Fráncicu moselanu

De Wikipedia
(Redirixío dende Fráncicu moselano)
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Picto infobox comicballoon.png
Fráncicu moselano
'Muselfränkesch'
Faláu en Bandera d'Alemaña Alemaña
Flag of France.svg Francia
Flag of Belgium.svg Bélxica
Flag of Romania.svg Rumanía
Zona Renania del Norte-Westfalia, Renania-Palatinado, Sarre, Lorena, Lieja
Familia Indoeuropéu

  Xermánicu
    Xermánicu occidental
      Llingües altoxermániques
        Altu alemán central
          Altu alemán central occidental
            Fráncicu central
              Fráncicu moselano

Estatus oficial
Oficial en nun ye oficial
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2 {{{iso2}}}
ISO 639-3
Moselfrankisch.png
Estensión del fráncicu moselano
Zona del altu alemán central. En mariellu, el fráncicu moselano
Llectura del poema Mei Peef un eech (La mio pipa y yo) de Peter von der Mosel

El fráncicu moselano (n'alemán Moselfränkisch) ye un fala xermánica variedá del fráncicu lorenés, dialeutu xermánicu faláu en Lorena (como'l luxemburgués y el fráncicu renano de Lorena) na frontera del país de Nied, escontra Boulay, Bouzonville y Faulquemont y tamién n'Alemaña a lo llargo del ríu Mosela.

Llocalización[editar | editar la fonte]

Escontra l'este, el fráncicu moselano ye próximu al fráncicu renano (fráncicu renano de Lorena, Pfälzisch, hessiano). En Lorena, la llende oriental del dominiu dialeutal del fráncicu moselano correspuende aprosimao a la llinia divisoria d'agües ente la cuenca del Nied (onde se fala fráncicu moselano) y otros afluentes del Sarre (onde se fala fráncicu renano de Lorena). Esta llende correspuende a la isoglosa das/dat (mutación consonántica final).

Escontra l'oeste, el fráncicu moselano ye cercanu al fráncicu luxemburgués (delles clasificaciones consideren el luxemburgués como una variante del fráncicu moselano). En Lorena, la llende occidental de la zona del fráncicu moselano correspuende aprosimao a la llinia de divisoria d'agües ente la cuenca del Nied (onde se fala fráncicu moselano) y la del ríu Mosela. Esta llende correspuende a la isoglosa op/of (mutación consonántica final).

División[editar | editar la fonte]

El "Linguasphere Register" (1999/2000, páx. 430) estrema cinco dialeuto del grupu Moselano:

Una variedá so ye'l dialeutu conocíu como saxón de Transilvania, faláu en Transilvania de resultes de les emigraciones a aquella zona de colonos alemanes ente 1100 y 1300, la mayoría d'ellos falantes de fráncicu moselano.

Diferencies ente'l fráncicu moselano y l'alemán estándar[editar | editar la fonte]

Fráncicu moselano Alemán estándar
Musel Mosel
äisch [ɛɪʃ] ich
dou,dau [dɔʊ] du
dat, daat das, dass
träi [tʁɛɪ] drei
Döppen,Deppen [døpən] Topf
Döppschi, Le [døpʃɪ] /[døpʃə] Töpfchen
Päad [pɛːɐt] Pferd
Schaiapoart [ʃaɪapoɐt] Scheunentor
Koa(r) [kɔɐ] Karre
Krumbier (en östl. Hunsrück tamién Gumbi, en Südeifel "Krompa") Kartoffel
Schaaf Schrank
Schoof [ʃɔːf] Schaf
Gudde Moien! / Goode Morje! / Goode Moin! Guten Morgen!
Kuundel / Koondel / Köndel / Kändel / Kandel Regenrinne
Krœnen [kʁœːnən] Kran, Wasserhahn
hann / hänn / hunn / hönn haben
genn, jewe geben
kräeje, krien, kreen kriegen, bekommen-
ginn werden
pitschen kneifen

Llectures[editar | editar la fonte]

  • Werner König: dtv-Atles Deutsche Sprache. dtv-Verlag, München (Múnich) 2005.
  •  Alexandra N. Lenz: Struktur und Dynamik des Substandards. Eine Studie zum Westmitteldeutschen (Wittlich/Eifel). Stuttgart 2004.
  • Alexandra N. Lenz: Moselfränki·sch. Eine populärwissenschaftliche Einführung am Beispiel der Region Wittlich (Eifel). Wittlich 2007.
  • Dittmar Lauer, Manfred Moßmann (Hrsg.): Hohwäller - Ein Sammelband Hochwälder Mundart. Verlag Alta Xibla, Kell am See, Oktober 2006.
  • Karl Conrath: Die Volkssprache der unteren Saar und der Obermosel - ein moselfränkisches Wörterbuch - Wilhelm Schmitz Verlag in Gießen
  • Willi Körtels: Schöndorfer Dialekt-Schennerwer Platt. Konz 2003.
  • Franz Schmitz: Wie mir schwätze. Das Neuwieder Mundart-Wörterbuch. Neuwied 1993.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]




Fráncico moselano