Idioma istrianu

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Istriano, Istrioto
'Bumbaro, Vallese, Rovignese, Sissanese, Fasanese, Gallesanese'
Faláu en Flag of Croatia.svg Croacia

, Flag of Italy.svg Italia

Zona Istria
Falantes 1000-2000
Familia Indoeuropéu

 Itálicu
   Romance
      Istriano

Estatus oficial
Oficial en Nengún país
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2 ruque
ISO 639-3 ist

El istriano, istriota o istrioto ye una llingua romance falada na rexón sur de la península de Istria, especialmente nes ciudaes de Rovinj (Rovigno) y de Vodnjan (Dignano). Istria atópase allugada na parte cimera del mar Adriáticu (en Croacia).

Los sos falantes nun usaron nunca la denominación "istriano" o "istrioto". Tradicionalmente, esistíen seis nomes distintos pa cada unu de los dialeutos de les llocalidaes onde se falaba. En Vodnjan usábase'l términu "Bumbaro", en Bale "Vallese", en Rovinj "Rovignese", en Šišan "Sissanese", en Fažana "Fasanese" y en Galižana "Gallesanese". El términu istroto foi acuñáu nel sieglu XIX pol llingüista italianu Graziadio Isaia Ascoli.

A principios del sieglu XXI, considérase que'l númberu de falantes taría ente un millar y dos millares y considerábase la llingua como una llingua amenazada.

Historia[editar | editar la fonte]

Árees de llingua istriota (verde en 1850, gris en 1900 y colloráu en 1950; nel 2000 solo en Rovigno (Rovinj) y Dignano (Vodjan).
Censu austriacu de 1910, onde se clasifica a los istriotas como italianos.

Dempués de la cayida del imperiu romanu d'occidente los istrianos romanizados desenvolvieron nel sur de la península de Istria una llingua neollatina propia: el istrioto. La llingua istriana ye una llingua neollatina recibió la influencia del venecianu, de resultes de más de mil años de dominación de la República de Venecia en Istria y nel mar Adriáticu. Otra llingua qu'influyó nel istriano, principalmente nel vocabulariu, foi'l italianu dende de la creación del Reinu d'Italia en 1861.

A primeros del sieglu pasáu'l llingüista Carlo Tagliavini envaloraba qu'el istriano yera faláu por 50.000 persones. Pero dempués de la Segunda Guerra Mundial verificóse un enorme éxodu de 350.000 istro-italianos de Istria pa escapar de la dictadura yugoeslava de Pedrete y los istrianos amenorgar a unos pocos millares. N'Italia inda viven munchos miles d'estos refuxaos, especialmente en Trieste.

De resultes d'esta emigración, la llingua croata sustituyó al istriano como llingua principal nel sur de Istria.

Anguaño, en Istria, queden solamente cerca de 2.000 falantes d'esta llingua, na so mayoría vieyos, polo cual la Unesco calificó'l istriano como una llingua en peligru d'estinción.

Clasificación llingüística[editar | editar la fonte]

Cuando Istria yera una rexón del reinu d'Italia, el istriano foi consideráu poles autoridaes como una variante del vénetu.[1]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Tagliavini, Carlo. -y origini delle lingue neolatine. Patron Ed. Bologna 1982.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • Ascoli, Graziadio. Archivio Glottologico Italianu. Roma 1888.
  • Benussi, Bernardo. L' Istria nei suoi due millenni di storia. Treves-Zanichelli. Trieste 1924.
  • De Franceschi, Carlo. L'Istria. Arnaldo Forni Editore. Parenzo 1879.
  • Deanovic, Mirko. Istroromanske studije. JAZU 1955.
  • Ive, Antonio. Storia documentata di Rovigno, saggi di dialetto rovignese. La Editoriale libraria. Trieste 1962.
  • Skok, Petar. Etimologijski rjetnik hrvatskoga ili srpskogajezika. Zagabria 1973
  • Tagliavini, Carlo. -y origini delle lingue neolatine. Patron Ed. Bologna 1982.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Idioma istriano