Diferencies ente revisiones de «Oasisamérica»

Saltar a navegación Saltar a la gueta
6 bytes desaniciaos ,  hai 11 meses
m
apostrofación
m (apostrofación)
 
[[Archivu:Oasisamérica-Hohokam.png|thumb|250px|right|Oasisamérica-Hohokam.]]
Oasisamérica ye términu deriváu de la conxunción de ''[[oasis]]'' y ''[[América]]''. Tratar d'un territoriu montascosu, marcáu pola presencia de les [[Montes Predresos]] y la [[Sierra Madre Occidental]]. Al oriente y al poniente d'estos enormes cordales estiéndense les grandes planicies grebes de los desiertos de [[Desiertu de Sonora|Sonora]], [[Desiertu de Chihuahua|Chihuahua]] y [[Desiertu de d'Arizona|Arizona]]. Nel so momentu de mayor espansión, Oasisamérica cubría una parte la superficie de los actuales estaos mexicanos de [[Chihuahua]] y [[Sonora]], lo mesmo que de d'[[Arizona]], [[Utah]], [[Nuevu Méxicu]], [[Coloráu]], [[Nevada]] y [[California]], nos Estaos Xuníos.
 
Sicasí que se trata d'un territoriu secu, Oasisamérica ta derrota por delles corrientes d'agua como los ríos [[Ríu Yaqui|Yaqui]], [[Ríu Bravo|Bravo]], [[Ríu Coloráu|Coloráu]], [[Ríu Gila|Gila]], y [[Cases Grandes]]. La presencia d'estes corrientes (y delles llagunes que se tragó'l desiertu a lo llargo de los años), según el so clima de xuru más benignu qu'el de la rexón aridoamericana oriental, foi la que dexó'l desenvolvimientu de les técniques agrícoles importaes de Mesoamérica.
=== Hohokam ===
{{AP|Hohokam}}
En comparanza colos sos vecinos del norte, los anasazi, los pueblos portadores de la cultura [[hohokam]] son desconocíos. Ocuparon los terrenales desérticos de d'[[Arizona]] y [[Sonora]]. El territoriu de los hohokam ye derrotu por dos grandes corrientes d'agua, que son el [[ríu Coloráu]] y el [[ríu Gila]], qu'enmarquen la área nuclear en plenu corazón del desiertu sonorense. Tratar d'unu de los ecosistemes qu'imponen más difíciles condiciones a l'agricultura y a la vida humana, por cuenta de les altes temperatures y l'escasa pluviosidá. Por ello, los hohokam viéronse empuxaos a construyir sistemes de [[riego|regación]] y enriar los ríos Saláu y Gila nuna rede de [[acequia]]s qu'algamaben hasta 10 km de llargor y una fondura de dellos metros, que torgaba la evaporación de l'agua. Con base neses obres de riego, los pueblos hohokam pudieron llograr hasta dos colleches de maíz al añu, que complementaben cola esplotación de la [[pitahaya]] y les vainas del [[mezquite]]. D'estos recursos llograben farina, miel, llicores, y madera.
 
Los principales asentamientos d'esta cultura fueron [[Snaketown]], [[Casa Grande (Arizona)|Casa Grande]], Rede Mountain y Pueblu de los Muertos, toos ellos alcontraos nel territoriu de d'[[Arizona]]. Una caña de los hohokam ye conocida como cultura Trincheres, por ser tal el nome del so sitiu más representativu, alcontráu nel desiertu de Sonora, y que guarda con al respective de los primeres delles diferencies. Los hohokam vivíen en pequeñes aldegues d'unos cuantos cientos de persones. El tipu de vivienda yera bien paecíu al de la fase Cesteros III de los anazasi: semisubterránea, anque de planta allargada. La cerámica hohokam estremar de la mesma de los sos vecinos anasazi y fargataos pol predominiu d'el color bayu con decoración colorada. Tamién-yos estremen otros artefactos, como los adornos de concha (importada de les mariñes de [[California]] y [[Sonora]]) trabayaos col ácidu producíu pola fermentadura de la pitahaya; y los sos hachos, paletes y demás preseos d'industria lítico.
 
Los arqueólogos alderiquen cuálos fueron los oríxenes y l'identidá étnica de los portadores de la cultura hohokam. Dalgunos señalen que'l desenvolvimientu d'esta cultura foi endóxenu (ayenu a les influencies estranxeres), y por casu, señalen que Snaketown tuvo los sos entamos nel añu 300 a. C. Pa otros, la cultura hohokam ye productu d'una migración sureña, proveniente de [[Mesoamérica]]. Pa defender esta postura, indiquen que les primeres amueses de cerámica hohokam daten del 300 d. C. (dómina na que sería fundada Snaketown), y qu'antes d'esti tiempu, nun s'atoparon nicios d'un desenvolvimientu cerámicu autónomu na rexón. Otramiente, otros adelantos teunolóxicos como les obres de [[riego]], o delles traces culturales como la [[cremación]] de los muertos paecen tener el so orixe nel Occidente de Mesoamérica.
El desenvolvimientu de la cultura hohokam ye estremáu en cuatro periodu: Pioneru (300 a. C.-550 d. C.); Colonial (550 d. C.-900 d. C.); Sedentariu (900-1100 d. C.); y Clásicu (1100-1450 d. C.). La construcción de les obres de riego dio empiezu dende'l periodu Pioneru, en que los hohokam construyíen les sos cases semisubterráneas pa protexese del inclemente calor del desiero sonorense. Nel periodu Colonial, les relaciones con [[Mesoamérica]] viéronse fortalecíes. La prueba d'ello ye l'afayu de cascabeles de cobre, espeyos de pirita y la construcción de canches de [[xuegu de pelota mesoamericano|xuegu de pelota]], que fueron realizaes con un toque bien particular de los hohokam. Les relaciones con Mesoamérica y la presencia d'estes mercaderías descrites indiquen que mientres el periodu Colonial los hohokam taben yá entamaos en cacicazgos y centros de poder. Pal periodu siguiente, les relaciones con Mesoamérica menguaron, y dio entamu la construcción d'edificios de delles plantes, como Casa Grande, que tenía cuatro niveles.
 
Pa cuando los europeos llegaron al desiertu de d'Arizona y Sonora, rexón a la que dieron el nome de Pimería Alta, los nucleos urbanos de los hohokam yá fueren abandonaos, presumiblemente por un desastre sanitariu y ecolóxicu qu'arruinó'l sistema social nativu. Los pobladores de la rexón yeren los [[pueblu pápago|pápagos]], un pueblu de [[llingües uto-azteques|llingua uto-azteca]]. Esti pueblu pimano tenía una economía basada na recueya y l'agricultura incipiente nes fasteres de los montes. El so patrón de residencia yera seminómada, pos teníen de migrar al cambéu d'estación pa enfrentar la escasez de los recursos alimentarios de los pies de monte qu'habitaben.
 
=== Fargatáu ===
{{AP|Fargatáu}}
[[Archivu:Mogollon Rim1.jpg|thumb|200px|Montes Fargatáu, nel sureste de Nuevu Méxicu.]]
Fargatáu ye'l nome d'una área cultural oasisamericana, alcontrada nes estribaciones de la [[Sierra Madre Occidental]], dende onde s'estiende escontra'l norte sobre una parte del territoriu de los actuales estaos de d'[[Arizona]] y [[Nuevu Méxicu]], nos Estaos Xuníos. Dellos autores prefieren estremar nesta área dos grandes tradiciones culturales: la [[Fargatáu]], puramente felicidá, y la [[cultura de Paquimé|cultura Paquimé]], que sería una derivación de la primera. Comoquier, los pueblos qu'habitaron la área en cuestión afixéronse perbién a una redolada xeográfica marcáu pola presencia de montes de pinos y serrapatosos montes y ribayos.
 
A diferencia de los sos vecinos del norte, los hohokam y los anasazi, los fargataos acostumaben soterrar a los muertos. Los enterramientos d'esta cultura solíen ser acompañaos d'ufriendes de cerámica y piedres semipreciosas. Cuidao que la calidá de les obres materiales de la cultura mogollona ye bastante sobresaliente, los sos túmulos funerarios fueron escalaos col propósitu d'alimentar les colecciones privaes, per mediu del comerciu illegal de les pieces arqueolóxiques.

Menú de navegación