. Falábase tradicionalmente nel noroeste de la península de Kola, pero agora ye una llingua morrebunda; en 2004 solo quedaben diez falantes. Para'l 2010, el númberu de falantes menguó a dos. Ume Sami y Pite Sami yeren los dos falantes.[1]

Historia[editar | editar la fonte]

Zoya Gerasimova (esquierda), una de los postreros falantes de Sami ter.

Semeya tomada en 2006.

Al final del sieglu XIX, había seyes villes de sami ter, na parte oriental de la península de Kola, con una población de 450 aprosimao. En 2004, había aprosimao 100 ter samisr, de los que solo dos vieyos falaben la llingua; el restu camudó la so llingua pola rusa.[2] El rápidu cambéu del númberu de falantes debióse a la Coleutivización na Xunión Soviética, mientres la que se prohibió l'usu de la llingua n'escueles y llares. En 1930, la mayor villa de ter sami, Yokanga, declaróse "ensin perspeutiva" y  obligaron a los sos habitantes a movese a la base militar de Gremikha.

Documentación[editar | editar la fonte]

Nun hai materiales educacionales o instalaciones de ter sami, y nun tien una ortografía estandarizada. La llingua ta estudiada y documentada de manera incompleta; exemplares de testos, existen grabaciones d'audiu y diccionarios pa propósitos llingüísticos, pero una descripción gramatical completa nun la hai.[3][4]

El primer documentu conocíu en ter sami ye un curtiu vocabulariu recoyíu pol esplorador británicu Stephen Burrough en 1557; publicáu por Richard Hakluyt.[5]

Fonoloxía[editar | editar la fonte]

Sistema d'escritura[editar | editar la fonte]

La llingua escribióse usando l'alfabetu llatín basáu na ortografía del skolt sami en 1930, pero tres la segunda guerra mundial, ésti camudóse pol alfabetu cirílicu basáu nel de kildin sami.[6]

Gramática[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Barents
  2. Tiuraniemi Olli: "Anatoli Zaharov on maapallon ainoa turjansaamea puhuva mies", Kide 6 / 2004.
  3. Itkonen T. I.: "Koltan- ja kuolanlapin sanakirja", Helsinki: Société Finno-Ougrienne, 1958.
  4. Itkonen T. I.: "Koltan- ja kuolanlappalaisia satuja", 1931.Société Finno-Ougrienne 60
  5. Aikio Samuli: "Olbmot ovdal min - Sámiid historjá 1700-logu rádjái". Girjegiisá: Kárášjohka, 1992.
  6. Ter Sámi language, alphabet and pronunciation