Eleiciones federales de Méxicu de 2018

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
‹ 2015 • Bandera de Méxicu • 2021
Eleiciones federales de Méxicu de 2018
Presidente de la República
128 senadores
500 diputaos
Domingo 1 de xunetu de 2018
Tipu d'eleición:  Ordinaria
Duración de campaña:  30 de marzu - 27 de xunu de 2018
Demografía eleutoral
Población:  123 520 000[1][2]
Eleiciones federales de Méxicu de 2018
     RAC      JAMK
     AMLO      JHRC

Seal of the Government of Mexico.svg
Presidente de Méxicu
Elixíu
www.ine.mx

Les eleiciones federales de Méxicu de 2018, denominaes oficialmente pola autoridá eleutoral como'l Procesu Eleutoral Federal 2017-2018,[3] llevar a cabu'l domingu 1 de xunetu de 2018. Van Ser entamaes pol Institutu Nacional Eleutoral (INE) y nelles anovarán los siguientes cargos d'eleición popular a nivel federal:[4]

  • Presidente de la República. Xefe d'Estáu y de Gobiernu de Méxicu, electu por única ocasión pa un periodu de cinco años y diez meses ensin posibilidá de reelección. Anque los periodos presidenciales en Méxicu usualmente duren seis años, la reforma política eleutoral de 2014 estableció qu'a partir del añu 2024 la fecha d'entamu del periodu presidencial camudaría del 1° d'avientu al 1° d'ochobre, lo que resultó nel amenorgamientu del periodu 2018 - 2024.
  • 128 senadores. Miembros de la cámara alta del Congresu de la Unión. 96 escoyíos n'eleición per estáu, esto ye, tres senador electos de manera directa por cada tao de la República (dos electos por mayoría relativa y unu otorgáu pol principiu de primera minoría) y 32 electos por representación proporcional a partir d'una llista nacional por partíu. Toos ellos por un periodu de seis años a partir del 1° d'agostu del 2018 con posibilidá de reelección por un periodu adicional.
  • 500 diputaos federales. Miembros de la cámara baxa del Congresu de la Unión. 300 escoyíos por mayoría simple y 200 por aciu el principiu de representación proporcional a partir de cinco llistes rexonales por partíu. Toos ellos electos pa un periodu de trés años a partir del 1° d'agostu del 2018 cola posibilidá de reelección por hasta tres periodo adicionales. Nengún partíu va poder tener más de 300 diputaos na cámara baxa.

El INE, institución autónoma encargada constitucionalmente del desenvolvimientu de les eleiciones federales en Méxicu, declaró formalmente empecipiáu'l procesu'l 8 de setiembre de 2017, calificáu como «el más grande na hestoria» del país pol númberu de cargos en disputa y porque el mesmu día de la xornada eleutoral federal van realizase eleiciones locales en 30 de los 32 estaos de la República.[5]

Antecedentes[editar | editar la fonte]

Na eleición presidencial previa, realizada'l 1 de xunetu de 2012, resultó vencedor Enrique Peña Nieto, de la coalición Compromisu per Méxicu (Partíu Revolucionariu Institucional y Partíu Verde Ecoloxista de Méxicu), con 19 millones 158 mil 592 votos, frente a los 15 millones 848 mil 827 votos del so contendente más cercanu, Andrés Manuel López Obrador, de la coalición Movimientu Progresista (Partíu de la Revolución Democrática, Partíu del Trabayu y Movimientu Ciudadanu).[6] La victoria de Peña Nieto, ratificada pol Tribunal Eleutoral del Poder Xudicial de la Federación (TEPJF) el 31 d'agostu d'esi añu, significó'l regresu del Revolucionariu Institucional (PRI) a la presidencia depués de doce años de gobiernos panistas.[7] El procesu eleutoral, sicasí, foi oxetu de crítiques y acusaciones de fraude ya irregularidaes[8][9] —compra de votos, gastu escesivu y tratu mediáticu preferencial pa Peña Nieto—. Peña Nieto, exgobernador del Estáu de Méxicu —2005-2011—, encabezó les preferencies electorales con una intención de votu que variaba ente'l 39 y el 54 per cientu.[10]

Olmeda y Armesto (2013) señalen que la so candidatura sofitar na so imaxe personal y nes estructures territoriales y clientelares del partíu. Sicasí, el movimientu YoSoy132 llegó a poner en dulda la victoria del priista. Nes eleición rexistró una participación del 63% del padrón eleutoral. El autores amiesten que la so victoria puede esplicase a partir de tres factores: la perda de popularidá del entós presidente, el panista Felipe Calderón, la capacidá del priista d'evitar divisiones nel PRI y la persistente «perceguera» de dellos sectores de la sociedá a la figura de López Obrador.[10] Yá na presidencia, Peña Nieto algamó los niveles d'aprobación más baxos en veinte año; el 86% de desaprobación en xineru de 2017 foi'l so nivel más baxu de popularidá.[11] Al respective de les eleiciones lexislatives, nesa ocasión el PRI llogró la mayor cantidá de votos, anque non abondos p'algamar la mayoría llexislativa.[10]

Anque varió la distribución de los escaños, con base nes resultaos de la eleición, el PRI algamó 207 na Cámara de Diputaos —trenta menos que les eleiciones previes de 2009— y 52 nel Senáu. Pela so parte, el Partíu Acción Nacional (PAN) llegó a los 114 diputaos y 38 senadores y el Partíu de la Revolución Democrática (PRD) a los 100 diputaos y 22 senadores. El Partíu del Trabayu (PT), el Partíu Verde Ecoloxista de Méxicu (PVEM), el Movimientu Ciudadanu (MC) y el Nueva Alianza (SETU) partiéronse'l restu de los asientos nel Senáu y la Cámara.[12] Darréu, nes eleiciones entemedies de 2015 —renovación de la Cámara de Diputaos—, fixeron la so apaición trés nuevos partíos: el Movimiento Regeneración Nacional (Morica) —creáu por López Obrador—, que llogró 35 diputaos, el Partíu Alcuentru Social (PES) —ocho diputaos— y el Partíu Humanista, que perdió'l rexistru al nun llegar al trés per cientu del total de votos. El PRI llogró 203 diputaos, 109 el PAN, 56 el PRD, 47 el PVEM, 25 el MC, once'l SETU y seis el PT.[13][14][15] Nesa ocasión, Manuel Clouthier Carriellu convertir nel primer diputáu federal independiente.[16]

Cargos[editar | editar la fonte]

Nestes eleiciones va escoyer al presidente de la República (xefe d'Estáu y de Gobiernu de Méxicu), que va empezar el so gobiernu'l 1 d'avientu de 2018. Por única ocasión va desempeñar el so cargu por un periodu de cinco años y diez meses por cuenta de que, cola Reforma Política-Eleutoral de 2014, va adelantrar a partir del 2024 l'empiezu de los mandatos presidenciales al 1 d'ochobre del añu de la eleición. Poro, esta va ser la última eleición na que la toma de posesión realizará'l 1 d'avientu.[17]

Igualmente va anovase el Congresu de la Unión cola eleición de 128 senadores (miembros de la cámara alta), trés por cada tao de la República escoyíos de forma directa y 32 por una llista nacional, y 500 diputaos (miembros de la cámara baxa), 300 escoyíos por mayoría simple y 200 por representación proporcional. Dambos van empezar el so periodu, de seis años pa los primeres y de trés pa los segundos, el 1 de setiembre de 2018 y van conformar la LXIV Llexislatura. Per otra parte, cola Reforma Política-Eleutoral, a partir d'estes eleición déxase la reelección de senadores y diputaos hasta por un máximu de 12 años. Esto ye, cuatro periodo consecutivos pa los diputaos y dos pa'l senadores.[18]

Sicasí, en dambos casos, la reelección tendrá de ser pola mesma vía pola que resultó electu la vegada primera.[17] De forma simultánea, van realizase eleiciones locales en 30 estaos de la República, onde se van escoyer diversos cargos, incluyendo'l gobernadores de Chiapas, Guanajuato, Jalisco, Morelos, Puebla, Tabasco, Veracruz y Yucatán y el xefe de Gobiernu de Ciudá de Méxicu.[19] Nesti sentíu, Puebla y Veracruz escoyeron en 2016 gobernadores pa un periodu de dos años pa dexar la homologación de les sos eleiciones de 2018 coles federales.[20] Poro, en 2018, van escoyese un total de 3326 cargos d'eleición popular a nivel nacional.[19]

Llexislación[editar | editar la fonte]

Votantes[editar | editar la fonte]

La Constitución Política de los Estaos Xuníos Mexicanos establez nel so artículu 35 el derechu de tolos ciudadanos mexicanos mayores de 18 años y con «una manera honesta de vivir»— a votar nes eleiciones populares.[21] Nesti sentíu, la Llei Xeneral d'Instituciones y Procedimientos Electorales determina que votar ye «un derechu y una obligación que s'exerz pa integrar órganos del Estáu d'eleición popular», indica que'l votu en Méxicu ye «universal, llibre, secretu, directu, personal y intransferible» y señala que, pa exercelo, los ciudadanos tienen de tar rexistraos nel Rexistru Federal d'Eleutores y cuntar con una credencial pa votar.[22]

Sistema eleutoral[editar | editar la fonte]

El sistema eleutoral mexicanu ye mistu, yá que utiliza diversos «mecanismos pa convertir los votos en puestos de representación»[23]mayoría relativa, representación proporcional y primer minoría—.[24] Ente que el presidente de Méxicu ye escoyíu «por mayoría relativa y votu directu de los ciudadanos mexicanos»,[22] la Constitución Política establez nel so artículu 52, que la Cámara de Diputaos va tar integrada por 300 diputaos electos por votación mayoritaria relativa» —«por aciu el sistema de distritos electorales uninominales»— y 200 pol principiu de representación proporcional, votaos en circunscripciones plurinominales.[21]

Pela so parte, nel so artículu 56 determina que la Cámara de Senadores integrar de 128 senadores, 32 electos por representación proporcional y de los restantes, trés per cada estáu de la República, dos son escoyíos por mayoría relativa y unu asignáu a la primer minoría —candidatos del partíu políticu qu'ocupe'l segundu llugar nel númberu de votos recibíos—.[21] El Institutu Nacional Eleutoral (INE) ye l'organismu encargáu de les eleiciones federales en Méxicu. Nestes postreres, encárgase, ente otres coses, de la preparación de la xornada eleutoral, la impresión de documentos y la producción de materiales electorales, los escrutinios y cómputos y la declaración de validez.[22]

Candidatos[editar | editar la fonte]

Nes eleiciones tienen derechu a participar los nueve partíos políticos nacionales con rexistru ante'l INE: PRI, PAN, PRD, PT, PVEM, MC, SETU, Morica y PES.[25] Estos pueden participar en solitariu o en coalición. Nesti sentíu, la Llei Xeneral de Partíos Políticos establez, nel so artículu 87, que los partíos políticos nacionales van poder formar coaliciones pa les eleiciones de Presidente de los Estaos Xuníos Mexicanos [...]», por aciu «solicitú de rexistru del conveniu de coalición» ante l'órganu eleutoral.[26] Pela so parte, l'artículu terceru de la Llei Xeneral d'Instituciones y Procedimientos Electorales establez el derechu de los ciudadanos a ser votaos pa tolos puestos d'eleición popular, teniendo les calidaes qu'establez la llei de la materia y solicitar el so rexistru de manera independiente, cuando cumplan los requisitos, condiciones y términos que determine esta Llei». L'artículu 362 dexa la participación de candidatos independientes nes eleiciones presidenciales.[27]

Accesu a persones con discapacidá[editar | editar la fonte]

El Compromisu d'Accesu a los Derechos Políticu-Electorales de les Persones con Discapacidá ye un protocolu d'inclusión, que per primer vegada[28] forma parte del procesu eleutoral de les Eleiciones federales en Méxicu de 2018. El resolvimientu garantiza'l derechu al votu pa les Persones con Discapacidá y ta conformada por una serie de garantíes les cualos dexen l'accesu o desplazamientu llibre a los caxellos electorales, l'asistencia nel procesu de votación y la participación na xornada eleutoral per parte d'estes persones.

Antecedentes

Nel añu 2017, el Institutu Nacional Eleutoral (INE) y el Conseyu Nacional pa Prevenir la Discriminación (CONAPRED) buscaron establecer polítiques públiques en materia de participación ciudadana,[29][30] les cualos fueron enfocaes na promoción de los derechos humanos, partiendo de principios d'igualdá y non discriminación. Estes polítiques fueron enfocaes pa los grupos vulnerables de la población mexicana nos cualos inclúyense: les Persones Indíxenes, Persones Adultes Mayores, Persones con Discapacidá y Persones Trans.[31]

Como una resultancia d'estos esfuerzos, el 15 de marzu de 2018, foi presentáu'l Compromisu d'Accesu a los Derechos Políticu-Electorales de les Persones con Discapacidá, que foi ellaboráu en xunto pol INE, el Tribunal Eleutoral del Poder Xudicial de la Federación y por diversu Organizaciones Civiles.

Oxetivos

Al traviés d'un decálogu, estableciéronse los derechos pa la población oxetivu, xuntu coles obligaciones de les y los funcionarios de caxellu. El documentu conformar polos siguientes artículos:

  1. Cuntar con una credencial pa votar con fecha vixente pal procesu d'eleición y tar rexistráu na llista nominal.
  2. Recibir sofitu d'una persona d'enfotu pa poder votar nun caxellu, en casu de que'l votante precisar.
  3. Dexar l'accesu a los caxellos electorales con perros guía o cualquier sofitu técnicu.
  4. Recibir tratu respetuosu de les y los funcionarios de caxellu, con orientación clara y senciella pa poder votar, dirixiéndose a la Persona con Discapacidá, o a los sos acompañantes, y en casu necesariu otorgar más tiempu pa la emisión del votu'l día de la xornada eleutoral.
  5. Cuntar con espacios accesibles nos caxellos, que cumplan coles dimensiones pa la circulación y llibre desplazamientu.
  6. Asitiar nun llugar visible un cartelu d'identificación pa persones que rican atención preferencial, cola cuenta d'aportar a los caxellos y que esti sía respetáu.
  7. Les y los funcionarios de caxellu tienen de conocer el material accesible, que tien de ser fayadizu y funcional pa toles persones con cualquier tipu de discapacidá.
  8. Les y los funcionarios de caxellos tienen derechu a ser consultaes y consultaos, antes y mientres el procesu eleutoral sobre les midíes d'inclusión que tienen de ser tomaes.
  9. Les Persones con Discapacidá pueden exercer y promover el so derechu a ser observadores y observadores electorales.
  10. Tien de presentase cualquier quexa ante les autoridaes competentes si comete dalguna falta en contra del derechu al votu pa les Persones con Discapacidá.

Organización[editar | editar la fonte]

Paquete eleutoral que recibieron los mexicanos residentes nel estranxeru.

El Procesu Eleutoral Federal 2017-2018 empecipió'l 8 de setiembre de 2017.[32] Primeramente a mediaos d'agostu, el INE aprobó un presupuestu de 6 mil 778 millones de pesos pal financiamiento de partíos políticos y candidatos independientes. Tratar del «más altu de la hestoria que l'Estáu mexicanu va destinar a financiar la política», según declaró'l presidente del institutu, Lorenzo Córdova.[33] Al sumar el presupuestu de los partíos a nivel estatal, esta cifra aumenta a los 11 mil 904 millones de pesos.[34] Per otra parte, ente'l 1 de setiembre de 2017 y el 31 de marzu de 2018 va realizase'l rexistru de mexicanos pal voto dende l'estranxeru.[35] Envalórase que cada votu d'esti tipu va tener un costo de más de 650 pesos.[36]

Igualmente, a finales d'agostu de 2017, el INE aprobó la homologación de trés feches de preparación de les eleiciones local y federal.[4] Por esta razón, tantu a nivel estatal, como federal, el 6 de febreru de 2018 establecióse como fecha llende pa axenciar sofitu ciudadanu pa candidatos independientes, cinco díes dempués van rematar les precampañas y el 29 de marzu realizará l'aprobación del rexistru de candidatures pal procesu federal.[37] El mesmu mes d'agostu, el INE solicitó un presupuestu de 25.4 mil millones de pesos pa 2018.[38] Sicasí, en payares, la Cámara de Diputaos retayó'l so presupuestu en 800 millones de pesos, otorgando al institutu 24 mil 215 millones 327 pesos.[39]

Espérense 59.7 millones de comerciales a lo llargo del procesu eleutoral, un promediu de 304 mil per día, espublizaos ente'l seis de la mañana y los dolce de la nueche en 3111 consesionarias de radiu y televisión, y protagonizaos por partíos, precandidatos, candidatos y autoridaes electorales».[40] El 31 de xineru, escoyer a los nacíos ente febreru y marzu pa conformar les meses electorales de les eleiciones. Del total de 11.4 millones de ciudadanos va escoyer a 1.4 millones por que fungan como funcionarios de caxellu.[41]

Conteo rápido[editar | editar la fonte]

En payares de 2017, el INE aprobó cambeos al Reglamentu d'Eleiciones nun intentu d'acelerar el conteo rápido y el Programa de Resultaos Electorales Preliminares (PREP) nes hores siguientes a la eleición.[42] Sicasí, a mediaos de febreru del 2018, el Tribunal Eleutoral del Poder Xudicial de la Federación (TEPJF) anuló parte de los cambeos, qu'implicaben una apertura previa de les urnes electorales pa identificar y reasitiar les boletas depositaes incorrectamente. Según el tribunal, esa midida entepasaba «les facultaes del INE» y transgredía «los principios de reserva de llei, certidume y seguridá xurídica».[43] La situación causó un choque» ente les autoridaes electorales. El INE afirmó que l'anulación implicaría retrasos nel conteo rápidu, lo que, de la mesma, afalaría «suspicacias», xeneraría «incertidume» y dexaría «autoproclamaciones de victoria».[44][45]

Pela so parte, el TEPJF defendió la so sentencia ya indicó qu'abrir les urnes y reasitiar les boletas «podría llevantar barruntos».[46] Darréu, l'institutu reportó que buscaba otres alternatives p'acelerar el procesu[47] y más tarde presentó, el 22 de febreru, una ruta alternativa» qu'implicaba utilizar la información presentada nes fueyes d'operación de cómputu» de los funcionarios de caxellu.[48] Con esto, el INE comprometer a dar a conocer a les 23:00 hores del 1 de xunetu los enclinos de votación de la eleición presidencial.[49] Esti mecanismu aprobóse seis díes dempués.[50]

Candidatures independientes[editar | editar la fonte]

Pa estes eleiciones rexistráronse 283 aspirantes a candidatures independientes: 48 a la Presidencia, 54 al Senáu y 181 pa la Cámara de Diputaos.[51] Pal primer casu, los aspirantes tienen de recoyer 866 mil 593 firmes (1% de la llista nominal nacional) en 17 estaos del país. Nel casu de les senadurías, los candidatos tienen de sumar el 2% de la llista nominal estatal y pertenecientes siquier a la metá de los distritos electorales. Finalmente, pa diputaciones, tien de recoyer el 2% de la llista nominal del distritu eleutoral federal y pertenecientes siquier a la metá de les seiciones electorales.[52] Pa la recueya de firmes, el INE pagó 4.8 millones de pesos pal desenvolvimientu de la aplicación móvil «Sofitu Ciudadanu INE». Sicasí, l'aplicación foi criticada por falles y problemes al momentu del rexistru de les firmes.[53]

A entamos d'avientu, Jaime Rodríguez Calderón, gobernador de Nuevu Lleón, foi'l primera aspirante a candidatu independiente a la presidencia n'algamar la cifra mínima de 866 mil robles. Sicasí, solo cuntaba col sofitu de siquier el 1% del padrón eleutoral en tres estado del país —de 17 riquíos—: Nuevu Lleón, Estáu de Méxicu y Tabasco.[54] Un mes dempués, Margarita Zavala tamién superó l'estragal mínimu de firmes, anque non la dispersión riquida.[55] Igualmente, Armando Ríos Piter superó'l númberu riquíu, anque non la dispersión, a entamos de febreru.[56]Finalmente, pal 19 de febreru de 2018 (fecha llende de recueya de firmes), solo El Tarascu, Armando Ríos Piter y Margarita Zavala llograron superar l'estragal de firmes y la dispersión del 1% de la llista nominal en más de 17 estaos de la República.[57]

Eleición presidencial[editar | editar la fonte]

Eleiciones internes[editar | editar la fonte]

Partíu Acción Nacional[editar | editar la fonte]

esquierda El 14 de xunu de 2015, Margarita Zavala, ex primer dama de Méxicu, anunciu que buscaría la candidatura pa 2018 pol Partíu Acción Nacional (PAN) o pela vía independiente.[58] El 23 de xineru de 2016, llanzó la so plataforma política «Yo Con Méxicu».[59] El 27 de xunetu de 2016 sumóse Rafael Moreno Abargane Roses, gobernador de Puebla de 2011 a 2017.[60] Ente otros posibles candidatos mentar a Miguel Márquez Márquez, gobernador de Guanajuato dende 2012,[61] a Ricardo Anaya Cortés, presidente del PAN dende agostu del 2015,[62] y tamién al exgobernador de Baxa California, Ernesto Ruffo Appel. El 4 d'abril de 2017 el Gobernador de Veracruz Actual Miguel Ángel Yunes Llinares dixo que buscaría la candidatura del 2018 pol PAN. El 8 de mayu de 2017 Juan Carlos Romero Hicks, exgobernador de Guanajuato y Senador de la República, fixo pública la so aspiración pa buscar la candidatura a la Presidencia pol PAN. El 6 d'ochobre de 2017, Zavala presentó'l so arrenunciu al PAN tres 33 años de militancia y anunció les sos intenciones de delidiar como candidata independiente.[63] Na eleición interna del PAN, Anaya como presidente del partíu, atayó les votaciones y someter a una recueya de sofitos, actu que criticaron los sos adversarios, nomando la so actual candidatura como'l «dedazo amarutáu».[64][65]

Partíu Revolucionariu Institucional[editar | editar la fonte]

esquierda El Partíu Revolucionariu Institucional (PRI) modificó los sos estatutos na XXII Asamblea pa dexar la postulación d'un ciudadanu ensin militancia como'l so candidatu a la presidencia, «siempres y cuando el prestíu y la fama del ciudadanu escoyíu pongan al partíu en condición competitiva pa ganar». Coles mesmes, axustóse que tal persona tenía de comprometese cola Declaración de Principios y el Programa d'Acción del partíu.[66] Sicasí, refugóse la propuesta de que'l candidatu fuera escoyíu per mediu d'una consulta abierta a los militantes.[67] N'ochobre de 2017, escoyóse la convención nacional de delegaos» como'l métodu d'eleición del candidatu presidencial.[68] Nesti sentíu, el 23 de payares, el PRI llanzó la convocatoria pa la selección del candidatu. El rexistru de comenenciudos va realizase'l 3 d'avientu y el 18 de febreru de 2018 va efectuase la convención de delegaos.[69][70]

Diversos personaxes espresaron les sos intenciones de llograr la candidatura priista pa estos comicios. Yá dende'l 28 de marzu de 2016, Ivonne Ortega Pacheco, gobernadora de Yucatán ente 2007 y 2012, anunció que quería «tar na boleta eleutoral» de 2018.[71] A ella sumáronse múltiples miembros del gabinete d'Enrique Peña Nieto, como'l secretariu de Gobernación, Miguel Ángel Osorio Chong,[72] el secretariu d'Educación, Aurelio Nuño Mayer, el secretariu de Facienda, José Antonio Meade Kuribreña,[73] el secretariu de Turismu, Enrique de la Madrid Corderu,[74] el secretariu de Salú, José Narro Carbayos,[75] y el secretariu de Relaciones Esteriores, Luis Videgaray Casu.[76] N'otros potenciales candidatos llegar a mentar a Manlio Fabio Beltrones, exgobernador de Sonora ente 1991 y 1997 y expresidente del PRI,[77] y Eruviel Ávila Villegas, exgobernador del Estáu de Méxicu ente 2011 y 2017.[78]

Anque nun entamu, José Antonio Meade refugó que los cambeos estatutarios fueren un traxe a la midida» pa favorecelo,[79] dende agostu de 2017 llegóse-y a considerar «el tapáu» del PRI.[80] En payares siguiente, consideróse que Videgaray «desatapó» a Meade mientres un discursu ante'l cuerpu diplomáticu de Méxicu, nel que lo comparó col fundador del partíu, Plutarco Elías Cais, por ocupar cuatro secretaríes en dos gobiernos. Poco dempués, Videgaray negó desatapar a Meade.[81][82] Pela so parte, el presidente Enrique Peña Nieto aseguró al respeutu: «Anden bien despistaos toos, el PRI nun escueye a los sos candidatos por aplausos».[83] Sicasí, el 27 de payares, Meade arrenunció al so cargu y anunció les sos intenciones de buscar la candidatura priista.[84] Dempués de axenciar el sofitu de los trés sectores y cuatro organizaciones que conformen el partíu,[85] el PRI aprobó que pudiera rexistrase como precandidato.[86] L'anunciu foi criticáu pola oposición y calificáu de «dedazo».[87] Meade rexistróse como precandidato el 3 d'avientu.[88] Poco dempués, el 6 d'avientu, arrenunció'l secretariu d'Educación, Aurelio Nuño Mayer, pa coordinar la campaña presidencial priista.[89]

Partíu de la Revolución Democrática[editar | editar la fonte]

esquierda Con respectu al Partíu de la Revolución Democrática (PRD), l'únicu políticu qu'espresó'l so interés en competir pola presidencia foi Miguel Ángel Mancera, xefe de gobiernu de la Ciudá de Méxicu electu pal periodu 2012–2018.[90][91] Sicasí, ente otros posibles candidatos mentar a Marcelo Ebrard, xefe de Gobiernu del Distritu Federal ente 2006 y 2012; Cuauhtémoc Cárdenes Solórzano, xefe de Gobiernu del Distritu Federal ente 1997 y 1999 y tres veces candidatu a la Presidencia de Méxicu; Silvano Aureoles Coneyu, gobernador de Michoacán dende 2015 y a Graco Ramírez, gobernador de Morelos dende 2012.

Partíu del Trabayu[editar | editar la fonte]

esquierda En xunu de 2017 la dirigencia del Partíu del Trabayu (PT) y l'III Congresu Nacional Estraordinariu del partíu Movimiento Regeneración Nacional (Morica) aprobaron competir en xunto nos comicios de 2018.[92][93] El 13 d'avientu de 2017 el partíu formalizó la coalición «Xuntos Vamos Faer Hestoria» con Morena y el Partíu Alcuentru Social (PES). Esi mesmu día, Andrés Manuel López Obrador rexistróse como precandidato del PT a la presidencia. Esta ye la tercer ocasión que'l Partíu del Trabayu postula a López Obrador como presidente, tres les eleiciones de 2006 y los comicios de 2012, quedando en segundu llugar en dambos casos.[94]

Partíu Verde Ecoloxista de Méxicu[editar | editar la fonte]

esquierda El Partíu Verde Ecoloxista de Méxicu (PVEM), al traviés del senador Pablo Escuderu y otros militantes, propunxeron como candidatu presidencial al senador y coordinador de la so bancada nel senáu, Carlos Ponte,[95] aspiración qu'aceptó, anque tamién mentó la posibilidá d'una alianza col PRI.[96] Esti partíu tamién consideró la posibilidá de xunise al «Frente Ampliu Opositor» propuestu pol PAN y el PRD.[97] El 26 de xunetu de 2017, un grupu de militantes —ente los que s'atopaben 24 llexisladores y 57 alcaldes— publicaron un esplegáu nel cual mentaron a la maestra Julia Carabias y al inxenieru Cuauhtémoc Cárdenes Solórzano como posibles candidatos presidenciales.[98]

El PVEM trató d'integrase na coalición opositora entós llamada Frente Ciudadanu per Méxicu,[99] anque finalmente llográronse namái aliances nes eleiciones locales.[100] Tres esta situación, el 29 de payares de 2017, Carlos Ponte —quien fuera electu como líder nacional del partíu— ufiertó-y a José Antonio Meade Kuribreña la precandidatura del so partíu,[101] la cual finalmente foi aceptada pol abanderáu priísta el 11 d'avientu.[102][103]esquierda

Movimientu Ciudadanu[editar | editar la fonte]

Movimientu Ciudadanu (MC) postuló a Ricardo Anaya Cortés como'l so precandidato a la presidencia de Méxicu como parte de la coalición Per Méxicu al frente.

Partíu Nueva Alianza[editar | editar la fonte]

esquierda Dientro del partíu Nueva Alianza (SETU), Gabriel Quadri de la Torre, candidatu a la presidencia por esti partíu en 2012, manifestó'l so interés de volver participar como candidatu del so partíu nos comicios de 2018. La formación política confirmó que consideraba a Quadri como posible candidatu en casu de que'l partíu compitiera en solitariu nes eleiciones federales, sicasí, la decisión atopábase suxeta a una eventual alianza col PRI o cola coalición «Frente Ciudadanu per Méxicu».[104] Al respective de esta última alianza, les negociaciones terminaron fallando por cuenta de la falta d'alcuerdos na designación de candidatos.[105]

El 13 d'avientu de 2017 el partíu integrar a la coalición «Toos per Méxicu» col Partíu Revolucionariu Institucional (PRI) y el Partíu Verde Ecoloxista de Méxicu (PVEM), colos cualos va compartir candidatu presidencial, depués de qu'el PRI aprobara l'alianza.[106]

Movimiento Regeneración Nacional[editar | editar la fonte]

esquierda El Movimiento Regeneración Nacional (Morica) va escoyer el so candidatu presidencial per mediu d'una encuesta na que va participar Andrés Manuel López Obrador, presidente del partíu y dos veces candidatu presidencial.[107] El exdiputado Gerardo Fernández Noroña espresó en payares les sos intenciones de competir pola candidatura.[108] El mesmu mes, mientres el Congresu Nacional Estraordinariu de Morena, López Obrador presentó'l Proyeutu Alternativu de Nación 2018-2024», col que buscaría per tercer ocasión la presidencia, ya indicó qu'el 14 d'avientu presentaría la so propuesta de gabinete.[109] El 12 d'avientu, López Obrador rexistróse ante la Comisión Nacional d'Eleiciones de Morena como precandidato y presentó el so arrenunciu a la presidencia del partíu.[110] El mesmu día, Noroña arrenunció de les sos intenciones de buscar la candidatura.[111] Sicasí, a otru día, rexistróse como precandidato José Francisco Mendoza Sauceda, capitán de Marina en retiru.[112] «Eso ye lo que significa la eleición presidencial del 2018, vamos trunfar, la tercera ye la vencida», declaró con al respective de la so candidatura.[113]

N'agostu de 2016, López Obrador indicara qu'el so partíu nun fadría aliances con otros partíos pa les eleiciones de 2018.[114][115] Anque dempués sofitóse la idea d'aliase al Partíu del Trabayu (PT), según esti postreru decidió aliase con Morena pa la eleición del 2018. El PT oficializó'l so alcuerdu de coalición con Morena a entamos de payares de 2017 ya indicó que rexistraría l'alianza'l 4 d'avientu.[116][117][118]

Partíu Alcuentru Social[editar | editar la fonte]

esquierda El 27 d'agostu de 2017, el Partíu Alcuentru Social (PES) anunció que probablemente delidiaría con un candidatu propiu nos comicios presidenciales de 2018,[119] situación que foi confirmada'l 4 de payares.[120] El 9 d'ochobre, Alejandro González Murillo, coordinador parllamentariu del partíu, dio a conocer que la so formación política atopar en conversaciones con Margarita Zavala por qu'encabece la propuesta presidencial.[121] Tamién se menta a Hugo Eric Flores Cervantes, presidente nacional del partíu como otra opción en casu de nun espolletar les conversaciones con Zavala o otra personalidá política.[122] Per otru llau, el mesmu dirixente del partíu declaró que l'alcalde de Cuernavaca, Cuauhtémoc Blanco, taba consideráu como una opción alternativa pa la eleición federal, sicasí, Blanco foi designáu como candidatu a gobernador na eleición estatal de Morelos pola mesma organización.[123] En payares de 2017 anuncióse oficialmente que'l partíu tenía dos posibles opciones: presentase en solitariu o formar una alianza xuntu con Morena.[124] Finalmente, el 13 d'avientu de 2017 anuncióse que'l partíu designó a Andrés Manuel López Obrador como'l so precandidato presidencial, depués de formar una alianza con Morena y el Partíu del Trabayu sol nome Xuntos vamos faer hestoria».[125]

Independientes[editar | editar la fonte]

Primeres intenciones[editar | editar la fonte]

Diverses persones espresaron el so interés en buscar una candidatura a la presidencia pela vía independiente. Jorge Castañeda,[126] académicu, escritor y Secretariu de Relaciones Esteriores mientres el sexeniu de Vicente Fox que, al igual que Ferriz de Con, suxurió una sola candidatura. Como argumentos a favor, señala la dificultá d'arrexuntar les firmes pa llograr el rexistru, considerando que son necesaries pocu más de 800,000 nun periodu curtiu de tiempu y solo pudiendo roblar por una persona, amás de los entueyos qu'implicaría crear un equipu de trabayu y gabinete en tan pocu tiempu, siendo que'l rexistru llograríase xustu antes d'empezar el periodu de campaña.[127] Finalmente, el 8 de mayu de 2017, Castañeda abandonó les sos intenciones de presentar una candidatura independiente en favor del proyeutu políticu presentáu pol senador Armando Ríos Piter.[128][129]

Tamién se mentó la posibilidá de que Jaime Rodríguez Calderón, gobernador independiente de Nuevu Lleón dende 2015, participe.[130]

Anque lo consideró, Juan Ramón de la Fuente, ex rector de la UNAM, negó en marzu de 2016 aspirar a una candidatura.[131]

El Exércitu Zapatista de Lliberación Nacional (EZLN) y el Congresu Nacional Indíxena, mientres el Quintu Congresu Nacional Indíxena, nomaron, el 28 de mayu de 2017, a María de Jesús Patriciu Martínez, médica yerbolera nahua, como'l so representante y futura candidata a les eleiciones federales del 2018.[132]

Gerardo Fernández Noroña, políticu y activista, tamién espresara'l so interés por participar na guerra. Anque, el 14 de setiembre de 2017, tornóse a favor de Andrés Manuel López Obrador.[133]

Nuna columna de xineru de 2017 en L'Economista, Roy Campos noma a quien califica como posibles pero improbables; Denise Dresser, escritora y académica; Emilio Álvarez Icaza, sociólogu; y a Carlos Slim, empresariu, que'l so nome recibió atención dempués de la victoria de Donald J. Trump na guerra pola presidencia n'Estaos Xuníos, y por una subsecuente comida con este.[134]

El 26 de febreru de 2017, una plataforma ciudadana denominada 'Agora' anunció les sos intenciones de presentar al ex secretariu de la CIDH, Emilio Álvarez Icaza como candidatu a la Presidencia de la República, yá sía por aciu una candidatura independiente, llogrando alcuerdos con dalgún partíu políticu o por aciu una coalición. El movimientu cunta col sofitu de dellos intelectuales y activistes como Javier Sicilia o la columnista Denise Dresser.[135] El 8 d'ochobre anunció'l so retiru de la guerra presidencial por considerar que la so candidatura sería «funcional a los intereses y estratexes del PRI», l'activista argumentó que l'eleváu númberu de propuestes ciudadanes pueden estazar el votu opositor.[136]

El senador de la república y ex perredista Armando Ríos Piter, anunció en marzu de 2017 les sos intenciones de delidiar como candidatu independiente a la Presidencia de Méxicu,[137] el políticu sumó a la so candidatura a Jorge Castañeda,[138] el candidatu aseguró que pretende retrucar el modelu del partíu francés En Marcha, y propónse a postular a candidatos independientes: 300 al Congresu, 64 al Senáu y 1 a la Presidencia con un programa d'esquierda moderada.[139] Al igual que Ferriz de Con y enantes Castañeda, considera que ye necesariu que namái se presente un candidatu independiente pa llograr nun estremar el votu empobináu en contra de los partíos políticos.[140] El representante cunta col sofitu de Jorge Castañeda amás de la escritora y periodista Guadalupe Loaeza quien causó discutiniu al comparar a Ríos Piter col Presidente francés Emmanuel Macron.[141][142][143]

Al 14 d'ochobre, fecha llende pal rexistru d'aspiración ante'l INE, un total de 74 persones presentaron al institutu les sos intenciones de delidiar como independientes pa la presidencia.[144]

El 6 d'ochobre, Margarita Zavala anunció la so salida del Partíu Acción Nacional por diferencies como la directiva nacional del organismu políticu entós (Ricardo Anaya)[145] y rexistróse como independiente seis díes dempués.[146]

Rexistros[editar | editar la fonte]

El 27 de setiembre de 2017, el periodista Pedro Ferriz de Con foi'l primer ciudadanu en rexistrase ante'l INE como candidatu independiente pa les eleiciones presidenciales. Ente'l 10 d'ochobre y el 8 de febreru del añu siguiente, tendrá d'axuntar 866 mil 593 firmes en 17 estaos pa llograr el rexistru.[147] Díes dempués, el 4 d'ochobre, el senador independiente Armando Ríos Piter, tamién presentó'l so rexistru pa candidatura independiente ante'l INE.[148] Coincidiendo en fecha, l'académicu de la Universidá Autónoma del Estáu de Méxicu, Edgar Portiellu allegó al INE pa presentar el so rexistru formal.[149] El día 7 del mesmu mes rexistráronse María de Jesús Patriciu Martínez, representante del EZLN y el CNI,[150] y Jaime Rodríguez Calderón, conocíu como «El Tarascu», gobernador independiente de Nuevu Lleón.[151]

Solo 3 aspirantes independientes (Jaime Rodríguez Calderón, Margarita Zavala y Armando Rios Piter) llograron cumplir colos requisitos qu'el INE estableció; polo que s'espera la completa revisión de les firmes pa la formalización de les sos candidatures.

El 16 de marzu'l INE detectó inconsistencies na recueya de firmes del aspirante Jaime Rodríguez "El Tarascu" y Armando Ríos Piter, que-yos torgaríen llegar a la boleta eleutoral.[152]

El 23 de marzu, tres el so derechu d'audiencia de los candidatos nos que pudieron revisar los sos sofitos, el INE confirmó que Margarita Zavala ye la única candidata independiente en llograr pasar l'estragal de firmes necesaries p'apaecer na boleta eleutoral, depués de que al Jaime Rodríguez va recuperar 14 mil apoyo.[153]

A la 1:00 hores del 30 de marzu mientres una sesión especial del Conseyu Xeneral del INE oficializóse la única candidatura independiente; Margarita Ester Zavala Gómez del Campu que va ser la primer muyer independiente en llegar a la boleta eleutoral. Pel otru llau los conseyeros refugaron les solicitúes de rexistru como candidatos Independientes d'a la Presidencia solicitaes polos demás aspirantes, yá que nun cumplieron colos lineamientos y requisitos de sofitos ciudadanos necesarios.[154] El 10 d'abril el Tribunal Eleutoral del Poder Xudicial votó a favor de sumar a la guerra a Jaime Rodríguez Calderón, depués d'una reclamación interpuesta pol so abogáu Javier Náñez Pro, entós que el INE refugara la so candidatura por irregularidaes nes firmes de sofitu.[155]

El 16 de mayu de 2018, Margarita Zavala fixo pública'l so arrenunciu a la candidatura presidencial de Méxicu.[156]

Candidatos[editar | editar la fonte]

Partíu o coalición Per Méxicu al frente[157] Toos per Méxicu[101] Xuntos Vamos Faer Hestoria[158] Independiente[159] Independiente
PAN logo (Mexico).svgPRD logo (Mexico).svgLogo Partido Movimiento Ciudadano (México).svg PRI logo (Mexico).svgPVEMSETU Morena logo (Mexico).svgWorker's Party logo (Mexico).svgPartido Encuentro Social (México).svg centráu centráu
Candidatos centráu
Ricardo Anaya Cortés[158]
Jose Antonio Meade Kuribreña
José Antonio Meade Kuribreña[158]
Lenín Moreno con el líder mexicano López Obrador (Recortado).png
Andrés Manuel López Obrador[158]
Margarita Zavala
Margarita Zavala
Jaime Rodríguez Calderón
Jaime Rodríguez Calderón[160]
Lema De frente al futuru, Anaya presidente[161] Avanzar contigo, xuníos[161] Xuntos Vamos Faer Hestoria[162] Valor ye Margarita[163] Una Voluntá al empar[164]

Campañes[editar | editar la fonte]

Evolución de los trés principales candidatos n'encuestes a partir de xineru de 2018.

Precampañas[editar | editar la fonte]

El periodu de precampaña empecipió'l 14 d'avientu de 2017. Esti estender por sesenta díes y nél los partíos y aliances tamién teníen d'ellaborar les sos plataformes electorales. Nesi tiempu, les formaciones cuntaron con treinta minuto diarios nes 3111 estaciones de radiu y televisión pa espardimientu de propaganda.[165] Esta foi la primer ocasión na que toles coaliciones presentaron precandidatos únicos, polo qu'el INE nun consideró que se frayara'l principiu de equidad nos comicios.[166] Sicasí, esta situación acarretó crítiques al considerar qu'hai «ausencia de guerra interna».[167]

Nesti sentíu, el mesmu conseyeru presidente del INE, Lorenzo Córdoba, almitió a entamos de febreru de 2018 que la precampaña «sabe enforma a campaña antemanada».[168] Na precampaña, los «precandidatos dirixir a afiliaos, simpatizantes y militantes del partíu que los sofita coles mires de convertise nel candidatu oficial» y nella nun pueden solicitar el votu, contratar tiempu de televisión y radio, nin degolar los topes de gastos establecíos en 67 millones 222 mil 417 pesos.[169]

Ricardo Anaya[editar | editar la fonte]

Ricardo Anaya, de la coalición Per Méxicu al frente, empezó la so precampaña con un mitin efectuáu en Amealco de Bonfil, Querétaro.[170] Nesti periodu foi criticáu pol presuntu arriquecimientu ilícitu de la so familia per mediu d'un negociu inmobiliariu. Propunxo un gobiernu de coalición ente los partíos integrantes de la coalición. Igualmente plantegó una renta básica universal, amontar el salariu mínimu y un «modelu educativu flexible».[171] Hasta'l 28 de xineru, foi'l precandidato con más gastos 9 millones 689 mil 296.92 pesos, anque solo reportara 2 millones 481 mil 830.[172]

Andrés Manuel López Obrador[editar | editar la fonte]

Andrés Manuel López Obrador, de la coalición Xuntos Vamos Faer Hestoria, empecipió la so precampaña cola presentación de parte del que sería'l so gabinete presidencial, integráu por ocho homes y ocho mujer. Ente ellos destacóse a Olga Sánchez Corderu, exministra de la Suprema Corte, como secretaria de Gobernación; Héctor Vasconcelos, diplomáticu, como secretariu de Relaciones Esteriores, y Carlos Manuel Urzúa, investigador y matemáticu, como secretariu de Facienda.[173][174][175] Hasta'l 28 de xineru, foi'l precandidato con menos gastos: 2 millones 915 mil 660.54 pesos ya igual cantidá d'ingresos.[172]

Nesti periodu, López Obrador apoderó nes encuestes, delles vegaes con amplia ventaya con relación al segundu llugar.[171] Llegó a considerar decretar una amnistía pa terminar cola violencia nel país. Sicasí, tal propuesta foi duramente criticada.[176] Igualmente, propunxo crear nuevamente la Secretaría de Seguridá Pública, derogar la reforma educativa y establecer un salariu pa mozos que nun estudien nin trabayen. El so críticos rellacionar con un presuntu intentu de Rusia por intervenir nes eleiciones y con supuestos sofitos de Elba Esther Gordillo.[171]

Per otra parte, múltiples políticos abandonaron los sos partíos pa xuni-y -y. L'anterior foi'l casu de Gabriela Cueves, senadora panista.[177] Tamién se xunieron a la so campaña Tatiana Clouthier, como coordinadora xeneral y Marcelo Ebrard y Ricardo Monreal, como coordinadores rexonales.[171] Cerró'l so precampaña con un mitin na ciudá de Guadalaxara, Jalisco.[178] Tamién s'informó qu'el 18 de febreru oficializaría la so candidatura presidencial.[179]

José Antonio Meade Kuribreña[editar | editar la fonte]

José Antonio Meade, de la coalición Toos per Méxicu, empezó la precampaña con un mitin en San Juan Chamula, Chiapas.[180]

Intercampañas[editar | editar la fonte]

El periodu de intercampaña efectuar del 12 de febreru al 29 de marzu. Según la llexislación mexicana, nesi tiempu suspenden los actos proselitistes y los candidatos tienen prohibíu faer llamaos al votu y apaecer n'anuncios de radiu o televisión. Pela so parte, los anuncios llindar a partíos y non coaliciones, polo que namái se dexa l'espardimientu d'información ideolóxica, principios y valores» de les formaciones partidistes. En contraste, a los candidatos sí se-yos dexa axuntase a puerta zarrada colos sos equipos, dar entrevistes y emplegar les sos cuentes de redes sociales «ensin que se faiga mención a la tema eleutoral».[181][182] Per otra parte, el INE tamién determinó prohibir los alderiques y les meses redondes ente candidatos,[183] situación que, sumada a la que se calificó de «ambigüedá» nes riegles pa esti periodu, acarretó-y crítiques.[184][185] Sicasí, a entamos de marzu, el Tribunal Eleutoral del Poder Xudicial de la Federación (TEPJF) determinó revocar la prohibición y dexar los alderiques en intercampaña.[186]

Magar los llamaos de Meade, Anaya y Zavala, López Obrador refugó participar n'alderiques distintos a los trés apautaos pol INE nel periodu de les campañes electorales.[187]

Campañes[editar | editar la fonte]

Les campañes electorales empecipiaron el primer minutu del vienres 30 de marzu.[188] Hores antes, el INE aprobó los trés candidatures presidenciales partidistes y l'única independiente, la de Margarita Zavala.[189][190] Anaya y Zavala fueron los primeres en dar entamu a les sos campañes, el primeru con un hackatón na Ciudá de Méxicu y la postrera con un mitin nel Monumentu a la Independencia de la mesma ciudá.[191] Pela so parte, López Obrador y Meade fixeron lo propio'l domingu 1 d'abril, el primeru con un actu en Ciudá Juárez y el segundu con un mitin en Mérida.[192]

Coaliciones electorales[editar | editar la fonte]

Xuntos Vamos Faer Hestoria[editar | editar la fonte]

Alianza por la esperanza de México.svg

El 24 de xunu de 2017, el Partíu del Trabayu aprobó presentase a les eleiciones de 2018 nuna alianza eleutoral col Movimiento Regeneración Nacional, sicasí la coalición nun foi rexistrada oficialmente ante les instancies electorales. Dende Morena facilitóse l'alianza de resultes de la declinación del candidatu del PT Óscar González Yáñez, quien arrenunció a la so candidatura solicitando'l votu en favor de Delfina Gómez Álvarez, abanderada morenista nos comicios estatales del Estáu de Méxicu de 2017.[193][194][195]

Nun principiu especulóse sobre la posibilidá d'un frente qu'arrexuntara a tolos partíos d'esquierda: Morena, PRD, PT y MC. Sicasí, Andrés Manuel López Obrador refugó cualquier tipu d'alcuerdu por diferencies polítiques, marcaes especialmente tres les eleiciones nel Estáu de Méxicu, cuando los candidatos del PRD y Movimientu Ciudadanu siguieron coles sos campañes refugando sofitar a la candidata de Morena, como lo fixo'l Partíu del Trabayu.[196] A finales payares de 2017, dirixente de Morena y Partíu Alcuentru Social (PES) anunciaron que taben en plátiques pa formar una posible alianza.[197] Nesti sentíu, Hugo Eric Flores, presidente de la PES, afirmó «tenemos dos opciones, dir solos o con Morena».[124]

El 13 d'avientu oficializóse la coalición ente Morena, el PT y la PES sol nome Xuntos vamos faer hestoria»,[125] tres la firma del conveniu designar a Andrés Manuel López Obrador como precandidato de los trés formaciones polítiques.[198] Tratar d'una coalición parcial que va impulsar a López Obrador como candidatu presidencial y, al respective de les eleiciones lexislatives: a Morena corresponderá-y escoyer candidatos en 150 distritos electorales federales y 32 distritos al Senáu, 75 diputaos y 16 senadores pa PT y 75 diputaos y 16 senadores pa la PES.[94][199] L'alianza, sicasí, recibió crítiques por tratase d'una coalición ente partíos d'esquierda (Morica y PT) y una formación rellacionada cola derecha evanxélica» (PES).[200] Ante esto, la presidenta nacional de Morena Yeidckol Polevnsky mentó que Morica cree na inclusión, el trabayu conxuntu pa «rescatar a Méxicu» y que van siguir defendiendo los derechos humanos,[201] pela so parte Hugo Eric Flores Cervantes, presidente nacional del Partíu Alcuentru Social, mentó que «la única posibilidá d'un cambéu real nel nuesu país ye la qu'esta encabezando Andrés Manuel López Obrador» y que'l so partíu decidiera ponese «del llau correctu de la hestoria».[202]

Per Méxicu al frente[editar | editar la fonte]

El 4 de setiembre de 2017 dar a conocer la creación d'una coalición camín de les eleiciones de 2018 sol nome Frente Ciudadanu per Méxicu, ta integrada polos Partíos Acción Nacional, de la Revolución Democrática y Movimientu Ciudadanu. L'alianza eleutoral va presentar un candidatu común nes eleiciones coles mires de ganar a los abanderaos del PRI y Morica, según el promotores del alcuerdu «nun ye una alianza tradicional de partíos sinón un frente ampliu, daqué muncho más robustu con académicos, intelectuales, organizaciones de la sociedá civil y ciudadanos»,[157] inclusive dellos dirixentes como Dante Delgado, presidente nacional de MC, dixeron que l'alcuerdu va dir más allá del procesu eleutoral.[157][203][204][205] El 5 de setiembre el frente foi rexistráu oficialmente ante l'Institutu Nacional Eleutoral.[206][205]

Los partíos integrantes confirmaron que la coalición va allegar a les eleiciones presidenciales y nes votaciones pa diputaos, senadores, nes eleiciones locales, el frente presentar con delles variantes al respective de l'alianza nacional acordies con les situaciones de poder políticu de cada unu de los sos integrantes.[207] Dellos integrantes de los trés partíos amosaren el so refugu a la midida y anunciaron que nun repitiríen eses aliances nes eleiciones locales.[208] La coalición «Per Méxicu al frente rexistróse ante'l INE el 8 d'avientu de 2017.[209] Un día dempués, el presidente del PAN, Ricardo Anaya, arrenunció al so puestu y espresó les sos intenciones de ser el candidatu de l'alianza.[210] El xefe de Gobiernu de la Ciudá de Méxicu, Miguel Ángel Mancera, que tamién buscaba esa candidatura anunció'l mesmu día qu'arrenunciaba de les sos aspiraciones presidenciales y criticó el métodu escoyíu pa escoyer al candidatu.[211]

Nun principiu se entablaron negociaciones pa incluyir a los partíos Verde Ecoloxista de Méxicu y Nueva Alianza, nel primer casu namái concretáronse alcuerdos locales,[212] ente que cola formación turquesa nun hubo nengún alcuerdu al esistir discrepancies al respective de la selección del candidatu presidencial.[213]

Toos per Méxicu[editar | editar la fonte]

Ver tamién: Toos per Méxicu

Nun principiu especulóse la posibilidá de crear una coalición ente'l PRI, el Partíu Verde, Alcuentru Social y Nueva Alianza, depués del ésitu de la mesma alianza nel Estáu de Méxicu mientres les eleiciones estatales de 2017.[214][215] Per otru llau, Enrique Ochoa Reza, presidente nacional del Partíu Revolucionariu Institucional aseguró que la so organización nun refugaba xunise con otres formaciones polítiques de cara a les eleiciones presidenciales.[216]

Dende les eleiciones presidenciales de 2006, el PRI presentóse a les votaciones n'alianza col Partíu Verde Ecoloxista de Méxicu, sicasí, en xunetu del 2017, el PVEM empezó a plantegar la posibilidá de delidiar pola so propia cuenta col coordinador parllamentariu Carlos Ponte como candidatu,[217][218] sicasí, los verdes esquizaron otres alternatives, inclusive dende la organización llegar a falar de la posibilidá de xunise al frente Ampliu del PAN, PRD y MC,[219][220] sicasí, el partíu nun foi consideráu pal alcuerdu final federal, y namái integróse a la coalición en delles eleiciones estatales.

Tres el refugu parcial per parte del frente opositor, yá que namái concretáronse alcuerdos a nivel local, el PVEM volvió pensar nel so aliáu tradicional, especialmente pola apertura del PRI pa crear una coalición eleutoral colos verdes y otres formaciones polítiques allegaes.[221] El 29 de payares confirmóse l'ufierta per parte de Carlos Ponte pa entablar una coalición, magar, la ufierta foi dirixida escontra José Antonio Meade Kuribreña, tomóse como una aceptación de la propuesta priísta.[101]

El 11 d'avientu de 2017 roblóse un alcuerdu ente'l PRI y el Partíu Verde pa designar a Meade como precandidato común de los dos partíos,[222] polo que se caltuvo l'alianza que dambes formaciones caltuvieron dende les eleiciones de 2006.[223]

Amás del PVEM, lleváronse a cabo negociaciones ente'l PRI y Nueva Alianza, partíu que taba preparáu pa delidiar pola so cuenta, pero abiertu a la posibilidá de diálogu con cualquier institutu políticu.[224][225] Nun principiu el SETU axustaba la so adhesión a la coalición «Per Méxicu al frente», sicasí, les conversaciones fracasaron por desalcuerdos al respective de los candidatos, lo que llevó a la posibilidá d'una alianza col PRI y el PVEM.

El 6 d'avientu celebró una xunta ente Meade y Luis Castro Obregón, dirixente nacional de Nueva Alianza, pa entablar plátiques ante un posible alcuerdu políticu en busca de «una posible coalición partidista, social y ciudadana capaz de ganar nes próximes eleiciones».[226] El 13 d'avientu, en sesión estraordinaria del Conseyu Políticu Nacional del PRI, aprobóse la coalición col PVEM y el SETU.[227] El PRI, PVEM y SETU rexistraron la so coalición «Meade ciudadanu per Méxicu» el 14 d'avientu ante'l INE y que va ser encabezada pol precandidato José Antonio Meade.[228] El INE determinó en xineru de 2018, que la coalición debía de camudar el so nome yá que podría xenerar «condiciones de inequidad na guerra». L'organismu dio diez díes a los partíos pa echar voz de el cambéu de nome.[229] L'alianza determinó camudar el so nome a «Toos per Méxicu».[230]

Encuestes[editar | editar la fonte]

Eleición presidencial[editar | editar la fonte]

Precampañas[editar | editar la fonte]

Enclín históricu de la intención de votu polos candidatos a la presidencia de Méxicu en 2018.

A lo llargo del periodu de precampañas, López Obrador lideró na mayoría de les encuestes d'intención de votu per candidatu pa la eleición presidencial. Nun analís pa El País, Kiko Llaneres analizó'l promediu de doce sondeo publicaos hasta entamos de febreru de 2018. A partir de les resultaos, López Obrador lideraba col 37%, siguíu de Anaya (27%), Meade (25%), Zavala (7%) y Rodríguez Calderón (3%). Llaneres indicaba que'l candidatu morenista cuntaba «con una ventaya clara, pero non definitiva».[231]

Coles mesmes, señalaba que'l modelu d'incertidume «diz qu'el marxe d'error de les encuestes en Méxicu rondaría agora mesmu [7 de febreru de 2018] los 11 puntos». Igualmente, destacóse tamién l'altu nivel de ciudadanos indecisos sobre'l so votu.[231] Nesti sentíu, el porcentaxe d'indecisos llegó a rexistrase tan alto como 28% —percima de tolos precandidatos— según L'Heraldu de Méxicu.[232] Pela so parte, en xineru, un sondéu de Buendía & Laredo pa L'Universal indicaba que 54% de los encuestaos taba «dudosu de por quién votar».[233]

Al términu de les precampañas, López Obrador calteníase como'l meyor asitiáu. El so porcentaxe d'intención de votu varió ente 32 y 38 per cientu, el de Anaya ente 23 y 27 por cierto y el del Meade ente 16 y 22 por cierto.[171] Amestando delles encuestes posteriores a la finalización de la precampaña, La Siella Rota indicaba que, con base nel promediu de nueve sondeo, el morenista «encabeza les resultaos con una diferencia de 7 puntos porcentuales» sobre Anaya: 36.5% pa López Obrador, 29.5% pa Anaya y 25% de les preferencies pal priista. Ente que López Obrador ocupó'l primer llugar nos nueve encuestes, Anaya algamó'l segundu en siete y Meade en dos. La diferencia ente primer y segundu llugar varió ente trés —según Suasor— y trece punto —según Parametría—.[234]

Intercampañas[editar | editar la fonte]

Nesti sentíu, nun segundu analís pa El País, Llaneres reportaba'l 2 de marzu qu'un promediu de sondeos caltenía a López Obrador al frente (38%) siguíu de Anaya (29%), Meade (24%), Zavala (6%) y Rodríguez Calderón (3%). Sicasí, indicaba que Anaya foi'l «el más beneficiáu» de los movimientos de coordinación». Nes sos pallabres, el panista «podría crecer» a cuenta de los candidatos independientes y de «un posible voto de refuga contra López Obrador». Tamién destacaba qu'esti postreru imponse sobre Anaya por 10 puntos, pero la so ventaya sobre Meade sería'l doble: 21 puntos».[235] L'enclín a favor de López Obrador caltener mientres les intercampañas. Una estimación de Bloomberg a entamos de marzu dába-y un 42.2% d'intención de votu, el so segundu nivel más altu dende'l 43.50% rexistráu'l 18 d'avientu de 2017. Coles mesmes, asitiaba a Anaya en segundu llugar (27.4%) y a Meade en terceru (20.6%).[236]

En febreru de 2018, el morenista foi tamién quien recibió «mayor cobertoria mediática [...] [y] foi del que meyor falóse». Ente que Anaya enfrentó la mayor cobertoria negativa, pola denuncia de llaváu de dineru nel so contra.[237] Con al respective de l'enfotu nes encuestes, un sondéu de El Financieru atopó que, anque un 60% de los encuestaos amosaba interés en conocer les resultaos, un 56% nun confiaba nellos. En resume, l'estudiu conclúi que «l'interés devasa a la credibilidá».[238] Según El Diariu de Juárez, a mediaos de marzu'l morenista atropaba 39.4% d'intención de votu («intervalu d'enfotu» de 36.4 y 42.2), siguíu del panista con 28.6% y el candidatu priista con 22.1%.[239] Casi al términu de les intercampañas y entamu de les campañes electorales, Bloomberg envaloraba un 42.4% d'intención de votu pa López Obrador, 24.9% pa Anaya y 22.8% pa Meade.[240]

Nun tercer analís de El País, el promediu d'encuestes daba un 41.2% a Obrador, 28% al candidatu panista y 22% a Meade. Coles mesmes, la primer predicción eleutoral d'esi mediu envaloraba en 79% les posibilidá de ganar del morenista, 16% les de Anaya y 5% les del priista. Amás, con respectu al analís de les encuestes, envaloróse un amenorgamientu de los indecisos del 25% al 21%. Sicasí, el so autor esclariaba que «[l]a victoria de López Obrador ye casi tan probable como llanzar un dadu y evitar el seis [y] eso nun ye una certidume [...]».[241] Otru analís, de Newsweek n'Español, con base en venticinco encuestes publicaes ente payares de 2017 y marzu de 2018, envaloraba una intención de votu al 22 de marzu de 38% a 46% pa López Obrador, 23% a 30% pa Anaya Cortés y 21% a 28% pa Meade Kuribreña, según un 95% de probabilidaes de ganar pal primeru, 3% pal segundu y 1% pal terceru.[242]

Campañes[editar | editar la fonte]

N'abril, El País reportó nel so tercer analís y la so segunda predicción eleutoral una medría de dos puntos porcentuales nel promediu de votos pa López Obrador y de seis nes sos posibilidaes de victoria. El promediu d'encuestes asitiaba a Obrador a la cabeza con 43%, siguíu de Anaya con 28% y Meade con 22%. Per otra parte, dábense 85% de posibilidaes de victoria al morenista, anque s'esclariaba que'l marxe d'error «supera los 16 puntos pa un candidatu col 40% de votos [...] [polo que] nun tien garantizada la so victoria». Al analizar datos de nueve encuestadoras «que fixeron dos o más sondeos dend'avientu [de 2017]», Llaneres detectó una crecedera pa López Obrador, un retrocesu pa Anaya y un estancamientu pa Meade.[243]

A mediaos de mes, la encuesta de Parametría, según Forbes, indicaba que la inclusión de Jaime Rodríguez Calderón na guerra eleutoral nun tenía «un impautu significativu nes preferencies electorales» y dába-y un 2% d'intención de votu.[244] Pela so parte, nes encuestes publicaes n'abril la diferencia ente'l primera y segundu llugar varió ente los nueve puntos según L'Universal y los ventidós puntos reportaos por Reforma.[245][246] Previu al primer alderique presidencial, la estimación de Bloomberg asitiaba a López Obrador al frente con una intención de votu efectiva de 46.6%, siguíu de Anaya con 27.9% y Meade con 18.6%.[247] Pela so parte, la encuesta d'encuestes de Newsweek n'Español, basada en 34 encuestes nacionales, envaloró una intención de votu al 19 d'abril de 45% pal morenista, 27% pal panista y 20% pal candidatu priista y 99% de probabilidaes de ganar pal primeru.[248]

El 23 d'abril, una encuesta de Reforma refundió qu'el 36% de los 245 ciudadanos entrugaos consideraron a Anaya el ganador del alderique, siguíu de López Obrador con 34%.[249] Nesti sentíu, pa 32% de los 436 encuestaos por El Financieru tamién el panista foi'l ganador, siguíu del morenista con 29%.[250] En contraste, 40.95% creyó que ganó López Obrador y 39.68% Anaya na encuesta de Massive Caller y nun estudiu de 24 Hores, pa 38% el ganador foi Meade y pa 26% Obrador.[251] La encuesta de Reforma del 2 de mayu, una de les primeres publicaes tres el primer alderique, caltenía a López Obrador a la cabeza con una diferencia de dieciocho punto con Anaya, quien rexistró una crecedera de cuatro punto con al respective de la midida previa del mesmu periódicu.[252] Nel casu del segundu alderique, les encuestes de Conteo y Numerus, publicaes por Quadratin y 24 Hores, respectivamente, dieron por ganador al candidatu priista. En contraste, Massive Caller reveló qu'una mayoría de los sos encuestaos consideraron a Anaya Cortés el ganador. Finalmente, la empresa Global Media Servicios dio como vencedor del alderique a López Obrador con un 43%.[253][254]

Un cuartu analís de Kiko Llaneres y Javier Lafuente pa El País refundió un aumentu na intención de votu pa López Obrador (48%) y 92% de posibilidaes de ganar al 3 de xunu. En pallabres de los analistes, los alderiques nun amenorgaron la so posición nes encuestes». Sicasí, tamién nesa ocasión, esclariaron que la victoria lopezobradorista nun ye una certidume». En total, la intención de votu, basada nun promediu d'encuestes, daba a Obrador 48.2%, 27.5% a Anaya y 19.5% a Meade.[255] Pela so parte, una actualización al 31 de mayu de la encuesta d'encuestes de GPPolls asitió en 52% la intención de votu del candidatu morenista y 99.99% la so probabilidá de ganar.[256] De forma similar, a finales de mayu, na estimación de Bloomberg, Obrador superó'l 50% d'intención de votu (52.8%), siguíu del panista con 25.7%, Meade con 19.1% y Calderón con 2.7%.[257]

Les últimes encuestes publicaes antes de la veda eleutoral calteníen una ventaya pal candidatu morenista d'hasta 32 puntos porcentuales. Según Reforma, López Obrador cerró la campaña eleutoral col 51% d'intención de votu, siguíu de Anaya Cortés con 27% y 19% pa Meade Kuribreña. Pela so parte, Parametría rexistró na so última encuesta una preferencia bruta de 45%, 19% y 15%, respectivamente. En contraste, na encuesta de El Financieru, qu'asitió al morenista a la cabeza con 54% de les preferencies, el priista llegó al segundu llugar con 22%, siguíu del panista con 21%.[258][259] Nel so últimu analís pa El País, Llaneres afirmó que'l promediu de sondeos daben a Obrador el 49% de la intención de votu (una ventaya de 22 puntos col segundu llugar), 97% de posibilidaes de ganar y un marxe d'error d'hasta once punto. Anque nun refugó un escenariu distintu nes eleiciones, esclarió que «un error de 20 puntos [de les encuestes] ye pocu frecuente».[260]

Nes sos últimes actualizaciones, realizaes el 27 de xunu, el Barómetru Eleutoral Bloomberg» daba un 51.2% d'intención de votu a López Obrador y 25.5% a Anaya Cortés, Oraculus un 48.8% y un 26.9%, respectivamente, Newsweek y GPPolls 49% al primeru y 25% al segundu. Estos postreros tamién indicaron qu'el morenista tenía 99.9% de «probabilidá de trunfu».[261][262]

Eleición llexislativa[editar | editar la fonte]

Una proyección publicada a entamos de febreru de 2018, na que s'analizaben 32 encuestes pa senadores aplicaes nos estaos de Méxicu y considerábense namái escaños por mayoría relativa y primer minoría, envaloróse que la coalición Xuntos Vamos Faer Hestoria» atoparíase a la cabeza con un total de 48 llexisladores, siguida de «Per Méxicu al frente» con 36 y «Toos per Méxicu» con diez. La suma final de 96 senadores completar con un total de dos independientes. Acordies con la mesma proyección, de los cinco circunscripciones, les primeres dos seríen les que más votos daríen a l'alianza «Per Méxicu al frente», ente que nes últimes trés apoderaría «Xuntos Vamos Faer Hestoria».[263] Con al respective de la Cámara de Diputaos, una encuesta de Consulta Mitofsky y L'Economista publicada en mayu proxectaba que Morica sería la primer fuerza con ente 115 y 142 diputaos, siguíu del PAN con ente 94 y 116 escaños y el PRI con ente 54 y 72. En términos de coaliciones, «Xuntos Vamos Faer Hestoria» sumaría ente 195 y 262 diputaos.[264]

Resultaos[editar | editar la fonte]

El Institutu Nacional Eleutoral realizó'l día de les eleiciones un conteo rápidu de les resultaos de los caxellos por aciu el Programa de Resultaos Electorales Preliminares (PREP). Los datos ufiertaos pol PREP «tienen un calter informativu y nun son definitivos y tán suxetos a cambeos,por tantu nun tienen efectos xurídicos».[265]

Pasaes les 23:00 hores del día de la eleición, el conseyeru presidente del INE informó sobre les resultaos del conteo rápidu que dio un marxe de votación d'ente 53% y 53.8% a López Obrador, lo que lo convirtió nel «virtual ganador». En segunda posición, asitióse Anaya Cortés con ente 22.1% y 22.8%, siguíu de Meade Kuribreña con ente 15.7% y 16.3% y Rodríguez Calderón con ente 5.3% y 5.5%.[266]

Presidente de Méxicu[editar | editar la fonte]

Plantía:Resultaos electorales

Cámara de Senadores[editar | editar la fonte]

Partíu Resultaos Escaños Total
Votos Porcentaxe !Mayoría relativa !Primer

minoría !Plurinominal

centráu Partíu Acción Nacional 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/128
centráu Partíu Revolucionariu Institucional 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/128
centráu Partíu de la Revolución Democrática 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/128
centráu Partíu Verde Ecoloxista de Méxicu 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/128
centráu Partíu del Trabayu 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/128
centráu Nueva Alianza 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/128
centráu Movimientu Ciudadanu 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/128
centráu Movimiento Regeneración Nacional 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/128
centráu Partíu Alcuentru Social 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/128
centráu Candidatos independientes 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/128
Votos nulos/Candidatos ensin rexistrar 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
Total 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu% 64 32 32 128

Cámara de Diputaos[editar | editar la fonte]

Partíu Resultaos Escaños Total
Votos Porcentaxe !Mayoría relativa !Plurinominal


centráu Partíu Acción Nacional 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/500
centráu Partíu Revolucionariu Institucional 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/500
centráu Partíu de la Revolución Democrática 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/500
centráu Partíu Verde Ecoloxista de Méxicu 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/500
centráu Partíu del Trabayu 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/500
centráu Nueva Alianza 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/500
centráu Movimientu Ciudadanu 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/500
centráu Movimiento Regeneración Nacional 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/500
centráu Partíu Alcuentru Social 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/500
centráu Candidatos independientes 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
0/500
Votos nulos/Candidatos ensin rexistrar 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu%
Total 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador round inesperáu% 300 200 500

Controversies[editar | editar la fonte]

Asesinato de políticos[editar | editar la fonte]

Dende l'entamu del procesu eleutoral en septiembre de 2017 y hasta el 27 de xunu de 2018, un total de 133 políticos fueron asesinaos en 26 estaos de Méxicu, principalmente en Oaxaca y Guerrero, cada unu con 26 homicidios. De la cifra, 28 yeren precandidatos o aspirantes, 20 candidatos rexistraos y el restu ediles y exediles, diputaos, dirixentes y militantes partidistes. Na so mayoría miembros del PRI (45), siguíu de Morena (20), PRD (18) y PAN (14). Tamién se rexistraron 548 agresiones —incluyíos los 133 asesinatos—, 47 intentos d'homicidiu y 50 muertes de familiares de políticos.[267] A mediaos de xunu, nun comunicáu conxuntu la Xunión Europea (UE) y les embaxaes de Noruega y Suiza espresaron la so esmolición pola violencia nel procesu comicial y llamentaron los decesos.[268]

Intervención estranxera[editar | editar la fonte]

En múltiples ocasiones acusóse a otros países d'intentar intervenir nel procesu eleutoral mexicanu. N'abril de 2017, John Kelly, entós secretariu de Seguridá Nacional d'Estaos Xuníos, declaró que la eleición d'un presidente izquierdista en Méxicu «nun sería bonu pa Estaos Xuníos o Méxicu». Créese que la declaración foi en referencia a López Obrador y causó discutiniu al considerase un intentu por influyir nel so contra.[269][270][271][272] Más tarde n'avientu d'esi añu, H. R. McMaster, asesor de Seguridá Nacional de la Casa Blanca, aseguró que Rusia llanzara una campaña «pa influyir na eleición presidencia de Méxicu de 2018 y amenar la división», ensin definir los métodos emplegaos na supuesta interferencia y ensin indicar el candidatu que sería favorecíu pol Kremlin.[273] Nesti sentíu, en xineru siguiente, el periodista Lleón Krauze tamién sollertó pola posible inxerencia rusa.[274]

Amás, Frida Ghitis de The Washington Post coincidió ya indicó que Rusia sofitaba a López Obrador.[275] Igualmente, Enrique Ochoa Reza, presidente del PRI, afirmó ensin evidencies que los intereses rusos y de Venezuela» sofitaben al candidatu izquierdista.[276] En respuesta, López Obrador burllar de los rumores del sofitu rusu.[277] Pela so parte, el INE refugó que Rusia o dalgún axente esternu pudiera intervenir nos comicios. «Nun tenemos [...] nenguna evidencia de que nengún de los candidatos a la Presidencia de la República tea recibiendo un sofitu d'esta naturaleza», indicó Marco Baños, conseyeru eleutoral.[278] Coles mesmes, Serguéi Lavrov, ministru d'Esterior rusu, negó los rumores d'intervención.[279]

Per otra parte, nel mesmu xineru, apaecieron murios con mensaxes a favor de López Obrador, roblaos pol Partíu Socialista Xuníu de Venezuela (PSUV), en delles ciudaes de Venezuela.[280] Sicasí, Morica calificó la situación de guerra puerca»[281] y el PSUV refugó ser autor de los mensaxes. «Nun ye política nin del Partíu Socialista de Venezuela nin del gobiernu bolivariano entemetese na política interna de nengún país», aseguró al respeutu Jacobo Torres, vicepresidente internacional del partíu.[282] Amás, nuna entrevista pa la revista Líder Méxicu, l'estratega derechiegu venezolanu JJ Rendón declaró que fadría «tou lo que tea al mio algame dientro de la llei, por que AMLO nun llegue a la presidencia». Primeramente, Rendón trabayó pal PRI mientres la campaña presidencial de Peña Nieto en 2012.[283] L'alianza de medios de comunicación Verificáu 2018 comprobó que s'arrobinaron en redes sociales noticies falses d'esta intervención de Venezuela en favor de López Obrador, resultando ser manipulaciones dixitales[284].

Posible fraude del PRI[editar | editar la fonte]

N'avientu de 2017, Rexeneración alvirtió sobre la posibilidá de qu'el PRI cometiera fraude eleutoral, indicando que la controversial Llei de Seguridá Interior podría ser el mediu p'amenorgar les protestes pol potencial fraude.[285] Pela so parte, Bloomberg sofitó esa teoría y nun artículu so, Tony Payan, direutor del Centru Méxicu del Institutu Baker de la Universidá Rice, suxurió que yeren posibles la compra de votos y los ataques informáticos. La nota tamién suxurió que Meade podría tar recibiendo sofitos indebíos del presupuestu destináu a la publicidá oficial del presidente Peña Nieto.[286] El mesmu mes, The New York Times reportó que Peña Nieto gastara cerca de dos mil millones de dólares en publicidá a lo llargo de los sos cinco años nel cargu, la cifra más alta gastada por cualesquier mandatariu mexicanu. Amás, l'artículu mentaba esmoliciones sobre'l 68% de periodistes qu'almitíen nun creer tener abonda llibertá d'espresión. Pa sofitar la so postura, el mediu citaba a Carmen Aristegui, despidida dempués de revelar el escándalu de la Casa Blanca de Peña.[287]

Irregularidaes n'atroxu de firmes[editar | editar la fonte]

El 11 de xineru de 2018, el INE anunció una investigación sobre irregularidaes na recueya de firmes n'aspirantes a candidatures independientes a la Cámara de Diputaos. Informóse que dellos problemes incluian el rexistru de sofitos con fotocopies de la credencial d'eleutor y non la orixinal o l'usu de llicencies de manexu y similares.[288] Cuatro díes dempués, dar a conocer que 28 de los 65 aspirantes recoyeren fraudulentamente les firmes. Con base nuna amuesa de 900 firmes, confirmóse que 24 presentaben «inconsistencies o irregularidaes» que llevaron a la revisión del total de firmes. Nesta ocasión, l'usu de credenciales non válides, fotocopies y la simulación yeren los errores más comunes.[289] Tamién s'afayó'l llogru de sofitos de forma illegal per parte de los aspirantes per mediu de la usurpación y mercar-vienta de credenciales d'eleutor» y abarruntóse de la compra de padrones electorales.[290] Poles irregularidaes, la Comisión de Prerrogativas y Partíos Políticos del INE determinó negar el rexistru a 23 aspirantes que llograren el númberu de firmes necesariu.[291]

Robu y destrucción de boletas electorales[editar | editar la fonte]

Votante introduciendo los sos boletas mientres les eleiciones.

El 28 de xunu de 2018, el INE informó que 34 paquetes electorales —cinco federales y ventinueve locales— fueren robaos o destruyíos en dellos estaos del país.[292] Los incidentes rexistraos qu'arreyaron robu o destrucción de boletas electorales incluyeron a Macuspana, Tabasco, onde se denunció'l robu de 11 mil 025 boletas conteníes en cinco paquetes electorales —dos federales y trés locales—.[293] Per otra parte, en San Juan Quiahije, Oaxaca, robáronse y quemaron mientres el so treslláu 8204 boletas;[294] en Coatzacoalcos, Veracruz, reportóse'l robu, per parte de persones armaes, de 2800 boletas;[295] en Tamaulipas amburóse la casa d'un funcionariu de caxellu colo que tamién se destruyó papelería eleutoral;[296] en Huixtán, Chiapas reportóse'l robu de casi 600 boletas pa la eleición local,[297] y en Tlaxcala sustraer un paquete con 732 boletas.[298] Polo anterior, les autoridaes electorales ordenaron reimprimir les boletas ya identificar los folios de les robaes p'anulales y torgar el so usu mientres los comicios.[299]

Cancelación de caxellos[editar | editar la fonte]

Nos díes previos a les eleiciones empezar a anunciar la cancelación de caxellos en diversos estaos. El 28 de xunu de 2018, el INE dio a conocer que nun instalaría doce casilla electorales na rexón norte del estáu de Jalisco, en concretu nos conceyos de Bolaños y Mezquitic, esto de resultes d'un conflictu territorial ente la comunidá huichol y ganaderos del vecín tao de Nayarit. De resultes d'ello, nel primer conceyu namái van instalase cuatro de los diez caxellos planiaos; ente que nel segundu va proceder col allugamientu de 18 de los 24 centros de votación previstos primeramente,[300][301] la decisión foi confirmada'l 30 de xunu.[302]

Per otru llau, el 28 de xunu miembro de la comunidá purépecha se movlizaron en Michoacán pa demostrar la so inconformidad cola instalación de caxellos al asegurar qu'actuaben «en defensa de la llibre autodeterminación de les comunidaes orixinaries»,[303] les manifestaciones presentar por aciu bloqueos carreteros principalmente.[304] El mesmu día, el INE anunció que nun instalaría 45 caxellos que se teníen planiaes.[305] Darréu, les autoridaes electorales llograron empecipiar el procesu d'instalación cola ayuda de les autoridaes policiaques,[306] sicasí, vecinos de Nahuatzen sustraxeron parte del material de votación,[307] polo qu'el 30 de xunu ampliar a 62 el númberu de centros de votación atayaos pol INE en nueve llocalidaes de siete municipio[308]Paracho, Charapan, Chilchota, Nahuatzen, Quiroga, Tingambato y Cherán –.[309]

Amás, el 27 de xunu, confirmóse que tampoco s'instalaríen caxellos de votación nel conceyu de Tila, en Chiapas, en llegando a un alcuerdu ente habitantes locales y les autoridaes electorales.[310]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «Mexico - total population 2012-2022 Statistic» (en). Consultáu'l 2018-07-01.
  2. Méxicu cunta con 123.5 millones d'habitantes. https://www.eleconomista.com.mx/politica/Mexico-cunta-con-123.5-millones-de-habitantes-20170710-0116.html. Consultáu 'l 2018-07-01. 
  3. «procesu eleutoral-federal-2017-2018/ Avanza INE n'Organización del Procesu Eleutoral Federal 2017-2018» (28 de xunu de 2017). Consultáu'l 26 d'agostu de 2017.
  4. 4,0 4,1 «RESOLUCIÓN del Conseyu Xeneral del Institutu Nacional Eleutoral pola que s'aprueba exercer la facultá d'atracción p'afaer a una fecha única la conclusión del periodu precampañas y el relativu pa axenciar sofitu ciudadanu, según establecer les feches p'aprobación del rexistru de candidates y candidatos poles autoridaes competentes pa los Procesos Electorales Locales concurrentes col Procesu Eleutoral Federal 2018». Diariu Oficial de la Federación (Secretaría de Gobernación) Tomo DCCLXVII. 31 d'agostu de 2017. http://www.dof.gob.mx/nota_detalle.php?codigo=5495707&fecha=31/08/2017. Consultáu 'l 4 de setiembre de 2017. 
  5. Suena'l silbatazo eleutoral; arrinca procesu 2017-2018. Excélsior. 8 de setiembre de 2017. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2017/09/08/1187023. Consultáu 'l 8 de setiembre de 2017. 
  6. «Dictame del cómputu final, calificación xurisdiccional de la eleición, declaración de validez y de Presidente Electu de los Estaos Xuníos Mexicanos». Consultáu'l 3 de setiembre de 2017.
  7. García, Ariadna (28 d'avientu de 2012). PRI torna a Los Pinos. http://archivo.eluniversal.com.mx/notes/892299.html. Consultáu 'l 3 de setiembre de 2017. 
  8. de Llanu, Pablo (25 de xunetu de 2012). Obrador presenta les sos pruebes del supuestu mercadéu de votos del PRI. https://elpais.com/internacional/2012/07/26/actualidá/1343261863_773704.html. Consultáu 'l 3 de setiembre de 2017. 
  9. Camarena, Salvador (31 d'agostu de 2012). La xusticia refuga la impugnación de les eleiciones mexicanes. https://elpais.com/internacional/2012/08/31/mexico/1346382285_975818.html. Consultáu 'l 3 de setiembre de 2017. 
  10. 10,0 10,1 10,2 Olmeda, Juan C.. «Méxicu: el regresu del PRI a la presidencia». Revista de Ciencia Política 33. doi:10.4067/S0718-090X2013000100012. http://www.scielo.cl/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0718-090X2013000100012. Consultáu 'l 3 de setiembre de 2017. 
  11. Sotu, Elidet (31 d'agostu de 2017). so-quintu-informe-de gobiernu periódicu =Nación 321 Asina llega Enrique Peña Nieto al so Quintu Informe de Gobiernu. http://www.nacion321.com/gobierno/asi-llega-enrique-pena-nietu-a-el so-quintu-informe-de gobiernu periódicu =Nación 321. Consultáu 'l 3 de setiembre de 2017. 
  12. Bravo-Ahuja Ruiz, María Marcela. «Resultaos electorales y perspectives 2012. Reposicionamientos partidistes». Estudios Políticos. http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0185-16162013000100002. Consultáu 'l 3 de setiembre de 2017. 
  13. Angelle, Hernández Cháirez (9 de xunetu de 2014). trés nuevos-partíos-politicos.html INE da vida a trés nuevos partíos políticos. http://www.elfinanciero.com.mx/politica/ine-da-vida-a trés nuevos-partíos-politicos.html. Consultáu 'l 3 de setiembre de 2017. 
  14. Arrodia, Felipe (3 de setiembre de 2015). INE confirma: PT y Partíu Humanista pierden rexistru. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/ine-confirma-pt-y-partíu-humanista-pierden-rexistru.html. Consultáu 'l 3 de setiembre de 2017. 
  15. (2016) «Ente la continuidá y el desencantu. Les eleiciones entemedies en Méxicu 2015», en Manuel Alcántara Sáez y María Laura Tagina: Eleiciones y cambéu d'élites n'América Llatina, 2014 y 2015, Primer, Salamanca: Ediciones Universidá de Salamanca, 213. ISBN 978-84-9012-607-3.
  16. Valdez, Cynthia (8 de xunu de 2015). Clouthier, primer diputáu federal independiente. http://www.milenio.com/estado/eleiciones_Sinaloa-Clouthier_gana_como_candidatu_independiente-gana_0_532746896.html. Consultáu 'l 3 de setiembre de 2017. 
  17. 17,0 17,1 «Reforma Política–Eleutoral». Consultáu'l 8 d'ochobre de 2016.
  18. «Reforma Política–Eleutoral: ¿Qué ye?». Consultáu'l 26 d'agostu de 2017.
  19. 19,0 19,1 García, Carina (23 de xunu de 2017). setiembre periódicu =L'Universal Proceso eleutoral de 2018 va arrincar el 8 de setiembre. http://www.eluniversal.com.mx/articulo/nacion/politica/2017/06/23/procesu-eleutoral-de-2018-arrincara-el-8-de setiembre periódicu =L'Universal. Consultáu 'l 23 de xunetu de 2017. 
  20. Arteaga, Alejandra (30 de mayu de 2016). Puebla y Veracruz: les minigubernaturas de dos años. http://www.milenio.com/politica/minigubernaturas_2_anos-2_anos_Veracruz_Puebla-eleiciones_2016_0_746925450.html. Consultáu 'l 27 d'agostu de 2017. 
  21. 21,0 21,1 21,2 «Constitución Política de los Estaos Xuníos Mexicanos». Archiváu dende l'orixinal, el 12 de xunetu de 2017. Consultáu'l 23 de xunetu de 2017.
  22. 22,0 22,1 22,2 «Ley Xeneral d'Instituciones y Procedimientos Electorales». Consultáu'l 23 de xunetu de 2017.
  23. Pérez Corzu, Alejandro Daniel. «¿Sistema o sistemes electorales? El casu mexicanu a nivel federal». Fechos y Derechos (Universidá Nacional Autónoma de Méxicu). https://revistes.juridicas.unam.mx/index.php/fechos-y-derechos/article/view/6815/8751. Consultáu 'l 23 de xunetu de 2017. 
  24. «Primer minoría». Consultáu'l 23 de xunetu de 2017.
  25. «Partíos Políticos». Consultáu'l 29 de xunetu de 2017.
  26. «Ley Xeneral de Partíos Políticos». Consultáu'l 29 de xunetu de 2017.
  27. «Ley Xeneral d'Instituciones y Procedimientos Electorales». Consultáu'l 29 de xunetu de 2017.
  28. eleiciones-de-2018/ Garantizaos los derechos políticu electorales de persones con discapacidá nes eleiciones de 2018 - Central Eleutoral. 15 de marzu de 2018. http://centralelectoral.ine.mx/2018/03/15/garantizaos-los-derechos-politico-electorales-de-persones-con-discapacidá-en-les eleiciones-de-2018/. Consultáu 'l 18 de marzu de 2018. 
  29. hestoria-mexico-ine/ Próximes eleiciones van ser les más incluyentes na hestoria de Méxicu: INE | 24 Hores. 12 de marzu de 2018. http://www.24-hores.mx/2018/03/12/proximas-eleiciones-seran-les-incluyentes-en-la hestoria-mexico-ine/. Consultáu 'l 18 de marzu de 2018. 
  30. «8 formes de discriminación eleutoral y cómo erradicarlas».
  31. «hestoria-de-mexico-16 INE preve que próximes eleiciones sían les más incluyentes na hestoria de Méxicu» (12 Mar 2018).
  32. Rivera, Carolina (8 de setiembre de 2017). se vota_en_el_2018_0_1026497411.html Arrinca procesu eleutoral aldu al 2018. http://www.milenio.com/politica/procesu_electoral-eleiciones_2018-presidencia-ine-que se vota_en_el_2018_0_1026497411.html. Consultáu 'l 8 de setiembre de 2017. 
  33. INE aprueba gastu históricu pa 2018; va partir 6.7 mil MDP a partíos ya independientes. 18 d'agostu de 2017. http://www.animalpolitico.com/2017/08/ine-gastu-partíos-2018/. Consultáu 'l 2 de setiembre de 2017. 
  34. Montserrat, Sánchez Maldonado (22 d'agostu de 2017). 2018 va ser un añu de bayura pa los partíos políticos: van recibir 11.9 mil mdp pa gastar. http://www.animalpolitico.com/2017/08/partíos-politicos-presupuestu-2018/. Consultáu 'l 2 de setiembre de 2017. 
  35. García, Carina (29 d'agostu de 2017). periódicu =L'Universal Llama INE a connacionales votar dende l'estranxeru. http://www.eluniversal.com.mx/nacion/politica/llama-ine-connacionales-votar-dende-l'estranxeru periódicu =L'Universal. Consultáu 'l 2 de setiembre de 2017. 
  36. Villanueva, Dora (30 d'agostu de 2017). Más de 650 pesos, votu nel esterior. http://eleconomista.com.mx/sociedá/2017/08/30/mas-650-pesos-voto-esterior. Consultáu 'l 2 de setiembre de 2017. 
  37. «Homologa INE calendarios electorales locales y federales 2017-2018» (28 d'agostu de 2017). Consultáu'l 4 de setiembre de 2017.
  38. El INE va pidir 25 mil mdp pa 2018, el presupuestu más altu de la so hestoria, y asina lo xustifica. 24 d'agostu de 2017. http://www.animalpolitico.com/2017/08/ine-presupuestu-mas-alto-historia/. Consultáu 'l 13 de payares de 2017. 
  39. Jiménez, Horacio (9 de payares de 2017). Retayen diputaos 800 mdp al INE pa 2018. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/retayen-diputaos-800-mdp-al-ine-pa-2018. Consultáu 'l 13 de payares de 2017. 
  40. García, Carina (17 d'avientu de 2017). Apunta INE “agua” de 304 mil spots al día. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/apunta-ine-agua-de-304-mil-spots-al-dia. Consultáu 'l 17 d'avientu de 2017. 
  41. Juárez, Magali (31 de xineru de 2018). Nacíos en febreru y marzu van integrar caxellos el primeru de xunetu. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/nacíos-en-febreru-y-marzu-integraren-caxellos-el-primeru-de-xunetu.html. Consultáu 'l 31 de xineru de 2018. 
  42. «reglamentu-de-eleiciones-pa-dar-garantia-y-certidume-al procesu eleutoral-2017-2018/ Aprueba Conseyu Xeneral cambeos al Reglamentu d'Eleiciones, pa dar garantía y certidume al Procesu Eleutoral 2017-2018» (22 de payares de 2017). Consultáu'l 3 de marzu de 2018.
  43. El Tribunal Eleutoral revoca cambeos del INE pa entainar conteo de votos. 16 de febreru de 2018. https://www.animalpolitico.com/2018/02/conteo-voto-tribunal-eleutoral-ine/. Consultáu 'l 3 de marzu de 2018. 
  44. Urrutia, Alonso (20 de febreru de 2018). Inestabilidad nel país si retrasen resultaos del conteo rápidu: INE. http://www.jornada.unam.mx/2018/02/20/politica/003n1pol. Consultáu 'l 3 de marzu de 2018. 
  45. García, Carina (19 de febreru de 2018). Resultáu na madrugada de conteo rápido xeneraría incertidume: INE. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/ine-alvierte-de-incertidume-y-especulacion-tres-decision-del-tepjf-sobre-conteo. Consultáu 'l 3 de marzu de 2018. 
  46. García, Carina (21 de febreru de 2018). TEPJF defende retrasu en conteo rápidu. http://www.eluniversal.com.mx/nacion/politica/tepjf-defende-retrasu-en-conteo-rapido. Consultáu 'l 3 de marzu de 2018. 
  47. INE busca alternativa p'acelerar conteo de votos. 16 de febreru de 2018. http://www.milenio.com/eleiciones-mexico-2018/ine-alternatives-acelerar-conteo-rapido-votos-prep-tribunal-eleutoral-noticies_0_1123087734.html. Consultáu 'l 3 de marzu de 2018. 
  48. Langner, Ana (22 de febreru de 2018). El INE presenta alternativa pal conteo rápidu. https://www.eleconomista.com.mx/politica/El-INE-presenta-alternativa-pa-el-conteo-rapido-20180222-0165.html. Consultáu 'l 3 de marzu de 2018. 
  49. El INE va espublizar enclinos d'eleición presidencial a les 23:00 hores. 23 de febreru de 2018. https://www.informador.mx/mexico/El-INE-difundira-enclinos-de-eleccion-presidencial-a-les-2300-hores-20180223-0014.html. Consultáu 'l 3 de marzu de 2018. 
  50. Juárez, Magali (28 de febreru de 2018). nueche-del-1-de-xunetu-ine Conteo rápido va tar llistu na nueche del 1 de xunetu: INE. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/conteo-rapido-estara-llistu-en-la nueche-del-1-de-xunetu-ine. Consultáu 'l 3 de marzu de 2018. 
  51. Jiménez, Horacio (17 de payares de 2017). Un millón de mexicanos sofita a independientes. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/un-millon-de-mexicanos-sofita-independientes. Consultáu 'l 22 de payares de 2017. 
  52. «Anexu 1. Cantidaes equivalentes al porcentaxe de sofitu ciudadanu pa candidatures independientes». Consultáu'l 22 de payares de 2017.
  53. Corona, Sonia (3 de payares de 2017). Una ‘app' imposible pa les presidenciales de Méxicu. https://elpais.com/internacional/2017/11/03/mexico/1509739142_239468.html. Consultáu 'l 22 de payares de 2017. 
  54. Redacción (12 de payares de 2017). sofitu riquíes-por-el-ine-3740.html ‘Broncu’ consigue 102% de firmes de sofitu riquíes pol INE. http://www.jornada.unam.mx/peracabes/2017/12/12/2018tarascu2019-consigue-102-de-firmes-de sofitu riquíes-por-el-ine-3740.html. Consultáu 'l 18 de payares de 2017. 
  55. Carina García (5 de xineru de 2018). candidatura independiente Supera Zavala estragal de firmes pa candidatura independiente. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/supera-zavala-estragal-de-firmes-pa candidatura independiente. Consultáu 'l 10 de xineru de 2018. 
  56. Aurora Zepeda (5 de febreru de 2018). Llogra Ríos Piter 866 mil 593 firmes. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2018/02/05/1218339. Consultáu 'l 7 de febreru de 2018. 
  57. «primer vegada-mexico-tendra-candidatos-presidenciales-independientes Per primer vegada Méxicu va tener candidatos presidenciales independientes | Vanguardia». Consultáu'l 20 de febreru de 2018.
  58. Margarita Zavala desatapa aspiración Presidencial pa 2018. 14 de xunu de 2015. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2015/06/14/1029450. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  59. García, Ariadna (23 de xineru de 2016). so-plataforma-politica-yo-con-mexico Zavala llanza la so plataforma política "Yo con Méxicu". http://www.eluniversal.com.mx/articulo/nacion/politica/2016/01/23/zavala-llanza-la so-plataforma-politica-yo-con-mexico. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  60. Rafael Moreno Abargane 'desatapa' aspiraciones rumbo al 2018. 8 de setiembre de 2016. http://www.informador.com.mx/mexico/2016/683272/6/rafael-moricu-valle-desatapa-aspiraciones-rumbo-al-2018.htm. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  61. Miguel Márquez Márquez caltien abierta la puerta pal 2018. 7 de xunu de 2016. http://eleconomista.com.mx/politica/2016/06/07/miguel-marquez-marquez-caltien-abierta-puerta-2018. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  62. Guzmán, Susana (30 d'agostu de 2016). pan-sera-terceru-asegura-corderu.html Si Ricardo Anaya ye candidatu, el PAN va ser terceru, asegura Corderu. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/si-ricardo-anaya-ye-candidatu-el pan-sera-terceru-asegura-corderu.html. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  63. so candidatura periódicu=Políticu MX Zavala arrenunciu al PAN, va buscar candidatura independiente. 6 d'ochobre de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/margarita-zavala-emitir%C3%A1-pronunciamientu-sobre-la so candidatura periódicu=Políticu MX. Consultáu 'l 6 d'ochobre de 2017. 
  64. Dedazo amarutáu, el métodu de Anaya ~ L'Heraldu de Méxicu. 21 de payares de 2017. https://heraldodemexico.com.mx/opinion/dedazo-amarutáu-el-metodo-de-anaya/. Consultáu 'l 25 de mayu de 2018. 
  65. Anaya niega que precandidatura fuera por ‘dedazo’. 19 d'avientu de 2017. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2017/12/19/1208866. Consultáu 'l 25 de mayu de 2018. 
  66. requisitos-debera-cumplir-candidatu-2018/ PRI quita candaos pa escoyer candidatu presidencial; van por carru completu en 2018. 12 d'agostu de 2017. http://www.animalpolitico.com/2017/08/pri-define-esti-sabado-los requisitos-debera-cumplir-candidatu-2018/. Consultáu 'l 23 de payares de 2017. 
  67. Beauregard, Luis Pablo (20 d'ochobre de 2017). El PRI define les riegles pa escoyer el candidatu presidencial ente duldes sobre la so neutralidá. https://elpais.com/internacional/2017/10/20/mexico/1508450941_189425.html. Consultáu 'l 23 de payares de 2017. 
  68. Gil Olmo, José (20 d'ochobre de 2017). Convención de delegaos, vía qu'aprueba'l PRI pa escoyer candidatu presidencial al 2018. http://www.proceso.com.mx/508231/convencion-delegaos-via-aprueba-pri-escoyer-candidatu-presidencial-al-2018-video. Consultáu 'l 23 de payares de 2017. 
  69. Beauregard, Luis Pablo (23 de payares de 2017). El candidatu presidencial del PRI va ser designáu en febreru de 2018. https://elpais.com/internacional/2017/11/24/mexico/1511492589_845436.html. Consultáu 'l 23 de payares de 2017. 
  70. candidatura presidencial/ PRI emite convocatoria pa candidatura presidencial 2018. 23 de payares de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/pri-emite-convocatoria-pa candidatura presidencial/. Consultáu 'l 23 de payares de 2017. 
  71. Jiménez, Horacio (28 de marzu de 2016). Quiero tar na boleta de 2018 al pie de Zavala: Ivonne Ortega. http://www.eluniversal.com.mx/articulo/nacion/politica/2016/03/28/quiero-tar-en-la-boleta-de-2018-xuntu-zavala-ivonne-ortega. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  72. Delgáu, Álvaro (27 de setiembre de 2016). Osorio Chong yá empecipió la so campaña aldu al 2018; anubre redes con spots. http://www.proceso.com.mx/456645/osorio-chong-yá-empecipio-campana-rumbo-al-2018-anubre-redes-spots. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  73. Tourliere, Mathieu (13 de setiembre de 2016). José Antonio Meade, el sigiloso aspirante prianista. http://www.proceso.com.mx/454756/jose-antonio-meade-sigiloso-aspirante-prianista. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  74. «Enrique de la Madrid muévese :: Carlos Urdiales :: La Razón :: 6 de marzu de 2017». Consultáu'l 6 de marzu de 2017.
  75. llista-de-presidenciables-pa-el-2018 Saltillense na llista de presidenciables pal 2018. 19 d'ochobre de 2016. http://www.vanguardia.com.mx/articulo/saltillense-en-la llista-de-presidenciables-pa-el-2018. Consultáu 'l 11 de xineru de 2017. 
  76. Jiménez, Horacio (17 d'agostu de 2015). Pal 2018 hai más que Videgaray, Nuño y Osorio. http://www.eluniversal.com.mx/articulo/nacion/politica/2015/08/17/pa-el-2018-hai-mas-que-videgaray-nuno-y-osorio. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  77. Rincón, Sergio (22 de xunu de 2016). retirada-tactica-de-beltrones-abre-una engarradiella interna-por-el-pri-pa-2018 La retirada táctica” de Beltrones abre una engarradiella interna pol PRI pa 2018. http://www.univision.com/noticies/eleiciones-en-mexico/la retirada-tactica-de-beltrones-abre-una engarradiella interna-por-el-pri-pa-2018. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  78. punteru-del-pri-en-preferencies-pa-el-2018 Eruviel Ávila yá ye'l punteru del PRI en preferencies pal 2018. 24 de setiembre de 2016. http://www.vanguardia.com.mx/articulo/eruviel-avila-yá-ye-el punteru-del-pri-en-preferencies-pa-el-2018. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  79. Miranda, Juan Carlos (23 d'agostu de 2017). Refuga Meade que los cambeos nos estatutos del PRI sían un traxe a la midida. http://www.jornada.unam.mx/2017/08/23/sociedá/013n1pol. Consultáu 'l 30 de payares de 2017. 
  80. Delgáu, Álvaro (10 d'agostu de 2017). El PRI yá tien el so “tapáu”: Meade. http://www.proceso.com.mx/498476/pri-yá-tapáu-meade. Consultáu 'l 30 de payares de 2017. 
  81. Videgaray desatapa a Meade como candidatu y depués pénase en Twitter. 23 de payares de 2017. http://www.animalpolitico.com/2017/11/videgaray-meade-candidatu/. Consultáu 'l 30 de payares de 2017. 
  82. Tourliere, Mathieu (22 de payares de 2017). Videgaray “desatapa” a Meade ante'l cuerpu diplomáticu; con él “Méxicu tien aldu y claridá”, diz. http://www.proceso.com.mx/512154/videgaray-desatapa-a-meade-ante-cuerpu-diplomatico-mexico-rumbo-claridad-diz. Consultáu 'l 30 de payares de 2017. 
  83. Castillo, Gustavo (23 de payares de 2017). Anden “bien despistaos toos”, diz Peña sobre 'destape'. http://www.jornada.unam.mx/peracabes/2017/11/23/anden-201cbien-despistaos-toos201d-diz-pena-sobre-falsu-destape-5255.html. Consultáu 'l 30 de payares de 2017. 
  84. Reséndiz, Francisco (27 de payares de 2017). Dexa José Antonio Meade la Secretaría de Facienda. http://www.eluniversal.com.mx/nacion/politica/dexa-meade-facienda. Consultáu 'l 30 de payares de 2017. 
  85. Beauregard, Luis Pablo (27 de payares de 2017). Meade pruébase'l traxe de candidatu. https://elpais.com/internacional/2017/11/28/mexico/1511843716_746925.html. Consultáu 'l 30 de payares de 2017. 
  86. García, Ariadna (29 de payares de 2017). Aprueba PRI que Meade rexístrese como aspirante a candidatu. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/aprueba-pri-que-meade-rexístrese-como-aspirante-candidatu. Consultáu 'l 30 de payares de 2017. 
  87. Más de lo mesmo: oposición critica l'anunciu de Meade camín de 2018. 27 de payares de 2017. http://www.animalpolitico.com/2017/11/meade-reacciones/. Consultáu 'l 30 de payares de 2017. 
  88. Meade rexistrar en PRI y llanza indirecta por amnistía a narcos. 3 d'avientu de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/cen-del-pri-est%C3%A1-llistu-pa-rexistru-de-meade-como-precandidato/. Consultáu 'l 3 d'avientu de 2017. 
  89. se xunir%C3%A1-al equipu-de-meade/ Nuño confirma que va coordinar campaña de Meade. 6 d'avientu de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/presidencial/nu%C3%B1o-confirma-que se xunir%C3%A1-al equipu-de-meade/. Consultáu 'l 6 d'avientu de 2017. 
  90. Arrodia, Felipe (5 d'ochobre de 2016). esquierda-ensin-morena.html Mancera diz sí al 2018 cola esquierda... ensin Morena. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/mancera-diz-si-al-2018-con-la esquierda-ensin-morena.html. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  91. Aldaz, Phenélope (7 d'agostu de 2016). presidencia Miguél Ángel Mancera repite deséu de dir pola Presidencia. http://www.eluniversal.com.mx/articulo/nacion/politica/2016/08/7/miguel-angel-mancera-repite-deséu-de-dir-pola presidencia. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  92. El PT decide dir n'alianza con AMLO pal 2018 - Procesu. 24 de xunu de 2017. http://www.proceso.com.mx/492378/pt-decide-dir-en-alianza-amlo-2018. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  93. Resuelve PT dir n'alianza con AMLO al 2018. 24 de xunu de 2017. http://www.eluniversal.com.mx/articulo/nacion/politica/2017/06/24/resuelvi-pt-dir-en-alianza-con-amlo-al-2018. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  94. 94,0 94,1 Redacción (13 d'avientu de 2017). Morica, PT y Alcuentru Social roblen coalición camín d'eleición de 2018. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/morica-pt-y-alcuentru-social-roblen-coalicion-eleutoral.html. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  95. alianza-2018/ PVEM desatapa a presidenciable y prime a PRI por alianza 2018. 24 de xunetu de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/pvem-desatapa-presidenciable-y-prime-pri-por alianza-2018/. Consultáu 'l 31 de xunetu de 2017. 
  96. presidencia-en-2018 Carlos Ponte va buscar la Presidencia en 2018. 29 de xunetu de 2017. http://planoinformativo.com/nota/id/535718/noticia/carlos-ponte-buscara-la presidencia-en-2018. Consultáu 'l 31 de xunetu de 2017. 
  97. llombu-al-pri-y-voltia-al pan-y-prd-pa-conformar-alianza-de-cara-a-comicios-del-2018.html PVEM da esplda al PRI; voltia al PAN y PRD pa 2018. 28 de xunu de 2017. http://www.imagendelgolfo.mx/noticiasveracruz/mexico/41194551/pvem-da-el llombu-al-pri-y-voltia-al pan-y-prd-pa-conformar-alianza-de-cara-a-comicios-del-2018.html. Consultáu 'l 31 de xunetu de 2017. 
  98. «Carabias y Cárdenes posibles candidatos del PVEM pa 2018». Consultáu'l 7 de payares de 2017.
  99. partíu verde.html PVEM, cerca d'amestase al frente. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/avancen-negociaciones-del-frente-ciudadanu-con-el partíu verde.html. Consultáu 'l 14 d'avientu de 2017. 
  100. PVEM va sumar a Frente Ciudadanu en CDMX con mires a 2018. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/pvem-sumase%C3%A1-frente-ciudadanu-en-cdmx-con-mires-2018/. Consultáu 'l 14 d'avientu de 2017. 
  101. 101,0 101,1 101,2 Carlos Ponte ufierta alianza PVEM-Meade pa eleición 2018. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/carlos-ponte-ufierta-alianza-pvem-meade-pa-elecci%C3%B3n-2018/. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  102. PVEM adopta a Meade como precandidato a la Presidencia. http://www.milenio.com/politica/jose-antonio-meade-presidente-candidatu-presidencia-pvem-pri-mileniu-noticies_0_1082891872.html. Consultáu 'l 14 d'avientu de 2017. 
  103. PVEM arropa a Meade y van xuntos nel 2018. 12 d'avientu de 2017. https://www.razon.com.mx/pvem-arropa-a-meade-van-xuntos-en-2018/. Consultáu 'l 14 d'avientu de 2017. 
  104. Nueva Alianza por dir solo en 2018, Quadri posible candidatu. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/nueva-alianza-por-dir-solo-en-2018-quadri-posible-candidatu/. Consultáu 'l 7 de payares de 2017. 
  105. sumase-al frente ​Retira Nueva Alianza solicitú pa sumase al frente. 23 de payares de 2017. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/retira-nueva-alianza-solicitú-pa sumase-al frente. Consultáu 'l 14 d'avientu de 2017. 
  106. PRI aprueba Coalición con PVEM y Setu - Televisa News. http://noticieros.televisa.com/peracabes-noticies/nacional/2017-12-13/pri-aprueba-coalicion-pvem-y-setu/. Consultáu 'l 14 d'avientu de 2017. 
  107. Morica va escoyer al so candidatu presidencial por encuesta; va presentar el so gabinete n'avientu. 20 de payares de 2017. http://www.animalpolitico.com/2017/11/morena-candidatu-presidencial-encuesta-gabinete/. Consultáu 'l 24 de payares de 2017. 
  108. Noroña va engarrar a AMLO candidatura de Morica-PT en 2018. 21 de payares de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/noro%C3%B1-engarrar%C3%A1-amlo-candidatura-de-morica-pt-en-2018/. Consultáu 'l 24 de payares de 2017. 
  109. Proyeutu de AMLO promete acabar cola corrupción. 21 de payares de 2017. http://www.siempre.mx/2017/11/proyeutu-de-amlo-promete-acabar-con-la-corrupcion/. Consultáu 'l 24 de payares de 2017. 
  110. López Obrador rexístrase como precandidato a la Presidencia. 12 d'avientu de 2017. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/lopez-obrador-rexístrase-como-precandidato.html. Consultáu 'l 12 d'avientu de 2017. 
  111. ser%C3%A1-precandidato-presidencial-de-morica/ Fernández Noroña yá nun va ser precandidato presidencial de Morena. 12 d'avientu de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/presidencial/fern%C3%A1ndez-noro%C3%B1-yá-nun ser%C3%A1-precandidato-presidencial-de-morica/. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  112. Zavala, Misael (13 d'avientu de 2017). candidatura-de-morica Capitán retiráu de la Marina va competir contra AMLO por candidatura de Morena. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/capitan-retiráu-de-la-marina-competira-contra-amlo-por candidatura-de-morica. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  113. González, Isabel (6 d'agostu de 2016). AMLO pide a militantes de MORICA preparar pa eleición de 2018. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2016/08/06/1109409. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  114. Pérez, Fredy Martín (7 d'agostu de 2016). MORICA nun va faer aliances con PRD y PT camín de 2018: AMLO. http://www.eluniversal.com.mx/articulo/nacion/politica/2016/08/7/morena-non-hara-aliances-con-prd-y-pt-aldu-2018-amlo. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  115. Morica va solo en 2018: AMLO. 8 d'agostu de 2016. http://www.milenio.com/politica/Eleiciones_2016_Morena_AMLO-AMLO_eleiciones_Morica-Lopez_Obrador_2018_0_752324816.html. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  116. Rueda, Rivelino (11 de xunu de 2017). vamos-con-ellos-en-2018-amlo.html AMLO refuga aliances de Morena pa 2018, sacante col PT. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/prd-ye-personero-del-regimen-nun vamos-con-ellos-en-2018-amlo.html. Consultáu 'l 24 de payares de 2017. 
  117. García, Carina (3 de payares de 2017). El PT oficializa coalición con Morena. http://www.eluniversal.com.mx/nacion/politica/el-pt-oficializa-coalicion-con-morica/. Consultáu 'l 24 de payares de 2017. 
  118. Meraz, Andrea (23 de payares de 2017). PT va rexistrar alianza con Morena'l 4 d'avientu. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2017/11/23/1203170. Consultáu 'l 24 de payares de 2017. 
  119. dir-en-alianza-con-otros partíos-en-2018 Decide Alcuentru Social nun dir n'alianza con otros partíos en 2018. 27 d'agostu de 2017. https://www.sdpnoticias.com/nacional/2017/08/27/decide-alcuentru-social-nun dir-en-alianza-con-otros partíos-en-2018. Consultáu 'l 7 de payares de 2017. 
  120. Decide Alcuentru Social nun dir n'alianza con otros partíos en 2018. http://planoinformativo.com/554537/pes-competira-ensin-aliances-en-2018-nacionales. 
  121. Atopo Social axusta con Margarita. https://www.eleconomista.com.mx/politica/Alcuentru-Social-axusta-con-Margarita-20171010-0168.html. Consultáu 'l 7 de payares de 2017. 
  122. «la pes.html #Confidencial: Perfilen a Flores como candidatu presidencial de la PES». Consultáu'l 7 de payares de 2017.
  123. «Candidatu presidencial propiu pa xenerar identidá de partíu: Hugo Eric Flores». Consultáu'l 7 de payares de 2017.
  124. 124,0 124,1 Nun vamos axustar col PRI; vamos solos o con Morena: PES. 7 d'avientu de 2017. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2017/12/07/1206250. Consultáu 'l 9 d'avientu de 2017. 
  125. 125,0 125,1 trabayu-y-alcuentru-social-anuncien-coalicion-con-morena Partíu del Trabayu y Alcuentru Social anuncien coalición con Morena. http://expansion.mx/politica/2017/12/13/partíu-del trabayu-y-alcuentru-social-anuncien-coalicion-con-morena. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  126. Jorge Castañeda quier ser el primer presidente independiente de Méxicu. 1 de xunu de 2016. http://eleconomista.com.mx/sociedá/2016/06/01/jorge-castaneda-quier-ser-primer-presidente-independiente-mexico. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  127. G. Castañeda (2015). «III. Namái asina: Por una candidatura independiente única en 2018», Namái asina: por una axenda ciudadana independiente. Blvd. Miguel de Cervantes Saavedra núm. 301, 1er pisu, colonia Granada, delegación Miguel Hidalgo, C.P. 11520, Méxicu, D.F.: Penguin Random House Grupu Editorial, 71. ISBN 978-607-314-142-0.
  128. «llombarada.html Río Piter estima a Castañeda por llombarada». Consultáu'l 5 de setiembre de 2017.
  129. de-2018-otros-independientes-har%C3%A1n-lo-mesmu/ Castañeda baxar de 2018, ¿otros independientes van faer lo mesmo?. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/casta%C3%B1eda-baxar de-2018-otros-independientes-har%C3%A1n-lo-mesmu/. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  130. Gómez, Ricardo (23 de mayu de 2016). En 2018 diría solo: 'Tarascu'. http://www.eluniversal.com.mx/articulo/nacion/politica/2016/05/23/en-2018-iria-solu-tarascu. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  131. Irízar, Guadalupe (2 de marzu de 2016). Nun voi por candidatura.- De la Fonte. http://www.reforma.com/aplicacioneslibre/articulo/default.aspx?id=782869&md5=20bd48a453d37a7178ab820y4314a121&ta=0dfdbac11765226904c16cb9ad1b2efe. Consultáu 'l 8 d'ochobre de 2016. 
  132. «Sinembargo: María de Jesús Patriciu, una reconocida médicu tradicional nahua, ye candidata 2018 del EZLN». Consultáu'l 28 de mayu de 2017.
  133. «Fernández Noroña tórnase a favor de AMLO». Consultáu'l 3 d'ochobre de 2017.
  134. Campos, Roy. Méxicu 2018: los presidenciables. http://eleconomista.com.mx/columnes/columna-especial-politica/2016/12/19/mexico-2018-presidenciables. Consultáu 'l 8 de xineru de 2017. 
  135. «Postulen a Álvarez Icaza pa la presidencia en 2018». Consultáu'l 28 de febreru de 2017.
  136. «Nun voi ser funcional al PRI: Emilio Álvarez Icaza retira la so candidatura independiente pa 2018». Consultáu'l 9 d'ochobre de 2017.
  137. pa-candidatura-presidencial-en-2018 Río Piter "desatápase" pa candidatura presidencial en 2018. 31 de marzu de 2017. https://www.sdpnoticias.com/nacional/2017/03/31/rios-piter-desatapar pa-candidatura-presidencial-en-2018. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  138. «http://www.animalpolitico.com/2017/05/jorge-castaneda-candidatura-independiente/». Consultáu'l 5 de setiembre de 2017.
  139. Voi independiente pero non solo: Ríos Piter. http://eleconomista.com.mx/sociedá/2017/05/21/voi-independiente-non-solo-rios-piter. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  140. Movimientu independiente, única alternativa: Ríos Piter. http://www.milenio.com/politica/armando_rios_piter-senáu-prd-movimientu_independiente-mileniu-noticies_0_953904884.html. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  141. Guadalupe Loaeza resalta semeyances ente Ríos Piter y Macron. 12 de xunu de 2017. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2017/06/12/1169253. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  142. «http://www.animalpolitico.com/blogueros-rigorosu-remix/2017/05/10/el-macron-mexicanu/». Consultáu'l 5 de setiembre de 2017.
  143. Redacción (17 de xunetu de 2017). mexicana-en-verdá-ye-posible_a_23034484/ Un 'Macron a la mexicana', ¿en verdá ye posible?. http://www.huffingtonpost.com.mx/2017/07/17/un-macron-a-la mexicana-en-verdá-ye-posible_a_23034484/. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  144. en-ine-antes-de-terminar-el plazu/ 74 independientes rexistrar en INE pa la Presidencia. 14 d'ochobre de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/59-aspirantes-rexistrar en-ine-antes-de-terminar-el plazu/. Consultáu 'l 15 d'ochobre de 2017. 
  145. del pan-ensin-rencor-margarita-zavala Margarita Zavala arrenuncia al PAN; va como independiente. 6 d'ochobre de 2017. http://www.eluniversal.com.mx/nacion/politica/voi del pan-ensin-rencor-margarita-zavala. Consultáu 'l 9 d'ochobre de 2017. 
  146. xueves-como-independiente/ Margarita Zavala yá se rexistró como independiente. 12 d'ochobre de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/margarita-zavala-rexístrase-esti xueves-como-independiente/. Consultáu 'l 12 d'ochobre de 2017. 
  147. Montes, Rafael (27 de setiembre de 2017). candidatura independiente-ine-rexistro-eleiciones_2018-mileniu_0_1037896299.html Ferriz de Con formaliza en INE intención de ser candidatu en 2018. http://www.milenio.com/politica/pedro_ferriz_de_con candidatura independiente-ine-rexistro-eleiciones_2018-mileniu_0_1037896299.html. Consultáu 'l 2 d'ochobre de 2017. 
  148. Río Piter rexístrase ante'l INE como independiente a 2018. 4 d'ochobre de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/r%C3%ADos-piter-rexístrase-ante-el-ine-como-independiente-2018/. Consultáu 'l 4 d'ochobre de 2017. 
  149. Redacción (5 d'ochobre de 2017). Edgar Ulises Portiellu: el catedráticu que quier ser presidente de Méxicu. http://www.huffingtonpost.com.mx/2017/10/05/edgar-ulises-portiellu-el-catedratico-que-quier-ser-presidente-de-mexico_a_23234036/. Consultáu 'l 9 d'ochobre de 2017. 
  150. Méxicu, W Radio (8 d'ochobre de 2017). . Consultáu'l 9 d'ochobre de 2017.
  151. ‘El Tarascu’ rexístrase como candidatu independiente a la Presidencia. 7 d'ochobre de 2017. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2017/10/07/1193236. Consultáu 'l 9 d'ochobre de 2017. 
  152. tarascu-y-rios-piter-fora-de-la-boleta-eleutoral “El Tarascu” y Ríos Piter, fora de la boleta eleutoral. 16 de marzu de 2018. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/el tarascu-y-rios-piter-fora-de-la-boleta-eleutoral. Consultáu 'l 17 de marzu de 2018. 
  153. «Confirma INE que Margarita Zavala ye la única qu'algamó l'estragal de firmes - Aristegui Noticies». Consultáu'l 1 d'abril de 2018.
  154. tarascu-y-rios-piter-pa-delidiar-la presidencia Oficializa INE negativa a "El Tarascu" y Ríos Piter pa delidiar a la presidencia. 30 de marzu de 2018. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/oficializa-ine-negativa-el tarascu-y-rios-piter-pa-delidiar-la presidencia. Consultáu 'l 1 d'abril de 2018. 
  155. «El Tribunal Eleutoral mete a El Tarascu na carrera presidencial con una polémica decisión». El País (10 d'abril de 2018). Consultáu'l 10 d'abril de 2018.
  156. so-candidatura Margarita Zavala arrenuncia a la so candidatura.
  157. 157,0 157,1 157,2 por-frente-opositor-con-el-prd-pa-2018/ PAN, PRD y MC respuenden por Frente pero ensin definir los sos algames. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/pan-respuende por-frente-opositor-con-el-prd-pa-2018/. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  158. 158,0 158,1 158,2 158,3 RT. «Méxicu: Los partíos políticos ratifiquen a los sos candidatos presidenciales». Consultáu'l 19 de febreru de 2018.
  159. García, Carina (30 de marzu de 2018). por-ine-rexistru-de-margarita-como-candidata-independiente Respuende por INE rexistru de Margarita Zavala como candidata independiente. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/respuende por-ine-rexistru-de-margarita-como-candidata-independiente. Consultáu 'l 30 de marzu de 2018. 
  160. Suárez, Alejandro (9 d'abril de 2018). por-como-candidatu-presidencial-a-jaime-rodriguez-el tarascu-1602208.html Tribunal Eleutoral respuende por como candidatu presidencial a Jaime Rodríguez "El Tarascu". https://www.elsoldepuebla.com.mx/mexico/politica/tribunal-eleutoral-respuende por-como-candidatu-presidencial-a-jaime-rodriguez-el tarascu-1602208.html. Consultáu 'l 9 d'abril de 2018. 
  161. 161,0 161,1 Animal Políticu Redacción (25 de marzu de 2018). «Los candidatos yá tienen llistos los sos spots pa les campañes, esto ye lo que prometen n'ellos».
  162. AMLO (11 de febreru de 2018). «candidatura-a-la presidencia-de-la-republica// Anuncia AMLO qu'el 18 de febreru, va ser la postulación de la candidatura a la Presidencia de la República».
  163. Redacción (5 de marzu de 2018). «so-conseyu-politico_a_23377644/ Zavala tamién tien el so conseyu políticu».
  164. «JAIME RDZ EL TARASCU (@JaimeRdzNL) | Twitter». Consultáu'l 10 d'abril de 2018.
  165. Empecipien precampañas esti 14 d'avientu. 13 d'avientu de 2017. https://www.eleconomista.com.mx/politica/Empecipien-precampanaseste-14-de-avientu-20171213-0088.html. Consultáu 'l 9 de febreru de 2018. 
  166. Primer vegada que coaliciones tienen precandidatos únicos: INE. 8 de febreru de 2018. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2018/02/08/1218980. Consultáu 'l 9 de febreru de 2018. 
  167. Periodu de precampaña ye “ausencia de guerra interna”, dicen encuestadores. 10 de xineru de 2018. http://noticieros.televisa.com/peracabes-noticies/nacional/2018-01-10/periodu-precampana-ye-ausencia-delidie-interna-dicen-encuestadores/. Consultáu 'l 9 de febreru de 2018. 
  168. Córdova acepta que precampaña sabe enforma a campaña antemanada. 8 de febreru de 2018. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/presidencial/c%C3%B3rdova-acepta-que-precampa%C3%B1-sabe-enforma-riola%C3%B1-antemanada/. Consultáu 'l 9 de febreru de 2018. 
  169. pueden-faer-en-precampana AMLO, Meade y Anaya: lo que NUN pueden faer en precampaña. 14 d'avientu de 2017. http://www.nacion321.com/eleiciones/amlo-meade-y-anaya-lo-que-nun pueden-faer-en-precampana. Consultáu 'l 9 de febreru de 2018. 
  170. Anaya arrinca precampaña: va ser "austera y bien allegre". 14 d'avientu de 2017. http://www.milenio.com/politica/ricardo-anaya-precampana-2018-queretaro-amealco-pan-prd-eleiciones_0_1084691579.html. Consultáu 'l 10 de febreru de 2018. 
  171. 171,0 171,1 171,2 171,3 171,4 AMLO, Anaya y Meade acaben precampañas con escándalos y ataques. 9 de febreru de 2018. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/presidencial/amlo-anaya-y-meade-acaben-precampa%C3%B1-con-esc%C3%A1ndalos-y-ataques/. Consultáu 'l 10 de febreru de 2018. 
  172. 172,0 172,1 Paz, Carlos (5 de febreru de 2018). #AsíSeLasGastan: López Obrador, el que menos gasta en precampañas. http://www.milenio.com/negocios/gasto-precandidatos-presidencia-eleiciones-2018-lopez-obrador-amlo-meade-anaya-zavala_0_1116488589.html. Consultáu 'l 10 de febreru de 2018. 
  173. so-propuesta-de-gabinete López Obrador presenta a la so propuesta de gabinete. 14 d'avientu de 2017. http://expansion.mx/politica/2017/12/14/lopez-obrador-presenta-a-la so-propuesta-de-gabinete. Consultáu 'l 14 d'avientu de 2017. 
  174. Los homes y muyeres qu'integraríen el gabinete de AMLO. 14 d'avientu de 2017. https://www.forbes.com.mx/presenta-amlo-posible-gabinete-llista-nomes/. Consultáu 'l 14 d'avientu de 2017. 
  175. de la Rosa, Yared (14 d'avientu de 2017). so gabinete ideal/ N'actu d'arranque de precampaña Obrador presenta al so gabinete ideal. https://www.razon.com.mx/en-actu-de-arranque-de-precampana-obrador-presenta-a-el so gabinete ideal/. Consultáu 'l 14 d'avientu de 2017. 
  176. Propuesta d'amnistía de AMLO desamarra crítiques. 4 d'avientu de 2017. https://lasillarota.com/nacion/propuesta-amnistia-amlo-desamarra-critiques-amlo-amnistia-criminales-critiques/192271. Consultáu 'l 10 de febreru de 2018. 
  177. Guzmán, Susana (21 de xineru de 2018). pan-y sumir-a-amlo.html Gabriela Cueves dexa'l PAN y sumir a AMLO. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/gabriela-cueves-dexa-el pan-y sumir-a-amlo.html. Consultáu 'l 10 de febreru de 2018. 
  178. Escamilla, Héctor (11 de febreru de 2018). AMLO cierra precampaña en Jalisco ante más de cinco mil persones. https://www.publimetro.com.mx/mx/noticies/2018/02/11/amlo-cierra-precampana-jalisco-ante-mas-cinco-mil-persones.html. Consultáu 'l 12 de febreru de 2018. 
  179. candidatu presidencial-el-18-de febreru periódicu =Políticu MX AMLO va convertir en candidatu presidencial el 18 de febreru. 11 de febreru de 2018. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/presidencial/amlo-convertise%C3%A1-en candidatu presidencial-el-18-de febreru periódicu =Políticu MX. Consultáu 'l 12 de febreru de 2018. 
  180. José Antonio Meade arrinca precampaña en Chiapas. 14 d'avientu de 2017. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2017/12/14/1207739. Consultáu 'l 10 de febreru de 2018. 
  181. ¿Qué son les intercampañas?. 11 de febreru de 2018. https://www.eleconomista.com.mx/politica/Que-son-les-intercampanas-20180211-0101.html. Consultáu 'l 7 de marzu de 2018. 
  182. Güei termina periodu de precampañas y empecipien les intercampañas. 11 de febreru de 2018. https://www.debate.com.mx/culiacan/Güei-termina-periodu-de-precampanas-y-empecipien-les-intercampanas-20180211-0049.html. Consultáu 'l 7 de marzu de 2018. 
  183. pueden-asistir-alderiques-intercampanas/ Candidatos nun pueden asistir a alderiques nin meses redondes mientres intercampañas, define'l INE. 19 de febreru de 2018. https://www.animalpolitico.com/2018/02/candidatos-nun pueden-asistir-alderiques-intercampanas/. Consultáu 'l 7 de marzu de 2018. 
  184. Cruz, Mónica (12 de febreru de 2018). Una posa eleutoral esfrez les campañes camín de les presidenciales de Méxicu. https://elpais.com/internacional/2018/02/11/mexico/1518307910_799387.html. Consultáu 'l 7 de marzu de 2018. 
  185. Meade critica al INE por prohibir alderiques mientres intercampaña. 20 de febreru de 2018. http://noticieros.televisa.com/peracabes-noticies/nacional/2018-02-20/meade-critica-ine-prohibir-alderiques-mientres-intercampana/. Consultáu 'l 7 de marzu de 2018. 
  186. Roses, Tania (10 de marzu de 2018). Tribunal tira vetu del INE a alderiques. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2018/03/10/1225381. Consultáu 'l 26 de marzu de 2018. 
  187. García, Jacobo (13 de marzu de 2018). López Obrador refuga participar en más alderiques como esixen Anaya y Meade. https://elpais.com/internacional/2018/03/12/mexico/1520886777_914354.html. Consultáu 'l 26 de marzu de 2018. 
  188. Méxicu 2018: candidatos presidenciales empecipien campaña. 30 de marzu de 2018. http://www.dw.com/ye/m%C3%A9xico-2018-candidatos-presidenciales-empecipien-campa%C3%B1a/a-43192419. Consultáu 'l 30 de marzu de 2018. 
  189. Rivera, Carolina (30 de marzu de 2018). Aprueba INE candidatures de los trés coaliciones. http://www.milenio.com/eleiciones-mexico-2018/ine-candidatures-presidenciales-lorenzo-cordova-arrinquen-campanes_0_1147685542.html. Consultáu 'l 30 de marzu de 2018. 
  190. El INE respuende por a Margarita Zavala como candidata, magar sofitos irregulares y casos de fotocopies. 30 de marzu de 2018. https://www.animalpolitico.com/2018/03/margarita-zavala-ine-candidatura/. Consultáu 'l 30 de marzu de 2018. 
  191. Lafuente, Javier (30 de marzu de 2018). Los candidatos conservadores arrinquen la campaña eleutoral mexicana. https://elpais.com/internacional/2018/03/30/mexico/1522393929_969776.html. Consultáu 'l 30 de marzu de 2018. 
  192. sos-carreres-esti domingu periódicu =El Financieru López Obrador y Meade arrinquen les sos carreres esti domingu. 1 d'abril de 2018. http://www.elfinanciero.com.mx/eleiciones-2018/lopez-obrador-y-meade-arrinquen-les sos-carreres-esti domingu periódicu =El Financieru. Consultáu 'l 1 d'abril de 2018. 
  193. PT alcuerda dir con Morena pola Presidencia nel 2018. http://www.milenio.com/politica/pt-morica-eleiciones_2018-alianza-presidencia-andres_manuel_lopez_obrador_0_980902074.html. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  194. Aprueba PT coalición con Morena n'eleiciones de 2018. 25 de xunu de 2017. https://www.sdpnoticias.com/nacional/2017/06/25/aprueba-pt-coalicion-con-morena-en-eleiciones-de-2018. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  195. «por-frente-ampliu-en-2018-pt-dir con-morica-documentu/ PRD respuende por “frente ampliu” en 2018; PT dir con Morena (Documentu)». Consultáu'l 5 de setiembre de 2017.
  196. «http://www.animalpolitico.com/2017/06/prd-amlo-alianza-2018/». Consultáu'l 5 de setiembre de 2017.
  197. Almazán, Jorge (29 de payares de 2017). Morica ta en plátiques con Alcuentru Social camín de 2018. http://www.milenio.com/politica/alianza-morica-amlo-partíu-alcuentru-social-pes-eleiciones-2018-yeidckol-polevnsky_0_1075692729.html. Consultáu 'l 9 d'avientu de 2017. 
  198. Nación321 (13 d'avientu de 2017). «so-union-aldu-a-2018 Morica y Alcuentru Social oficialicen la so unión camín de 2018». Consultáu'l 13 d'avientu de 2017.
  199. Zavala, Misael (13 d'avientu de 2017). Roblen alcuerdu Morica, PES y PT pa dir en coalición. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/roblen-alcuerdu-morica-pes-y-pt-pa-dir-en-coalicion. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  200. Camhaji, Elías (13 d'avientu de 2017). López Obrador se alía col conservador Alcuentru Social pa les eleiciones de 2018. https://elpais.com/internacional/2017/12/13/mexico/1513189205_438858.html. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  201. En Morena creemos na inclusión: Yeidckol ante les crítiques por alianza cola PES. 13 d'avientu de 2017. https://www.youtube.com/watch?v=Q--bk5vFcQE. Consultáu 'l 14 d'avientu de 2017. 
  202. La única opción pa camudar el país ye la qu'encabeza AMLO: Hugo Eric Flores. 13 d'avientu de 2017. https://www.youtube.com/watch?v=XsTrelNcUQM. Consultáu 'l 14 d'avientu de 2017. 
  203. . Consultáu'l 5 de setiembre de 2017.
  204. pan-el-prd-y-movimientu-ciudadanu-constituiran-un frente-comun-pa-2018 El PAN, el PRD y Movimientu Ciudadanu van constituyir un frente común pa 2018. http://expansion.mx/politica/2017/09/04/el pan-el-prd-y-movimientu-ciudadanu-constituiran-un frente-comun-pa-2018. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  205. 205,0 205,1 Rexistren Frente Ampliu ante'l INE. 5 de setiembre de 2017. http://www.eluniversal.com.mx/nacion/politica/rexistren-frente-ampliu-ante-el-ine. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  206. «Formalicen PAN, PRD y MC Frente ante INE». Consultáu'l 5 de setiembre de 2017.
  207. PAN, PRD y MC formalicen bloque; rexistren alianza 'Per Méxicu al frente'. 9 d'avientu de 2017. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2017/12/09/1206656. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  208. PAN Jalisco refuga frente con MC; PRD buscar. http://www.informador.com.mx/jalisco/2017/737847/6/pan-jalisco-refuga-frente-con-mc-prd-buscar.htm. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  209. Frente rexistróse y perfilen precampaña Anaya-Mancera. 8 de setiembre de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/presidencial/frente-rexistrase%C3%A1-y-perfilen-precampa%C3%B1-anaya-mancera/. Consultáu 'l 9 d'avientu de 2017. 
  210. pan-va-por candidatura-del-frente/ Anaya arrenunció al PAN, va por candidatura del Frente. 9 de setiembre de 2017. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/presidencial/anaya-arrenunciu-al pan-va-por candidatura-del-frente/. Consultáu 'l 9 d'avientu de 2017. 
  211. Lafuente, Javier (9 d'avientu de 2017). Mancera arrenunciu a les sos aspiraciones presidenciales tres la formación del Frente. https://elpais.com/internacional/2017/12/09/mexico/1512844300_981474.html. Consultáu 'l 9 d'avientu de 2017. 
  212. La Xornada: Líderes del Frente Ciudadanu per Méxicu axusten incorporación de PVEM y Setu. http://www.jornada.unam.mx/2017/11/09/politica/006n1pol. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  213. «Nueva Alianza refuga xunise al frente Ciudadanu». Consultáu'l 13 d'avientu de 2017.
  214. «PRI va apostar a la gran coalición con PVEM, SETU y PES en 2018: Chidiac». Consultáu'l 5 de setiembre de 2017.
  215. sos-aliances/ Partíos pequeños y Frente Ampliu, ¿cómo fueron les sos aliances?. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/partíos-peque%C3%B1vos-y-frente-ampliu-c%C3%B3mo-fueron--les sos-aliances/. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  216. El PRI nun refugó dir n'alianza pal 2018: Ochoa Reza. 28 de xunetu de 2017. http://www.excelsior.com.mx/nacional/2017/07/28/1178402. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  217. alianza-2018/ PVEM desatapa a presidenciable y prime a PRI por alianza 2018. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/pvem-desatapa-presidenciable-y-prime-pri-por alianza-2018/. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  218. la fecha=23 de xunetu de 2017 Pablo Escuderu “desatapa” a Carlos Ponte como candidatu del PVEM al 2018. http://www.eluniversal.com.mx/articulo/nacion/politica/2017/07/23/pablo-escuderu-desatapa-carlos-ponte-como-candidatu-del-pvem-a la fecha=23 de xunetu de 2017. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  219. . https://www.debate.com.mx/politica/PVEM-abiertu-a-aldericar-Frente-Ampliu-pa-2018-20170628-0226.html. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  220. El Verde ta abiertu al frente ampliu del PAN y el PRD. http://www.milenio.com/politica/partíu_verde-pvem-frente_ampliu-pan-prd-pri-mileniu_noticies_0_982702060.html. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  221. El PRI prepara coalición eleutoral con PVEM y Setu aldu al 2018 - Procesu. 6 d'avientu de 2017. http://www.proceso.com.mx/514040/el-pri-prepara-coalicion-eleutoral-con-pvem-y-setu-aldu-al-2018. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  222. «Roblen alianza PRI y PVEM pa 2018 con candidatu únicu | La Siella Rota». Consultáu'l 13 d'avientu de 2017.
  223. . https://www.eleconomista.com.mx/politica/Decídese-futuru-en-eleccion-Meade-20171211-0171.html. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  224. Nueva Alianza prepárase solo pa 2018: Luis Castro. 20 d'agostu de 2017. http://www.eluniversal.com.mx/nacion/politica/nueva-alianza-prepárase-solo-pa-2018-lluis-capo. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  225. candidatu propiu-pa-elecci%C3%B3n-2018/ Nueva Alianza va dir con candidatu propiu pa eleición 2018. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/nueva-alianza-dir%C3%A1-con candidatu propiu-pa-elecci%C3%B3n-2018/. Consultáu 'l 5 de setiembre de 2017. 
  226. Meade busca una coalición con Nueva Alianza. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/avérase-meade-a-nueva-alianza-analicen-posible-coalicion.html. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  227. García, Ariadna (13 d'avientu de 2017). Aprueba PRI coalición con PVEM y Setu. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/aprueba-pri-coalicion-con-pvem-y-setu. Consultáu 'l 13 d'avientu de 2017. 
  228. PRI rexistra la coalición 'Meade ciudadanu per Méxicu'. 15 d'avientu de 2017. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/pri-rexistra-coalicion-meade-ciudadanu-por-mexico.html. Consultáu 'l 15 d'avientu de 2017. 
  229. nome-de-el so-coalicion?internal_source=PLAYLIST El INE ordena a PRI, PVEM y Setu que camuden el nome de la so coalición. 5 de xineru de 2018. http://expansion.mx/politica/2018/01/05/el-ine-preve-ordenar-a-pri-pvem-y-setu-que-camuden-el nome-de-el so-coalicion?internal_source=PLAYLIST. Consultáu 'l 10 de xineru de 2018. 
  230. Toos per Méxicu, el nuevu nome de la coalición que postula a Meade. 15 de xineru de 2018. https://www.eleconomista.com.mx/politica/Toos-por-Mexico-el-nuevu-nome-de-la-coalicion-que-postula-a-Meade-20180115-0087.html. Consultáu 'l 15 de xineru de 2018. 
  231. 231,0 231,1 Llaneres, Kiko (7 de febreru de 2018). López Obrador lidera la carrera eleutoral en Méxicu nun escenariu de gran incertidume. https://elpais.com/internacional/2018/02/06/mexico/1517881364_171872.html. Consultáu 'l 1 de marzu de 2018. 
  232. indecisos-degolen-candidatos/ Encuesta L'Heraldu: Indecisos degolen a candidatos. 31 de xineru de 2018. https://heraldodemexico.com.mx/pais/encuesta-l'heraldu indecisos-degolen-candidatos/. Consultáu 'l 1 de marzu de 2018. 
  233. «Preferencia eleutoral pa eleición de Presidente» (xineru de 2018). Consultáu'l 1 de marzu de 2018.
  234. Balance d'encuestes pon a AMLO y Anaya como piqueros. 16 de febreru de 2018. https://lasillarota.com/segun-nueve-encuestes-asi-van-presidenciables-nacion-lsr/205901. Consultáu 'l 1 de marzu de 2018. 
  235. Llaneres, Kiko (2 de marzu de 2018). Anaya, el candidatu mexicanu que menos refugu xenera nes encuestes. https://elpais.com/internacional/2018/03/02/mexico/1519952160_131897.html. Consultáu 'l 1 de marzu de 2018. 
  236. AMLO dio un brincu de 3 puntos en 2 díes: Bloomberg; y la distancia ente Anaya y Meade acentúase. 9 de marzu de 2018. http://www.sinembargo.mx/09-03-2018/3395034. Consultáu 'l 31 de marzu de 2018. 
  237. Pérez, Juan Ricardo (6 de marzu de 2018). positivos-y-ye-el-que-tien-la-mayor-cobertoria AMLO torna a los positivos y ye el que tien la mayor cobertoria. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/amlo-torna-a-los positivos-y-ye-el-que-tien-la-mayor-cobertoria. Consultáu 'l 31 de marzu de 2018. 
  238. Moricu, Alejandro (9 de marzu de 2018). lu cree-a-les encuestes periódicu =El Financieru ¿Quién lu cree a les encuestes?. http://www.elfinanciero.com.mx/opinion/alejandro-moricu/quien lu cree-a-les encuestes periódicu =El Financieru. Consultáu 'l 31 de marzu de 2018. 
  239. Olmo, Javier (19 de marzu de 2018). AMLO avanza. http://diario.mx/Nacional/2018-03-18_f49dbf5b/amlo-avanza/. Consultáu 'l 31 de marzu de 2018. 
  240. presidencia-de-mexico-publica-the-economist/ López Obrador, favoritu pa ganar la Presidencia de Méxicu, publica The Economist. 30 de marzu de 2018. http://www.m-x.com.mx/2018-03-30/lopez-obrador-favoritu-pa-ganar-la presidencia-de-mexico-publica-the-economist/. Consultáu 'l 31 de marzu de 2018. 
  241. Llaneres, Kiko (31 de marzu de 2018). López Obrador ye favoritu nes encuestes y tien un 79% de probabilidaes de ganar. https://elpais.com/internacional/2018/03/30/mexico/1522420662_105488.html. Consultáu 'l 31 de marzu de 2018. 
  242. Orantes Jordan, Gerardo (28 de marzu de 2018). trunfu periódicu =Newsweek n'Español ANALÍS / AMLO, con 95% de probabilidaes de trunfu. http://newsweekespanol.com/2018/03/analisis-amlo-con-95-de-probabilidaes-de trunfu periódicu =Newsweek n'Español. Consultáu 'l 31 de marzu de 2018. 
  243. Llaneres, Kiko (21 d'abril de 2018). López Obrador aumenta la so ventaya nes encuestes y tien un 85% de probabilidaes de ganar. https://elpais.com/internacional/2018/04/20/mexico/1524221306_832397.html. Consultáu 'l 21 d'abril de 2018. 
  244. tarascu-nun mueve-el tableru eleutoral-encuesta-de-parametria/ ‘El Tarascu’ nun mueve'l tableru eleutoral: encuesta de Parametría. 13 d'abril de 2018. https://www.forbes.com.mx/el tarascu-nun mueve-el tableru eleutoral-encuesta-de-parametria/. Consultáu 'l 21 d'abril de 2018. 
  245. Encuesta de Reforma da a AMLO 22 puntos de ventaya sobre Anaya en preferencies electorales. 18 d'abril de 2018. https://www.animalpolitico.com/2018/04/amlo-encuesta-reforma-intencion-votu/. Consultáu 'l 21 d'abril de 2018. 
  246. Encuesta de Reforma da a AMLO 22 puntos de ventaya sobre Anaya en preferencies electorales. 18 d'abril de 2018. https://www.animalpolitico.com/2018/04/amlo-encuesta-reforma-intencion-votu/. Consultáu 'l 21 d'abril de 2018. 
  247. AMLO baxa 0.70% y la so ventaya con Anaya (quien xube 1.10, a 27.90%) ye de 18.70 puntos; Meade casi igual. 24 d'abril de 2018. http://www.sinembargo.mx/24-04-2018/3411325. Consultáu 'l 24 d'abril de 2018. 
  248. Arellano, Saúl (19 d'abril de 2018). encuestes-quien-tien-mayor-probabilidá-de trunfu periódicu =Newsweek n'Español Lo que dicen les encuestes: quién tien mayor probabilidá de trunfu. https://newsweekespanol.com/2018/04/lo-que-dicen-les encuestes-quien-tien-mayor-probabilidá-de trunfu periódicu =Newsweek n'Español. Consultáu 'l 24 d'abril de 2018. 
  249. Cacelín, Janet (23 d'abril de 2018). Ricardo Anaya, "el mayor beneficiáu" tres el primer alderique presidencial en Méxicu. https://www.univision.com/noticies/eleiciones-mexico-2018/ricardo-anaya-el-mayor-beneficiáu-tres-el-primer-alderique-presidencial-en-mexico. Consultáu 'l 24 d'abril de 2018. 
  250. ganador-del alderique periódicu =El Financieru 32% de mexicanos dixo que Anaya ye'l ganador del alderique. 24 d'abril de 2018. http://www.elfinanciero.com.mx/nacional/32-de-mexicanos-dixo-que-anaya-ye-el ganador-del alderique periódicu =El Financieru. Consultáu 'l 24 d'abril de 2018. 
  251. ¿Quién ganó y quién perdió'l primer alderique presidencial?. 23 d'abril de 2018. https://www.forbes.com.mx/quien-gano-y-quien-perdio-primer-alderique-presidencial/. Consultáu 'l 24 d'abril de 2018. 
  252. reforma periódicu =Animal Políticu AMLO caltiense, Anaya crez y Meade baxa en preferencies tres primer alderique, según encuesta de Reforma. 2 de mayu de 2018. https://www.animalpolitico.com/2018/05/amlo-caltiense-anaya-crez-y-meade-baxa-en-preferencies-tres-primer-alderique-segun-encuesta-de reforma periódicu =Animal Políticu. Consultáu 'l 2 de mayu de 2018. 
  253. Guerra d'encuestes, ¿quién ganó'l 2do alderica?. 21 de mayu de 2018. https://politico.mx/central-eleutoral/eleiciones-2018/presidencial/empecipia-guerra-de-encuestes-qui%C3%A9n-gan%C3%B3-el-2do-alderica/. Consultáu 'l 3 de xunu de 2018. 
  254. Quién ganó y quién perdió'l segundu alderique presidencial. 21 de mayu de 2018. https://www.forbes.com.mx/quien-gano-y-quien-perdio-el-segundu-alderique-presidencial/. Consultáu 'l 3 de xunu de 2018. 
  255. Llaneres, Kiko (3 de xunu de 2018). López Obrador xube nes encuestes y tien un 92% de probabilidaes de ganar. https://elpais.com/internacional/2018/06/02/mexico/1527944682_565930.html. Consultáu 'l 3 de xunu de 2018. 
  256. AMLO con 99.99 % de ganar diz GP Polls. 1 de xunu de 2018. https://regeneracion.mx/amlo-con-99-99-de-ganar-diz-gppolls/. Consultáu 'l 3 de xunu de 2018. 
  257. en-el visu-de-les encuestes-bloomberg-llega-528-candidatum AMLO poner nel visu de les encuestes Bloomberg: Llega a 52.8% - #Candidatum. 31 de mayu de 2018. https://www.vanguardia.com.mx/articulo/amlo-poner en-el visu-de-les encuestes-bloomberg-llega-528-candidatum. Consultáu 'l 3 de xunu de 2018. 
  258. Gómez Barrio, Pablo (27 de xunu de 2018). peracabar-encuestes-dan-una-amplia-ventaya-a-lopez-obrador-en-mexico/ Resultaos de les últimes encuestes dan una amplia ventaya a López Obrador en Méxicu. http://www.rcinet.ca/ye/2018/06/27/resultaos-de peracabar-encuestes-dan-una-amplia-ventaya-a-lopez-obrador-en-mexico/. Consultáu 'l 27 de xunu de 2018. 
  259. eleiciones periódicu =Forbes Encuestes dan amplia ventaya a AMLO a unos díes de les eleiciones. 27 de xunu de 2018. https://www.forbes.com.mx/encuestes-dan-amplia-ventaya-a-amlo-a-unos-dias-de-les eleiciones periódicu =Forbes. Consultáu 'l 27 de xunu de 2018. 
  260. Llaneres, Kiko (26 de xunu de 2018). Por qué la victoria de López Obrador ye bien probable, según les encuestes. https://elpais.com/internacional/2018/06/26/mexico/1530028476_088201.html. Consultáu 'l 29 de xunu de 2018. 
  261. Redacción (27 de xunu de 2018). …Y, per otru llau, AMLO cierra en 51.2%. Sumaos, Anaya, Meade y “El Tarascu” tienen 49.1%: Bloomberg. http://www.sinembargo.mx/27-06-2018/3434200. Consultáu 'l 29 de xunu de 2018. 
  262. Redacción (27 de xunu de 2018). xunu periódicu =Newsweek GPPolls | Actualización 27 de xunu. https://newsweekespanol.com/2018/06/gppolls-actualizacion-27-de xunu periódicu =Newsweek. Consultáu 'l 29 de xunu de 2018. 
  263. «ser-ente-morena-y-el frente/ Encuestes perfilen batalla pol Senáu ente Morena y el "Frente"» (Febreru de 2018). Consultáu'l 9 de febreru de 2018.
  264. Hernández, Leopoldo (4 de mayu de 2018). Morica podría ser primer fuerza en San Llázaro. https://www.eleconomista.com.mx/politica/Morica-podria-ser-primer-fuerza-en-San-Lazaro-20180504-0014.html. Consultáu 'l 4 de mayu de 2018. 
  265. Institutu Nacional Eleutoral (2018). «¿Qué ye'l PREP?». Consultáu'l 11 de mayu de 2018.
  266. Redacción (1 de xunetu de 2018). Yá sabes quién ganó... AMLO, virtual Presidente. http://www.milenio.com/politica/amlo-gana-presidencia-mexico-conteo-rapido. Consultáu 'l 1 de xunetu de 2018. 
  267. Miranda, Fernando (28 de xunu de 2018). nivel-de violencia periódicu=L'Universal Acaben campañes con récord nel nivel de violencia. http://www.eluniversal.com.mx/estaos/acaben-campanes-con-record-en-el nivel-de violencia periódicu=L'Universal. Consultáu 'l 28 de xunu de 2018. 
  268. violencia-en-el procesu eleutoral UE, Noruega y Suiza espresen esmolición per violencia nel procesu eleutoral. 14 de xunu de 2018. http://www.elfinanciero.com.mx/eleiciones-2018/ue-y-embaxaes-espresen-preocupacion-por violencia-en-el procesu eleutoral. Consultáu 'l 14 de xunu de 2018. 
  269. “Un presidente d'esquierda nun sería bonu pa Méxicu nin para EU”: John Kelly. 5 d'abril de 2017. http://www.proceso.com.mx/481116/presidente-esquierda-bonu-mexico-nin-eu-john-kelly. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  270. Dinan, Stephen (5 d'abril de 2017). Trump administration wades into Mexican election, warns against left-wing candidate. https://www.washingtontimes.com/news/2017/apr/5/trump-administration-wades-mexican-election/. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  271. Mexico apures respect from O.S. for 2018 presidential election. 6 d'abril de 2017. https://www.reuters.com/article/us-usa-mexico-election/mexico-apures-respect-from-o-s-for-2018-presidential-election-idUSKBN1782O1. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  272. Woody, Christopher (17 d'abril de 2017). Mexico wants John Kelly and John McCain to butt out of its election. http://www.businessinsider.com/mexico-protest-john-kelly-john-mccain-comments-about-leftist-election-2017-4. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  273. Alire Garcia, David (7 de xineru de 2018). Russia meddling in Mexican election: White House aide McMaster. https://www.reuters.com/article/us-mexico-russia-usa/russia-meddling-in-mexican-election-white-house-aide-mcmaster-idUSKBN1EW0UD. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  274. eleiciones presidenciales-de-mexico/ Sollerten por una posible inxerencia rusa nes eleiciones presidenciales de Méxicu. 15 de xineru de 2018. https://www.infobae.com/america/mexico/2018/01/15/sollerten-una-posible-inxerencia-rusa-en-les eleiciones presidenciales-de-mexico/. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  275. eleiciones-esto-diz-el-washington-post ¿Rusia sofita a AMLO de cara a les eleiciones? Esto diz el Washington Post. 11 de xineru de 2018. http://www.nacion321.com/eleiciones/rusia-sofita-a-amlo-de-cara-a-les eleiciones-esto-diz-el-washington-post. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  276. Intereses de Rusia y Venezuela sofiten a “López”: PRI. 12 de xineru de 2018. http://www.proceso.com.mx/518252/intereses-de-rusia-y-venezuela-sofiten-lopez-pri. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  277. AMLO burllar de rumores sobre sofitu rusu a la so campaña. 18 de xineru de 2018. https://www.forbes.com.mx/amlo-búrllase-rumores-sofito-rusu-campana/. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  278. eleiciones-en-mexico-el-ine-asegura-que-non ¿Pue Rusia intervenir nes eleiciones en Méxicu? El INE asegura que non. 12 de xineru de 2018. https://expansion.mx/politica/2018/01/12/pue-rusia-intervenir-en-les eleiciones-en-mexico-el-ine-asegura-que-non. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  279. de-interferir-en-eleiciones-en-mexico-canciller Por 'rusofobia', acúsennos d'interferir n'eleiciones en Méxicu: canciller. 19 de xineru de 2018. http://www.eluniversal.com.mx/mundu/por-rusofobia-acúsennos de-interferir-en-eleiciones-en-mexico-canciller. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  280. Apaecen bardes pintaes en sofitu a AMLO en Venezuela. 9 de xineru de 2018. https://www.elsoldemexico.com.mx/mexico/politica/apaecen-bardes-pintaes-en-sofitu-a-amlo-en-venezuela-557610.html. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  281. Zavala, Misael (9 de xineru de 2018). Morica denuncia guerra puerca d'opositores en Venezuela. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/morena-denuncia-guerra-puerca-de-opositores-en-venezuela. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  282. Partíu de Venezuela niega faer pintes a favor de AMLO. 10 de xineru de 2018. http://www.milenio.com/internacional/venezuela-andres-manuel-lopez-obrador-amlo-bardes-pintes-mileniu-noticies_0_1100889998.html. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  283. del publicista-jj-rendon-amlo-pide-evitar-violencia-politica/ PRI desmarcar del publicista JJ Rendón; AMLO pide evitar violencia política. 14 de xineru de 2018. https://aristeguinoticias.com/1401/mexico/pri-desmarcar del publicista-jj-rendon-amlo-pide-evitar-violencia-politica/. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  284. «Nicolás Maduro, ¿detrás de la campaña de AMLO?». Consultáu'l 18 de marzu de 2018.
  285. fraude eleutoral-en-2018-sollerten-academicos-y-espertos/ PRI prepara un fraude eleutoral en 2018, sollerten académicos y espertos política. 25 d'avientu de 2017. https://regeneracion.mx/pri-prepara-un fraude eleutoral-en-2018-sollerten-academicos-y-espertos/. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  286. Cattan, Nacha (18 d'avientu de 2017). Mexico’s Presidential Election Could Get Really Dirty. https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-12-18/mexico-s-biggest-election-could-turn-dirty-it-s-happened-before. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  287. Ahmed, Azam (25 d'avientu de 2017). so-enorme-presupuestu-de-publicidá-el gobiernu mexicanu-controla-los medios-de-comunicacion-pri-pena-nietu/ Col so enorme presupuestu de publicidá, el gobiernu mexicanu controla los medios de comunicación. https://www.nytimes.com/ye/2017/12/25/con-el so-enorme-presupuestu-de-publicidá-el gobiernu mexicanu-controla-los medios-de-comunicacion-pri-pena-nietu/. Consultáu 'l 20 de xineru de 2018. 
  288. INE detecta irregularidaes nel atroxu de firmes d'aspirantes independientes a diputaos. 11 de xineru de 2018. http://www.animalpolitico.com/2018/01/ine-independientes-diputaos-irregularidaes/. Consultáu 'l 8 de febreru de 2018. 
  289. Igartúa, Santiago (15 de xineru de 2018). fraude-en firmes periódicu =Procesu El INE investiga a aspirantes independientes por fraude en firmes. http://www.proceso.com.mx/518635/el-ine-investiga-aspirantes-independientes-por fraude-en firmes periódicu =Procesu. Consultáu 'l 8 de febreru de 2018. 
  290. Afaya INE fraude en firmes d'independientes. 11 de xineru de 2018. https://aristeguinoticias.com/1101/mexico/afaya-ine-fraude-en-firmes-de-independientes/. Consultáu 'l 7 de febreru de 2018. 
  291. INE va negar rexistru a 23 aspirantes a diputaos independientes por irregularidaes en firmes. 1 de febreru de 2018. http://www.animalpolitico.com/2018/02/ine-aspirantes-diputaos-independientes-firmes/. Consultáu 'l 7 de febreru de 2018. 
  292. García, Carina (29 de xunu de 2018). INE reporta 34 paquetes electorales robaos nel país; refuga afectación. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/ine-reporta-34-paquetes-electorales-robaos-en-el-pais-refuga-afectacion. Consultáu 'l 29 de xunu de 2018. 
  293. Roben en Tabasco cinco paquetes electorales con más de 11 mil boletas. 26 de xunu de 2018. https://www.animalpolitico.com/2018/06/roben-tabasco-boletas-paquetes/. Consultáu 'l 28 de xunu de 2018. 
  294. Roben y quemen más de 8 mil boletas electorales en conceyu de Oaxaca. 27 de xunu de 2018. https://www.animalpolitico.com/2018/06/roben-y-quemen-boletas-oaxaca/. Consultáu 'l 28 de xunu de 2018. 
  295. Osorio, Ana (27 de xunu de 2018). Grupu armáu roba más de 2,800 boletas electorales en Coatzacoalcos, Veracruz. https://www.animalpolitico.com/2018/06/roben-boletas-coatzacoalcos-veracruz/. Consultáu 'l 28 de xunu de 2018. 
  296. García, Carina (27 de xunu de 2018). afecta-eleccion-ine Robo de boletas en Oaxaca, Veracruz y Tamaulipas nun afecta eleición: INE. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/robu-de-boletas-en-oaxaca-veracruz-y-tamaulipas-nun afecta-eleccion-ine. Consultáu 'l 28 de xunu de 2018. 
  297. Estrada, Arturo (29 de xunu de 2018). Hombre armaos roben casi 600 boletas electorales en Chiapas. http://www.elfinanciero.com.mx/eleiciones-2018/homes-armaos-roben-casi-600-boletas-electorales-en-chiapas. Consultáu 'l 29 de xunu de 2018. 
  298. Notimex (28 de xunu de 2018). Róbense 732 boletas electorales en Tlaxcala. https://www.excelsior.com.mx/nacional/róbense-732-boletas-electorales-en-tlaxcala/1248762. Consultáu 'l 29 de xunu de 2018. 
  299. Redacción (27 de xunu de 2018). INE reimprimirá boletas en Tabasco, Veracruz y Oaxaca; diz que va poder identificar les que fueron robaes. https://www.animalpolitico.com/2018/06/ine-reimprimir-boletas-robaes/. Consultáu 'l 28 de xunu de 2018. 
  300. reclamu-de-tierres Comunidad wixárica frena instalación de caxellos en Jalisco por reclamu de tierres - Proceso. 2018-06-28. https://www.proceso.com.mx/540643/comunidá-wixarica-frena-instalacion-de-caxellos-en-jalisco-por reclamu-de-tierres. Consultáu 'l 2018-07-01. 
  301. Nun va haber instalación de 12 caxellos en Zona Norte de Jalisco, confirma'l INE. https://www.informador.mx/jalisco/El-INE-confirma-que-non-habra-instalacion-de-12-caxellos-en-Zona-Norte-20180628-0113.html. Consultáu 'l 2018-07-01. 
  302. García, Georgina. instalar-12-caxellos Autoridad electorales de Jalisco deciden nun instalar 12 caxellos. http://www.elfinanciero.com.mx/eleiciones-2018/autoridaes-electorales-de-jalisco-deciden-nun instalar-12-caxellos. Consultáu 'l 2018-07-01. 
  303. caxellos electorales-en-michoacan Conseyu Indíxena bloquia carretera contra la instalación de caxellos electorales en Michoacán - Procesu. 2018-06-28. https://www.proceso.com.mx/540692/conseyu-indigena-bloquia-carretera-contra-la-instalacion-de caxellos electorales-en-michoacan. Consultáu 'l 2018-07-01. 
  304. «caxellos electorales/ Comunidad indíxenes en Michoacán nun van dexar instalación de caxellos electorales - Aristegui Noticies». Consultáu'l 2018-07-01.
  305. nun s'instalaren-45-caxellos-en-michoacan/1248736 Confirma'l INE que nun s'instalarán 45 caxellos en Michoacán. 2018-06-28. https://www.excelsior.com.mx/nacional/confirma-el-ine-que nun s'instalaren-45-caxellos-en-michoacan/1248736. Consultáu 'l 2018-07-01. 
  306. Llega paquetería eleutoral a Nahuatzen; prometen eleiciones. http://www.lavozdemichoacan.com.mx/rexonal/llega-paqueteria-eleutoral-a-nahuatzen-si-habra-eleiciones/. Consultáu 'l 2018-07-01. 
  307. Vecinos de Nahuatzen, en Michoacán, quemen boletas electorales. 2018-06-30. http://www.eluniversal.com.mx/eleiciones-2018/vecinos-de-nahuatzen-en-michoacan-quemen-boletas-electorales. Consultáu 'l 2018-07-01. 
  308. «Van 62 caxellos cancelaos en Michoacán | Animal Políticu». Consultáu'l 2018-07-01.
  309. «Van 62 caxellos daos de baxa en zona Purépecha de Michoacán; analicen atayar más tres incidentes Verificáu 2018». Consultáu'l 2018-07-01.
  310. instalaren-caxellos-electorales-en-el conceyu-de-tila-chiapas/1248543 Nun van instalar caxellos electorales nel conceyu de Tila, Chiapas. 2018-06-28. https://www.excelsior.com.mx/nacional/nun instalaren-caxellos-electorales-en-el conceyu-de-tila-chiapas/1248543. Consultáu 'l 2018-07-01. 

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Predecesor:
Eleiciones federales de Méxicu de 2015
Eleiciones federales de Méxicu
2018
Socesor:
Eleiciones federales en Méxicu de 2021
Predecesor:
Eleición presidencial de 2012
Eleición presidencial de Méxicu
2018
Socesor:
Eleición presidencial de 2024


Eleiciones federales de Méxicu de 2018