Diáspora

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

Diáspora (griegu: διασπορά [diasporá], 'dispersión' ) ? Implica la dispersión de grupos étnicos o relixosos qu'abandonaron el so llugar de procedencia orixinaria y que s'atopen partíos pel mundu. Si mayoritariamente el términu foi emplegáu pa referise al esiliu xudíu fuera de la Tierra d'Israel y la posterior dispersión del pueblu xudíu pel mundu, amplióse'l so significáu pa designar tou pueblu que s'atope tremáu fora del so país d'orixe.

Diáspora xudía[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Historia de los xudíos
Beth Hatefutsoth, casa dedicada al estudiu y documentación de les diáspores hebrees, Israel.
Relieve romanu colos Espolios de Jerusalén, sieglu I Y. C.[1] Esta imaxe foi frecuentemente emplegada como marca emblemática del entamu de la Diáspora xudía, resultando ella supuestamente del castigu unviáu a los xudíos pol Ceador enraxonáu arriendes de los pecaos del so pueblu.[2] Sicasí, la presencia de comunidaes xudíes n'otros contestos xeográficos deber en dellos casos a la mesma voluntá de dellos xudíos de permanecer fora d'Israel, datando ello a lo menos de siete siglo antes del episodiu equí ilustráu.[3] Más allá de la destrucción del Templu, lo cierto ye qu'históricamente los xudíos llograron derechos de ciudadanía dientro del Imperiu romanu, onde caltuvieron les sos tradiciones y amás espolletaron.[4]
En Mesopotamia: Purim. Esther y Mordecai escriben les cartes a los xudíos, sieglu V a. Y. C. Oliu de Arent de Gelder (1675).[5]
Documentu redactáu n'Exiptu. Ketubá (contratu matrimonial xudíu) de Anania y Tamut (n'araméu escritu con calteres hebreos), 3 de xunetu de 449 a. Y. C.[6]
Nuevu xudíu ucranianu.
Chicu etíope xudíu.
Familia xudía de Cochin, India.
Deportista sefardín.
Xudíos chinos.
Rabino asquenazí.
Chiques xudíes del Cáucasu.
Educador y neños xudíos de Samarcanda.

La diáspora del pueblu d'Israel ye conocida n'hebréu como galut (גלות—'esiliu') o tefutsot (תפוצות—'diáspores'). El Muséu Nahum Goldmann de la Diáspora Xudía denominar tamién Beth Hatefutsoth (בית התפוצות), espresión que significa "Casa de les Diáspores".[7]

Na hestoria del pueblu d'Israel, depués de la división del reinu de Salomón, les doce tribus formaron dos reinos hebreos: Judá y Israel. La casa de Judá, incorporó a la tribu de Benjamín, y dambes formaron la Casa de Judá. A ella na actualidá, conocer como pueblu xudíu, y alcuéntrase tantu n'Israel como n'otros 80 países del mundu. Los diez tribus restantes tán toes entá esvalixaes, y ensin llograr caltener los sos raigaños hebreos.

El primer esiliu arreyó cierta diáspora xudía y asocedió nel añu 586 e.C. , cuando'l rei de los babilonios, Nabucodonosor II, conquistó'l Reinu de Judá, destruyendo'l Primer Templu de Jerusalén y treslladando a los líderes xudíos a Babilonia, naquello que se conoz como'l Cautiverio en Babilonia. En 537 e.C., casi cincuenta año más tarde y en conquistando a los babilonios, el rei persa Ciro II el Grande dexó a los xudíos retornar a la Tierra d'Israel. Sicasí, dellos xudíos permanecieron en Mesopotamia, dando orixe col tiempu a una importante comunidá xudía en Bagdag.[8]

El segundu esiliu producir nel añu 70 d.C. cuando'l xeneral romanu Pedrete (futuru emperador) ganó a los xudíos na primer guerra xudeo-romana y destruyó el Segundu Templu de Jerusalén.

Un númberu entá mayor de xudíos foi espulsáu de Judea dempués de ser entartallada la rebelión de Chigre Kojba nel añu 135 d.C. Dende entós los xudíos esvalixar por tol Imperiu romanu y, darréu pel mundu, atopándose en casi tolos países. Sicasí, siempres hubo xudíos que nunca salieron de la rexón del Llevante Mediterraneu.

La dispersión de xudíos pel mundu convertir nuna minoría relixoso y cultural en numberosos países, lo cual dio llugar a sieglos de convivencia pacífica y desenvolvimientu, pero tamién provocó choques que dieron llugar a persecuciones, matances y espulsiones colectives.

Mientres la segunda metá del sieglu XIX, pensadores tales como Theodor Herzl y Lleón Pinsker propunxeron remediar esta situación por aciu el restablecimiento d'un Estáu Nacional pal pueblu xudíu. Esto condució a la formulación del movimientu sionista y la Declaración Balfour de 1917. La Shoah foi un factor decisivu pa la ulterior creación del Estáu d'Israel en 1948.

Cola proclamación del Estáu d'Israel dar por remataos los casi 2000 años de Galut (Esiliu de la Tierra Prometida), yá que dende entós tolos xudíos del mundu tienen la posibilidá d'inmigrar a Israel ensin costo dalgunu y llograr la ciudadanía israelina. N'Israel, yá nun se fala de galut (esiliu) sinón tefutsoth (diáspores), lo qu'en dichu contestu equival a dicir comunidaes diaspóricas (como contrapuesta a la güei irreal noción de comunidaes exiliadas).[9] Fora d'Israel, y anque esisten delles poques esceiciones, los países con comunidaes xudíes son na so mayoría democráticos, de manera tal que, si los xudíos presentes en cada unu d'ellos deseyaren tornar a Israel, nada nin naide torgar: el fechu de que casi dos tercios de la población xudía mundial viva nesos países llibres (y non n'Israel), yá nun puede de nenguna manera ser xustificáu en términos de "esiliu" (y menos entá "la Diáspora", con mayúscula); de resultes d'ello, la espresión comunidaes diaspóricas terminó per reemplazar a la güei inconsistente y obsoleta idea d'un pueblu xudíu condergáu al esiliu.[10]

Diáspora sefardina[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Diáspora sefardina

Conocer col nome de diáspora sefardina a la diáspora de los xudíos que fueron espulsaos d'España en 1492 por orde de los Reis Católicos.

Distribución de la población xudía nel mundu[editar | editar la fonte]

Diáspora palestina[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Diáspora palestina

La diáspora palestina ye la designación que s'usa pa describir a los palestinos que viven fora de la palestina histórica de resultes de la Guerra árabe-israelina de 1948 y la Guerra de los Seis Díes de 1967​.

Diáspora africana[editar | editar la fonte]

Artículu principal: diáspora africana

La diáspora africana foi l'éxodu de persones d'orixe negru y africanu y de los sos descendientes escontra distintos llugares del mundu, de primeres escontra Oriente Próximu, darréu Europa y de magar, mayormente, escontra América.

Diáspora armenia[editar | editar la fonte]

Artículu principal: diáspora armenia

La diáspora armenia ye un términu utilizáu pa describir les comunidaes que fundaron los armenios que viven fora d'Armenia y Alto Karabaj.

Diáspora canaria[editar | editar la fonte]

Artículu principal: diáspora canaria

La diáspora canaria tuvo llugar principalmente mientres el sieglu XX por cuenta de la alta tasa d'emigración escontra antigües colonies españoles en Suramérica y Cuba. Esisten inclusive congregaciones de canarios o descendientes de persones nacíes nes Islles Canaries en dellos países llatinoamericanos como Venezuela que ye considerada coloquialmente como la Octava Isla del archipiélagu canariu.

Diáspora china[editar | editar la fonte]

Artículu principal: diáspora china

Diáspora china referir a persones que naciendo na República de China o la República Popular China o siendo descendientes d'estos, viven fora d'esos países.

Diáspora cubana[editar | editar la fonte]

Artículu principal: diáspora cubana

Denominar asina a la migración de ciudadanos cubanos que de distintes formes emigraron de Cuba dempués del Trunfu de la Revolución lidereada por Fidel Castro, el 1.º de xineru de 1959. Conforme a les lleis migratories cubanes, polo xeneral quien decide morar permanentemente nel estranxeru, considérase qu'abandonó definitivamente'l territoriu nacional.

Diáspora gallega[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Diáspora gallega

Conozse como diáspora gallega al procesu d'emigración masiva que se produció en Galicia mientres les 3 últimes décades del sieglu XIX hasta bien pasada la metá del sieglu XX.

Nos sos oríxenes obedeció a razones económiques, principalmente la probeza de resultes de la falta de trabayu, a la que se-y sumaron razones polítiques, fundamentalmente la represión franquista, qu'en Galicia empezó en xunetu de 1936, al poco d'españar la Guerra Civil.

Revistes como Céltiga (dirixida por Eduardo Blancu Amor, ente otru autores gallegos) o Galicia editar na emigración gallega, n'Arxentina y Cuba respeutivamente, siendo una forma de caltener la cultura gallega mientres el periodu de diáspora nel estranxeru.

Diáspora griega[editar | editar la fonte]

Artículu principal: diáspora griega

La diáspora griega ye'l términu usáu pa designar a los griegos, o les persones d'orixe griegu, que viven fora de Grecia o Xipre.

Diáspora morisca[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Diáspora morisca

La diáspora morisca tuvo llugar de resultes de la espulsión de los moriscos de la Monarquía Hispánica ordenada por Felipe III d'España en 1609. La inmensa mayoría d'ellos estableciéronse nos territorios musulmanes del norte d'África.

Diáspora turca[editar | editar la fonte]

Artículu principal: diáspora turca

El términu diáspora turca (turcu: Türk diyasporası) referir a la población turca que s'envalora qu'esiste fora de Turquía de resultes de la emigración.

Diáspora vasca[editar | editar la fonte]

Artículu principal: diáspora vasca

Conozse como diáspora vasca a la dispersión de los vascos que, por unu o otru motivu, dexaron la so tierra pa emigrar a otros llugares. Munchos d'ellos sienten un apegu especial a la so tierra y a la comunidá a la que pertenecen, calteniendo venceyos cola rexón d'orixe y definiéndose como vascos.

Diáspora venezolana[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Emigración venezolana

Denominar asina a la migración de ciudadanos venezolanos que de distintes formes emigraron de Venezuela a partir del añu 2000 y especialmente a partir de 2011 cola instauración de la revolución bolivariana.[22][23] Los venezolanos emigraron principalmente a España y Estaos Xuníos, pero tamién a países vecinos como Panamá, Chile, Perú, Colombia, Méxicu, Arxentina, República Dominicana y Uruguái. Tratar d'una de les diáspores suramericanes más vultables del naciente sieglu XXI. Los años 2017 y 2018, volviéronse un éxodu masivu, por cuenta de crisis económica que traviesa'l país, en consolidándose nel poder, el ciudadanu Nícolas Maduru Moros, entá siendo desconocíu por más de 88 países, nes eleiciones presidenciales, del 20 de mayu de 2018, onde la oposición venezolana nun participó por considerales fraudulentas.[24][25]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Tratar nesti casu d'un retruque del relieve orixinal romanu, que s'atopa nel Arcu de Pedrete.
  2. Dende yá muncho primero del añu 70 Y. C., parte del pueblu xudíu vivía n'Israel y parte nel esterior.
  3. Dientro de la historia xudía, exemplu notable d'ello ye lo asocedío en Mesopotamia una vegada acabada la cautividá en Babilonia en 537 a. Y. C.: en cuenta de tornar a Jerusalén, parte de la comunidá xudía permaneció nel Creciente Fértil, dende entós y hasta el sieglu XX Y. C., esto ye, non menos de 2500 años.
  4. Diverses muertes arqueolóxiques topaos na cuenca mediterránea, según n'otres rexones euroasiáticas, dan testimoniu de la esistencia d'importantes y poderoses comunidaes xudíes nun periodu que toma dende la Captividad en Babilona nel sieglu VI a. Y. C. hasta (a lo menos) l'adopción del cristianismu como relixón oficial del Imperiu romanu nel sieglu IV Y. C.
    .
  5. Siendo identificaos a partir de la cronoloxía de los reis de Persia, y al traviés de Jerjes I en particular, Ester y Mardoqueo pertenecen al sieglu V a. C. ("Ahasuerus", Jewish Encyclopedia, Nueva York, 1906; Robert J. Littman, "The Religious Policy of Xerxes and the Book of Esther", The Jewish Quarterly Review, 65/3, xineru de 1975, pp. 145-148; Simón Dubnow, Historia Xudía, Buenos Aires: Sigal, 1977, capítulu XIV; "Ahasuerus", Chabad, aportáu 11 d'agostu de 2014); atípicamente, fueron propuestos los sieglos III-II a. C. (Shaul Shaked, "Book of Esther", Encyclopaedia Iranica, 1998-2012, VIII:6, pp. 655-657); consultaos 11 d'agostu de 2014. Oliu por Aert de Gelder, 1675. Colección Hirsch, Muséu Nacional de Belles Artes, Buenos Aires.
  6. Papiru exipciu, probablemente alexandrín, periodu de la Dinastía XXVII; calteníu nel Muséu de Brooklyn, Nueva York.
  7. Les colecciones educatives de Beth Hatefutsoth atópense axuntaes nel campus de la Universidá de Tel Aviv. Tratar d'un muséu d'hestoria y antropoloxía dedicáu a les comunidaes xudíes esvalixaes pel mundu y la so continuidá identitaria dende fai a lo menos 2000 años.
  8. Esta comunidá esistió hasta a lo menos hasta mediaos del sieglu XX, momentu en que tuvo llugar la emigración de la mesma escontra'l Estáu d'Israel.
  9. Shlomo Sand y otru historiadores recién sostienen que la diáspora xudía nun resultó d'un éxodu masivu, sinón qu'arreyó a unos pocos miles de xudíos (a lo más). Espliquen de la mesma la esistencia de xudíos en diverses partes d'Europa, África y Asia como frutu de diverses conversiones (pueblu/judio/invencion Entrevista con Shlomo Sand nel diariu Público en xunu de 2008). Les poblaciones d'Europa oriental, según Sand, podríen tener el so orixe nos jázaros, un pueblu turcu procedente del Asia central que se convirtió al xudaísmu escontra'l sieglu VIII (La pantasma de los jázaros, La Nación, 14 d'agostu de 1999). Sicasí, tamién se demostró que les poblaciones xudíes askenazíes, sefardinaes y d'oriente mediu atópense más rellacionaes genéticamente ente sí que colos sos conciudadanos nel mundu (xenoma-revela-que-los dos-cañes-de.html SAFED-TZFAT-ZEFAT, 6 de xineru de 2011), amosando relativamente pocos amiestos y considerable parentescu xenéticu, particularmente colos demás pueblos d'Oriente Próximu y, principalmente, con aquellos del Llevante Mediterraneu (Los Xenes Xudíos).
  10. La noción de pueblu xudíu nel esiliu (de cutiu denominada "la Diáspora" con mayúscula) pudo tener sentíu solu antes de la creación del modernu Estáu d'Israel. A partir de la creación del mesmu en 1948, l'usu del términu "Diáspora" per un sitiu volvióse obsoleto: Santiago Kovadloff esplica qu'el so orixe ye d'orde relixosu y el mesmu foi de cutiu emplegáu pa xustificar la condición d'esiliu nel casu de los israelites, quien en delles oportunidaes viéronse obligaos a dexar la Tierra d'Israel para subsecuentemente asitiase en territorios estranxeros. Ello dio notoriedá a la descripción del pueblu xudíu como una "nación apátrida" mientres casi dos mil años. Sicasí, demuestra Kovadloff, el pueblu xudíu de fechu conoció numberoses foles emigratories antes, mientres y dempués de la esistencia del cualesquier de los Estaos hebreos autónomos de l'Antigüedá. Ye arriendes de ello que, a partir de 1948, según Kovadloff, resulta non aparente denominar "Diáspora" a la condición de toos aquellos xudíos que viven fora d'Israel: israelites o israelinos, lo cierto ye que na gran mayoría de los casos ellos nun tán forzaos a vivir fora d'Israel; y, de deseyalo, munchos d'ellos podríen establecese ellí; mas —afirma Kovadloff desmitificando la tradición relixosa— si nun lu faen, ello nun se debe a que na actualidá tal proceder sía-yos impidíu, sinón porque parte considerable d'ellos opta por vivir fora d'Israel (Santiago Kovadloff, La estinción de la diáspora xudía, Buenos Aires: Emecé, 2013).
  11. 11,0 11,1 Jewish Virtual Library (Sergio Della Pergola, World Jewish Population, 2012; The American Jewish Year Book, Dordrecht: Springer, 2012, pp. 212-283); consultáu 9 d'agostu de 2014.
  12. Yaron Druckman, "Israel's population crosses 8 million mark", Ynetnews, 14 d'abril de 2013 (aportáu 16 de xunetu de 2014). La cifra inclúi 300 000 israelinos étnicos xudíos a quien entá la Halajá y lleis rabíniques aplicaes n'Israel nun reconocen como tales.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 Jewish Virtual Library (Sergio Della Pergola, Jewish World Population, Universidá Hebrea de Jerusalén, 2012; The American Jewish Year Book, Dordrecht: Springer, 2012-2014, pp. 212-283); consultáu 20 de xineru de 2015.
  14. Ujc.org (30 de marzu de 2009). «United Jewish Communities; Global Jewish Populations». Archiváu dende l'orixinal, el 31 de mayu de 2008. Consultáu'l 5 de xineru de 2014.
  15. Congresu Xudíu Llatinoamericanu. «Comunidaes xudíes llatinoamericanes: Arxentina». Archiváu dende l'orixinal, el 8 de xineru de 2015. Consultáu'l 21 d'avientu de 2014.
  16. Department of Immigration and Citizenship (DIMA), 1996 Census: "126,000"
  17. Panorama de les relixones en Méxicu
  18. En 2007, l'axencia xudía local envaloraba ente 250 000 y 500 000 persones.
  19. [1].
  20. http://ccaa.elpais.com/ccaa/2015/03/31/madrid/1427829247_995230.html
  21. Jewish Virtual Library (Sergio Della Pergola, Jewish World Population, Universidá Hebrea de Jerusalén, 2012; The American Jewish Year Book, Dordrecht: Springer, 2012-2014, pp. 212-283); consultáu 6 de febreru de 2015.
  22. (en en) Venezuela aforfugada pola fuga masiva de celebros. http://www.elnuevoherald.com/noticies/mundu/america-llatina/venezuela-ye/article2039010.html. Consultáu 'l 16 de febreru de 2018. 
  23. «Best and brightest for export» (es). Archiváu dende l'orixinal, el 19 d'ochobre de 2017. Consultáu'l 16 de febreru de 2018.
  24. (en en) Hugo Chavez is Scaring Away Talent. 30 de xunu de 2009. http://www.newsweek.com/hugo-chavez-scaring-away-talent-80337. Consultáu 'l 16 de febreru de 2018. 
  25. (en en) Venezuela Situation Update, November 2017. https://reliefweb.int/report/venezuela-bolivarian-republic/venezuela-situation-update-november-2017. Consultáu 'l 16 de febreru de 2018. 

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • Comay, Joan. The Diaspora Story: The Epic of the Jewish People among the Nations (1981), Tel Aviv y Bnei-Brak: Steimatzky, repr. 1994.
  • Ehrlich, Mark Avrum, ed. Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experience and Culture, 3 tomos, Santa Barbara, California: ABC-Clio, 2009.
  • Sand, Shlomo. La invención del pueblu xudíu (Comment -y peuple juif fut inventé?, 2011); trad. portuguesa de Eveline Bouteiller como A invenção do povo judeu: da Biblia ao sionismu, San Pablo: Saraiva-Benvirá, 2012.
  • Kovadloff, Santiago. La estinción de la diáspora xudía, Buenos Aires: Emecé, 2013.
  • Álvarez, Delmi. "Galegos na Diáspora": Documentary long term photography 1989-2009 about the galicians around the world (2009). Xunta de Galicia, Secretaría Xeral d'Emigración.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]




Diáspora