Fráncicu oriental

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Fráncicu oriental
'Ostfränkisch'
Faláu en Bandera d'Alemaña Alemaña (Baviera, Turingia, Baden-Württemberg, Hesse)
Familia Indoeuropéu

  Xermánicu
    Xermánicu occidental
      Llingües altogermánicas
       Altu fráncicu         Fráncicu oriental

Estatus oficial
Oficial en Nengún país
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2 {{{iso2}}}
ISO 639-3
Fráncicu oriental
Estensión del fráncicu oriental

El fráncicu o franconio oriental (n'alemán Ostfränkisch) ye un dialeutu del altu fráncicu que se fala principalmente en Baviera (Núremberg, Bamberg, Coburg, Würzburg, Hof, Bayreuth) y en partes de Baden-Württemberg (Bad Mergentheim y Crailsheim) y Turingia (Meiningen). Los principales subdialeutos son el Unterostfränkisch (o baxu fráncicu oriental, faláu na Baxa Franconia y sur de Turingia), el Oberostfränkisch (o altu fráncicu oriental, faláu na Alta y Media Franconia) y el Südostfränkisch (o fráncicu oriental meridional, faláu en partes de la Media Franconia y Hohenlohe).

Alcontráu na zona de transición ente'l fráncicu renano al noroeste y l'austru-bávaru al sur, el fráncicu oriental presenta carauterístiques de les llingües altogermánicas centrales y superiores. Lo mesmo asocede col fráncicu meridional na vecina Baden-Württemberg. El fráncicu oriental ye un de los dialeutos d'Alemaña con mayor númberu de falantes.

La institución que s'encarga de la investigación d'esti dialeutu ye la "Mundartforschungsstelle der Bayerischen Akademie der Wissenschaften", con sede en Fürth.

La estensión del fráncicu oriental ye aldericada, yá que s'asolapa coles llingües vecines como'l bávaru o'l suabu al sur, el fráncicu renano al oeste y el alto saxón al norte.

Subdivisiones[editar | editar la fonte]

Área llingüística del fráncicu oriental

La área dialeutal del fráncicu oriental suel subdividise en tres families:

Fonoloxía[editar | editar la fonte]

A nivel fonolóxicu, el fráncicu oriental presenta les siguientes carauterístiques:

  • Una r vibrante na pronunciación. 
  • La suavización de les consonantes aspiraes Manera de fonación sordes ta presente casi por completu nel fráncicu oriental (t → d, k → g, p → b).
  • Amenorgamientu de vocales y sílabes, sobremanera en formes conxugaes. Por casu gegessen (comíu) pronúnciase gegess o gessn. Pa la vocales llargues, l'altu fráncicu sigue en parte les normes del alemán mediu y en parte les del altu alemán.

Isogloses[editar | editar la fonte]

Como en tolos dialeutos xermánicos, utilícense les isogloses para delimitar les árees dialeutales.

  • La primera y la más importante ye la isoglosa p/pf, yá que dixebra'l fráncicu oriental de la so familia fráncica mayoritariamente allugada nel alemán central.
  • La segunda dixebrar del bávaru: tratar de la forma del pronome personal de la 2ª persona del plural, cola isoglosa euch/enk. Enk ye bávaru y euch fráncicu y altu alemán.
  • la isoglosa ou/o o ou/ua en Bruder ("hermanu"): Brouder en fráncicu oriental contra Bruader en bávaru y suabu.
  • la isoglosa s/sch cola llinia fescht/fest ("fixu"). Fora de les zones perifériques del suroeste, onde forma una transición col fráncicu meridional y el suabu, el fráncicu oriental ta mayoritariamente en zona "s" y nun presenta la pronunciación típica de los dialeutos del suroeste (beschd, Schweschter). De nuevu, el fráncicu oriental conserva'l so considerable parentescu col altu alemán modernu.

Morfosintaxis[editar | editar la fonte]

Nel planu sintáctico y morfosintáctico, el fráncicu oriental presenta diverses carauterístiques particulares:

  • Na llingua falada, el pretéritu imperfectu ye reemplazáu dafechu pol pluscuamperfeutu. Tamién asocede con frecuencia nel llinguaxe escritu.
  • Entá más significativa ye la sustitución del xenitivu pola combinación d'un dativu y un pronome personal nos nomes propios: Evas Schwesterder Eva ihr(y) Schwester ("la hermana d'Eva"). Tamién n'otros aspeutos, l'altu fráncicu ye más analíticu que la mayoría de dialeutos alemanes; asina, el xenitivu de parentescu suel ser sustituyíu pola estructura von + dativu. El fráncicu oriental utiliza n'otros contestos preposiciones combinaes col dativu onde otros dialeutos alemanes usen el xenitivu o l'acusativu.
  • En delles zones, como na Baxa Franconia, los infinitivos terminen en -y, y na Media y l'Alta Franconia en -n. Dacuando la terminación del infinitivu omitir por completu: schlafenschlaf, kritisierenkritisier.
  • Al igual que nel alemánico, l'usu de wo como pronome relativu ye preceptivu, opcionalmente complementáu por der, die o das:
    • Die Frau, (die) wo ich kenn...
    • Der Film, wo du mir gestern erzählt hast...

Historia[editar | editar la fonte]

Aparentemente'l famosu Minnesänger medieval Wolfram von Eschenbach usó esta variedá pa les sos composiciones.

Referencies[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]




Fráncico oriental