Fundimientu del RMS Titanic

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Fundimientu del RMS Titanic
Stöwer Titanic (colourized).jpg
Der Untergang der Titanic (El fundimientu del Titanic) de Willy Stöwer, 1912.
Data 14-15 d'abril de 1912
Hora 23:40 del 14 d'abril-2:20 del 15 d'abril
Causa Choque con un iceberg
Llugar Océanu Atlánticu
Coordenaes earth
Orixe Bandera del Reinu Xuníu Southampton
Destín Bandera de Estaos Xuníos d'América Nueva York
Fallecíos ~1500
Implicáu
Pasaxeros 1317
Tripulación 891
Supervivientes 712
[editar datos en Wikidata]

El fundimientu del RMS Titanic foi una catástrofe marítima asocedida na nueche del 14 al 15 d'abril de 1912, cuando'l tresatlánticu británicu Titanic —de la naviera White Star Line—, que realizaba'l so viaxe inaugural ente Southampton y Nueva York, topetó contra un iceberg nel océanu Atlánticu frente a les mariñes de Terranova. El choque producir nel llau d'estribor a les 23:40 del 14 d'abril,[1] lo que provocó'l fundimientu del buque en menos de tres hores, a les 02:20 del 15 d'abril.[2] Finaron 1513 persones per afogamientu o hipotermia, lo que convirtió a esti naufraxu nel más fatal de la dómina y nuna de les mayores traxedies marítimes en tiempu de paz. Numberoses personalidaes morrieron mientres el naufraxu, ente les que s'atopaben los millonarios Benjamin Guggenheim y John Jacob Astor IV.

El Titanic foi construyíu so la iniciativa de J. Bruce Ismay en 1907,[3] y diseñáu polos inxenieros navales Thomas Andrews y Alexander Carlisle nos estelleros de Harland and Wolff en Belfast.[1][4][5] La so construcción empecipiar en 1909 y terminóse en 1912.[6] Nel momentu de la so terminación, el Titanic yera'l mayor y más luxosu barcu enxamás construyíu.[7][8] La so construcción afacer a la d'un buque cuasi idénticu, el Barcu|RMS|Olympic}}.[6] El Titanic taba provistu de dieciséis compartimientos estancos que sirvíen pa la proteición del buque de les averíes importantes.[9] Los medios de comunicación dáben-y una imaxe de buque fiable anque, contrariamente a la lleenda distribuyida dempués del fundimientu, nunca s'había consideráu insumergible.[nota 1][10][11]

El naufraxu supunxo una conmoción nel mundu enteru, sobremanera en Nueva York y n'Inglaterra. Tres el fundimientu, delles comisiones d'investigación fueron llevaes a cabu y les sos conclusiones utilizar p'ameyorar la seguridá marítima, especialmente al traviés de nuevos reglamentos. Dellos factores combinar pa esplicar tantu'l fundimientu como l'eleváu númberu de pasaxeros que nun pudieron sobrevivir. El buque nun disponía de suficientes botes salvavides, y la tripulación nunca fuera entrenada pa enfrentase a estos casos. Como resultancia, la evacuación de los pasaxeros tuvo mal entamada. El comportamientu del capitán Edward Smith tamién foi criticáu, sobremanera porque caltuviera'l barcu a una velocidá demasiáu alta, daes les condiciones de saléu. Les circunstancies meteorolóxiques y climátiques tamién xugaron un papel determinante.

Antes del fundimientu[editar | editar la fonte]

Travesía[editar | editar la fonte]

Itinerariu previstu pol RMS Titanic. La «X» señala'l llugar del fundimientu.

El Titanic zarpó de Southampton el miércoles 10 d'abril de 1912 al mediudía;[12] llegó a Cherburgo en Francia a les 18:30 y a Queenstown, n'Irlanda, el 11 d'abril de 1912 a les 11:30.[13] El irlandeses qu'embarcaron yeren mayoritariamente pasaxeros de tercer clase, inmigrantes a los Estaos Xuníos.[13] Nesi momentu había alredor de 2227 persones a bordu del Titanic, anque ye imposible determinar el númberu esactu por cuenta de cancelaciones d'última hora y la presencia de pasaxeros clandestinos.[13]

Thomas Andrews foi'l primer pasaxeru en xubir a bordu de la embarcación en Southampton.[14] J. Bruce Ismay, presidente de la White Star Line, embarcó un pocu más tarde. Munchos pasaxeros famosos tomaron la so plaza nesti puertu, ente ellos Isidor Straus, propietariu de los grandes almacenes Macy's en Nueva York.[15] En Cherburgo, embarcaron otros pasaxeros importantes, como John Jacob Astor IV (bisnietu de John Jacob Astor), un empresariu de los más ricos ente los pasaxeros,[16] Margaret Brown, una activista de los derechos humanos,[17] y Benjamin Guggenheim, un magnate de la industria del cobre que viaxaba col so amante.[18]

Informes sobre icebergs[editar | editar la fonte]

Unu de los icebergs que se cree pudo ser col que topetó'l Titanic.[19]

El 14 d'abril, cuando'l Titanic yá percorriera 1451 milles (2335 km), l'informe del barcu|RMS|Caronia|1904|2}}, alredor de les 09:00, señaló dellos icebergs en 42°N, 49°W y 51°W.[20] Pela tarde, tres buques, el Baltic, el barcu|SS|Amerika|1905|2}} y el barcu|SS|Noordam|1902|2}} informaron sobre icebergs nel mesmu llugar.[21] Esa mesma tarde, un quintu buque, el barcu|SS|Californian}}, unvió'l mesmu mensaxe,[22] pero la tripulación nun la tuvo en cuenta y el Titanic siguió saleando a la mesma velocidá. A les 19:30, el buque recibió trés nuevos mensaxes del Californian señalando grandes icebergs.[22] A les 21:40, cuando la temperatura yera solu d'unos pocos graos, el Mesaba tamién unvió un avisu de icebergs, pero esti postreru nun s'apurrió al ponte de mandu.[21] A les 22:00, los dos vigías en serviciu fueron sustituyíos por Frederick Fleet y Reginald Lee; la temperatura esterior yera de cero grado, y la de l'agua algamar una media hora más tarde. A les 22:55, cuando'l Californian taba atrapáu nel xelu a 20 milles al norte del Titanic, el so operador de radiu, Cyril Evans, unvió un mensaxe a tolos buques de les cercaníes. Nel Titanic foi interceptáu pol operador de radio Jack Phillips, que lu respondió:

¡Cállate, cállate! ¡Tas interfiriendo cola mio señal! ¡Toi ocupáu! ¡Toi en comunicación con Cabu Race![23]

Media hora más tarde, l'operador de radio del Californian nun s'alcontró nel so puestu.[22]

Naufragio[editar | editar la fonte]

Colisión[editar | editar la fonte]

Ilustración de la dómina, qu'amuesa la hipótesis según la cual l'iceberg causó una corte nel cascu del barcu, esta hipótesis contradicir col descubrimientu de los restos del naufraxu en 1985.

A les 23:40, en 41°46'N y 50°14'W,[24] el Titanic avanzaba a 22,5 nuedos (41,7 km/h).[25] El vigía Frederick Fleet vio un iceberg delantre a menos de 500 metros y con una elevación d'unos 30 metros[26] sobre'l nivel de l'agua, fixo sonar la campana tres veces[nota 2] y telefonió darréu al ponte de mandu.[27] El sestu oficial, James Paul Moody, recibió la llamada y unvió darréu'l mensaxe al primer oficial de guardia William McMaster Murdoch, este fixo virar el buque escontra babor (a la izquierda), y polo tanto dio la orde de xirar el timón a estribor (derecha): «Hard a'starboard».[27][nota 3] Esisten delles discrepancies en redol a lo qu'asocedió de siguío. Murdoch bien probablemente fixo tamién detener les máquines.[nota 4] El xefe controlador Frederick Barrett declararía darréu qu'a él se -y tresmitieron órdenes pol telégrafu indicando «Stop».[28] El personal de la sala de máquines tamién foi unánime nesti sentíu, confirmando la parada.[29]

Alredor de 37 segundos dempués, la nave xiró, anque topetó contra l'iceberg a estribor.[25] El choque fixo que se soltaren los remaches y abrióse una vía d'agua nel cascu per debaxo de la llinia de flotación.[25] Les puertes enllanques cerráronse darréu por orde de Murdoch pa evitar l'aumentu de los hinchentes. A pesar d'ello, l'agua empezó a anubrir los primeros cinco compartimientos del Titanic.[30] El Titanic solo podía llexar con cuatro de los sos compartimientos llenos d'agua.[31] Per otra parte, los mamparos nun cubrir toa l'altor de la embarcación. Asina, una vegada que los primeros compartimientos taben dafechu anubiertos, l'agua desaguaba nel siguiente. La proa del Titanic empezó a fundise (el barcu tomó un ángulu negativu). A les 23:50, el nivel del mar aumentara 4 metros na proa y los primeros cinco compartimientos estancos taben empezando a anubrise según la sala de calderes.[32]

Diagrama del aldu del Titanic mientres el choque col iceberg.
Azul: aldu de la proa.
Colloráu: aldu de la popa.

El choque col iceberg notar el capitán Smith cuando taba nel so camarote. Foi darréu a la ponte ya informóse del choque por Murdoch.[33] Depués ordenó parar les máquines y unvió al cuartu oficial Joseph Boxhall a investigar. L'oficial fixo una inspección rápida, nun remarcó nada y aseló al capitán, que pidió, sicasí, una inspección más detallada a un carpinteru qu'afayó una vía d'agua.[33]

El capitán llamó entós a Thomas Andrews, l'inxenieru que diseñara'l buque, y los dos homes fueron a faer una inspección;[34] afayaron que la sala de clasificación de corréu taba anubierta.[34] Andrews entendió entós que cinco compartimento yá taben anubiertos, y que esto condergaba a la nave al so inevitable fundimientu. De siguío, establecióse un pronósticu: el barcu fundir nuna hora o dos a lo sumo.[34] A les 00:05, la pista de squash, allugada a 10 metros percima de la quilla, taba so l'agua. A les 00:20, l'agua yá invadía los camarotes de la tripulación na parte delantera de la cubierta Y.[34]

Señales de socorru[editar | editar la fonte]

El capitán Edward Smith fai tresmitir mensaxes de socorru a Jack Phillips (ilustración de 1912).

A les 00:10, el cuartu oficial Boxhall consideró la posición del buque a 41°46'N, 50°14'W. A les 00:15, cuando yá nun había esperances, la primer llamada de socorro vía radio foi la señal CQD[35] (Copy Quality Distress) sobre la llargor d'onda de 600 metros.[36] A les 00:45, la primera bengala de socorru foi llanzada,[37] y la señal CQD convertir en SOS. El barcu|RMS|Carpathia}}, un tresatlánticu que s'atopaba a una distancia de 58 milles (93 km), recibió la señal de socorru y púnxose en marcha a tou vapor pa intentar socorrer al Titanic.[38] Sicasí, el Carpathia yera lentu, yá que polo xeneral el so saléu yera a 14 nuedos[39] (anque esa nueche batió'l so récor y llegó a los 17,5 nuedos,[40] pero esta entá yera una velocidá muncho más lenta que la d'otros buques), y la presencia de xelu retrasólo entá más.[41]

Dellos buques, aparentemente, percibieron o escucharon estes señales. Ello ye que un oficial de guardia a bordu del Barcu|SS|Californian}} vio les bengalas blanques del Titanic, pero nun entendió'l so sentíu d'urxencia.[42] L'operador de radiu d'esi buque dir a la cama, poco antes del momentu en que'l mensaxe de socorru del Titanic foi unviáu.[43] Ente los buques que recibieron el SOS, taba'l barcu|RMS|Olympic}} —barcu ximielgu del Titanic—, pero atopar a más de 500 milles (926 km) y yéra-y imposible llegar a tiempu.[44] Tamién el Mount Temple escuchar, pero atopar a 49 milles (78 km),[45][nota 5] ente que el Frankfurt taba a 153 milles (246 km),[46] y los buques Birma, Baltic y Virginian taben, respeutivamente, a 100, 243 y 178 milles.[47][48][49] Siguieron llanzándose bengalas a intervalos regulares hasta la 1:40. Lo mesmo asocedió coles llamaes de SOS, que s'unviaron hasta les 2:17.[50]

Evacuación de los pasaxeros[editar | editar la fonte]

Organización[editar | editar la fonte]

Ilustración del naufraxu del Titanic.

A les 00:05, el capitán Smith fixo axuntar a la tripulación y ordenó quitar les lones de los botes salvavides.[51] Mentanto, na primer clase, solo unos pocos pasaxeros diérense cuenta de que'l buque detuviera los sos motores. Los camareros pasaron entós polos camarotes pa convidar a los pasaxeros a que coyeren ropa d'abrigu, apurrióse-yos un chalecu salvavides y pidióse-yos que fueren a la cubierta de botes del barcu. P'aselar a los pasaxeros, la tripulación asegurólos que tratar d'un exerciciu de simulacro. Solo unos pocos pasaxeros dirixir a la cubierta del barcu pa montar nun bote. La mayoría nun s'esmolió y permaneció mientres llargu tiempu nel interior del Titanic.[52] La evacuación de los pasaxeros nos botes entamar de la siguiente manera: el primera oficial William McMaster Murdoch foi responsable de tolos botes que s'atopaben nel llau d'estribor —esto ye, tolos botes con un númberu impar, amás de los plegables A y C—, y el segundu oficial, Charles Lightoller, fíxose responsable de tolos botes asitiaos a babor (tolos botes con un númberu par y amás los plegables B y D).[53]

Pa garantizar que la evacuación fuera ordenada, foi vital caltener la enerxía llétrica del buque mientres el mayor tiempu posible. Sicasí, l'agua frío que s'introducía na nave podría faer esplotar les calderes debíu al cambéu de temperatura. Los caldereros movilizar pa sacupar el vapor d'agua conteníu nes calderes.[54] El vapor se purgó peles chimenees, y creó un ruiu ensordador na cubierta, lo que fadió a los operadores de radiu pa emitir la señal de socorru.[55] El oficiales encargaos de la preparación de los botes viéronse forzaos a glayar o comunicase por señes.[55] El ruiu foi menguando gradualmente, hasta sumir a les 00:40.

Entamu lentu de la evacuación[editar | editar la fonte]

A les 00:25, ordenós'embarcar primero a les muyeres y los neños en botar salvavides.[56] Coles mesmes, la orquesta empezó a tocar na parte delantera de la cubierta de botes a les órdenes del capitán Smith, quien quería asina evitar la llerza.[57] A pesar d'esto, la evacuación fíxose bien lenta, una y bones la mayoría de los pasaxeros refugaben l'embarque nos botes, por non creer na realidá del fundimientu.[58] La primer clase tuvo obviamente una ventaya pa consiguir un asientu nos botes.

El Titanic disponía de venti botes salvavides pa un total de 1178 persones[59] contra les 2227 qu'había nel buque. Los botes de los númberos 1 y 2 podíen contener a 40 persones,[60] y los numberaos del 3 al 16 teníen una capacidá pa 65 persones.[60] El buque tamién cuntaba con 4 botes plegables identificaos poles lletres A, B, C y D que podíen allugar a 47 persones.[60]

Planu de la cubierta de botes del Titanic, amosando l'allugamientu de los botes salvavides en vista aérea. Los botes principales tán marcaos en verde, ente que los botes d'emerxencia apaecen señalaos en colloráu. Dos de los botes plegables tán indicaos en color moráu, ente que los otros dos botes plegables (que nun apaecen na diagrama) atopábense sobre'l techu de los camarotes de los oficiales, detrás de la ponte de mandu.

A les 00:40, el bote númberu 7 foi'l primeru que se baxó hasta'l mar por estribor con 28 persones de les 65 places de que disponía. Esti bote tenía a munchos pasaxeros de sexu masculino,[61] porque Murdoch dexó embarcar a los homes pa compensar el baxu númberu de pasaxeros dispuestos a xubise a un bote. A les 0:43, el bote númberu 5 facer a la mar con 35 ocupantes a bordu. D'ente'l pasaxe, los varones fueron convidaos a montar, pero a pesar d'ello'l bote solo diba mediu llenu.[62] A les 00:55,[63] el bote númberu 3 partió con 32 persones, y dempués, el bote númberu 1 foi baxáu a la 1:05 con solu 12 persones a bordu frente a les 40 places disponibles.[64][65] Nel llau de babor, el procesu yera más lentu. A la 01:00,[63] el bote númberu 8 foi'l primeru baxáu a babor con 28 persones a bordu;[66] ente elles taben l'aristócrata inglesa Noël Leslie, condesa de Rothes (1878-1956)[67] y la superviviente española María Josefa Pérez de Sotu y Vallina (1889-1972).[68] A la 01:10, el bote nᵘ 6 foi baxáu por babor con solu 24 persones, nel cual atopábase Arthur Peuchen, únicu pasaxeru masculín del bote.[69][nota 6] Margaret Brown tamién ocupó una plaza nesti bote.[70]

Botes Hora del llanzamientu al mar Capacidá Conteníu real Llau Personal d'asistencia
Bote 1 01:05 40 12 Estribor Murdoch, Lowe
Bote 2 01:45 40 18 Babor Wilde, Smith
Bote 3 00:55 65 32 Estribor Murdoch, Lowe
Bote 4 01:50 65 30 Babor Lightoller
Bote 5 00:43 65 35 Estribor Murdoch, Lowe, Pitman
Bote 6 01:10 65 24 Babor Lightoller, Smith
Bote 7 00:40 65 28 Estribor Murdoch, Lowe
Bote 8 01:00 65 28 Babor Lightoller, Wilde, Smith
Bote 9 01:30 65 42 Estribor Murdoch, Moody
Bote 10 01:50 65 34 Babor Murdoch
Bote 11 01:35 65 55 Estribor Murdoch
Bote 12 01:30 65 40 Babor Wilde, Lightoller
Bote 13 01:40 65 64 Estribor Murdoch, Moody
Bote 14 01:25 65 40 Babor Lowe, Wilde, Lightoller
Bote 15 01:40 65 65 Estribor Murdoch, Moody
Bote 16 01:20 65 40 Babor Moody
Bote A 02:15 47 20 Estribor Murdoch, Moody
Bote B 02:15 47 30 Babor Lightoller
Bote C 02:00 47 40 Estribor Murdoch, Wilde
Bote D 02:05 47 24 Babor Lightoller, Wilde
Total 1178 711

Aceleración de la salida de los botes[editar | editar la fonte]

Esta ilustración de Charles Dixon amuesa la evacuación de los pasaxeros del Titanic metanes la nueche. Conforme pasaben los minutos el nerviosismu foi aumentando y viviéronse escenes peligroses: el bote salvavides nᵘ 15 baxó práuticamente enriba del bote nᵘ 13, que tuvo que maniobrar rápido pa evitalo.

A partir de la 01:15 l'agua empezó a invadir la proa del barcu y los pasaxeros, qu'hasta entós permanecieren incrédulos, empezaron a encetar la realidá del fundimientu,[71] lo cual aceleró la evacuación a partir d'esa hora. Amás, los pasaxeros de la tercer clase empezaron a llegar en gran númberu a la cubierta de botes del Titanic. Ente la 01:20 y la 01:30, botar númberu 16, 14 y 12 fueron arriados a babor nesti orde con aprosimao 40 persones en cada unu.[63] A bordu de la embarcación númberu 14, el quintu oficial Harold Lowe disparó tres tiro al aire pa disuadir a los pasaxeros, que cada vez taben con más llerza, tratando de xubir a bordu a encomalo.[72] N'estribor, los cuatro botes siguientes fueron arriados ente la 01:30 y la 01:40: botar númberu 9 y 11 partieron con 42 y 55 persones,[60] ente que los botes númberu 13 y 15 salieron con 64 y 65 ocupantes a bordu.[60] Los botes 13 y 15 fueron los dos únicos que s'enllenaron a plena capacidá; el bote 15 taba ocupáu principalmente por homes. Cuando'l bote númberu 13 algamó l'agua, derivó debaxo del bote númberu 15, que nesi momentu yera baxáu escontra'l mar (como quedó recoyíu na ilustración histórica qu'apaez a la derecha). El bote 13 llogró llibrase por pocu d'un accidente.[73]

La diferencia de carga ente los botes de cada llau esplicar pol fechu de qu'a dellos homes dexábense-yos places nos botes asitiaos a estribor, ente que nos botes de babor, taben puramente prohibíes pa los homes. Asina, los botes de babor con solo les muyeres y los neños nun s'enllenaron lo suficiente.[74] A la 01:45,[63] el bote númberu 2 foi baxáu al mar con solu 18 persones frente a les 40 places potenciales;[60] cinco minutos dempués, botar númberu 10 y 4 facer a la mar con 34[60] y 30[63] persones a bordu, respeutivamente. El bote 4 empezara a cargase xusto de primeres de la evacuación, pero quedóse cerca d'una hora paráu na cubierta A, porque non podíen abrir les ventanes de felicidá cubierta. Dempués de tocar l'agua, esta embarcación dirixir escontra la parte trasera del buque y los sos ocupantes lliberaron a seis tripulantes varones de l'agua.[75] A les 02:00,[63] el bote plegable C foi'l postreru correchamente baxáu a la mar nel llau d'estribor, con 40 persones a bordu de 47 posibles.[76] El presidente de la White Star Line y armador del Titanic, J. Bruce Ismay, tomó plaza a bordu de dichu bote xustu antes de la so baxada al mar.[77] Finalmente, a les 02:05 el bote plegable D foi'l postreru puestu con ésitu nel mar con 24 persones a bordu.[60] Mientres el descensu, dos homes saltaron al bote salvavides dende la cubierta A, y de siguío, unos minutos dempués, otru home saltó a l'agua y xunióse a la embarcación a nadu, atopándose cola so esposa que taba a bordu.[78]

Últimos momentos[editar | editar la fonte]

El bote plegable B ye atopáu polos marinos del Mackay-Bennett.[79]

A partir de les 02:05, solo quedaben dos botes plegables que s'atopaben nel techu de los camarotes d'oficiales. Col fin de baxalos, dellos oficiales intentaron faer que los botes esmucieren sobre remos pa faelos cayer sobre la cubierta del barcu. La maniobra foi un ésitu pal bote plegable A d'estribor, y los marineros afitaron el bote a los pescantes, pero'l bote plegable B asitiáu a babor entornóse pámpana abaxo, cutiéndose contra la cubierta del barcu.[80] A les 02:10, el capitán Smith relevó de la so función a los operadores de radiu, Jack Phillips y Harold Bride. El capitán volvió a la ponte, y alredor de les 02:15 l'agua entraba na parte delantera de la cubierta de botes y na ponte de mandu.[81] El bote B partió entornáu al debalu, ente que'l bote A taba inda xuníu a los pescantes, pero los marineros llograron soltalo primero que se fundiera. Los botes alloñar del buque y la xente trataba d'algamar a nadu. Una trentena de persones, la mayoría miembros de la tripulación, llegaron al cascu del bote B (vease la semeya a la derecha), incluyíu'l segundu oficial Charles Lightoller y el coronel Archibald Gracie.[82] Otra ventena de persones algamaron el bote A, y dalgunes morrieron de fríu mientres la nueche.[60] Ello ye que esti bote atopábase llenu d'agua hasta les bancaes.[83]

A les 02:17 hai constancia de que Thomas Andrews atopábase solo na sala de fumadores de primera clase, y a esa mesma hora los músicos de la orquesta dexaron de tocar xusto primero que se cayera la chimenea que teníen delantre d'ellos.[1] Poco dempués, la gran vidrera rompióse, provocando la destrucción de la Gran Escalera y dando accesu a l'agua a toles partes de la zona delantera non anubiertes inda. A les 02:18, les lluces del Titanic ceguñaron per últimu vegada y dempués apagar.[84] Un momentu dempués, el buque partir en dos cerca de la tercer chimenea. A midida que la proa fundíase rápido, la popa llexaba y díbase enllenando d'agua adulces hasta fundise totalmente a les 02:20, 2 hores y 40 minutos dempués del choque.[85] La temperatura de l'agua yera entós de –1 o –2 °C.[86][87][88]

Los berros d'agonía llanzaos polos náufragos podíen ser escuchaos polos venti botes asitiaos na redoma, y en delles de les embarcaciones establecieron alderiques sobre la necesidá de tornar al llugar del fundimientu. El quintu oficial Harold Lowe, responsable del bote númberu 14, axuntó alredor d'él a otros cuatro botes y distribuyó los pasaxeros pa balerar el suyu.[89] A les 03:00, llegaron al llugar del naufraxu col bote númberu 14, cuarenta minutos dempués del fundimientu. Sicasí, el tiempu mediu de supervivencia na agua cola temperatura esistente yera d'aprosimao unos 20 minutos.[90] El bote recoyó de l'agua a cuatro homes, unu de los cualos morrió a bordu.[91]

Salvamentu[editar | editar la fonte]

Más tarde, a les 03:30, los supervivientes de botar salvavides vieron les lluces del Barcu|RMS|Carpathia}}, según les bengalas azules llanzaes por esti barcu. Unos cuarenta minutos más tarde, el primer bote —el númberu 2— foi rescatáu pol buque d'asistencia.[92] Mientres esi tiempu, la situación de los botes plegables A y B yera precaria. Los supervivientes a bordu del segundu, atopábense de pies sobre'l cascu del bote, teniendo de caltenese nesa posición pa evitar un entorno, y finalmente embarcáronse en botar númberu 12 y 4 que fueron al rescate.[93] Los ocupantes del bote A fueron rescataos pol bote númberu 14, que tornaba del llugar del fundimientu y polo tanto diba cuasi vacíu.[94] A les 05:30, el Barcu|SS|Californian}}, avisáu pol Frankfurt, llegó al llugar del desastre.[95] El bote númberu 12, sobrecargado, foi'l postreru rescatáu a les 08:30. El segundu oficial, Charles Lightoller, foi la última persona en xubir a bordu del Carpathia.[92] De siguío, el Carpathia punxo camín de Nueva York a les 08:50, y J. Bruce Ismay telegrafió la noticia del naufraxu del Titanic a la White Star Line.[1]

Alderiques avera del desenvolvimientu de los sucesos[editar | editar la fonte]

Tres el naufraxu, los testimonios sobre dellos puntos del fundimientu son abondo discrepantes.[97] La mayoría de les declaraciones afirmaron qu'el Titanic nunca se partió y fundióse nuna sola pieza.[97] Solo unos pocos supervivientes dixeron que'l buque partiérase en dos, ente ellos John Thayer, que s'atopaba nel cascu del bote B, y que taba cercanu al Titanic. Sicasí, Archibald Gracie y Charles Lightoller, que taben nel mesmu bote, afirmaron lo contrario.[97] La mayoría de los medios de comunicación y enciclopedies[98][99] consideraron nel so momentu qu'el Titanic fundiérase ensin partise, versión que se caltuvo hasta'l descubrimientu de los restos el 1 de setiembre de 1985. Por casu, na película A Night to Remember de 1958 representóse'l fundimientu del barcu ensin llegar a partise en dos. El comité d'investigación estauxunidense que se formó sobre'l fundimientu nun llegó a resolver la cuestión.[97] El Titanic probablemente partióse sol nivel de l'agua, o xusto na so superficie.

La mayoría de los testimonios indicaron que l'últimu cantar interpretáu pola orquesta foi Nearer, My God, to Thee («Más cerca de ti, Dios mio»). Sicasí, otres afirmaciones, ente elles la del radio operador Harold Bride, dixeron lo contrario. Bride esplicó que l'últimu cantar foi Autumn,[100] qu'en realidá se refier a Songe d'Automne («Suañu de Seronda»),[101] un valse popular de la dómina que formaba parte del repertoriu de les orquestes de la White Star Line,[101] pero les películes y noveles inspiraes nel naufraxu cuasi siempres suelen amosar Nearer, My God, to Thee como l'últimu cantar interpretáu, probablemente porque reflexa meyor el contestu tráxicu.

Otru alderique surdió cola escora del buque. El contramaestre Robert Hichens —quien taba al cargu de la rueda del timón— dixo qu'el clinómetro indicaba una escora de 5 graos a estribor, a los diez minutos dempués del choque.[102] Otres declaraciones indicaron que la embarcación empezó a escorarse a estribor nel principiu del naufraxu.[102] Sicasí, otros testimonios, incluyíos los de Lightoller y Gracie, afirmaron que se escoró a babor.[102] A estribor ye lóxicu, porque ye'l llau pol qu'el Titanic topetó contra l'iceberg. Sicasí, una escora a babor solo podría esplicase pol fechu de los compartimientos estancos tresversales.[103] A la fin, la comisión estauxunidense consideró que'l barcu habíase escorado a estribor, y de siguío, por babor.[103]

Balance de cifres[editar | editar la fonte]

El fundimientu del Titanic representó alredor de 1500 muertes, cifres que bazcuyen ente 1491[104] y 1.513[7][105][26] finaos. Poro, cúntense ente 705 y 712 sobrevivientes.[106][107] Los miembros de la tripulación fueron los más afeutaos yá que el 76 % d'ellos finaron, igualmente'l 75 % de la tercer clase atopó la muerte;[108] esto debe a dellos factores: primero, los camarotes de tercer clase atopábense llueñe de la cubierta onde taben botar salvavides, y yeren los que teníen mayor dificultá p'aportar a ellos.[nota 7] Amás, la tercer clase taba compuesta, na so mayoría, por inmigrantes y munchos d'ellos nun falaben inglés, y polo tanto tuvieron más dificultaes pa empobinase pol buque. Munchos pasaxeros de tercer clase atopar coles puertes zarraes pola tripulación al entamu del fundimientu, como midida de seguridá.[71] De la segunda clase fueron víctimes del naufraxu el 59 % de los pasaxeros. La gran mayoría de les muyeres fueron rescataes, ente que los homes de segunda clase fueron entá más afeutaos que los de tercer clase. Tocantes a los pasaxeros de primera clase, el 60 % atopar ente los supervivientes. Cuasi toles muyeres sobrevivieron, y un terciu de los homes, representando una cifra bien cimera a toles demás clases.[108] Esti postreru fechu deber a que'l primera oficial William McMaster Murdoch aceptó a munchos homes nos primeros botes de salvamentu.[74] Amás nesi momentu, los pasaxeros que s'atopaben na cubierta del barcu yeren solamente los de primera clase.

En términos más xenerales, la principal diferencia asitiar ente homes y muyeres. Solo'l 25 % de les muyeres morrieron mientres el fundimientu frente al 82 % de los pasaxeros varones. Sicasí, más de la metá de los rescataos yeren homes. Ente los neños hubo más víctimes qu'ente les muyeres, 53 de los 109 neños a bordu morrieron.[108] Los neños de segunda clase sobrevivieron toos, y la muerte d'un neñu de la primer clase foi debida a la negativa de los padres a embarcase nun bote.[109] Sicasí, la gran mayoría de los neños en tercer clase fueron víctimes del naufraxu.[108] Delles families fueron dafechu destruyíes, incluyendo la más numberosa embarcada a bordu, compuesta por 11 miembros: l'inglés John George Sage, la so esposa y les sos 9 fíos d'ente 4 y 20 años.[110]

Primer clase |

align=Center|Segunda clase | align=Center|Tercer clase | align=Center|Total de pasaxeros

Tripulación Total
Hombre víctimes 118 154 387 659 670 1329
Muyeres víctimes 4 13 89 106 3 109
Neños víctimes 1 0 52 53 - 53
Total víctimes 123
(38,6 %)
167
(58,6 %)
528
(74,8 %)
818
(62,2 %)
673
(76 %)
1491
(67,8 %)
Homes a bordu 175 168 462 805 862 1667
Muyeres a bordu 144 93 165 402 23 425
Neños a bordu 6 24 79 109 - 109
Total de persones a bordu 325 285 706 1316 885 2227

Les cifres anteriores fueron establecíes pola comisión británica d'investigación cola ayuda de les pruebes que foi axuntando.[111] Los ocho músicos de la orquesta cuntar ente los pasaxeros de segunda clase, yá que nun yeren parte de la tripulación. Los neños considérense los que tienen menos de 12 años.[111]

Estes cifres son solo averaes por cuenta d'errores y el tracamundiu que se foi dando n'informes. La comisión del Senáu estauxunidense tamién llogró unes resultaos llixeramente distintes.[111] Amás, había pasaxeros qu'encetaron el buque de manera illegal, y otros qu'atayaren l'embarque nel últimu minutu. El sexu de los pasaxeros dacuando foi determináu pol nome de la persona onde los errores pueden, verdaderamente, dase.[111]

Reacciones de los medios de comunicación[editar | editar la fonte]

Un mozu vendedor de prensa, Ned Parfett, anuncia n'abril de 1912 la traxedia del Titanic, cerca de les oficines de la White Star Line en Londres.

La noticia del choque del Titanic con un iceberg llegó per primer vegada a Nueva York el 15 d'abril a la 01:20, una hora antes del final del fundimientu, a la redaición del The New York Times.[112] Sicasí, na mañana del fundimientu del Titanic, nengún periódicu yera consciente de la gravedá de los acontecimientos. El New York Evening Sun titulaba: «Tolos pasaxeros del Titanic rescataos dempués del choque (…) arremolcáu a Halifax». El diariu esplica que los pasaxeros del barcu fueron treslladaos al Carpathia y al Parisian, y que la tripulación permaneció nel Titanic mientres yera arremolcáu a Halifax, Nueva Escocia.[113] El 16 d'abril, en Londres, el Daily Mail titulaba: «Titanic fundíu, pero nun hai perdes de vides humanes».[114] En Nueva York, nes oficines de la White Star Line aselaben a los familiares de los pasaxeros, reafitando que l'accidente nun fuera grave. Sicasí, estos informes yeren falsos, debíu al fechu de que la noticia del naufraxu tresmitiérase d'un barcu a otru, y polo tanto hubiera tracamundiu.[114]

Mientres el 15 d'abril, en Nueva York los rumores cada vez más insistentes afirmaben qu'el Titanic fundiérase. La confirmación llegó pela tarde, alredor de les 18:00, a les oficines de la White Star Line, gracies a un mensaxe del Olympic, l'hermanu ximielgu del Titanic.[114] Depués, un pocu más tarde, la White Star Line confirmó oficialmente'l fundimientu.[115] A les 21:00, los neoyorquinos enterar de qu'el Carpathia recoyera solo 700 supervivientes, lo qu'indicaba que podía haber hasta 1500 muertes.[115] A la mañana siguiente, el The New York Times informó del accidente y publicó una llista inicial de los supervivientes, tresmitida al traviés del Olympic. La noticia tamién anunció qu'el Carpathia llegaba a Nueva York colos sobrevivientes el 18 d'abril. Sicasí, nel Reinu Xuníu la noticia del naufraxu nun apaecería nos periódicos hasta'l 17 d'abril. El 18 d'abril, mientres el desembarco de los supervivientes del Titanic a les 22:00, más de 40 000 persones tuvieron presentes y los periodistes cubrieron l'eventu llargamente, recoyendo sobre'l llugar numberosos testimonios.[116] Por casu, el The New York Times arrendó un pisu enteru d'un hotel pa instalar una ventena de periodistes, que taben direutamente en comunicación col periódicu poles línea telefóniques instalaes especialmente pa la ocasión.[117]

Busca de cuerpos[editar | editar la fonte]

Balta del neñu desconocíu.

La White Star Line arrendó cuatro barco por qu'esquizaren la zona del desastre y recuperaren los cuerpos: el Mackay-Bennett,[118] el Minia,[119] el Montmagny[120] y el Algerine.[121] Ente abril y xunu de 1912, los cuatro barcos recuperaron un total de 328 cuerpos,[118][119][120][121] de los cualos 119 fueron devueltos al mar por tar gravemente descompuestos pa ser identificaos.[118][119][120] Los relós que s'atoparon marcaben ente les 02:00 y les 02:20.[122] De les víctimes recuperaes hubo 150 que nun fueron reclamaes polos sos familiares y atópense soterraes en tres cementerio de Halifax: el Fairview Lawn, el Monte de los Olivus y el Barón de Hirsch.[123]

Ente los cadabres recuperaos pol Mackay-Bennett atopábase un neñu d'alredor de dos años d'edá, que foi l'únicu neñu recuperáu.[124] Nun foi reclamáu nin pudo ser identificáu. Foi la tripulación del Mackay-Bennett quien tuvo encargada del so sepultura nel campusantu Fairview Lawn de Halifax (ver semeya de la derecha).[125] Dempués, munches families envaloraron que'l neñu soterráu yera familiar so, y queríen que la llosa camudárase. Sicasí, ante l'ausencia d'una prueba verídica, la placa permaneció de manera anónima.[125] La exhumación y l'analís d'ADN realizaos nos años 2001 y 2002 terminaron en conclusiones distintes.[126] Finalmente, en 2007, el neñu desconocíu foi oficialmente identificáu como Sidney Leslie Goodwin,[126] un neñu d'un añu y mediu, pasaxeru de tercer clase.[127]

Monumentos[editar | editar la fonte]

Estaos Xuníos[editar | editar la fonte]

En Nueva York, el Titanic Memorial Lighthouse foi alzáu na parte cimera de la rectoría de los marinos en South Street, en 1913.[128] Esti faru blancu de 16 metros treslladar en 1968 delantre del Muséu Marítimu de South Street.[129] En Washington atópase'l Women's Titanic Memorial, una estatua de seis metros que representa a un home colos brazos estendíos y atópase en Fort McNair.[130] Foi inaugurada'l 26 de mayu de 1931 nel parque Rock Creek por Helen Herron Taft, vilba del presidente estauxunidense William Howard Taft, en presencia del entós presidente Herbert Clark Hoover.[130] Sobre la base de la estatua pueden lleese dos inscripciones: «A los homes valientes que perecieron nel naufraxu del Titanic, el 15 d'abril de 1912. Ellos dieron les sos vides pa salvar a les muyeres y los neños. Alzáu poles muyeres d'América» y «A los mozos y vieyos, ricos y probes, los ignorantes y eruditos, a toos aquellos que noblemente dieron les sos vides pa salvar a les muyeres y neños».[129]

Inglaterra[editar | editar la fonte]

El monumentu conmemorativo dedicáu a los mecánicos que perecieron nel naufraxu del Titanic.
El Titanic Musicians Memorial ta dedicáu a los miembros de la orquesta del Titanic, toos morrieron nel naufraxu.

En Southampton, nel East Park, un monumentu dedicáu a los 35 mecánicos del Titanic sumíos nel naufraxu foi inauguráu'l 22 d'abril de 1914 por sir Archibald Denny, presidente del Institut of Marine Engineers, ante un ensame de más de 100 000 persones. So la estatua de bronce, atópase una inscripción de los 35 nomes de los mecánicos.[129] Nuna oficina de correos allugada na interseición de High Street y de East Street, una placa de bronce fundíu a partir de la pala d'una héliz de repuestu del Titanic foi puesta n'honor de los emplegaos de correos del buque.[129] El Titanic Musicians Memorial foi dedicáu a los miembros de la orquesta del Titanic, ya inauguráu el 19 d'abril de 1913, na biblioteca de la ciudá.[129] A los mayordomos y camareros del Titanic, dedicóse-yos una fonte de piedra que foi inaugurada en Southampton el 27 de xunetu de 1915.[129]

En Lichfield, una gran estatua de bronce representa al capitán Edward Smith, que foi inaugurada pola so fía, Helen Melville Smith, el 29 de xunetu de 1914.[131] En Colne (Lancashire), nel parque de la ciudá, alzóse un bustu de la semeya de Wallace Hartley sobre una base de mármol, en memoria del direutor de la orquesta del Titanic.[132]

Irlanda del Norte[editar | editar la fonte]

La estatua del Titanic Memorial de Belfast, que s'inauguró'l 26 de xunu de 1920, foi alzada por una suscripción na que participó la población de Belfast, los emplegaos de Harland and Wolff, la White Star Line y la familia de Thomas Andrews. En principiu atopar na plaza Donegall, y más tarde treslladóse a los xardinos del Conceyu. Lleva'l nome de los 22 miembros de la tripulación del Titanic orixinarios del Ulster y víctimes del fundimientu.[133]

El Thomas Andrews Memorial Hall ye un edificiu dedicáu a la memoria del inxenieru naval diseñador del Titanic y direutor de los estelleros Harland and Wolff, y asítiase nel llugar de nacencia del inxenieru en Comber. Foi construyíu en 1914 ya inauguráu en febreru de 1915.[134]

Postreros supervivientes[editar | editar la fonte]

La postrera superviviente del Titanic, Millvina Dean, n'abril de 1999.

Millvina Dean foi, hasta la so muerte'l domingu 31 de mayu de 2009, la postrera superviviente de la traxedia. Nel momentu del naufraxu, ella yera un ñácaru de pocu más de dos meses y la pasaxera más nueva del barcu, asina que yera demasiáu pequeña pa recordar los acontecimientos.[146] Barbara West morrió'l 16 d'ochobre de 2007 a la edá de 96 años, tamién yera bien nuevu cuando asocedió'l naufraxu.[144] Lillian Asplund foi la postrera superviviente con alcordances, que morrió en 2006.[142] Michel Marcel Navratil foi l'últimu home sobreviviente y tamién el postreru francés, morrió en 2001.[139] Amás, Bertha Watt y Ellen Natalia Shine, les supervivientes undécima y docena morrieron solamente con un día de diferencia'l 4 y el 5 de marzu de 1993, respeutivamente, con 93 y 101 años.[147][148]

Les causes del fundimientu[editar | editar la fonte]

Miembros de la tripulación que sobrevivieron al fundimientu del Titanic.
Dibuxo de Bruce Ismay entrevistáu por un comité sobre'l naufraxu.

Causes naturales[editar | editar la fonte]

El 14 d'abril, mientres la nueche del choque, munches condiciones axuntar p'aumentar el riesgu del naufraxu. El tiempo taba n'aselu: había daqué de vientu y pocu aguaxe.[149] La presencia de vientu formaría espluma alredor del iceberg, y facer más visible pa los vigías.[149] Per otra parte, nun había Lluna, lo que faía la nueche más escura.[149] A pesar de toles alvertencies de icebergs, el capitán Smith decidió nun amenorgar la velocidá; el barcu saleaba a 22,5 nuedos (41,7 km/h),[25] y amás el capitán tomara una ruta más al sur (siempres según la White Star Line) pa evitar l'iceberg.[150] Pero esi añu, l'iviernu foi más nidiu, y los icebergs atopábense más al sur que n'otros años.[151]

Causes humanes[editar | editar la fonte]

Comisión estauxunidense[editar | editar la fonte]

Poco dempués del fundimientu del Titanic, el gobierno de EE. UU. creó una comisión d'investigación destinada a identificar les causes y la responsabilidá pol desastre. Empezó'l 19 d'abril de 1912 y remató el 25 de mayu.[152] El senador de Michigan, William Alden Smith, presidir.[152] El comité taba especialmente interesáu nel fechu de que los vigías nun teníen prismáticos, una y bones ellos mesmos afirmaron que si los tuvieron podríen acolumbrar l'iceberg a tiempu.[153] Ello ye que l'iceberg foi vistu a aprosimao 500 metros de distancia, y faltáron-y cerca de 800 metros a la nave pa detenese colos motores paraos o puestos en tras toa,[154] polo que los prismáticos dexaren ver l'iceberg a una distancia bien cimera.[155] Los vigías pensaben que s'escaecieren los prismáticos en Southampton, pero anguaño sábese que David Blair, l'oficial que tenía la llave p'aportar a los ximielgos destinaos a los vigías, tuvo que dexar el so puestu a un compañeru en Southampton y abandonó el barcu cola llave nel bolsu.[156] Sicasí, munchu oficiales del Titanic teníen prismáticos, pero nengunos fuéron-yos emprestaos a los vigías.[157] El comité llamó a J. Bruce Ismay a testificar, y anque se-y acusó d'exercer presión sobre'l capitán p'acelerar la velocidá del Titanic,[152] nun s'atoparon pruebes de la so responsabilidá.[152]

Comisión Mersey[editar | editar la fonte]

Poco dempués de la creación de la comisión estauxunidense, una comisión similar establecer n'Inglaterra. Foi creada pola Board of Trade británica'l 2 de mayu de 1912, realizando les sos indagaciones mientres dos meses, hasta'l 3 de xunetu de 1912.[158] Los alderiques presidir el xuez Lord Mersey,[159] nuna sala habilitada con esi envís en Londres, cerca del palaciu de Buckingham. Mientres 63 díes, el comité celebró trenta y seis reunión abiertes al públicu, y entrevistóse a 97 testigos. La comisión identificó trés causes principales: la velocidá de la nave, que la vixilancia nun taba debidamente asegurada, y la falta d'organización nel momentu de la evacuación de los pasaxeros.[158] Sicasí, a diferencia de la comisión estauxunidense, la comisión Mersey nun reprochó a J. Bruce Ismay, y nun dio como direuta la culpa a Edward Smith.[158]

Evacuación de los pasaxeros[editar | editar la fonte]

Otres causes espliquen el gran númberu de víctimes. A pesar de que los botes salvavides del Titanic teníen una capacidá pa 1178 persones,[59] solo hubo 705 supervivientes, polo tanto hubo una diferencia de 473 persones. Mientres la investigación, el segundu oficial del Titanic, Charles Lightoller, quien foi responsable de la metá de los botes, declaró que nun tenía conocencia de les pruebes realizaes sobre los botes. L'oficial nun enllenara na so totalidá nengunu de los diez botes de los que yera responsable.[60] Y, de los venti botes de la nave, solu cuatro fueron cargaos a más del 70 % de la so capacidá.[60] Los primeros botes arriados al mar taben cuasi vacíos porque los pasaxeros negar a xubir a bordu d'ellos. Estos nun creíen na realidá del fundimientu, y teníen mieu de ser refundiaos al mar cuando'l Titanic nun daba entá señales de fundise y nun había, amás, nengún signu de llerza.[10] La tripulación fixo creer a los pasaxeros que se trataba d'un simple simulacro, y l'orquesta tuvo tocando música allegre pa evitar la llerza.[54] Munchos pasaxeros, poro, prefirieron quedase nel interior del buque, yá que nun había razón pa tener mieu. La carga de los botes empezó a les 00:25, y los pasaxeros fueron conscientes del fundimientu alredor de la 01:15, cuando'l buque empezó a fundise significativamente pola proa.[71] Esto significa que la evacuación foi lenta mientres 50 minutos.

Causes que surdieron dempués de les investigaciones oficiales[editar | editar la fonte]

Babor de la popa del Olympic, buque hermano ximielgu del Titanic, en dique secu. So la héliz central, un home sirve d'escala.

Maniobra de fuximientu[editar | editar la fonte]

La nueche del choque, cuando Frederick Fleet sollertó sobre la presencia d'un iceberg xusto delantre del Titanic, el primera oficial William McMaster Murdoch ordenó virar el buque a babor y parar les máquines o poneles en tras toa[27] (anque esto postreru ye pocu probable). Sicasí, anguaño afírmase que l'oficial nun tomó la meyor decisión. El fechu de menguar el réxime de los motores fixo baxar la velocidá del buque y fixo que xirara más amodo.[160] Coles hélices paraes, o funcionando en sentíu inversu, el timón fíxose menos eficaz. Tamién cabo mentar que la héliz central del buque non podía remanase a la inversa, y calteníase inmóvil al dar marcha tras. El Titanic tendría más posibilidaes d'evitar l'iceberg calteniendo les máquines en avante toa.[160]

Otru elementu que suel considerase ye'l tamañu del timón. Ello ye que un timón más grande dexaría un xiru más rápidu.[161] Según los reglamentos de la dómina, el tamañu del timón tenía de ser de 1,5 % a 5 % de la superficie del cascu per debaxo del nivel de l'agua. El timón del Titanic atopar na parte baxa d'esti rangu, col 1,9 %.

Tamién s'especula que si'l Titanic nun xirara y topetara contra l'iceberg de frente, pudiera caltenese a flote, porque s'anubriría un solu compartimiento estancu.[160] Sicasí, el choque fuera bastante violentu porque'l buque nun tendría tiempu abondu pa detenese antes de topetar contra l'iceberg. Anque un ciertu númberu de pasaxeros resultaríen mancaos, el Titanic podría caltenese a flote, y los pasaxeros podríen ser treslladaos a otros buques.[162]

Descubrimientu de los restos del naufraxu[editar | editar la fonte]

Ver tamién: Pecio del Titanic
L'iceberg nun fixo direutamente los furacos nel cascu del Titanic, pero la onda de choque fixo saltar los remaches y abrió una vía d'agua.[163]

A lo llargo del sieglu XX, realizáronse numberosos proyeutos d'espediciones p'atopar el buque fundíu, anque ensin ésitu.[164] Los restos fueron atopaos, finalmente, el 1 de setiembre de 1985 a la 01:05[165] por una espedición francu-estauxunidense dirixida por Jean-Louis Michel del IFREMER y el Dr. Robert Ballard[165] de la Institución Oceanográfica de Woods Hole.

El pecio atopar a una fondura de 3821 m,[166] a 41° 43' 55" N 49° 56' 45" W, a 650 kilómetros al sureste de Terranova.[104] El descubrimientu foi significativu, yá qu'en primer llugar dexar n'evidencia que los restos del buque taben estremaos en dos partes al atopalos d'esa manera. Hasta agora, los informes yeren que'l buque naufragara ensin rompese.[167] Ello ye que la mayoría de los testimonios afirmaren que'l buque fundiérase nuna sola pieza.[168] Dende'l fundimientu del Titanic y hasta 1996, el camientu del fundimientu yera que l'iceberg fixera una fisura de 90 metros de llongura nel cascu.[160] El descubrimientu de los restos del buque, el 1 de setiembre de 1985,[165] y los exámenes del cascu fechos por Robert Ballard en 1996 col sonar, punxeron en dulda esta hipótesis. Ello ye que afayóse que les plaques taben deformadas y disllocaes, pero ensin estazar.[160] En realidá, l'iceberg nun fixera un furacu nel cascu, pero'l choque fixo saltar los remaches y abriera una vía d'agua.[160] Esti descubrimientu amosó, asina, una falla na construcción del Titanic: los remaches resultaron ser demasiáu fráxiles.[163]

Un estudiu más recién realizáu por dos investigadores estauxunidenses,[169] basáu n'analises científicos de pieces tomaes de los restos y na revisión de los archivos de Harland and Wolff calteníos en Belfast, punxo en dulda una vegada más la calidá de los remaches utilizaos p'afitar les plaques d'aceru del cascu na proa.[169] Ello ye que estos son de fierro, non d'aceru como na parte central, por cuenta de la incapacidá de los provisores de siguir los ritmos y les cantidaes riquíes pol fabricante.[169] La menor resistencia de los remaches de fierro esplica que munches plaques desconectar en contautu col iceberg. El autores del estudiu suponen que los remaches d'aceru, más resistentes, podríen haber, si ensin salvar el barcu, siquier llográu un abondu marxe extra pa dexar la llegada d'auxiliu a tiempu.[169]

Consecuencies del naufraxu[editar | editar la fonte]

Consecuencies nes midíes de seguridad[editar | editar la fonte]

Mensaje de socorru[editar | editar la fonte]

El SS Californian.

Una de les principales coses qu'interesaben a la comisión estauxunidense sobre'l naufraxu yera la non intervención del Barcu|SS|Californian}}. La comisión dixo qu'el Californian atopar a menos de 31 kilómetros y la nave podía haber llegáu al rescate del Titanic.[158][170] Dos razones espliquen la non reacción del Californian: l'operador de radio taba dormíu y nun pudo escuchar los mensaxes de socorru unviaos pol Titanic,[171] y amás, les bengalas blanques llanzaes dende'l Titanic fueron mal interpretaes polos marinos del Californian que pensaron que les bengalas de socorru teníen que ser coloraes. El comité emitió entós un encamientu: que la telegrafía per radiu tenía de tar asegurada mientres les 24 hores,[152] inclusive en buques más pequeños. Esto yera imposible nel Californian, yá que solo tenía a bordu un operador de radiu y nun podía garantizar la radio 24 hores a diferencia del Titanic, onde los dos operadores de radio se turnaban. En cuanto a los color de les bengalas de socorru, tendría de siguir siendo blancu, porque yeren más visibles na nueche.[95]

Botes salvavides[editar | editar la fonte]

Tolos buques disponen d'abondes embarcaciones de salvamentu.

La White Star Line, compañía marítima propietaria del Titanic, taba acordies con la normativa británica establecida pola Board of Trade sobre'l númberu de botes salvavides a bordu, ya inclusive foi más allá d'eses normes. Los direutivos de la White Star Line usaron esti argumentu pa defendese de les acusaciones de neglixencia en relación coles midíes de seguridá a bordu del Titanic. El númberu mínimu de botes salvavides nun taba basáu nel númberu de pasaxeros, sinón nel tonelaxe del buque, el Titanic podría disponer de solu dieciséis botes salvavides y sicasí tenía venti. Estos reglamentos, que databen de 1894,[172] yá nun taben afechos pal tamañu de los buques de la dómina. N'efeutu, la normativa británica esixía que la capacidá total de los botes fora de siquier pa 962 persones en tolos buques de más de 10 000 tonelaes,[173] ente que'l tonelaxe del Titanic yera de 46 328 tonelaes.[174]

La circunstancia dominante (...) ye que nun llogremos mientres tantos años, revisar los reglamentos de 1894 (...). El tonelaxe brutu d'un buque, que nun ye al mio pensar, una bona base pa calcular el númberu de botes salvavides.

La comisión estauxunidense y la comisión Mersey esixeron que tolos buques dispunxeren d'abondos botes de salvamentu pa tolos ocupantes.[158] El comité Mersey tamién señaló que la maniobra de botar salvavides nun foi correchamente entamada, y encamentó una meyor formación de los marineros.[158] Anguaño, los buques de pasaxeros modernos tienen de tener equipos de salvamentu con una capacidá que seya un 25 % superior al númberu de persones autorizaes a embarcar.[175]

Icebergs[editar | editar la fonte]

Tres el fundimientu del Titanic, foi creada'l 20 de xineru de 1914 la Patrulla Internacional del Xelu,[175] que s'atopa so l'autoridá de la Guardia Costera de los Estaos Xuníos. Esta patrulla controla'l desplazamientu de icebergs nel Atlánticu Noroeste. Los icebergs son alcontraos, garantizando asina la seguridá de los buques que saleen nesta zona.[175] Esta patrulla contribuyó a garantizar la seguridá en toa esta rexón; asina, dende 1912 y el fundimientu del Titanic, cualquier catástrofe marítima implicada con un iceberg nun tuvo nengún fallecimientu.[175]

Consecuencies nel diseñu de barco[editar | editar la fonte]

Modificaciones nel Olympic[editar | editar la fonte]

El Olympic en 1911, mientres los sos pruebes de mar.
Ver tamién: RMS Olympic

El 24 d'abril de 1912, la tripulación del Olympic negar a partir de Southampton, y los maquinistes declarar en fuelga.[176] Este tenía de ser el primer viaxe del Olympic dende'l fundimientu del Titanic,[176] qu'asocediera nueve díes antes. Como'l Olympic yera'l buque ximielgu del Titanic, los dos barcos yeren práuticamente iguales, y por tantu disponíen de los mesmos puntos débiles na so seguridá. Los güelguistes reclamaben mayor cantidá de botes salvavides.[176] Amás, les reserves de los pasaxeros cayeren drásticamente, lo cual emburrió a la White Star Line a tresformar al Olympic.[176] Trés grandes tresformamientos realizar na nave. Añediéronse 48 botes salvavides, cuntando dende entós con 68 botes en total.[176] De siguío, cinco de los dieciséis compartimientos estancos ameyoráronse siendo puestos a nivel de la cubierta B,[176][177] ente qu'enantes taben na cubierta Y, poro, con una diferencia de trés cubiertes consiguióse que'l barcu pudiera soportar averíes muncho más graves. A lo último, l'altor del doble fondu amontóse, faciendo'l cascu de la nave más resistente.[176] El barcu tuvo inmovilizáu mientres seis meses, mientres el trabayu nun foi concluyíu.[177] Estos tresformamientos, en parte, dexaron que'l barcu fundiera un submarín alemán en 1918. Dempués de la guerra, el Olympic consiguió una amplia popularidá ente'l públicu.

Encamientos de la comisión Mersey[editar | editar la fonte]

El 30 de xunetu de 1912,[178] el comité del Reinu Xuníu sobre'l naufraxu fixo'l so informe final y estableció 24 encamientos, incluyendo los cinco primeres que correspondíen al diseñu de los buques. La primera d'elles riquía que los compartimientos estancos fueren elevaos, o que los buques tuvieren forníos con doble casco xusto hasta la llinia de flotación.[179] Los dos encamientos siguientes envaloraben que siquier una cubierta percima de la llinia de flotación tenía de ser enllanca, y que les abertures ente los mamparos tamién teníen de selo.[179] A lo último, los dos últimes encamientos apurríen más poder a la Board of Trade sobre'l constructores pa imponer esos cambeos.[179]

Los siete encamientos siguientes taben rellacionaes con botar salvavides. El númberu de botes salvavides con que tendríen de tar forníos tolos buques determinar pol númberu de persones autorizaes a bordu, y non en términos de tonelaxe.[180] Amás de botes salvavides tendríen de tar forníos con determinaos equipos, incluyíos los suministros, los medios de señalización (faros o bengalas), etc. Amás, en cada buque, ciertos botes tendríen de tar forníos con medios de propulsión mecánica.[180] Les empreses que nun cumplieren con estes normes podríen enfrentase a sanciones.[180] Los cinco encamientos siguientes taben empuestes a ameyorar el manexu de los botes y enllenalos. Agora, la tripulación tenía de tar capacitada nel manexu y el arriado de botes a l'agua, amás de los que yá fueron capacitaos (esto ye, los marineros).[181] El comité aportunó na inclusión de qu'en cada buque, los miembros de la tripulación efectuaren exercicios d'enllenáu de botes, y de la so puesta nel mar.[181] Estos exercicios tendríen de tar escritos nel cuadiernu de bitácora de los oficiales,[181] por qu'el inspectores pudieren revisar.

Finalmente, los siete encamientos últimos yeren más xenerales. A los vigías teníen de faése-yos pruebes a la so visión.[182] La telegrafía ensin filos (TSH) tendría de tar presente en cada buque, y operable mientres les 24 hores.[182] Estos encamientos fueron darréu publicaes nos documentos parllamentarios británicos.

Películes, telefilmes y documentales[editar | editar la fonte]

Cartelu de Saved from the Titanic, primer película que se filmó sobre'l naufraxu del Titanic.

El fundimientu del Titanic amosóse nuna serie de películes y telefilmes. La primera foi Saved from the Titanic, una película estauxunidense d'Etienne Arnaud protagonizada por Dorothy Gibson, una superviviente del naufraxu. Llanzada en 1912, nun queda nengún rastru dempués de la quema sufierta nos estudios onde s'almacenara en 1914.[183] Nel mesmu añu salió In Nacht und Eis, una película muda alemana d'Acorique Misu,[184] la cual amosaba una hestoria bastante alloñada de la realidá.[nota 8] Nel añu 1915 tamién se realizó la producción Titanic, un filme mudu italianu de Pier Angelo Mazzolotti con Mario Bonnard, Giovanni Casaleggio y Luigi Duse.[185]

En 1943, Joseph Goebbels ordenó la filmación de Titanic, como una superproducción destinada pa propaganda nazi, dirixida por Herbert Selpin y Werner Klingler, con Sybille Schmitz y Hans Nielsen ente otros.[186] La película foi filmada nel Cap Arcona —un tresatlánticu alemán que foi bombardeado en 1945 por aviones aliaos na badea de Lübeck, que'l so fundimientu provocó más de 4000 víctimes mortales—.[187] Ta marcada pol encarcelamientu y la muerte del so primer direutor, Herbert Selpin.

En 1953 producióse Titanic, una película estauxunidense de Jean Negulesco, con Barbara Stanwyck y Robert Wagner.[188] Nel añu 1958 tuvo llugar la llegada a les pantalles de la película británica A Night to Remember, de Roy Ward Baker, con Kenneth More y Ronald Allen.[189] Afecha del llibru del historiador Walter Lord, foi realizada cola ayuda de dellos supervivientes del naufraxu, por casu, el cuartu oficial Joseph Boxhall, polo que ye una de les películes más próximes a la realidá.

En 1979 realizóse S.O.S. Titanic, un telefilme anglu-estauxunidense de William Hale, con David Janssen, Cloris Leachman y Susan Saint James.[190] La película ta inspirada nel llibru The Loss of S.S. Titanic del superviviente Lawrence Beesley, quien foi interpretáu por David Warner nel filme (actor que tamién desempeñó un papel na película Titanic de 1997). Al añu siguiente salió Rescaten el Titanic, película estauxunidense de Jerry Jameson, una adaptación de la novela de Clive Cussler, con Jason Robards y Richard Jordan.[191]

En 1996 producióse Titanic, un telefilme estauxunidense de Robert Lieberman con George C. Scott, Peter Gallagher y Catherine Zeta-Jones.[192] Pero ensin dulda, la película más famosa ye Titanic de James Cameron, estrenada en 1997. Protagonizada por Leonardo DiCaprio, Kate Winslet y Billy Zane, la película ganó once Premios Óscar incluyendo meyor película y recaldó 1 845 034 188 dólares de taquilla en tol mundu, lo que la convirtió na película más taquillera de la hestoria hasta l'añu 2009, cuando foi movida por Avatar, otru filme de James Cameron. A pesar de ser superada, hasta la fecha caltiense estable como la segunda película con mayores ingresos en taquilla, y na so reestreno en 3D en 2012 con motivu del centenariu del fundimientu amontó la so recaldación a los más de 2100 millones de dólares.[193] La película alicó l'interés pol Titanic, dando llugar a l'apaición de numberosos llibros, esposiciones, y la creación de munches páxines web.[194] El direutor James Cameron tamién dirixó en 2003 el documental Misterios del Titanic, tocante al desastre y a los restos del buque.

Otros naufraxos con más víctimes[editar | editar la fonte]

El fundimientu del Wilhelm Gustloff, con 9343 muertes, ye'l mayor naufraxu de la hestoria.

Magar que el fundimientu del Titanic ye'l naufraxu más famosu de tolos tiempos y na so dómina foi'l mayor desastre marítimu en tiempu de paz,[26][104] con 1491 a 1513 muertes, dende entós foi llargamente superáu. El 29 de mayu de 1914, dos años dempués del naufraxu del Titanic, el Barcu|RMS|Empress of Ireland}}, de la Canadian Pacific Railway, fundir con un saldu de 1012 persones finaes. Fuera encetáu por un buque de carga noruegu, ente que dambos buques atopábense dientro d'un bancu de borrina, cerca de Rimouski, Quebec.[195] Esti naufraxu nun batió'l récor del Titanic, pero la mayoría de les víctimes mortales fueron pasaxeros (840[196] contra 818 del Titanic). Sicasí, el sucesu quedó en gran parte amazcaráu pol entamu de la Primer Guerra Mundial.[197]

Una traxedia mayor que la del fundimientu del Titanic producir por primer vegada'l 17 de xunu de 1940 mientres la Segunda Guerra Mundial, cuando'l tresatlánticu británicu RMS Lancastria foi fundíu por un avión alemán Junkers Ju 88, morriendo 4000 persones.[198] Años más tarde, mientres la mesma guerra, el 29 de xunu de 1944 el barcu xaponés Toyama Maru foi fundíu pol submarín estauxunidense USS Sturgeon, causando unes 5400 muertes;[199] y el 30 de xineru de 1945, el submarín soviéticu S-13 fundió'l tresatlánticu alemán Wilhelm Gustloff, provocando la muerte de 9343 persones,[200] siendo este'l mayor naufraxu de la hestoria.[201][202] Asina, el fundimientu del Titanic foi largamente superáu polos naufraxos debíos a la Segunda Guerra Mundial.

El primer naufraxu en superar el fundimientu del Titanic en tiempu de paz produció'l 20 d'avientu de 1987: foi'l del Barcu|MV|Doña Paz}}, un ferry que se fundió dempués de topetar contra un petroleru en Tables (Filipines) provocando más de 4300 víctimes mortales.[203]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. La reputación del Titanic de ser un barcu insumergible surdió dempués del fundimientu. Sicasí, ye ciertu que la prensa yá designara al Titanic "insumergible", pero esto yera común naquella dómina nos tresatlánticos.
  2. Nel llinguaxe marítimu, tres campanaes significa "torgues per delantre".
  3. En 1912, les órdenes respetaben el cumplimientu de los códigos de los barcos de vela. Asina, cuando se pidió xirar el timón a estribor, el timonel punxera'l timón a babor. Esta disposición ambigua foi camudada en 1933 na marina británica.
  4. Hai ciertu alderique tocantes a les órdenes esactes que se dieron a los mecánicos. Según el cuartu oficial Joseph Boxhall, Murdoch ordenó a la sala de máquines «Full astern» («Tras toa»). Sicasí, Boxhall nun taba presente na ponte mientres el choque (taba llegando a él dende'l so camarote). Amás, la opinión de Boxhall contradicir col restu de testimonios, que desmienten dicha versión.
  5. Anque taba más cerca del Titanic qu'el Carpathia, el Mount Temple debió de contornear una llarga zona de icebergs p'aportar al llugar onde taba'l Titanic, lo que xustifica la so llegada posterior.
  6. Peuchen foi autorizáu a embarcar pa compensar la falta de marinos a bordu del bote.
  7. Amás, los pasaxeros de tercer clase fueron los únicos que nun pudieron aportar a botar salvavides en tiempu normal. Les otres dos clases tuvieron un accesu direutu por una escalera, ente que la mayor parte de los pasaxeros de tercer clase nun supo atopar el camín hasta los botes.
  8. Asina, les calderes de la nave esplotaben mientres la nueche y hubo solo una víctima.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 «La cronoloxía del naufraxu del Titanic» (francés). -y Site du Titanic. Consultáu'l 30 de setiembre de 2016.
  2. «Chronology of events aboard the Titanic» (inglés). www.titanicstory.com. Consultáu'l 26 de setiembre de 2016.
  3. Robert Ballard y Rick Archbold 1998, p. 74.
  4. «Thomas Andrews - Titanic Designer» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 15 d'ochobre de 2016.
  5. «Alexander Carlisle Obituary» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 15 d'ochobre de 2016.
  6. 6,0 6,1 Beau Riffenburgh 2008, pp. 14-15.
  7. 7,0 7,1 Chronique du s.XX, édition Larousse, p. 151.
  8. «Exhibit: Titanic Memorandum» (inglés). The National Archives.gov.. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  9. Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 45.
  10. 10,0 10,1 «Foire aux questions sur le Titanic» (francés). Titanic, l'Exposition. Archiváu dende l'orixinal, el 3 de febreru de 2009. Consultáu'l 17 d'avientu de 2009.
  11. Richard Howells, -y mythe du Titanic, ISBN 0-333-72597-2
  12. Beau Riffenburgh 2008, p. 28.
  13. 13,0 13,1 13,2 Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 26.
  14. Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 18.
  15. «Isidor Straus» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  16. «Biografía de John Jacob Astor» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  17. «Biografía de Margaret Brown» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  18. «Benjamin Guggenheim» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  19. Corrado Ferruli 2003, p. 157.
  20. «Question n° 23. Was Titanic warned about the icebergs in the area?» (inglés). RMS Titanic, Inc.. Archiváu dende l'orixinal, el 6 de setiembre de 2010. Consultáu'l 17 d'avientu de 2009.
  21. 21,0 21,1 -y Site du Titanic. «-yos avis de glace» (francés). Consultáu'l 17 d'avientu de 2009.
  22. 22,0 22,1 22,2 Beau Riffenburgh 2008, p. 54.
  23. «RMS Titanic Departs & The Tragedy» (inglés). www.ssmaritime.com. Consultáu'l 19 de payares de 2016.
  24. «Question nᵘ 25. When and where did the collision occur?» (inglés). RMS Titanic, Inc. Archiváu dende l'orixinal, el 6 de setiembre de 2010. Consultáu'l 17 d'avientu de 2009.
  25. 25,0 25,1 25,2 25,3 Beau Riffenburgh 2008, p. 32.
  26. 26,0 26,1 26,2 «Histoire et naufrage du Titanic en 1912» (francés). dark-stories.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  27. 27,0 27,1 27,2 Corrado Ferruli 2003, p. 94.
  28. «Orde de parada» (inglés). titanic.marconigraph.com. Archiváu dende l'orixinal, el 16 de febreru de 2009. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  29. Mark Chirnside 2004, p. 156.
  30. Corrado Ferruli 2003, pp. 94-96.
  31. Corrado Ferruli 2003, p. 100.
  32. Corrado Ferruli 2003, p. 146.
  33. 33,0 33,1 Corrado Ferruli 2003, pp. 97-98.
  34. 34,0 34,1 34,2 34,3 Corrado Ferruli 2003, p. 148.
  35. Chronique du s. XX, édition Larousse, p. 151.
  36. «Conferencia de Berlín de 1906» (inglés). Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  37. Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 47.
  38. «-y R.M.S. Carpathia ou le "bateau des veuves"» (francés). -y Site du Titanic. Consultáu'l 26 de mayu de 2016.
  39. «Carpathia (1903)» (inglés). www.maritimequest.com. Consultáu'l 23 d'ochobre de 2016.
  40. Mark Chirnside 2004, pp. 185-186.
  41. Corrado Ferruli 2003, p. 267.
  42. Luis Jar Torre (2002). «nueche_mas_negra_d'el_Capitan_Lord.htm La nueche más negra del capitán Lord». www.grijalvo.com. Consultáu'l 14 de payares de 2016.
  43. Gérard Piouffre 2009, p. 24.
  44. «RMS Olympic – "The Old Reliable"» (inglés). www.titanicandco.com. Consultáu'l 14 de payares de 2016.
  45. «TITANIC DISASTER. AMERICAN INQUIRY. FURTHER EVIDENCE. A SHIPMASTER'S VIEW. "EXCESSIVE SPEED."» (inglés). Trove.nla.gov.au (29 d'abril de 1912). Consultáu'l 19 de payares de 2016.
  46. «Frankfurt» (inglés). www.titanicinquiry.org. Consultáu'l 20 de payares de 2016.
  47. «[http://www.titanicinquiry.org/ships/birma.php Birma (ex-Arundel Castle)]» (inglés). www.titanicinquiry.org. Consultáu'l 20 de payares de 2016.
  48. «Facts about the Titanic and the Titanic tragedy» (inglés). www.allexplore.com. Consultáu'l 20 de payares de 2016.
  49. «Virginian» (inglés). www.titanicinquiry.org. Consultáu'l 20 de payares de 2016.
  50. Corrado Ferruli 2003, p. 235.
  51. Corrado Ferruli 2003, p. 132.
  52. Corrado Ferruli 2003, pp. 157-160.
  53. Corrado Ferruli 2003, p. 152.
  54. 54,0 54,1 Corrado Ferruli 2003, p. 151.
  55. 55,0 55,1 Corrado Ferruli 2003, p. 153.
  56. Corrado Ferruli 2003, p. 123.
  57. Corrado Ferruli 2003, p. 149.
  58. Corrado Ferruli 2003, p. 109.
  59. 59,0 59,1 Mark Chirnside 2004, p. 161.
  60. 60,00 60,01 60,02 60,03 60,04 60,05 60,06 60,07 60,08 60,09 60,10 Corrado Ferruli 2003, p. 271.
  61. Archibald Gracie 1998, p. 200.
  62. Corrado Ferruli 2003, pp. 167-171.
  63. 63,0 63,1 63,2 63,3 63,4 63,5 Samuel Halpern y otros 2011, p. 135.
  64. Robin Gardener y Dan van der Vat, The Riddle of the «Titanic», p. 136.
  65. Archibald Gracie 1998, pp. 230-246.
  66. Archibald Gracie 1998, pp. 125-126.
  67. «Lucy Noël Martha, Countess of Rothes (née Dyer-Edwards)» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 28 de setiembre de 2016.
  68. Belmonte, Eva. «Ende morrió'l vuesu bisagüelu periódicu=El Mundo». Consultáu'l 28 de setiembre de 2016.
  69. «Titanic Lifeboat Non. 6» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 5 d'ochobre de 2016.
  70. Corrado Ferruli 2003, p. 167.
  71. 71,0 71,1 71,2 Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 49.
  72. Corrado Ferruli 2003, p. 202.
  73. Beau Riffenburgh 2008, p. 36.
  74. 74,0 74,1 Corrado Ferruli 2003, p. 88.
  75. Archibald Gracie 1998, pp. 159-160.
  76. Archibald Gracie 1998, p. 264.
  77. Archibald Gracie 1998, p. 268.
  78. Archibald Gracie 1998, p. 175.
  79. Beau Riffenburgh 2008, p. 45.
  80. Corrado Ferruli 2003, pp. 233-234.
  81. Corrado Ferruli 2003, pp. 238-239.
  82. Archibald Gracie 1998, pp. 184-196.
  83. Archibald Gracie 1998, pp. 278-279.
  84. Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 55.
  85. «Question n° 33. How long did it take Titanic to sink?» (inglés). RMS Titanic, Inc.. Archiváu dende l'orixinal, el 6 de setiembre de 2010. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  86. Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 58.
  87. «Causes and Effects of the Rapid Sinking of the Titanic» (inglés). www.writing.eng.vt.edu. Archiváu dende l'orixinal, el 2 d'abril de 2013. Consultáu'l 28 de setiembre de 2016.
  88. «United States Senate Inquiry. Day 18» (inglés). www.titanicinquiry.org.. Consultáu'l 28 de setiembre de 2016.
  89. Archibald Gracie 1998, p. 139.
  90. Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 59.
  91. Corrado Ferruli 2003, p. 256.
  92. 92,0 92,1 Corrado Ferruli 2003, p. 268.
  93. Corrado Ferruli 2003, p. 262.
  94. 94,0 94,1 94,2 Corrado Ferruli 2003, p. 266.
  95. 95,0 95,1 Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 65.
  96. Corrado Ferruli 2003, p. 263.
  97. 97,0 97,1 97,2 97,3 Archibald Gracie 1998, p. 57.
  98. Tout l'Univers, 1971, Tomu 13, p. 2329.
  99. Robert Ballard, L'exploration du Titanic, Glénat (1988), p. 29.
  100. «Biografía de Harold Bride» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  101. 101,0 101,1 «Songe d'Automne» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  102. 102,0 102,1 102,2 Archibald Gracie 1998, p. 61.
  103. 103,0 103,1 Archibald Gracie 1998, p. 62.
  104. 104,0 104,1 104,2 Inquiz (2005), p. 1854.
  105. Encyclopédie Universelle Larousse Multimédia (2006).
  106. «The Titanic» (inglés). www.si.edu. Consultáu'l 30 de setiembre de 2016.
  107. «Titanic Survivors» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 30 de setiembre de 2016.
  108. 108,0 108,1 108,2 108,3 Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 74.
  109. Archibald Gracie 1998, p. 41.
  110. «Mr John George Sage» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 20 d'avientu de 2016.
  111. 111,0 111,1 111,2 111,3 «-y bilan du naufrage» (francés). -y Site du Titanic. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  112. Beau Riffenburgh 2008, p. 50.
  113. Corrado Ferruli 2003, p. 281.
  114. 114,0 114,1 114,2 Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 68.
  115. 115,0 115,1 Corrado Ferruli 2003, p. 282.
  116. Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 69.
  117. Beau Riffenburgh 2008, p. 51.
  118. 118,0 118,1 118,2 «Mackay-Bennett» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  119. 119,0 119,1 119,2 «Minia» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 3 d'ochobre de 2016.
  120. 120,0 120,1 120,2 «Montmagny» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 3 d'ochobre de 2016.
  121. 121,0 121,1 «Algerine» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 3 d'ochobre de 2016.
  122. Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 70.
  123. Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 71.
  124. «Llista de los cuerpos ensin identificar» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  125. 125,0 125,1 «-yos cimetières de Halifax» (francés). -y site du Titanic. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  126. 126,0 126,1 «El ñácaru del Titanic identificáu» (inglés). BBC News. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  127. «Biografía de Sydney Leslie Goodwin» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  128. «Give Lighthouse For Titanic's Dead» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  129. 129,0 129,1 129,2 129,3 129,4 129,5 «-yos mémoriaux» (francés). -y Site du Titanic. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  130. 130,0 130,1 «Womens Titanic Memorial» (inglés). Titanic-Titanic.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  131. «Biografía de Edward Smith» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  132. «Biografía de Wallace Hartley» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  133. «Belfast Titanic Memorial» (inglés). Titanic-Titanic.com. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  134. «Titanic Memorial: Thomas Andrews, Comber» (inglés). Titanic-Titanic.com. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  135. «Biografía d'Eva Miriam Hart» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  136. «Biografía de Edith Eileen Brown» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  137. «Biografía de Louise Laroche» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  138. «Biografía de Eleanor Ileen Johnson» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  139. 139,0 139,1 «Biografía de Michel Marcel Navratil» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  140. «Biografía de Winnifred Quick» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  141. «Biografía de Lillian Gertrud Asplund» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  142. 142,0 142,1 «Muerte del postreru superviviente del Titanic» (inglés). Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  143. «Biografía Barbara West» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  144. 144,0 144,1 «La muerte d'unu de los dos últimos supervivientes del Titanic» (inglés). www.lalibre.be. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  145. «Biografía de Millvina Dean» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  146. «Muerre la postrera superviviente del 'Titanic'» (31 de mayu de 2009).
  147. «Biografía de Bertha Watt» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  148. «Biografía de Ellen Natalia Shine» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  149. 149,0 149,1 149,2 Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 42.
  150. Philippe Masson 1998, p. 112.
  151. «Météo en 1912» (francés). meteo-paris.com. Consultáu'l 18 d'avientu de 2009.
  152. 152,0 152,1 152,2 152,3 152,4 Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 72
  153. «-yos jumelles du « Titanic » retrouvées» (francés). L'Humanité.fr. Archiváu dende l'orixinal, el 8 de xunu de 2010. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  154. «-yos essais» (francés). -y Site du Titanic. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  155. «Defending Fleet and Lee» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  156. «Titanic : la clé du naufrage mise aux enchères» (francés). Courrier international.com. Archiváu dende l'orixinal, el 3 de xineru de 2014. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  157. Gérard Piouffre 2009, p. 89.
  158. 158,0 158,1 158,2 158,3 158,4 158,5 Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 73.
  159. «Lord Mersey» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 21 d'avientu de 2016.
  160. 160,0 160,1 160,2 160,3 160,4 160,5 Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 43.
  161. «El talón d'Aquiles del Titanic» (inglés). BBC, 2002. Archiváu dende l'orixinal, el 19 de setiembre de 2009. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  162. «Atestiguo de Edward Wilding» (inglés). Titanic inquiry project. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  163. 163,0 163,1 «Les razones d'una traxedia» (francés). Trésors du Titanic, Citar des sciences. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  164. Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 80.
  165. 165,0 165,1 165,2 «Question n° 49. Who discovered the wreck?» (inglés). RMS Titanic, Inc. Archiváu dende l'orixinal, el 6 de setiembre de 2010. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  166. «Question n° 44. How deep is the wreck?» (inglés). RMS Titanic, Inc.. Archiváu dende l'orixinal, el 6 de setiembre de 2010. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  167. Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 56.
  168. Archibald Gracie 1998, pp. 56-58.
  169. 169,0 169,1 169,2 169,3 Jennifer Hooper McCarty y Tim Foecke, What Really Sank the Titanic: New Forensic Discoveries. Citadel Press Inc. (2008). ISBN 978-0806528953.
  170. «L'incidente del Californian» (inglés). Encyclopedia Titanica. Consultáu'l 27 d'ochobre de 2015.
  171. Archibald Gracie 1998, p. 26.
  172. 172,0 172,1 «Historique de la Garde côtière canadienne et des Services de la Marine» (francés). Garde côtière canadienne. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  173. «-yos canots et la réglementation» (francés). -y Site du Titanic. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  174. «Description of Ship» (inglés). British Wreck Commissioner's Inquiry (30 de xunetu de 1912). Archiváu dende l'orixinal, el 14 de xunetu de 2016. Consultáu'l 25 de setiembre de 2016.
  175. 175,0 175,1 175,2 175,3 Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 75.
  176. 176,0 176,1 176,2 176,3 176,4 176,5 176,6 Hugh Brewster y Laurie Coulter 1999, p. 78.
  177. 177,0 177,1 Robert Ballard y Rick Archbold 1998, p. 100.
  178. «La comisión d'investigación británica sobre'l naufraxu» (inglés). Titanic inquiry project. Archiváu dende l'orixinal, el 22 d'agostu de 2014. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  179. 179,0 179,1 179,2 «Recomendaciones, subdivisiones impermeables» (inglés). Titanic inquiry project. Archiváu dende l'orixinal, el 28 de mayu de 2010. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  180. 180,0 180,1 180,2 «Recomendaciones, botes y balses de salvamentu» (inglés). Titanic inquiry project. Archiváu dende l'orixinal, el 28 de mayu de 2010. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  181. 181,0 181,1 181,2 «Recomendaciones, enllenáu de botes salvavides» (inglés). Titanic inquiry project. Archiváu dende l'orixinal, el 28 de mayu de 2010. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  182. 182,0 182,1 «Recomendaciones, xeneralidaes» (inglés). Titanic inquiry project. Archiváu dende l'orixinal, el 28 de mayu de 2010. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  183. «le Titanic et le cinéma» (francés). Site du Titanic. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  184. «In Nacht und Eis» (inglés). IMDb.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  185. «Titanic (1915)» (inglés). IMDb.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  186. «Titanic (1943)» (inglés). IMDb.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  187. Jason Pipes. «The Sinking of the Cap Arcona» (inglés). www.feldgrau.com. Consultáu'l 20 d'ochobre de 2016.
  188. «Titanic (1953)» (inglés). IMDb.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  189. «A Night to Remember» (inglés). IMDb.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  190. «S.O.S. Titanic» (inglés). IMDb.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  191. «Raise the Titanic» (inglés). IMDb.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  192. «Titanic (1996)» (inglés). IMDb.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  193. «Titanic (1997)» (inglés). IMDb.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  194. Gérard Piouffre 2009, p. 305.
  195. Robert Ballard y Rick Archbold 1998, pp. 106-111.
  196. «R.M.S. Empress of Ireland Page Two - Her Final Voyage» (inglés). www.ssmaritime.com. Consultáu'l 3 de payares de 2016.
  197. Olivier -y Goff, -yos Plus Beaux Paquebots du Pulgue, p. 29. Solar (1998). ISBN 2-263-02799-8.
  198. «Sinking of the Lancastria is marked at last: Wartime loss of troop ship that cost 4,000 lives to be commemorated 75 years on» (inglés). www.dailymail.co.uk. Consultáu'l 14 d'ochobre de 2016.
  199. «1944 Los desastres marítimos de la Segunda Guerra Mundial» (inglés). Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  200. «Un memorial pal Wilhelm Gustloff» (inglés). feldgrau.com. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  201. «1945 Los desastres marítimos de la Segunda Guerra Mundial» (inglés). Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.
  202. «Fundimientu del KDF Wilhelm Gustloff». www.exordio.com. Consultáu'l 9 d'ochobre de 2016.
  203. «Doña Paz» (inglés). Kazard Cards. Archiváu dende l'orixinal, el 3 de marzu de 2016. Consultáu'l 19 d'avientu de 2009.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • Robert Ballard y Rick Archbold (1998). Les grands paquebots disparus (en francés). Éditions Glénat. ISBN 2-7234-2453-7.
  • Hugh Brewster y Laurie Coulter (1999). Tout ce que vous avez toujours voulu savoir sur le Titanic (en francés). Éditions Glénat. ISBN 2-7234-2882-6.
  • Philippe de Baleine (1998). Dernière conversation sur le Titanic (en francés). Presses de la Renaissance. ISBN 2-85616-717-9.
  • Corrado Ferruli (2003). Titanic (en francés). Hachette collections. ISBN 2-84634-298-9.
  • Archibald Gracie (1998). Rescapé du Titanic (en francés). Éditions Ramsay. ISBN 2-84114-401-1.
  • Gert Hoffman (2001). Conversation à bord du Titanic lors de son naufrage ente Sir John Jacob Astor et son coiffeur (en francés). Actes Sud. ISBN 2-86869-955-3.
  • Walter Lord (1998). La nuit du Titanic, colección:"J'ai lu leur aventure" n°A45 (en francés). J'ai lu. ISBN 2-290-04928-X.
  • Philippe Masson (1998). Le Drame du Titanic (en francés). Éditions Tallandier. ISBN 2-235-02176-X.
  • Djana Pascal, Michel Pascal (2004). Titanic Au-delà d'une malédiction (en francés). Anne Carriere Eds. ISBN 2-84337-245-3.
  • Mark Chirnside (2004). The Olympic-Class Ships: Olympic, Titanic, Britannic (n'inglés). Tempus Publishing. ISBN
978-0-7524-2868-0.
  • Gérard Piouffre (2009). Le Titanic ne répond plus (en francés). Larousse. ISBN 2-03-584196-8.
  • Beau Riffenburgh (2008). Toute l'histoire du Titanic (en francés). Sélection du Reader's Digest. ISBN 978-2-7098-1982-4.
  • Samuel Halpern, Cathy Akers-Jordan, George Behe, Bruce Beveridge, Mark Chirnside, Tad Fitch, Dave Gittins, Steve Hall, Lester J. Mitchman, Charles Weeks y Bill Wormstedt (2011). Report into the loss of the SS «Titanic» - A centennial Reappraisal (n'inglés). The History Press. ISBN 978-0-7524-6210-3.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Hundimiento del RMS Titanic