Dialeutos del xaponés

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Dialeutos del Xaponés nativu = 日本語の方言
Faláu en Xapón
Familia Llingües xapóniques
Dialeutos Hachijō, Dialeutos orientales, Dialeutos occidentales y Dialeutos de Kyūshū
Alfabetu Hiragana, Katakana y Kanji
Estatus oficial
Oficial en Nengún país
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2
ISO 639-3
Mapa de los dialeutos del xaponés.

El idioma xaponés tien un grupu de dialeutos rexonales (方言 hōxen?) que se producieron al pasar del tiempu por factores como'l terrén montascosu, el tener munches islles y l'aislamientu tantu internu como esternu ; la llingua franca de Xapón ye llamáu como kyōtsūgo (共通語? ”llinguaxe común”) o hyōjungo (標準語? ”llinguaxe estándar”), y ta basáu principalmente nel dialeutu de Tokiu, capital de Xapón, en desterciu de los otros dialeutos. Los dialeutos son conocíos col sufixu -ben (弁, 辯? por casu, “Ōsaka-ben” [dialeutu de Osaka]) y dacuando llamaos como -kotoba (言葉 ? por casu, “Kyō-kotoba” [dialeutu de Kioto]).

La principal forma de distinción de los dialeutos del Xaponés ye con :東京式 Tokyo shiki (tipu Tōkyō) y 京阪式 Keihan shiki (tipu Kyoto-Ōsaka) dientro de los cualos hai munches subdivisones. [ensin referencies]

D'igual col idioma español, que tien variantes en diverses rexones de los países hispanofalantes, l'idioma xaponés tien variantes d'una mesma pallabra o espresión. Por casu:

  • -ai o -oi-ee, como en dekinaidekinee o sugoisugee
  • Cambéu de la R: wakaranaiwakan'naiwakan'nee
  • -ui-ii como en AkaruiAkarii

Dialeutos[editar | editar la fonte]

Xaponés oriental[editar | editar la fonte]

  • Hokkaidō-ben: El dialeutu d'Hokkaidō ye consideráu orixe recién, tien abondo inflúi col Tōhoku-ben. Nun tener munches diferencies col xaponés estándar, pero tien poques diferencies coles pallabres de xéneru, dellos rexonalismos y alternatives al verbu desu (ser).Delles pallabres típiques d'esti dialeutu son:ふどず(Igual),どんぶ(Dormir),おもしい (risonderu) y ほれ(esta espresión significa oi).
  • Tōhoku-ben: De la rexón nordés de Honshu, esta familia de dialeutos tienen grandes diferencies col xaponés estándar. Tienen una homofonía coles vocales /i/ y /o/ (sushi y shishi [lleón] son homófonos); tamién tienen una nasalización cola “g”.es conocíu esti Dialeutu pol so eslogan がんばっぺ!(Ganbappe! Que significa ¡Trabayemos duru!) desque'l terremotu y tsunami del 2011 asocedió.

En Yamagata úsense espresiones como: Arigatousama(Gracies), oshousima (gracies), migi nin muzaru (xira a la derecha) y hidari nin muzaru (xira a la izquierda). Amás ~ない ye reemplazáu por mizenkei+ん.

  • Kantō-ben: Ye'l faláu na rexón de Tokio y la so contorna, los dialeutos del este de la rexón tán influyíos col Tōhoku-ben cola nasalización de los términos añediendo con un dakuten; pero los dialeutos del oeste tán cayendo en desusu pol xaponés estándar pola so semeyanza.
  • Tōkai–Tōsan- Ben: Dialeutu estremáu en tres grupos: Nagano-Yamanashi-Shizuoka, Echigo y Gifu-Aichi. Nesti últimu grupu sobresal el Nagoya-ben, faláu en Nagoya y paecencia al Kansai-ben na entonación, pero col acentu del dialeutu de Tokio.Nesti dialeutu caliente dizse あっちぇ (Atche), usté dizse なぁ~ (Naa) en llugar de あなた (Anata) como nel dialeutu estándar, じゃない (Janai) camudar por じゃん (Jan) que signifiquen nun lo ye, pa les ordes nun tonu nidiu usar col raigañu de la forma 〜ます, como por casu cuando se va a dicir mira eso dizse あれみりん (Are mirin);colos verbos kuru y suru vuélvense shirin (col verbu suru) y kirin (col verbu kuru).
  • Hachijō-ben:Esti pequeñu grupu de dialeutos falaos nes islles al sur de Tokio tien semeyances lexicales col dialeutu de Kyushu ya inclusive coles llingües de Ryūkyū. Ye consideráu una caña independiente poles sos característiques, llenu de pallabres que yá non s'usen anguaño.

Xaponés occidental[editar | editar la fonte]

Esta caña de dialeutos tien una mayor diferenciación col xaponés estándar, más distintivu al de los dialeutos orientales. Por casu, estos dialeutos usen el verbu “tar” como おる (oru) en cuenta de いる (iru) o l'usu de ん (n) como negativu en llugar de ない (Nai), “nun dir” dizse 行かん (ikan) en cuenta de 行かない (ikanai) nel xaponés estándar.En dalgunos estos dialeutos usa la forma どす(Dosu) en llugar de です(Desu),はる(Haru) usar pa poner verbos nel so estilu formal,ます sería'l so equivalente nel dialeutu estándar.

  • Hokuriku-ben: Nesti grupu destáquense'l Toyama-ben, y el Fukui-ben, consideráu un dialeutu rural (por casu, “sí” nesti dialeutu dizse hoya hoya (en cuenta de sou da nel estándar).
  • Kansai-ben: Grupu numberosu de dialeutos falaos na rexón de Kansai. Esti a diferencia del Xaponés estándar tien vocales fuertes, en dellos casos el soníu de la /s/ camudar pol de la /h/ como na forma negativa de la forma masu que nel dialeutu de Tokio ye -Masen pero nesti dialeutu ye -Mahen,en zones rurales los soníos de la /z,d,r/ confundir. El Dialeutu kansai ye bien usáu na comedia Xaponesa.Ente esti dialeutu atópense:
    • Osaka-ben: Esti dialeutu confundir col Kansai-ben y viceversa. Destaca l'usu de la partícula で (de) a la fin de la oración en llugar de la partícula よ(Yo) la cual ye usada pa indicar énfasis, y de la pallabra あかん (akan) en cuenta de だめ (dame) o いけない (ikenai) nel estándar que ye'l verbu modal tener que....
    • Kioto-ben: Variante melódica del Kansai-ben. Usa les terminaciones -taharu, -teharu, -yasu y -dosu nos verbos. Por casu, “bienveníu” en Kyoto-ben ye oideyasu (おいでやす) en cuenta de irasshaimase (いらっしゃいませ) nel xaponés estándar.
    • Kōbe-ben: Estremar de la conxugación del presente progresivu con -ton o -; por casu, “¿Qué tas faciendo?” en xaponés estándar ye Nani shite iru?, en Kobe-ben ye Nani shiton? o Nani shitōn?.
  • Unpaku-ben: Toma les antigües provincies d'Izumo y Hoki. Consiste en dos dialeutos rurales, siendo'l más conocíu en Izumo-ben.Nesti dialeutu ダンダン (Dan dan) usar en llugar de どうも (Doumo) que significa 'gracies', increíble dizse がいな (Gaina) y 'quién' dizse だあ(Daa).
  • Shikoku-ben: Grupu de dialeutos falaos nesta isla. El más conocíu ye'l Dialeutu Iyo, onde s'usa la partícula が (ga) como partícula interrogativa; Amás:
    • おる(oru) reemplaza a いる(iru)
    • ~とる(toru) reemplaza a ~ている(teiru)
    • Si わい(wai) ye puesta a la fin d'una oración, esta pallabra va dar énfasis

Kyushu[editar | editar la fonte]

Nesti dialeutu:

  • La partícula よ(yo) reemplazar con ばい(bai).
  • La partícula を(o) reemplazar con ば (ba)
  • Satsugū-ben: Falaos nes antigües provincies de Satsuma y Osumi. El Satsuma-ben ye consideráu'l más inintelixible de los dialeutos xaponeses, por cuenta de un vocabulariu y manera de conxugación distinta al estándar.La cópula だ(Da) reemplazar por じゃ(Ja), esta usa los axetivos ka, l'usu de partícules n'este ye distintu, por casu:
  • が(Ga) ye usáu en llugar de の(Non) pa indicar pertenencia *と(To)

ye usáu en llugar de よ(Yo) pa indicar énfasis 

Xaponés faláu nes islles Ryukyu[editar | editar la fonte]

Llamáu polos locales ウチナーヤマトゥグチ (uchinaa yamatuguchi) que significa: Xaponés de Okinawa y pesar de que les llingües ryukyuenses (falaes na prefeutura de Okinawa y les islles del sur de la prefeutura de Kagoshima) son consideraes un idioma independiente y non un dialeutu del xaponés, constitúin una caña de les llingües xapóniques. Dambes llingües son consideraes totalmente inintelixibles, anque se desenvolvió un dialeutu llamáu xaponés okinawense, que ye más cercanu al xaponés estándar, pero influyida coles llingües ryukyuenses. Por casu, pa saludar en xaponés dizse kon'nichiwa, pero n'okinawense dizse haisai.


Cladograma de los dialeutos del Xaponés[editar | editar la fonte]

Xaponés 


Dialeutos de Kyushu


Dialeutu Kagoshima



Dialeutu Hichiku



Dialeutu Hōnichi



 Dialeutos Occidentales 


Dialeutu Chūgoku



Dialeutu Unpaku o Umpaku



Dialeutu de Shikoku



Dialeutu Kansai



Dialeutu de Hokuriku



Dialeutos Orientales


dialeutu Tōkai–Tōsan




Dialeutu de Kantō



Dialeutu hokkaidō





Dialeutu de Tōhoku






Idioma Hachijō



Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Dialectos del japonés