Idioma mochó

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Picto infobox comicballoon.png
Idioma mochó
'mocho
Faláu en Flag of Mexico.svg Méxicu
Zona Chiapas
Falantes 141 (2010)[1]
Puestu Non nos 100 mayores.[2] (Ethnologue 1996)
Familia Llingües mayenses

  Kanjobalano-chujeano
    Kanjobalano
      Idioma mochó

Dialeutos Tuzanteco
Alfabetu Llatín
Estatus oficial
Oficial en En Méxicu tien reconocencia como llingua nacional xuntu col español.[3]
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2
ISO 639-3 mhc

L'idioma mochó, motozintleco o cotoque (autoglotónimu: mocho' [mot͡ʃoʔ]) ye una llingua mayense del tueru kanjobal faláu nel conceyu de Motozintla, Chiapas, Méxicu. Una variante dialeutal llamáu tuzanteco falar nes llocalidaes de Belisario Domínguez y Tuzantán.[4] L'idioma mochó ye una llingua en grave peligru d'estinción, pos cunta con namái 141 falantes según el censu del INEGI del añu 2010.

Clasificación[editar | editar la fonte]

L'idioma mochó xuntu col kanjobal y el jacalteco formen el grupu llingüísticu kanjobalano, de la mesma, ésti pertenez al tueru kanjobalano-chuj del tueru de llingües mayenses.[2]

Fonoloxía[editar | editar la fonte]

Los cuadros siguientes amuesen los fonemes del idioma mochó: vocales y consonantes.[5]

Vocales[editar | editar la fonte]

Anterior Central Posterior
Zarrada i [i], ii [] o [o], uu []
Entemedia y [y], ee [] o [o], oo []
Abierta a [a], aa []

Diptongos[editar | editar la fonte]

Dalgunos diptongos que se presenten en mochó son:

ai [aj]
ey [ej]
oy [oj]

Testu amuesa[editar | editar la fonte]

Nel intre s'amuesa una cosadiella en llingua mochó.

En mochó[editar | editar la fonte]

Naba kiwalatawet juune' bwelta Ji'a chrt pero mu chila . Ja'y xchet mu jani cheet jum. Yan'an ju'l pero mu ji'a choq Ti' bowital nin kawitsa ke jani

N'español[editar | editar la fonte]

¡A que non adivines, ninio!
Si vas cortar lleña,
un cochino bien fluexu,
te va buscar nel camín.

L'aviesperu.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. INALI (2010). «Población de 5 años y más falante de dalguna llingua indíxena por variante llingüística según bilingüismo lengua indíxena-español. Llocalidaes con asentamientos históricos , 2000». Estadística básica de la población falante de llingües indíxenes nacionales. Consultáu'l 18 de xunetu de 2012.
  2. 2,0 2,1 (2009) Ethnologue: Languages of the world, 6ª (n'inglés), Dallas, Texas: SIL International. Consultáu'l 13 d'agostu de 2011.
  3. Llei de Derechos Llingüísticos de los Pueblos Indíxenes
  4. CDI (22 d'ochobre de 2009). «Mochós-Motozintlecos». Monografíes de los pueblos indíxenes. Consultáu'l 18 de xunetu de 2012.
  5. Native languages of the americas (s/f). «Mocho maya pronuciation and spelling guide» (inglés). Consultáu'l 18 de xunetu de 2012.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Idioma mochó