Saltar al conteníu

Idioma mochó

De Wikipedia
Idioma mochó
'mocho
Faláu en  Méxicu
Rexón Chiapas
Falantes 141 (2010)[1]
Puestu Non nos 100 mayores.[2] (Ethnologue 1996)
Familia Llingües mayenses

  Kanjobalano-chujeano
    Kanjobalano
      Idioma mochó

Dialeutos Tuzanteco
Alfabetu Llatín
Estatus oficial
Oficial en En Méxicu tien reconocencia como llingua nacional xunto col español.[3]
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2
ISO 639-3 mhc

L'idioma mochó, motozintleco o cotoque (autoglotónimu: mocho' [mot͡ʃoʔ]) ye una llingua mayense del tueru kanjobal faláu nel conceyu de Motozintla, Chiapas, Méxicu. Una variante dialeutal llamáu tuzanteco falar nes llocalidaes de Belisario Domínguez y Tuzantán.[4] L'idioma mochó ye una llingua en grave peligru d'estinción, pos cunta con namái 141 falantes según el censu del INEGI del añu 2010.

Clasificación[editar | editar la fonte]

L'idioma mochó xunto col kanjobal y el jacalteco formen el grupu llingüísticu kanjobalano, de la mesma, ésti pertenez al tueru kanjobalano-chuj del tueru de llingües mayenses.[2]

Fonoloxía[editar | editar la fonte]

Los cuadros siguientes amuesen los fonemes del idioma mochó: vocales y consonantes.[5]

Vocales[editar | editar la fonte]

Anterior Central Posterior
Zarrada i [i], ii [] o [o], uu []
Entemedia y [y], ee [] o [o], oo []
Abierta a [a], aa []

Diptongos[editar | editar la fonte]

Dalgunos diptongos que se presenten en mochó son:

ai [aj]
ey [ej]
oy [oj]

Testu amuesa[editar | editar la fonte]

Nel intre s'amuesa una cosadiella en llingua mochó.

En mochó[editar | editar la fonte]

Naba kiwalatawet juune' bwelta Ji'a chrt pero mu chila . Ja'y xchet mu jani cheet jum. Yan'an ju'l pero mu ji'a choq Ti' bowital nin kawitsa ke jani

N'español[editar | editar la fonte]

¡A que non adivines, ninio!
Si vas cortar lleña,
un cochino bien fluexu,
te va buscar nel camín.

L'aviesperu.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. INALI (2010). «Población de 5 años y más falante de dalguna llingua indíxena por variante llingüística según bilingüismo lengua indíxena-español. Llocalidaes con asentamientos históricos , 2000». Estadística básica de la población falante de llingües indíxenes nacionales. Consultáu'l 18 de xunetu de 2012.
  2. 2,0 2,1 (2009) Ethnologue: Languages of the world, 6ª (n'inglés), Dallas, Texas: SIL International. Consultáu'l 13 d'agostu de 2011.
  3. Llei de Derechos Llingüísticos de los Pueblos Indíxenes Archiváu el 11 de xunu de 2008 na Wayback Machine.
  4. CDI (22 d'ochobre de 2009). «Mochós-Motozintlecos». Monografíes de los pueblos indíxenes. Consultáu'l 18 de xunetu de 2012.
  5. Native languages of the americas (s/f). «Mocho maya pronuciation and spelling guide» (inglés). Consultáu'l 18 de xunetu de 2012.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]