Esistencia

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

Nel usu común, la esistencia ye "la estancia nel mundu". N'otros ámbitos particulares, puede referise tamién a formes d'esistencia distintes de la esistencia real (en matemátiques falar de la esistencia potencial[1] de tal o cual oxeto con una propiedá definida, como por casu un númberu, etc.).

Eso que llamamos mundu apaeznos como un conxuntu de seres rellacionaos unos con otros na intuición consciente d'oxetus esternos a nós.

Esa noción de percepciones suxeta en yuxtaposición[2] a datos sensoriales da llugar al conceutu mental de "lo qu'hai" de la cosa esistente. De cuenta que esistir o'l "haber de ser" refier a "tar nel mundu", tantu nós como les coses que nos arrodien.

El conceutu más astractu d'esistencia física y d'otros tipos foi investigáu sistemáticamente pola filosofíasobremanera pola caña denomada ontoloxía. Los filósofos plantegáronse cuestiones como:

  • ¿Qué ye lo qu'esiste?
  • ¿Ye lo mesmo ser qu'esistir?
  • ¿Cómo conocemos y sabemos?
  • ¿Hasta qué puntu son los sentíos una guía fidedigna respectu a la conocencia de lo qu'esiste?
  • ¿Cuál ye'l sentíu, si esiste, de les afirmaciones alrodiu de la esistencia y de les categoríes, idees y astracciones coles qu'espresamos la nuesa conocencia avera del mundu y de les coses qu'esisten?

En filosofía les palabres tienen un sentíu más especializáu, estremándose'l fechu d'esistir de les maneres del esistir.

Etimoloxía, significaos y maneres d'esplicar la esistencia[editar | editar la fonte]

La palabra "esistencia" provien de la palabra llatina existere ("remanecer", "apaecer", "presentase", "salir", "faese visible").[3] Ye interesante ver los matices que dicha etimoloxía suxure. El verbu llatinu "sisto", nel so sentíu intransitivu, vien significar tar, permanecer, sostenese.

Basta ver los distintos matices que toma nos sos derivaos: consistir, arrenunciar, aportunar, asistir, persistir. Ex-sistir tresmite la idea de daqué que "exsiste" ye dicir que tien ‘’’ser’’’, ye daqué que ta fora del mundu de la esistencia y sale (ex) d'ellí pa esistir, esto ye, manifestase nel mundu.

Per oposición a esencia, realidá concreta d'un ente cualesquier. Nel léxicu del esistencialismu, por antonomasia, esistencia humana.

Si tomamos en considerancia'l Diccionariu citáu, apaecen tres modos de concebir la esistencia:

  • Como realidá material percibida polos sentíos nel mundu.
  • Como esencia eterna ya inmutable d'un ser posible nel mundu.
  • Como vida del home qu'hai de salir de sigo pa dase o construyise la so propia esencia la so verdaderu ser, como autenticidá, porque la so esistencia consiste na llibertá. Ye'l sentíu esistencial.

Ye dignu de notase cómo nel sieglu XII el gran místicu Ricardo de San Víctor llamaba sistencia a la Naturaleza, y a la manera de ser la persona, ex. Y creó la palabra esistencia pa designar el ser personal.[5]

Cada dómina histórica plantega los sos propios problemes alrodiu de la esistencia.

Na filosofía antiguo y medieval[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Presocráticos

Dende los empiezos los griegos estremaron la esistencia verdáesra de l'apariencia sensible, cambiante, lo fenoménico. Consideraron y estudiaron la esistencia real o esencia de toles coses como αρχη, principiu, orixe y causa de toles coses.

A los presocráticos esmoleció-yos más qué yera lo esistente que la esistencia concreta de cada cosa. Pero considerar que “lo qu'hai”, lo que realmente esiste ye'l enagua, o'l aire, apeiron… o los númberos, como creyeron los pitagóricos, nun ye inda esplicar el “qué ye l'haber daqué” frente a la nada, ye dicir la esistencia como tal, el ser. Asina lo plantegaron Heráclito y Parménides.

Heráclito plantega nun haber esencies, nun esistir les coses, lo que verdaderamente esiste ye'l movimientu, el cambéu o aportar.

Con Parménides el problema adquier un nuevu sentíu tocantes a la inteligibilidad como Idea del ser.

Platón, Aristóteles, y los filósofos cristianos trataron la tema con referencia a la realidá de les idees,[6] entendíes como formes de la materia na so relación col mundu. Consideraron, pos dos maneres fundamentales d'esistencia: la materia y la forma.

Los primeros escritos que traten esta tema específicamente son los diálogos de Fedón, La República, el Políticu y el Timeo de Platón y la Metafísica de Aristóteles.

Platón compara'l Sol cola Idea del Bien. En munches cultures el sol ye una analoxía con Dios.
Artículu principal: Platón

Platón supon que la realidá, puramente felicidá, son les idees que, como xénerus lóxicos universales, esisten nun mundu ordenáu y jerarquizado más allá del mundu material, presidida pola Idea de les Idees: La Idea del Bien. Un demiurgu toma como modelu diches idees ya introducir como "almes" o formes (principiu de movimientu) na materia, que puramente nun ye nada; la materia por sigo ye caos, desorde (el mal). D'esta forma esplícase y entiende el mundu material sensible nel que vivimos, y el sentíu de la vida como tránsitu escontra otra vida, la verdadera, nel mundu de les idees al qu'el alma llega tres socesives reencarnaciones hasta llegar a l'alma del home, racional, que se va llibrar finalmente de la materia al traviés de la filosofía per mediu del conocencia y amor de la Idea del Bien, orixe de too Ser y de too Bien.

Platón ye'l primer filósofu que realiza un planteamientu unificáu de les maneres d'esistir:

  • Esencial y necesariu nel mundu de les idees, de les que cada cosa nel mundu participa según los sos propiedaes, entendíes como formes caúna según la so esencia particular, na fonte del verdaderu Ser: la Idea del Bien, (Dios pa los cristianos).
  • Transitoriu ya inseguru nos seres materiales del mundu al traviés de les socesives uniones de les idees cola materia, agora como forma o alma (principiu de automovimiento y vida) qu'introducen orde y xerarquía na materia (eterna, caótica, desorde, mal).
  • Como sentíu esistencial de l'alma humana nel so tránsitu pel mundu.[7]
Artículu principal: Aristóteles

Aristóteles ye verdaderamente el primeru que desenvolvió una teoría ellaborada de la esistencia mundana; namái esisten les coses individuales como "sustances primeres", que namái pueden realizar la función de suxetu y nunca de predicáu; ye la única realidá que tien esistencia puramente felicidá y por sigo mesma. L'únicu términu llingüísticu que puede aplicase a ella ye'l nome propiu. Toos lo demás términos del llinguaxe representen conceutos, (cantidaes, tiempu y llugar, relaciones, cualidaes, etc., les llamaes Categoríes) que s'apliquen a la sustanza primera como predicáus; magar hai unu, el de sustanza segunda que, por representar la esencia ye universal y pedricáu de tolos individuos esistentes que tengan participación na mesma esencia mientres tola so esistencia y de forma permanente. Tou lo demás tien esistencia analóxica y derivativa como pedricaos de les sustances primeres, esto ye, qu'esisten en función de les coses individuales a les que modifiquen de forma accidental.

DIOS Y LA CREACION EN LA FILOSOFIA CRISTIANA.JPG
Artículu principal: Filosofía cristiana

Los neoplatónicos y los primeros filósofos cristianos pensaron que les idees teníen realidá como esencies na mente de Dios. Siguiendo la tradición neoplatónica y agustiniana S. Anselmo por aciu el llamáu argumentu ontolóxicu daba por demostrada la esistencia de Dios a partir de la idea de Dios: Ser Perfectu, fonte de toa esistencia.

Artículu principal: Sto. Tomás

Cola introducción del aristotelismu n'Europa polos árabes la tema de la esistencia adquier un nuevu sentíu na Baxa Edá Media al incorporar Tomás de Aquino a la filosofía cristiana la distinción de Avicena ente "ser d'esencia" y "ser d'esistencia". Inaugura asina una vía nueva de demostración de la esistencia de Dios partiendo de la conocencia del mundu sensible, material y móvil, les "cinco víes". Depués pasó a ser la manera d'esplicar la esistencia na llamada filosofía tradicional aristotélicu-tomista, dacuando mal llamada escolástica.

Frente a toos esti autores, que consideren la realidá de les idees en Dios, pero non nel entendimientu humanu y por eso son llamaos realistes, atópense los que consideren que les idees nun tienen realidá dalguna fuera del pensamientu de quien les piensa, son puros nomes.

Los filósofos nominalistes y n'especial, Guillermo de Ockham, consideraron que les idees, como conceutos, nun son más que "palabres", "nomes" ("flatus vocis") que nun tienen realidá nenguna; namái son pedricaos llingüísticos alrodiu de les coses individuales de les que faemos xeneralizaciones pa entendenos. Siguiendo l'aristotelismu y considerando la esperiencia como verdadera fonte de la conocencia de la esistencia, afirma solo la esistencia pa los seres individuales. Los conceutos xenerales nun tienen esistencia como tales, sinón dependencia del pensamientu que los crea. A Dios llegar pola vía más neoplatónica y agustiniana[8] y franciscana de la Idea del Bien y del Amor, que non pela vía de la mera razón argumentativa.

Na Edá Moderna[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Descartes
Artículu principal: Racionalismu

Na Edá Moderna la tema de la esistencia adquier nuevos matices a partir del racionalismu de Descartes y derivar de la Lóxica de Port-Royal de Antoine Arnauld y Pierre Nicole:

Dempués de concebir coses poles nueses idees, comparamos estes idees y, atopando que dalgunes correspuenden y otres nun correspuenden, xunir o les dixebramos. Esto llámase afirmar o negar, y polo xeneral xulgar. Esti xuiciu tamién se llama una proposición, y ye fácil ver que tendría de tener dos términos. Un términu, del que s'afirma o niega daqué, llámase'l suxetu; l'otru términu, lo que s'afirma o se niega, llámase predicáu.

Antoine Arnauld, La Lóxica de Port-Royal, (1662), Lóxica, II.3, páxina 82.

La lóxica de Port Royal basada fundamentalmente na filosofía de Descartes asume la formalización siloxística de Aristóteles pero, mientres Aristóteles pretende manifestar o dicir lo que ye la realidá, agora la función del xuiciu categóricu plantégase como identificación del predicáu col suxetu percibíos como idees. El xuiciu ye una relación d'idees.[9]

Cuando dicimos: 'A esiste'
atribuyimos al suxetu Al predicáu d'esistencia de la forma siguiente:
'A ye un ser que tien esistencia'.
Igual que cuando dicimos: 'A ye un ser que cuerre enforma'

Los dos términos xunir por aciu el verbu 'ser', qu'actúa como cópula; o 'nun ser', si'l predicáu ye negáu del suxetu. Cada xuiciu tien trés componentes: el términu suxetu, el verbu copulativu que venceya o dixebra'l suxetu del predicáu, sía esti como tributu de la sustanza o bien como manera de la mesma.

Cuando la unión ye consecuencia de la noción mesma o propiedá intrínseca de la sustanza, el predicáu considérase un atributu. Cuando ye una predicación accidental llámase Manera.

La esistencia ye evidentemente l'atributu fundamental de la sustanza.[10] D'esta miente la esistencia ye considerada como un predicáu.

Descartes establez como noción de sustanza aquello que nun precisa d'otru pa esistir.

De fechu pa dellos racionalistes, pol métodu rigorosamente deductivu y l'esixencia d'un Principiu de razón abonda qu'imponía'l racionalismu, llegaron a la conclusión de que la única sustanza puramente felicidá ye Dios. Noción que sirvió de fundamentu al ocasionalismo y al monismu panteísta de Spinoza. Leibniz tuvo que recurrir, pa salvar les verdaes de fechu, a la "harmonía preestablecida" por Dios pa esplicar la conexón de les idees col soceder del mundu.[11]

Esta forma d'entender la esistencia aplicada a la sustanza divino da validez lóxica al argumentu ontolóxicu de San Anselmo, aceptáu nuevamente por Descartes.

La noción innata de Dios inclúi la so esistencia y ser fonte de toa perfección y de toa esistencia. La perfección de Dios ye la garantía de que les mios idees, en cuanto conteníos de la mio conciencia, correponden a una realidá.[12] El error ye posible pol mal funcionamientu de la individualidá, poles pasiones, o pola falta del analís na relación de les idees.

La idea de Dios implica la so esistencia, como esixencia de la mesma razón, y ensin necesidá de percepción mundana dalguna.[13]

Artículu principal: Empirismu

Los empiristas nun aceptaron les idees innates, y por tantu refugaron el argumentu ontolóxicu; namái consideraron la esistencia dientro de la asociación d'idees a partir de la esperiencia.

David Hume reivindicó que la esistencia nun añedir nada a la noción d'una cosa; estremando les verdaes de fechu y la relación d'idees.

Leibniz y, más tarde Kant, estremaron ente verdaes de fechu y verdaes de razón y xuicios a priori y xuicios a posteriori.

Pa Leibniz la coordinación ente estos dos verdaes ye posible pola Harmonía preestablecida por Dios.

Pa Kant la conocencia humana atopa la so llende nos oxetos de la esperiencia como única garantía d'esistencia. La realidá como tal, independiente de ser conocida, magar podemos pensala, nun ye accesible a la conocencia humana. Dios, l'alma, el mundu, son "idees regulativas de la Razón" na so pretensión de superar les llendes del conocer. Dios un postuláu de la Razón Práctica. La Metafísica nun ye posible como ciencia.

Nos sieglos XIX y XX[editar | editar la fonte]

Contémplase la tema de la esistencia dende dos perspectives:

  • La perspectiva lóxica. La lóxica adquier una nueva dimensión cola formalización simbólica. El siloxismu aristotélicu interprétase como una Lóxica de clases y, como lóxica de predicaos, la esistencia esplicar por aciu cuantificadores.
  • La perspectiva esistencial referente a la conciencia de "esistir" como condición esencial del home.

La lóxica de la esistencia como pedricáu[editar | editar la fonte]

Lingüísticamente, «esistir» ye un pedricáu gramatical, pero los filósofos dende siempres aldericaron si ye o nun ye un predicáu lóxicu.

Los primeres reivindiquen que pedrica daqué, y tien el mesmu sentíu que 'ye real', 'tien ser', 'atopar na realidá', 'ta nel mundu real', etc.

Los segundos nieguen que la esistencia sía un predicáu con sentíu lóxicu, y reivindiquen que puramente s'afirma lo mesmo que s'afirma col verbu 'ser', y solo ye una palabra distinta; y que toa declaración que contién el predicáu 'esistir' puede amenorgase a una declaración que nun usa esti predicáu. Por casu, 'esiste un trébole de cuatro hoja' puede espresase tamién como 'hai un trébole que tien cuatro hoja' 'Ye un trébole de cuatro hoja'.

Tanto'l problema de les negaciones de la lóxica aristotélica[14] como'l problema de l'atribución exitencial tán perfectamente resueltes na lóxica actual por aciu el Cálculu lóxicu.

Inda Herbart, alumnu de Kant, y John Stuart Mill aceptaron la naturaleza predicativa de la esistencia en frases como 'un númberu, que ye'l más grande, nun ye posible' (Herbart).[15] o 'un centauru ye una ficción poética',[16] problema que se va considerar más palantre.

Franz Brentano consideraba que podemos xuntar el conceutu representáu pol grupu nominal 'un A' al conceutu representáu por un axetivu 'B' pa dar el conceutu representáu por 'un B-A' como grupu nominal. Pero nun ye una proposición con sentíu de verdá o falsedá porque nun implica nenguna esistencia.

Pa poder afirmar una esistencia de dicha unión habría qu'añedir ‘Ye'l casu d'un B-A’ o ‘Nun ye'l casu d'un B-A’, lo cual daría sentíu d'esistencia y por tantu de proposición al enunciáu nominal.

Por casu podemos xunir home y sabiu pa formar el conceutu home sabiu.
Pero'l grupu nominal home sabiu nun ye una proposición lóxica con sentíu de verdá o falsedá.
Sicasí: Ye'l casu d'un home sabiu; Nun ye'l casu d'un home sabiu; y, sobremanera,Juan ye sabiu sí que son proposiciones con sentíu de verdá o falsedá que falen de la esistencia nel mundu.
Y, siempres qu'haya dalguna información adicional, Dalgún home ye sabiu; Nengún home ye sabiu, Tolos homes son sabios, Cualquier home ye sabiu o Dalgún home nun ye sabiu, sobre la esistencia d'individuos que tengan diches propiedaes,[17] ye dicir dientro d'una lóxica de primer orde, tamién pueden ser proposiciones con sentíu de verdá o falsedá que falen de la esistencia nel mundu.

Frege desenvolvió un puntu de vista asemeyada na so gran obra Les Fundaciones de l'Aritmética, y Charles Peirce fixo lo mesmo.

El puntu de vista Frege-Brentano ye la base de la posición dominante na filosofía y lóxica actual.

La relación suxetu-predicáu establezse como conteníu de posibles variables que dan esistencia o non esistencia a la unión o separación de suxetu-predicáu.

Como espresa'l eslogan de Quine; «Ser ye ser el valor de variable.»[18]

En lóxica, pos, un conceutu vien definir el dominiu d'una variable que namái adquier sentíu d'esistencia cuando ta determináu por un cuantificador o determináu por una constante.

La esistencia ye un cuantificador, el 'cuantificador esistencial'.

Pa simbolizar 'esisten homes mortales’:

  • Primero defínense los posibles predicaos sobre cualesquier variable: H(x) = 'x ye un home' y M(x) = ‘x ye mortal’
  • Dempués van formase les espresiones esistenciales bien formaes (EBF) referíes a constantes individuales o variables cuantificadas nes que tien sentíu la esistencia.

Siendo:

H = ser home;    a = Antonio;    x = un individuu cualesquier;    M = ser mortal

Podemos construyir les proposiciones:

Hai = Antonio ye home;     Ma = Antonio ye mortal

/\x (Hx → Mx);    Pa tou x si Hx entós Mx ↔ Tolos homes son mortales

\/x (Hx /\ Mx);    Esiste dalgún x pal que Hx /\ Mx ↔ Dalgún home ye mortal

/\x (Hx → ¬ Mx);    Pa tou x si Hx entós ¬ Mx ↔ Nengún home ye mortal

\/x (Hx /\ ¬ Mx);    Esiste dalgún x tal que Hx /\ ¬ Mx ↔ Dalgún home nun ye mortal

Qu'espresen les formalizaciones de la lóxica tradicional, magar el casu d'Antonio ye mortal la lóxica tradicional interpretar como un términu tomáu na so estensión universal (güei dicimos clase universal) al considerase qu'Antonio ye únicu, y por tantu equival a ‘Toos’.

Con esta lóxica les idees platóniques como esencies pierden el so sentíu de realidá como seres posibles lóxicos anteriores a la esistencia de la realidá del mundu, lo que plantega'l so problema semánticu. ¿Qué son les idees? ¿Qué representen?

Semántica[editar | editar la fonte]

Sicasí lo anterior, non cabo dulda de que delles idees tales como los Pegasos’, los Centauros’, los Cocos’ o les Bruxes’, signifiquen daqué, tienen dalguna realidá de referencia, porque les usamos y en determinaes situaciones con sentíu y eficacia:


¡Neñu si nun comes la sopa va venir el Cocu!

Alexius Meinong pasa por ser el filósofu qu'otorgaba realidá al significáu de los conceutos. De cuenta que Pegasu y Centauru, Cocu y Bruxa, teníen una realidá esistente lo mesmo que El monte d'oru. Ye lo que concede sentíu y déxanos afirmar: El monte d'oru nun esiste.

David Lewis cola so doctrina del realismu modal considera qu'hai qu'estremar la esistencia y la actualidá.

Russell que llegó a aceptar el puntu de vista de Meinong critica darréu esta posición en que fai esistente a tola realidá,[19] lo cual paez escesivu.[20]

El problema por tantu del significáu de la esistencia como conceutu nun paez bono de resolver.

Étienne Gilson considera qu'esencia y esistencia son conceutos irreductibles. Podemos entender el conceutu de la esistencia, pero nun podemos aprehender la esistencia mesma, l'actu d'esistir, si nun ye por aciu la esperiencia concreta de lo esistente.

Maritain por eso diz que ye'l xuiciu como enunciáu de la esperiencia lo que s'enfrenta al actu d'esistir”, como fechu del mundu.

¿Esiste la 'esistencia'?

Esistir ye tener una relación específica a la esistencia - una relación, a éstes que la esistencia nun tien.

Bertrand Russell - Los Principios de la Matemática - Nueva York, W. W. Norton & Compañía, 1903, segunda edición 1937 páxines 449-450.

En delles afirmaciones la esistencia implicar ensin mentala. L'afirmación 'una ponte crucia'l Támesis en Hammersmith' nun puede tratar solamente d'una ponte, el Támesis y Hammersmith. Hai de ser sobre la 'esistencia' tamién.

Per otra parte, l'afirmación 'una ponte crucia la Llaguna Estigia en Llimbu' tien la mesma forma, pero mientres nel primer casu entendemos una ponte real nel mundu real fechu de piedra o lladriyu, ye menos claru lo que va significar la 'esistencia' nel segundu casu.

Yá los nominalistes reivindicaben que ciertos grupos nominales pueden ser 'esaniciaos' por reescribir un enunciáu nuna forma que tien el mesmu sentíu, pero que nun contién el grupu nominal. Asina Ockham reivindicó que 'Sócrates tien sabiduría', que podría paecer qu'otorga la esistencia d'una referencia pa 'sabiduría', pue ser reescrito como 'Sócrates ye sabiu', que contién namái un referente 'Sócrates'.

Esti métodu foi aceptáu xeneralmente nel sieglu XX pola escuela analítica de filosofía.

Sicasí, esti argumentu puede ser invertíu polos realistes si caltenemos que l'enunciáu 'Sócrates ye sabiu' puede ser reescrito como 'Sócrates tien sabiduría', lo qu'implicaría un referente escondíu pa 'sabiu'.

Otru problema ye que los seres humanos paecen procesar información sobre personaxes de ficción como si procesaren información sobre persones reales. Por eso'l neñu "tarrez al Cocu". y hai quien "cree nos demonios".

Na eleición presidencial estauxunidense de 2008, un políticu y actor llamáu Fred Thompson postular pa la nominación del Partíu Republicanu.
Nos sondeos, munchos votantes potenciales identificaron Fred Thompson como un candidatu del partíu 'law and order' (derechu y orde), confundiendo'l títulu de la serie na qu'apaez Thompson col partíu republicanu.
Nun hai dulda que dichos votantes son conscientes que Law and Order ye una telenovela ficticia, pero en dalgún nivel procesen la ficción como si fuera un fechu.
Otru exemplu d'esto ye la esperiencia non rara d'artistes que representen a los malos nuna telenovela cuando son encetaos en públicu como si fueren culpables de les acciones del personaxe que representen.

Un científicu quiciabes fadría una distinción clara sobre oxetos qu'esisten, y podría afirmar les condiciones qu'habríen de tener tolos oxetos qu'esisten; por casu tar compuestos de materia o enerxía. Pero na cosmovisión del gran públicu, la esistencia inclúi oxetos reales, ficticios y entá contradictorios.

Si pasamos de l'afirmación 'Pegasu vuela' a l'afirmación 'Pegasu esiste', nun afirmamos que Pegasu ta compuestu d'átomos, sinón que Pegasu esiste nuna cosmovisión particular, la cosmovisión del mitu clásicu.

Cuando un matemáticu razona de l'afirmación 'ABC ye un triángulu' a l'afirmación los 'triángulos esisten', nun afirma que los triángulos tán compuestos d'átomos sinón que los triángulos esisten dientro d'un modelu matemáticu particular.

N'otres palabres, el significáu de los conceutos, los interpretamos nós en cada contestu nel que son utilizaos.

La esistencia ye ilusoria y ye eternal.

Según la Teoría de Descripciones de Bertrand Russell, l'operador de negación nuna frase singular tien un ámbitu amplio y estricto: estremamos ente 'dalgún S ye non-P' (onde la negación toma un ámbitu estrictu) y nun ye'l casu que 'dalgún S sía P' (onde la negación toma un ámbitu ampliu).

El problema ye que tal distinción nun puede caltenese nel casu de los nomes propios.

'Sócrates nun ye calvu' y 'nun ye'l casu que Sócrates sía calvu' paecen tener el mesmu sentíu, y dambos apaecen a afirmar o presuponer la esistencia de daquién (Sócrates) que nun ye calvu; en dambos casos la negación toma un ámbitu estrictu.

Xeneralmente, la teoría de descripciones cayó en descreiito, anque hubo intentos recién p'alicala por Stephen Neale y Frank Jackson.

Según la teoría de referencia directa[22] un nome propiu puramente nun tien sentíu si nun se refier a un oxetu concreto y esistente.[23] L'argumentu de la función semántica d'un nome propiu ye dicinos qué oxetu lleva'l nome, y entós identificar dichu oxetu. Pero non puede identificase un oxetu si ésti nun esiste en nengún mundu determináu.

P'afaer un argumentu de Strawson: daquién señala un espaciu qu'apaez vacíu, diciendo ‘aquello ye coloráu’.
Nun comunica nada a quien nun puede ver o entender lo que ta señalando.

Un nome propiu hai de tener un portador pa tener sentíu. Si'l portador ye un esistente nun mundu de ficción, la so esistencia pertenez a esi mundu de ficción.

Variantes de la teoría de referencia directa fueron propuestes por Saul Kripke, Gareth Evans, Nathan Salmon, Scott Soames y otros.

‘Pegasu vuela’ implica la esistencia nel sentíu ampliu, porque dexa suponer que daqué vuela nun mundu nel qu'esisten los Pegasos.

Pero nun implica la esistencia nun sentíu estrictu, yá que ensin contradicir dicha proposición podemos afirmar igualmente 'Pegasu nun esiste' nel mundu esterior.

El mundu como conxuntu de toles coses estremar en:

Según los dos sentíos d'esistencia, ampliu y estrictu, podríamos establecer que:

  • Les formes 'N ye P', onde 'N' ye un nome propiu o un oxetu singular determináu, y 'Dalgún S ye P' tienen dambes sentíu ampliu d'esistencia.
  • Les formes 'N esiste' o 'Los S (o dellos S) esisten' tienen esistencia en sentíu estrictu.

El sentíu común suxure la non esistencia de coses como los personaxes o llugares y mundos ficticios.

El sentíu esistencial y l'Esistencialismu[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Esistencialismu

Dende'l principiu la vida del home como ser racional plantega una reflexón: el sentíu de la esistencia. El tener qu'encarar el fechu induldable del misteriu de la nacencia y de la muerte como individuu.

Los primeros planteamientos d'esta dimensión de la esistencia humana atopen respuesta na dimensión máxicu-relixosa de cada cultura.

La reflexón filosófica amestada dende'l principiu a la condición racional del home, como parte de la cultura, respondió con distintos planteamientos a la tema de la condición específica de la esistencia humana xuntu cola idea de trescendencia amestáu a lo relixoso, como yá comentamos nel so momentu.

La esistencia humana como tal nun foi oxetu d'especial considerancia al respective de la esistencia de los demás oxetos del mundu y el sentíu de la vida enfocábase bien dende un sentíu d'elevación de "lo humano" percima de los demás seres de la naturaleza considerando lo trascendente dempués de la muerte, como salvación, bien como un sentíu de trescendencia moral, como distintos de los demás seres naturales que se manifiesta nos valores morales.

Un nuevu planteamientu surde a partir de la Edá Moderna cuando la conciencia convertir nel datu fundamental sobre'l que recai l'orixe de la reflexón filosófica;[24] l'home apuerta suxetu y otorga a la considerancia esistencial una nueva dimensión, qu'adquier formes distintes:

1.- La recuperación de la metafísica y de la trescendencia per vía de l'aceptación de les idees innates, y collo a Dios. La dimensión esistencial caltién entós la so dimensión trascendental y relixosa nel racionalismu

2.- La reconocencia de la imposibilidá de la Metafísica como ciencia de los empiristas y de Kant postula la necesidá d'una dimensión trascendental dende la mesma conciencia del individuu tocantes a la so acción moral, lo que da pasu, per un sitiu al idealismu y por otru a la reflexón de la condición social humana Locke, Rousseau, Hobbes mesmes de la Ilustración, entendida ésta como'l "Trunfu de la Razón".

3.- La unidá suxetu-oxetu nun procesu dialécticu de lo Absoluto entendíu como Suxetu y Procesu ideal, Hegel, onde lo individual apaez y eslleir como momentu de la Unidá Trascendental Absoluta monista y l'ideal moral y social que se realiza nel Estáu.

5.- La constitución del suxetu como resultáu de les condiciones materiales de la so esistencia, lo económico, rexíu pola "llucha de clases", Marxismu, que va rematar cola conciencia social desenvuelta nuna Humanidá ensin clases ensin necesidá del poder del Estáu.

6.- L'analís fenomenológico de la esistencia humana que se constitúi como Escuela de pensamientu o movimientu nel llamáu Esistencialismu.

Adoptando'l métodu de la Fenomenoloxía diversos pensadores tomen como centru de la so reflexón la cuestión de la esistencia humana. El esistencialismu foi una parte importante de la filosofía continental y la Lliteratura mientres la segunda metá del sieglu XX, bien influyíos polos desastres de los dos Guerres Mundiales.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Lléase Metafísica, llibru XIII de Aristóteles
  2. Vease individuu sustancial.
  3. Oxford Etymology Dictionary
  4. Academia de la Llingua Asturiana (2017), «esistencia» (2000 edición), Uviéu: KRK ediciones, ISBN 84-8168-208-x, http://www.academiadelallingua.com/diccionariu/index.php?pallabra=esistencia 
  5. Juan Domínguez Berrueta, La moda esistencialista, Revista d'Educación, 1950. Ver tamién Three Llabre the Perfection of Charity - The De Trinitate of Richard of St. Victor: Richard dissects the word "person" into two components: the mode of being, or nature, which one more generically or more specifically possesses; and the mode of obtaining being, or "obtention" (obtinentia), which is the principle of one's origin. Likewise, the word "existence" can be dissected: to "sist" (sistere) is to "be" in a given mode of being; to "ex-sist" (ex-) is to "be out from," to "be" with regard to the mode of origin of one' s being.60 To be a person solely by qualitative difference, solely by mode of being, is angelic personhood; to be a person solely by obtention, by "being out from," is divine personhood; to be a person according to both senses at once is human personhood.
  6. Les idees son lo que faen intelixibles les coses.
  7. Per mediu del Sol qu'alluma y fai posible la visión y comprensión de les coses, Analoxía, Platón introduz na filosofía per un sitiu la conocencia científica, la verdá, nes esencies y, por otru, un sentíu esistencial de la racionalidad del ser humanu que les relixones yá consideraben sol puntu de vista de la moralidad y l'idea de Salvación y condenación. El mundu material ye despreciable por ser transitoriu, nun ye verdaderu y fonte namái de tristura mientres nun se lliberar l'alma per mediu de la filosofía.
  8. Teoría del llume: la conocencia verdadera ye un llume de Dios. Platón y los filósofos en cuantes que manifiesten la conocencia verdadera tán allumaos por Dios. "Creer pa saber" ye la meyor forma de la conocencia de la Verdá.
  9. Téngase en cuenta'l cambéu de significáu de la palabra escurre ente la filosofía tradicional y na Edá Moderna a partir de Descartes. Si hasta entós les idees representaben la conocencia de les formes esenciales de la realidá de les coses, agora son namái una representación mental, un conteníu de conciencia del suxetu que percibe. La so relación colo real ye problemática; xenera inclusive la posibilidá d'un solipsismo
  10. Los escolásticos yá faíen esta distinción y aplicar sobremanera a Dios, pos en Dios namái pueden pedricase atributos
  11. Tengamos en cuenta que ye'l momentu en que'l métodu científicu al traviés del analís matemáticu ta empezando a establecer les lleis físiques xustificaes en cálculos matemáticos, significando la nacencia de la Nueva Ciencia Moderna. ¿Cómo esplicar que la realidá física del mundu pórtase conforme a les lleis del cálculu matemáticu? ¿Cómo esplicar que puede determinase, primero qu'asoceda, un eclís calculando previa y matemáticamente el movimientu de los astros?
  12. Negando la posibilidá d'un xeniu malinu, como se plantegó Descartes, que nos tuviera engañando na percepción de los nuesos conteníos de conciencia, como idees, inclusive nes idees matemátiques
  13. Como una necesidá lóxica, del pensamientu. Ye lo que se denomina xuiciu a priori porque'l so validez nun depende de la esperiencia. La lóxica actual diría qu'en realidá en dicha afirmación lo que se ta diciendo ye "Dios ye Dios", lo mesmo que si decirmos "mamíferu ye un ser que mama" ye dicir una tautoloxía. Les tautoloxíes como verdaes lóxicamente necesaries nun falen del mundu, porque falen de lóxica non d'esistencia mundana.
  14. Siloxismu: Problemática de la lóxica aristotélica
  15. Uberweg (Sistema de Lóxica) §68
  16. John Stuart Mill, Un Sistema de Lóxica, 1843 I. iv. 1. Páxina 124.
  17. propiedá de 'home' y propiedá de 'sabiu'
  18. On What There Is - en Review of Metaphysics (1948). Reimprimido en W.V.O. Quine, D'un Puntu de vista lóxicu (Harvard University Press, 1953).
  19. Por eso dellos autores, por casu Lacan, estremen lo real de la realidá. Vease Lo real
  20. Teoría de les Descripciones y Teoría de tipos. Op. cit. cap. 14.
  21. Mircea Eliade and the Dialectic of the Sacred, por Thomas J. J. Altizer, Westminster Press, 1963, pág. 107.
  22. Una versión temprana que foi propuesta por Bertrand Russell, y quiciabes más tempranu por Gottlob Frege.
  23. Anque sía nun propiu mundu tamién de referencia.
  24. El "piensu depués esisto" de Descartes, principiu de la nueva manera que toma la reflexón filosófica

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • La notion d'existence: Antiquité classique, civilisation moderne, 1964
  • Lóxica de Port-Royal, Antoine Arnauld y Pierre Nicole, Cambridge 1996
  • Un Sistema de Lóxica, Mill, J.S., octava edición 1908
  • La Teoría de Términos por Ockham, Loux, M., (traducción de Llibru I de la Summa Logicae c-1327
  • La evolución del mio pensamientu filosóficu, Russell B., Madrid Alianza Editorial, 1982
  • Curtia tratáu alrodiu de la esistencia y de lo esistente, Jacques Maritain, Buenos Aires 1949
  • La estructura de la esistencia, Nicola Abbagnano, 1939
  • Semantics and Philosophy, Milton K. Munitz and Peter K. Unger, New York University Press 1974
  • On the plurality of worlds, D. Lewis, Oxford 1968
  • Palabra y oxetu, Willard V. Quine, Barcelona Llabor 1968
  • What is existence?, C.J.F. Williams, Oxford 1981
  • El ser y el tiempu, M. Heidegger, Madrid FCE 1993
  • L'esistencialismu ye un humanismu, J.P. Sartre, Barcelona 1992
  • Diccionariu de Filosofía (4 Tomos), J. Ferrater Mora, Madrid Alianza Editorial 1984
  • Enciclopedia Oxford de Filosofía, T. Honderich, Madrid Editorial Tecnos, 2001
  • Declaración Universal de los Derechos del Home

Lleer más[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]




Existencia