Idioma eteocretense

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Eteocretense, minoicu
?
Faláu en Grecia
Zona Isla de Creta
Falantes Llingua muerta
Familia Llingua aisllada
 Eteocretense
Alfabetu Llineal A / alfabetu griegu
Estatus oficial
Oficial en Nengún país
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2
ISO 639-3 ecr
Idioma eteocretense.PNG
Estensión del eteocretense, minoicu

El idioma eteocretense o minoicu ye un idioma Desciframientu ensin descifrar y bien probablemente ensin nenguna relación col griegu, yera la lengua falada polos minoicos y usada na islla de Creta antes de la invasión de los exércitos micénicos.

Dacuando acútase'l términu minoicu» pal estadiu más antiguu d'esta llingua atestiguáu epigráficamente na escritura llineal A, y úsase más especializadamente «eteocretense» (lit. «auténticu cretense», del griegu ἐτεός, que significa «auténticu» o «verdaderu») pa les inscripciones más tardíes dataes ente los sieglos VII ya III a. C. en alfabetu griegu xónicu.

Introducción[editar | editar la fonte]

Ye avezada asumir que les inscripciones antigües en llineal A, conocíes como idioma minoicu (puramente dichu) y les inscripciones alfabétiques, posteriores conocíes como idioma eteocretense (puramente dichu) correspuendan a llingües rellacionaes, non esactamente la mesma llingua pero sí rellacionaes filogenéticamente. Por tantu les llingües minoicu-eteocretenses tienen d'estremase en dos estadios:

  • Minoicu antiguu, atestiguáu ente'l 2500 a. C. y el 1450 a. C.
  • Eteocretense recién, atestiguáu ente los sieglos VII a.C ya III a.C.

Créese que la llingua foi escrita primeramente no que davezu se llama llineal A, un silabariu usáu hasta'l 1420 a. C., pa producir inscripciones relixoses y documentos alministrativos. La llingua eteocretense (esto ye, «cretense verdaderu») probablemente baxa de la minoica, como se mentó, y atópase, nel so mayor parte, escrita nuna grafía derivada del sistema eubeo d'escritura[ensin referencies], que más tarde sería la norma en Grecia tres la Edá Escura, a pesar de que grafíes lineares coesistiríen por dalgún tiempu dempués, na forma de pequenes inscripciones relixoses.

El pueblu eteocretense ye mentáu por Homero na Odisea y por Estrabón como los habitantes del sur de Creta, colos Cidones al oeste (acordies con Estrabón, estos tamién yeren un pueblu indíxena) y los aqueos y dorios (dambos griegos) al este.

Bien pocu sábese avera del eteocretense, con esceición de lo que pueda tescender de la llingua rexistrada nes tables en Llineal A. Xeneralmente'l eteocretense ye descritu como un idioma non indoeuropéu o, más frecuentemente, preindoeuropeo. El profesor Cyrus Gordon, más conocíu pol so trabayu sobre'l ugarítico, defende la tesis de qu'el eteocretense sería una llingua semítica próxima al feniciu, pero les sos tentatives de descifráu amosáronse incorrectes, nun siendo aceptaes por otros llingüistes. Tamién yá fueron suxuríes relaciones cola luvita, una llingua anatólica perteneciente a la familia indoeuropea.

A pesar de la desapaición de la civilización minoica, les inscripciones en eteocretense sobrevivieron hasta güei, dataes del sieglu VII a. C. hasta'l sieglu III a. C. Escrites de normal en alfabetu arcaicu griegu local y nel alfabetu griegu xónicu. Cinco inscripciones fueron atopaes de les que s'afirma que son eteocretenses: dos en Dreros y trés en Presu, nel conceyu cretense de Lasithi. Hai delles otres inscripciones que podríen ser eteocretenses.

Inscripciones conocíes[editar | editar la fonte]

Tablilla con escritura llineal A atopada en Akrotiri, Santorini.

Dreros 1[editar | editar la fonte]

1: ---rmaw|et|isalabre|komn
2: ---d|men|inai|isaluria|lmo
3: ----tonturonmēa.oaoiewad
4: eturo---munadoa-enē--
5: --matritaia--

Parte de la inscripción (llinies 3 a 5) ta escrita en griegu, probablemente nel dialectu dóricu. Por cuenta de el malu caltenimientu de munches de les palabres, ye difícil dicir de qué falaba'l testu. Suxurióse que les llinies 3-4 podríen significar "ta dedicáu". Otra posibilidá ye que les llinies 3 y 4 referir a "quesu de cabra", posibilidá reforzada poles palabres pelasgues pa "cabra" atopaes en delles formes dialectales griegues (ιξάλη, ιζάλη, ιζάνη, ισάλη, ισσέλα, ιτθέλα, ισθλη, ισσέλη), amosando un raigañu *itsala - que seique tea presente nos términos eteocretenses nes llinies 1 y 2. La palabra tamién puede ser atopada na segunda llinia de Praisos 2, pudiendo ser un verbu (cf. etruscu <en-aš> y <en-iac-a>).

Dreros 2[editar | editar la fonte]

La inscripción foi publicada por Henri van Effenterre na so Bulletin de correspondance hellénique 70.[1] L'oxetu provien del Delfinio de Dreros, conteniendo una inscripción grabada nun gran bloque fechu de piedra. Nun ta dafechu calteníu, de forma que les lascas en dambos llaos de la inscripción faen el testu escuru y de mala comprensión. Partes d'esti oxetu fueron perdíes, pero felizmente queden entá les partes que fueren reproducíes antes de la so desapaición.

1: --S|TUPRMĒRIĒIAomo
2: saidaperenorkioisi|a--
3: --kaθarongenoito

El testu en realidá ye una inscripción billingüe. Parte d'él foi reconocíu como griegu dóricu, de forma qu'hai esperanza de que'l testu eteocretense pueda siquier repitir nociones similares, tal como la piedra de Rosetta. La sección en griegu del testu foi transcrita percima del eteocretense en lletres minúscules, traduciéndose de la siguiente forma:

Ομοσαι δαπερ Ενορκίοισι.
Omosai d-haper Enorkioisi.
Pero que pueda él xurar [estes] mesmes coses a'l Guardianes de los Xuramentos (esto ye, 'los dioses').
Α.... καθαρον γένοιτο.
A---- kaθaron genoito.
… que pueda volvese puru.

El testu eteocretense ye muncho más curtiu, lo que suxure que namái ye un resume del testu en griegu:

--S|TUPRMĒRIĒIA

Praisos 1[editar | editar la fonte]

1: --nkalmitke
2: vos barze a-- o--
3: --ark-agset med-
4: arkrkokles de---
5: --asegdnanit

Praisos 2[editar | editar la fonte]

1: --onadesimetepimitsφa
2: --do--iaralaφraisoiinai vac.
3: --restnmtorasardoφsanu
4: --satoissteφ-satiun vac.
5: -animestepaluneutat vac.
6: -sanomoselosφraisona
7: --tsaadoφtena--
8: --maprainaireri--
9: --ireirereie---
10: --nrirano--
11: --askes--
12: --i-t--
13: ---

Lo qu'intriga nel testu más llargu ye que claramente menta la ciudá de Praisos, amás d'amosar declinaciones variaes. El nome de la ciudá na llinia 2 ye <φraiso-i> ("en Praisos"), mientres na llinia 6 ye <φraiso-na> ("de Praisos").

Praisos 3[editar | editar la fonte]

1: -x-nnumit
2: --atarkomn
3: ---ēdēsdea
4: --sōpeirari
5: --en tasetwseu
6: --nnasiroukles
7: --irermēiamarφ
8: --eirerφinasdan
9: --mamdedikark
10: --risrairariφ
11: ---nneikarx
12: --taridoēi
13: --enba
14: --dnas
15: -----
16: ---

Praisos 4[editar | editar la fonte]

1:----uo--
2:---oit||s--
3:--φ|ras|---
4:---is--

Praisos 5[editar | editar la fonte]

1: --artia--
2: --y-at--
3: -----a--
4: --θert---
5: vacat
6: --kosa--
7: --tern--
8: --komne--
9: --atate--
10: --dears--
11: vacat

Praisos 6[editar | editar la fonte]

1: --hala--
2: --arr---
3: vacat

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Bulletin de correspondance hellénique 70 (Boletín de correspondencia helênica nº 70), 1946 (Paris), pp. 602 & 603.



Idioma eteocretense