Espluga de Francolí

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Espluga de Francolí
Espluga de Francolí - Esglésies.JPG
Escut de l'Espluga de Francolí.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaFlag of Catalonia.svg Cataluña
VegueríaCamp de Tarragona
ContornaCuenca de Barberá [[File:Arbcom ru editing.svg
Tipu entidá conceyu de Cataluña
Alcalde de L'Espluga de Francolí Josep Mª Vidal Minguella Traducir
Códigu postal 43440
Xeografía
Coordenaes 41°23′50″N 1°06′10″E / 41.3972°N 1.1029°E / 41.3972; 1.1029Coordenaes: 41°23′50″N 1°06′10″E / 41.3972°N 1.1029°E / 41.3972; 1.1029
Espluga de Francolí is located in España
Espluga de Francolí
Espluga de Francolí
Espluga de Francolí (España)
Superficie [convert: unknown unit] km²
Altitú 411 Q11573
Llenda con Vallbona de les Monges, Blancafort, Montblanc, Vimbodí i Poblet, Fulleda, Senan y Rojals Traducir
Demografía
Población 3742 hab. (2018)
Porcentaxe 100% de Cuenca de Barberá Traducir
Densidá Error d'espresión: Operador < inesperáu hab/km²
Viviendes 151
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
Llocalidaes hermanaes Splügen Traducir y L'Espluga Calba
www.esplugadefrancoli.cat/
Cambiar los datos en Wikidata

Espluga de Francolí[1][2][3] (oficialmente y en catalán L'Espluga de Francolí) ye un conceyu de la provincia de Tarragona, asitiáu na contorna catalana de la Cuenca de Barberá. El nome d'esta villa deriva del llatín spelunca 'cueva', denominación pola que yá yera conocida nel sieglu XI, en referencia a los numberosos covarones y cuévanos de la contorna, ente les cualos cabo señalar la cueva de la Font Major, por onde escurre so tierra'l ríu Francolí. Esta cueva foi afayada por casualidá en 1853, y ye anguaño visitable. Constitúi, col muséu axacente, una de la máximes atracciones turístiques de la llocalidá.

Espluga de Francolí asitiar nel estremu suroriental de la contorna, asitiáu ente la sierra del Tallat, el norte, na llende de les Garrigas y d'Urgel, y los riscos del monte de Poblet y la Pena, de los montes de Prades, al sur; en mediu, el valle y el ribayu del Reguer, con campos de cultivu y viñes. Llenda al norte con Fulleda, Senan y Vallbona de les Monxes, al este con Blancafort y Montblanch (que tamién llinda pel sur) y al oeste con Vimbodí.

El términu ta travesáu pel ríu Francolí, que s'anicia na Font Major de Espluga, na confluencia de los ríos Sec y Milans. Puede aportase pela carretera N-240 y per l'autopista AP-2, con salida por Montblanch; tamién tien conexón colos pueblos vecinos al traviés de diverses carreteres locales. Tien una estación ferroviaria (llinia Lleida-Reus) por onde pasa la llinia del AVE.

La mayoría de la población concentrar na villa de Espluga de Francolí. Esiste un nucleu urbanu nel balneariu de les Masies, a 2 quilómetros al sur de Espluga, cerca del Monasteriu de Poblet, nel términu de Vimbodí. Nel estremu sur del conceyu atopa'l santuariu de la Santísima Trinidá.

Historia[editar | editar la fonte]

La villa de Espluga creóse alredor d'un castiellu que Ponç de Cervera edificó nel visu d'un monte nel sieglu XI. Más tarde el castiellu pasó a depender de Poblet y de los templarios a mediaos del sieglu XIII; la parte baxa del pueblu taba so la xurisdicción de los hospitalarios qu'establecieron la encomienda de Espluga de Francolí adquiriendo tol señoríu en 1312, añu de la estinción de la Orde del Temple.

El nome de Espluga[editar | editar la fonte]

El nome de la villa provien del llatín spelunca ('cueva'), magar esti vocablu foi tomáu polos romanos del griegu. Con dicha pallabra que yá yera conocida la zona nel sieglu XI, en referencia a les numberoses balmas y cuévanos de la contorna de la villa, ente les cualos ta la cueva de la Font Major, por onde escurre, so tierra, el ríu Francolí, descubierta, por casualidá, en 1853, y qu'anguaño se puede visitar, xuntu col muséu que s'instaló nel so interior. Ye la máxima atracción de Espluga.

Monumentos y curiosos de la villa[editar | editar la fonte]

Cueves de Esplugas.
  • Cueves de Espluga son unos cuévanos naturales utilizaes pol home dende'l paleolíticu. El muséu que s'atopa nel so interior va faenos participar, al traviés de grandes projecciones sobre la mesma piel de la roca y d'escenes de teatru virtual, tantu del descubrimientu de la cueva, como de les actividaes que l'home realizaba nella y de los sos sentimientos más intensos. A la fin de la visita, vamos afayar l'orixe de la familia, nun pobláu neolíticu a escala real asitiáu nel esterior del cuévanu. Visita empuesta d'una hora y 15 minutos de duración aprosimao.

Amás de la yá mentada cueva, Muséu de la Font Major, cabo destacar, tamién:

Chimenea de la Fábrica Balanyà.
  • Fassina Balanyà, l'antigua fábrica d'alcohol volvió abrir les sos puertes anguaño 2009 con una función bien distinta de la d'entós: agora ye unu de los 25 museos industriales del Sistema del Muséu Nacional de la Ciencia y la Técnica de Cataluña, que nesti casu amuesa'l funcionamientu de la fábrica mientres los años de la posguerra civil española y el visitante va conocer los procesos granibles pal llogru d'alcohol y los sos derivaos a partir del oral, les ferramientes qu'utilizaben y la sociedá de les persones que participaben. Tamién se va conocer la importancia d'esta actividá mientres la revolución industrial en Cataluña, que dexó un desenvolvimientu aceleráu del texíu industrial. Destilación en direutu y degustación d'aguardiente. Visita llibre o empuesta, duración 1hora aprosimao. Aportar al Muséu dende la Oficina de Turismu
  • L'antiguu hospital de la Orde de San Juan, fundáu polos caballeros hospitalarios, magar que el edificiu actual, góticu, data del sieglu XIV. Agospia, la biblioteca Mosén Ramón Muntanyola y diverses entidaes.
  • Ilesia vieya de San Miguel, del sieglu XIII, bien austera, de transición ente'l románicu y el góticu. En 1837, so les escaleres de la ilesia escondieron los restos de los reis catalanes que les sos baltes fueren profanaes nel monasteriu de Poblet. Amburada en 1873, mientres la Tercer Guerra Carlista, construyir na mesma plaza la ilesia nueva, d'estilu neoclásicu, aprovechando les piedres del antiguu castiellu.
  • El Muséu de la Vida Rural, instaláu na casa solariega de la familia Carulla, del sieglu XVII, y creada en 1988 a instancies de Luis Carulla, industrial y mecenes, promotor de la Fundación Lluís Carulla. El nuevu Muséu de la Vida Rural respuende a la voluntá de la Fundación Lluís Carulla de modernizar y ampliar les sos instalaciones. Venti años dempués de la so inauguración, cola construcción d'un nuevu edificiu y la modernización del discursu museográficu, qu'inclúi numberosos audiovisuales, espacios interactivos y unes innovadores galeríes de teatru virtual, tresformar nun espaciu dafechu afechu al sieglu XXI.
Celler Cooperatiu, bodega cooperativa modernista, obra de 1913, de Pere Domènech i Roura.
  • Impresionante bodega cooperativa modernista, el Celler Cooperatiu, obra de 1913, de Pere Domènech i Roura, que siguió'l proyeutu del so padre Lluís Domènech i Montaner, basáu nel góticu catalán. Anguaño alluga'l Muséu del Vinu. El Muséu ta estructurado en trés niveles. Nun primer nivel soterráu, habilitáu por antiguu llagar, espónense la hestoria, el cultivu y l'ellaboración del vinu. Un segundu nivel, ente les tinas, esplícase la ellaboración moderna del vinu. Finalmente, nun tercer nivel, percima de les maxestoses tinas, espónse l'arquiteutura y un audiovisual.
Casal de l'Espluga.
  • El Casal de l'Espluga, abiertu en 1965, tamién gracies al mecenalgu de Luis Carulla. Ye'l centru d'un conxuntu de servicios tales como: hotel, parque infantil, pabellón polideportivu, escuela de música, auditoriu, cine, etc.

Economía[editar | editar la fonte]

L'actividá económica del conceyu depende de l'agricultura, el comerciu, el turismu y l'industria. Los cultivos más importantes son la viña y les ceberes (trigu y cebada), almendros, olivos, esistiendo tamién delles granxes d'aves y porcines. El reclamu turísticu del cercanu monasteriu de Poblet convirtió Espluga nun importante nucleu de servicios culturales, d'hostelería, restoranes y distracción, que complementen los curiosos propios del términu. Los llunes y vienres, pela mañana, hai mercáu. La feria de la villa (que tien llugar l'últimu domingu de xineru) documentada dende 1565, apigura la ufierta comarcal y derivó de los sos oríxenes agrícoles y ganaderos a aspeutos más comerciales y de servicios. Tamién ye importante l'amuesa vitivinícola y de productos agrarios que se celebra en septiembre, mientres la Fiesta de la Vendimia. Son famoses les galletes ("baldíos") y carquiñolis típicos de la villa.

Tradición[editar | editar la fonte]

Grupu tradicional de diablecos fundáu en 1879, y recuperáu en 1990.

Conocíu como "La rúa de les 1000 disfresses" ye la fiesta más populosa del pueblu. Nel 2007 cumplió'l so ventiavu quinta edición.

Comunicación[editar | editar la fonte]

La emisora oficial del pueblu. Informativos, magacinos, fórmules musicales, y emisión on-line.

Revista mensual na que se publicar noticies y artículos que tán rellacionaos con Espluga.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nun se conseñó testu pa les referencies nomaes celdran
  2. Nome oficial n'español rexistráu pol Institutu Nacional d'Estadística (España) dende 1842 hasta 1981. Institutu Nacional d'Estadística d'España. «Alteraciones de los conceyos nos Censos de Población dende 1842.». Consultáu'l 17 de marzu de 2012.
  3. Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques - Tesauro de Topónimos

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]




Espluga de Francolí