Descolonización

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Colonialismu en 1945.

La descolonización ye'l procesu de dexar ensin efeutu dalgunu una situación colonial.

El términu apaeció dempués de rematada la Segunda Guerra Mundial pa referise al procesu políticu impulsáu pola Organización de les Naciones Xuníes de poner fin al Colonialismu, mayoritariamente européu, que dio llugar a la independencia nacional de dellos países, principalmente n'África y Asia.

Más apocayá, el términu "Descolonización" foi usáu pa referise a una postura y una operación cultural, tendiente a revelar y revertir situaciones institucionales, culturales y Epistemolóxiques afectaes pol Eurocentrismo y otros mecanismos de subordinación y poder. Esti significáu ta impulsáu poles corrientes llamaes poscoloniales y Decoloniales.

Descolonización política[editar | editar la fonte]

El términu "descolonización" apaeció depués de rematada la segunda guerra mundial pa referise al procesu políticu impulsáu poles Naciones Xuníes de poner fin al colonialismu, mayoritariamente européu, que dio llugar a la independencia nacional de dellos países, principalmente n'África y Asia.

La descolonización, nesti sentíu políticu, producir por aciu la independencia, la integración dientro d'un poder alministrativo o dientro d'otru estáu, o por aciu l'establecimientu d'un estatus de llibre asociación. La Organización de les Naciones Xuníes estableció que nel procesu de descolonización nun hai alternativa de primeres d'autodeterminación. La descolonización puede traer una negociación pacífica o una revuelta violenta.

Dende finales del sieglu XVIII y mientres tol XIX, la descolonización producir n'América, empezando pola llamada Revolución estauxunidense contra'l Imperiu británicu, que dio llugar a los actuales Estaos Xuníos d'América, la Guerra d'Independencia Hispanoamericana y la constitución del Imperiu del Brasil al estremase'l Portugués.

Nos sieglos XX y XXI, la descolonización refierse, davezu, a los llogros independentistes de delles colonies y protectoraos europeos n'Asia y África tres la Segunda Guerra Mundial. Esti procesu dio llugar, amás, a un movimientu intelectual denomináu poscolonialismo. Un períodu especialmente activu de descolonización que tuvo llugar ente 1945 y 1975, empezando cola independencia de Paquistán y India del Reinu Xuníu en 1947, y que se remató cola autodeterminación de les colonies portugueses n'África nel trescurrir de los años 70.

Métodos y etapes[editar | editar la fonte]

La descolonización ye un procesu políticu por aciu el cual una colonia lliberar de la so metrópolis y que con frecuencia arreya la violencia. En circunstancies estremes puede llegase a una guerra d'independencia, dacuando dempués d'una revolución. N'otros casos tratar d'un ciclu dinámicu en que les negociaciones fracasen, siguíes de disturbios menores que resulten en represión per parte de la policía y les fuerces militares, intensificándose revueltes más violentes que lleven a más negociaciones hasta que se llogra la independencia. En contaes ocasiones les acciones de la población local tán caracterizaes pola non-violencia, siendo India un exemplu célebre d'ello, una y bones la violencia surde como una supresión activa de les fuerces ocupantes, o como oposición política a les fuerces que representen a les comunidaes locales minoritaries que se sienten amenaciaes pola posibilidá d'independencia. Sirva d'exemplu la guerra d'independencia na Indochina Francesa, mientres en dellos países del África Occidental Francesa (escluyendo los del Magreb) la descolonización foi frutu d'una combinación d'insurrección y negociaciones. El procesu namái se considera completu cuando'l gobiernu de facto del país nuevamente independiente ye reconocíu como un estáu soberanu pola comunidá de naciones.

La independencia ye malo de llograr dempués de la Guerra Mundial, hubo un esfuerzu colectivu institucionalizáu por que progresara esta causa al traviés de la Sociedá de Naciones. Sol Artículu 22 del conveniu d'esa Lliga creáronse dalgunos mandato. La intención espresa yera la de preparar estos países pal autogobiernu, pero la realidá foi cenciellamente que se produció una redistribución del control sobre les antigües colonies de los poderes vencíos, primeru y principalmente Alemaña y el Imperiu otomanu. A esti trabayu siguió'l de les Naciones Xuníes, con un sistema similar de territorios d'enfotu creaos p'afaer el control sobre dambes excolonias y los territorios alministraos poles naciones vencíes na Segunda Guerra Mundial, incluyíu Xapón.

Delles poblaciones colonizadores en ultramar escoyeron retener la so estatus colonial, por casu Xibraltar y les Islla Malvines. Coles mesmes, dellos poderes coloniales han promovido la descolonización pa desfacer de los costos financieros, militares y otros que suelen atropase nes colonies onde los réximes volviéronse más benignos.

Los imperios s'espandieron y contraxeron a lo llargo de la hestoria, pero en dellos casos el fenómenu de descolonización produció resultaos distintes. Agora, cuando los estaos apurren tantu'l dominiu de facto de les sos colonies como los sos reclamos a tal dominiu, les excolonias xeneralmente son absorbíes por otros poderes. Amás, los poderes coloniales antiguos en munchos casos non solo siguieron esistiendo, sinón que tamién caltuvieron el so estatus como poderes internacionales, reteniendo fuertes venceyos económicos y culturales colos sos excolonias. Al traviés d'estos venceyos, los poderes coloniales antiguos irónicamente caltuvieron una proporción significante de los beneficios de los sos imperios, pero con costos menores — asina, a pesar de la resistencia frecuente a les demandes por descolonización, les resultaos fueron satisfactorios pa los intereses de los colonizadores.

Poques vegaes la descolonización ye llograda por una sola llei histórica particular, sinón que polo xeneral se desenvuelve al traviés d'una o más etapes d'emancipación, caúna de les cualos puede ser otorgada o consiguida con llucha. Estes pueden incluyir la introducción de representantes escoyíos (solo en calidá de conseyeros o que voten, minoría o mayoría, o inclusive esclusivos) y distintos graos de d'autonomía o autogobiernu. Asina, la etapa final de descolonización puede ser pocu más d'apurrir responsabilidaes de relaciones esternes y seguridá y solicitar la reconocencia pol nuevu estáu soberanu. Pero, entá siguiendo la reconocencia del estáu, el grau de continuidá puede ser calteníu por trataos billaterales ente gobiernos agora formalmente iguales arreyando práutiques como entrenamientu militar conxuntu, pactos de protección mutua, o entá la instalación de bases militares.

Descolonización política en sentíu ampliu[editar | editar la fonte]

Ampliando la noción más, una descolonización interna puede asoceder adientro d'un estáu soberanu. Asina, l'Estaos Xuníos espansivu creó territorios, destinaos a colonizar tierres conquistaes a lo llargo de les fronteres de los estaos yá esistentes, y cuando el so desenvolvimientu probóse esitosu (munches vegaes con nueves divisiones xeográfiques), dexáron-yos convertise n'estaos como miembros iguales de la unión federal.

Entá nun estáu que nun coloniza en sentíu llegal los sos partes, la inequidad real de cutiu causa que'l componente políticamente dominante —munches vegaes la parte más grande o más populosa (como Rusia, tantu na URSS, formalmente federal, como nel Imperiu zarista previu), o'l conquistador hestóricu (como d'Austria, la patria de la dinastía de los Habsburgu, dientro d'un imperiu de minoríes eslaves (el Imperiu austrohúngaru))— sía percibíu, a lo menos subjetivamente, como un colonizador en tou menos nel nome; asina que la desintegración de tal descolonización de facto.

Asina, los trés repúbliques báltiques, Estonia, Letonia y Lituania argumenten que alles, en contraste con otres repúbliques ex-soviétiques, nun se-yos podía otorgar independencia de la Xunión Soviética porque nunca s'integraron, sinón que fueron ocupaes y amestaes militarmente por Stalin, y polo tanto fueren colonizaes illegalmente, incluyendo deportaciones masives de les sos connacionales ya inmigración ensin convidar de rusos étnicos y otres nacionalidaes soviétiques. Inclusive n'otros estaos pos-soviéticos qu'aportaren formalmente, casi tolos rusos étnicos taben tan identificaos cola colonización soviética que se-yos fixo sentir tan pocu queríos que volvieron a Rusia.

Hestoria de la descolonización política[editar | editar la fonte]

Na siguiente síntesis cronolóxica, non toles feches indicaes asitien de forma indiscutible los momentos decisivos. Con frecuencia, ye a la fase final, la independencia, a la que faen referencia; sía que non, puede haber dellos años previos d'autonomía, como pue ser el casu d'un Estáu Acomuñáu a la Corona Británica. Pa más detalles, vease la hestoria de cada nación.

Otra manera, nótese que fueron incluyíos dellos casos que nun fueron puramente casos de colonies, sinón de protectoraos, co-dominios, etc. Los cambeos derivaos de la descolonización nun s'inclúin en tolos casos, nin s'inclúi tampoco la disolución de la Xunión Soviética.

Sieglos XVIII y XIX[editar | editar la fonte]

Añu Colonizador Acontecimientu
1776 Gran Bretaña Les 13 colonies orixinales de los Estaos Xuníos declaren la so independencia un añu dempués de qu'empezara la so revuelta armada.
1783 Gran Bretaña La Corona Británica reconoz la independencia de los Estaos Xuníos tres la Guerra d'Independencia de los Estaos Xuníos.
1803 Francia Cola compra de Luisiana, los últimos territorios franceses en América del Norte (cola esceición de San Pedro y Miquelón) son apurríos a los Estaos Xuníos.
1804 Francia Haití declara la independencia, la primer nación mayoritariamente negra en desafiase del dominiu européu.
1808 Portugal Brasil, la colonia portuguesa más grande, consigue la so independencia n'estableciendo ellí la so residencia'l rei exiliado de Portugal Xuan VI. Dempués de tornar al so país en 1821, el so fíu y regente Pedro de Bragança y Bourbon declara un imperiu independiente en 1822.
1810 España El Virreinatu de Nueva Granada (Gran Colombia) y el Virreinatu del Ríu de la Plata (Provincies Xuníes del Ríu de la Plata) dan el primer pasu a la independencia. El Virreinatu de Nueva España (Méxicu) empieza la guerra d'independencia. Chile al traviés de la Xunta Nacional de Gobiernu presenta les bases de la so independencia.
1811 España Paraguái consigue la independencia, Venezuela declara la so independencia.
1816 España El Virreinatu del Ríu de la Plata (Arxentina) declara la so independencia.
1818 España Chile declara formalmente la so independencia.
1819 España Nueva Granada algama la so independencia como Gran Colombia (que más tarde daría llugar a los estaos independientes de Colombia, Ecuador, Panamá y Venezuela).
1821 España Santu Domingo (depués República Dominicana), Nicaragua, Hondures, Guatemala, el Virreinatu del Perú (Perú), Venezuela, El Salvador, Costa Rica y Panamá declaren la so independencia; Méxicu remata la so llucha contra España, declarando formalmente la so independencia.
1822 España Ecuador algama la so independencia d'España.
1822-1832 Imperiu Otomanu Proclámase la Primer República Helénica tres la Guerra d'independencia griega. Tresformar nel Reinu de Grecia en 1832.
1825 España Bolivia consigue la so independencia.
1828 Brasil y Arxentina Uruguái, llogra la so independencia en 1828, tres periodos d'ocupación brasileña y de federación con Arxentina.
1847 Estaos Xuníos Liberia convertir nun estáu llibre ya independiente d'África.
1865 España La República Dominicana consigue finalmente la so independencia tres cuatros años como colonia restaurada.
1867 Imperiu Otomanu El eyalato d'Exiptu pasa a ser jedivato d'Exiptu. El Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda ocupar en 1882.
1881 Imperiu Otomanu El vasallu Principáu de Rumanía tresformar nel independiente Reinu de Rumanía
1882 Imperiu Otomanu El vasallu Principáu de Serbia tresformar nel independiente Reinu de Serbia.
1898 España Cuba consigue la so independencia tres dellos intentos (Guerra de los Diez Años, Guerra Chiquita y Guerra d'Independencia cubana) y sobremanera dempués de la Guerra hispanu-americana.
1898 España Filipines consigue la so independencia por cuenta de la Guerra hispanu-americana. Filipines ye ocupada de nuevu por Estaos Xuníos dempués de la Guerra filipín-americana.

El periodu de entreguerras y la Segunda Guerra Mundial[editar | editar la fonte]

Posesiones coloniales de la Europa Occidental[editar | editar la fonte]

El periodu de nuevu imperialismu, el Repartu d'África y la guerra del opiu, marcó'l cenit del colonialismu européu. Marcó tamién l'aceleración de les víes que-y pondríen fin. Les estraordinaries demandes de material por culpa del conflictu estendieren los cambeos a lo llargo de too el mundu, especialmente en forma de inflación, y les presiones sociales asociaes del imperialismu de guerra crearon dificultaes nel campesinado y una creciente clase media.

La crecedera económica creó corredores d'apuestes coles sos propies esixencies, ente que los asuntos raciales traxeron qu'esta xente quedara apartada de la clase media colonial y que tuviera que crear el so propiu grupu. La nacencia del nacionalismu de mases, como conceutu y práutica, socavaría fatalmente les ideoloxíes del imperialismu.

Hubo, naturalmente, otros factores, como'l cambéu agrariu (y el desastre – Indochina francesa), cambeos o desenvolvimientos na relixónBudismu en Bimania, Isllam nes Indies Orientales Neerlandeses, xente marxinal como John Chilembwe en Nyasalandia), y l'impactu de la depresión —de los años trenta.

La Gran Depresión, más allá del so impactu alcontráu nel mundu industrializáu, foi especialmente demoledor nes colonies rurales. Los precios agrícoles cayeron muncho más pronunciadamente y más rápidu que los de los bienes industriales ente 1925 y l'entamu de la guerra. Les potencies coloniales concentrar nos sos problemes domésticos, nel proteccionismu y nes tarifes d'importación, despreocupándose del dañu que faíen al fluxu de comerciu internacional. Les colonies, casi tou productores especializaes nun namái bien agrícola, perdieron la mayoría de los sos ingresos por esportaciones y fueron estremaes de les economíes coloniales complementaries pa integrales en sistemes zarraos. Mientres delles colonies volvieron a una producción de subsistencia (Malaya británica) otres diversificaron (India, África occidental) y dalgunes empezaron a industrializase. Estes economíes nun aceptaron la camisa de fuerza que se-yos quixo poner pa reforzar los llazos coles metrópolis. Más tarde, los plantíos empobinaos o controlaes polos europeos demostraron ser más vulnerables a la inflación que s'estendía que les de los capitalistes nativos, amenorgando'l dominiu de los granxeros blancos nes economíes de les colonies y provocando que los gobiernos europeos y el inversores de los años 1930 acomuñárense y crearen élites indíxenes (ensin importar les implicaciones d'ello nel futuru).

Los esfuerzos de reformes nes colonies aceleraron la so final — especialmente'l pasu de sistemes de collaboración non intervencionista a sistemes directos d'intervención y organización pa conducir un cambéu económicu. La creación de xenuinos gobiernos burocráticos espandieron la creación d'una burguesía indíxena. Esto foi especialmente ciertu nel Imperiu Británicu, que paecía'l menos capaz (o'l menos violentu) a la de controlar nacionalismos políticos nes sos colonies. Emburriaos a dar soluciones pragmátiques a los sos problemes de presupuestu y de mano d'obra los británicos algamaron alcuerdos coles élites nacionalistes. Roblaron alcuerdos colos Dominios blancos, retuvieron recursos estratéxicos al preciu d'amenorgar el so control directu en Exiptu, y llevaron a cabu numberoses reformes nel Raj que remataron nel Acta de Gobiernu de la India (1935).

Mientres el períodu de entreguerras el casu d'África foi bien distintu del d'Asia. África tropical nun foi dafechu integrada nel sistema colonial hasta finales del sieglu XIX, escluyendo les complexidaes de la Unión Sudafricana —introduciendo la segregación racial en 1924 y asina catalizando el creciente sentimientu anticolonialista en mediu continente— y el Imperiu Etíope. Los controles de les colonies yeren de too tipu. La crecedera económica foi xeneralmente bloquiáu. Nun esistíen élites nacionalistes qu'apiguraren el sofitu popular antes de 1939.

Xunión Soviética[editar | editar la fonte]

Acordies con el Pactu Ribbentrop-Mólotov, la Xunión Soviética se anexonó Lituania, Letonia, Estonia, Galitzia y delles partes de Finlandia en 1940, incorporándolos al so territoriu nacional bien como nueves repúbliques soviétiques o añediendo los territorios a otres yá esistentes. Munchos rusos emigraron a dalgunos d'estos nuevos territorios provocando qu'en 1990 los nativos fueren namái alredor del 50% de la población de los Estaos Bálticos.

Al terminar la Segunda Guerra Mundial, Alemaña perdió los sos territorios al este de los ríos Oder y Neisse a favor de Polonia, que ganó Pomerania, Silesia y Prusia Occidental. Checoslovaquia recuperó la zona de los Sudetes y la Xunión Soviética facer con Prusia Oriental. El alemanes naturales d'eses zones fueron espulsaos y los territorios colonizaos por población de los respectivos países.

Estaos Xuníos[editar | editar la fonte]

Nel continente americanu, al concluyir la guerra hispanu-americana a finales del sieglu XIX, los Estaos Xuníos d'América llograron una serie de territorios d'España, ente ellos, Guam, Filipines y Puertu Ricu. Anque primeramente EE.XX. embarcar nuna política de colonización d'estos territorios (lluchando pa terminar cola insurxencia local, como na guerra filipín-americana), a principios de los años 1930 la política d'EE.XX. optó por un xiru escontra un eventual autu-gobierno. Dempués de la invasión y ocupación de Filipines por Xapón mientres la Segunda Guerra Mundial, Filipines llogró la independencia de EE.XX. pacíficamente. Puertu Ricu algamó'l so gobiernu autónomu en 1952 y convirtióse nun Estáu llibre acomuñáu so la soberanía de los EE.XX.

Xapón[editar | editar la fonte]

Como la única nación asiática que se convirtió nuna potencia colonial mientres la dómina moderna, Xapón facer con sustanciales posesiones coloniales, como Taiwán y Coria n'Asia oriental. Desenvolviendo una política colonial similar a la de les potencies europees, Xapón asitió importantes contingentes de la so población nes sos colonies mientres, simultáneamente, suprimía la identidá étnica de la población indíxena obligándo-y a aprender los usos y la llingua xaponesa nes escueles y nos asuntos públicos, ya intentando erradicar l'usu del coreanu y el taiwanés ente los nativos, por casu.

La Segunda Guerra Mundial brindó a Xapón la ocasión de conquistar grandes zones d'Asia, enfusando en China y ocupando les colonies europees de la Indochina francesa, Malasia británica, Norte de Borneo, Singapur, Hong Kong, Filipines, Birmania británica y Indies Orientales Holandeses (ente otres), anque namái mientres la duración de la guerra. Dempués de la so rindición a los Aliaos en 1945, per otra parte, Xapón foi quitada de toles sos colonies. Xapón pela so parte considera les Islles Kuriles parte del so territoriu nacional colonizáu pola Xunión Soviética.

Períodu d'ente guerres[editar | editar la fonte]
Añu Colonizador Eventu
1901 Reinu Xuníu Créase la Federación d'Australia
1908 Imperiu Otomanu El vasallu Principáu de Bulgaria proclámase independiente como Reinu de Bulgaria.
1910 Reinu Xuníu Les colonies del Cabu, Natal, Ríu Orange y Transvaal xunir pa formar la Unión Sudafricana
1910 Imperiu Otomanu El vasallu Principáu de Montenegru proclámase independiente como Reinu de Montenegru.
1912 Imperiu Otomanu Albania declárase independiente.
1917 Rusia El colapsu del imperiu y la revolución bolchevique produz la nacencia de numberosos estaos, los países socesores al Imperiu rusu. La mayoría, sobremanera dempués de la Guerra Civil Rusa acaben formando la Unión de Repúbliques Socialistes Soviétiques en 1922. Los que se desvenceyaron totalmente fueron: Polonia y el Reinu de Finlandia (depués pasó a l'actual República de Finlandia). Estonia, Letonia y Lituania mantuveron la so independencia hasta la Segunda Guerra Mundial en 1940 fueron invadíos polos soviéticos y dempués en 1941 por Alemaña. Dempués de la Segunda Guerra Mundial pasen a ser la República Socialista Soviética d'Estonia, República Socialista Soviética de Letonia y República Socialista Soviética de Lituania, dientro de la Unión de Repúbliques Socialistes Soviétiques hasta 1991.
1919 Imperiu Austrohúngaru Dempués de la Primer Guerra Mundial sume, creando diversos estaos ente ellos: la República d'Austria, la República Soviética Húngara (Ésta conviértese nel Reinu d'Hungría), el Estáu de los Eslovenos, Croates y Serbios que pasa a ser el Reinu de los Serbios, Croates y Eslovenos (este pasó a llamase Reinu de Yugoslavia en 1929), Checoslovaquia y el Estáu llibre de Fiume (ésti xúnese al Reinu d'Italia en 1924). El restu de territoriu se repartte ente'l Reinu d'Italia, Reinu de Rumanía, Polonia y a la República Nacional d'Ucraína Occidental (Pasa a Polonia en 1919 y a la Xunión Soviética en 1945)
1919 Reinu Xuníu Fin del protectoráu sobre'l Reinu d'Afganistán, cuando'l Reinu Xuníu acepta la presencia del embaxador soviéticu en Kabul.
1921 República de China El debilitáu Imperiu pierde'l control sobre la Mongolia Esterior (reteniendo la mayor, pero progresivamente arrebatada, Mongolia Interior), a la que se-y concedió l'autonomía en 1912 (al igual que al Tíbet), y agora conviértese nuna República popular a la qu'en 1924 considérase un satélite de la URSS de facto. La reconocencia formal de Mongolia va tener llugar en 1945.
1922 Reinu Xuníu N'Irlanda, dempués de la rebelión orquestada pol Exércitu Republicanu Irlandés (Irish Republican Army, ROXURA), la mayor parte d'Irlanda dixebrar del Reinu Xuníu convirtiéndose nel Estáu Llibre d'Irlanda, terminando con 800 años de presencia británica. Irlanda del Norte, la área nororiental de la islla, permanez xunida formando l'actual Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda del Norte.
1923 Reinu Xuníu Fin del protectoráu de facto sobre'l Reinu de Nepal, que nunca foi realmente colonizáu.
1930 Reinu Xuníu El Reinu Xuníu devuelve'l territoriu portuariu arrendáu de Weihaiwei a la República de China, siendo'l primer episodiu de descolonización n'Asia oriental.
1931 Reinu Xuníu El Estatutu de Westminster concede una independencia virtualmente completa a Canadá, Nueva Zelanda, Terranova y Llabrador, el Estáu Llibre d'Irlanda, la Commonwealth d'Australia y la Unión Sudafricana, cuando declara qu'el parllamentu Británicu nun puede aprobar lleis que los afecten ensin el so consentimientu.
1932 Reinu Xuníu Termina'l mandatu británicu de Mesopotamia, que foi impuestu pola Sociedá de Naciones, estableciéndose'l Reinu d'Iraq. El Reinu Xuníu sigui calteniendo tropes nel país ya influyendo al gobiernu iraquín hasta 1958.
1934 Estaos Xuníos Converten a Filipines nuna Commonwealth. Derógase la Enmienda Platt, lo que los concede plena autoridá pa intervenir en Cuba.
1937 Reinu Xuníu El Estáu Llibre Irlandés desvencéyase totalmente del Reinu Xuníu al proclamase como República d'Irlanda apostrando al monarca británicu como xefe d'estáu.
1941 Francia El El Líbanu declárase independiente, terminando'l mandatu francés d'El Líbanu (enantes xuntu con Siria) y siendo reconocíu en 1943.
1941 Italia Imperiu d'Etiopía, Eritrea cola Tigray y la Somalia italiana son lliberaes polos Aliaos dempués d'una ocupación bien complicada del Imperiu d'Etiopía dende 1935-1936, y nun siguen siendo un estáu federal colonizáu; el desiertu de Ogaden (reivindicáu por Somalia) quédase baxu control militar británicu hasta 1948.

Dende la Segunda Guerra Mundial hasta'l nuesu díes[editar | editar la fonte]

La descolonización d'África[editar | editar la fonte]
Artículu principal: Descolonización d'África
Llistáu d'independencies[editar | editar la fonte]
Añu Colonizador Eventu
1943 Francia El Mandatu francés d'El Líbanu (actual El Líbanu) y el Mandatu francés de Siria (actual Siria) independícense.
1945 Xapón Coria ye independiente dempués de 40 años de gobiernu xaponés, pero queda estremada nuna parte comunista, Corea del Norte y otra capitalista, Corea del Sur.
1945 Xapón Formosa (Taiwán) vuelve tar controlada pola República de China.
1946 Estaos Xuníos Conceder a Filipines la independencia per parte de EE.XX., quien sometieron les islles tres la guerra hispanu-americana y la guerra filipín-americana.
1946 Reinu Xuníu L'antiguu emiratu de la Transjordania (anguaño Xordania) convertir nun reinu independiente hachemí tres l'arrenunciu británicu a un mandatu conxuntu coles Naciones Xuníes.
1947 Reinu Xuníu India y Paquistán (incluyendo l'actual Bangladex como Pakistán Oriental dientro de Paquistán) adquieren la independencia nun intentu de dixebrar l'antigua India británica nuna zona predominantemente hindú y otra de mayoría musulmana.
1948 Reinu Xuníu Nel Alloñáu Oriente, la Birmania británica y Ceilán (güei Sri Lanka) consiguen la independencia. N'Oriente Mediu, Israel convertir n'independiente en menos d'un añu dempués de que'l gobiernu del Reinu Xuníu retirar del Mandatu Británicu de Palestina; el restu de Palestina ye anexonáu polos estaos árabes d'Exiptu (la Franxa de Gaza) y Xordania (Cixordania).
1949 Francia Laos independízase como Reinu de Laos.
1949 Países Baxos La independencia de les Indies Orientales Neerlandeses como Indonesia tres la Revolución Nacional Indonesia liderada por Sukarno.
1951 Italia Llibia convertir nun reinu independiente (Reinu de Llibia).
1953 Francia Francia reconoz la independencia de Camboya como Reinu de Camboya.
1954 Francia Dempués de la Guerra d'Indochina polos Alcuerdos de Xinebra sume la Indochina Francesa. Reconozse la independencia de Vietnam, magar qu'estrémase la nación en Vietnam del Norte y Vietnam del Sur. Tamién nesos alcuerdos reconoz la total independencia del Reinu de Camboya y Reinu de Laos de Francia. L'enclave de Pondicherry incorporar a la India. Empieza la Guerra d'Independencia d'Arxelia na Arxelia francesa.
1954 Reinu Xuníu El Reinu Xuníu retirar de la última porción de tierra que controla n'Exiptu: el Canal de Suez.
1956 Reinu Xuníu y Exiptu El Sudán Anglu-Exipciu independízase como Sudán.
1956 Francia y España La unión del Protectoráu francés de Marruecos y del Protectoráu español de Marruecos formen el reinu alahuita de Marruecos algama la independencia, nel Magreb.
1956 Francia Túnez independizar nel Magreb.
1957 Reinu Xuníu La Mariña d'Oru británico independízase llamándose Ghana, empezando la descolonización del África Subsahariana.
1957 Reinu Xuníu La Federación Malaya independízase.
1958 España España apurre al Reinu de Marruecos la franxa del Cabu Juby polos alcuerdos de Angra de Cintra dempués de la Guerra de Ifni.
1958 Francia Guinea, na mariña d'África Occidental, llogra la independencia.
1958 Estaos Xuníos Cola firma de l'Acta Estatal d'Alaska por Dwight D. Eisenhower garantizar a Alaska la posibilidá de tener los mesmos derechos que los otros Estaos.
1958 Reinu Xuníu La ONU supervisa la retirada británica del Reinu d'Iraq, que se convierte nun reinu hachemí independiente (como Xordania) pero llueu se va convertir nuna república al traviés del primeru d'una serie de golpes d'Estáu.
1959 Estaos Xuníos Cola firma de l'Acta Estatal d'Alaska por Dwight D. Eisenhower garantizar a Ḥawai la posibilidá de tener los mesmos derechos que los otros Estaos.
1960 Reinu Xuníu Nixeria, la Somalilandia Británica (anguaño Somalia) y la mayor parte de Chipre adquieren la independencia, anque'l Reinu Xuníu retien la soberanía sobre Akrotiri y Dhekelia.
1960 Italia y Reinu Xuníu La Somalia italiana independízase y xúnese a l'antigua Somalilandia Británica pa formar Somalia.
1960 Francia Benín (entós Dahomey), Alto Volta (anguaño Burkina Faso), Camerún, Chad, Congo-Brazzaville, Costa de Marfil, Gabón, la Federación de Malí (qu'esi mesmu añu estremar na actual Malí y el Senegal), Mauritania, Níxer, Togu y la República Centroafricana (el Oubangui Chari) y Madagascar convertir n'independientes.
1960 Bélxica El Congo Belga (tamién conocíu como Congo-Kinshasa, más tarde llamáu Zaire y na actualidá República Democrática del Congo) adquier la independencia.
1961 Reinu Xuníu Tanganica (una antigua colonia alemana so control británicu, xunida federalmente con Tanzania en 1964 y coles islles de Zanzíbar, enantes una colonia británica separaes del sultatano d'Omán); Sierra Lleona y Kuwait ganen la independencia. El sur del Camerún Británicu xunir a Camerún el norte del Camerún Británicu xunir a Nixeria. La Unión Sudafricana declárase república independiente (Suráfrica) apostrando al monarca británicu como xefe d'estáu.
1961 Portugal La India portuguesa (posesiones costeres de Goa, Damán y Diu) ye ocupada pola India.
1962 Reinu Xuníu Uganda n'África. Amás de Xamaica y Trinidá y Tobagu nel Caribe, algamen la independencia.
1962 Francia Fin de la Guerra d'Independencia d'Arxelia, Arxelia independízase.
1962 Bélxica Ruanda y Burundi (entós Urundi) llogren la independencia al terminar el mandatu belga na zona.
1962 Nueva Zelanda Arrenunciar al mandatu de la ONU sobre'l Océanu Pacíficu qu'afecta al reinu Polinesiu de Samoa Occidental (antes conocíu como la Samoa Alemana y anguaño llamada Samoa).
1963 Reinu Xuníu Kenia adquier la independencia.
1963 Reinu Xuníu Singapur, xuntu con Sarawak y Sabah nel Norte de Borneo, formen Malasia cola peninsular Federación Malaya.
1964 Reinu Xuníu Rodesia del Norte declárase independiente como Zambia y Nyasalandia, fai lo mesmo como Malawi dambos contra'l Reinu Xuníu. La islla mediterránea de Malta independízase.
1965 Reinu Xuníu Rodesia del Sur (l'actual Zimbabue) declárase independiente unilateralmente como República de Rodesia, surdiendo un segundu réxime del apartheid pero nun ye reconocíu. Gambia ye reconocida como independiente. Conclúi'l protectoráu británicu sobre l'archipiélagu de les Maldives nel Océanu Índicu.
1965 Malasia Singapur independizar de Malasia.
1966 Reinu Xuníu Nel Caribe, Barbados y Guyana; y n'África, Bechuanalandia como Botsuana y Lesoto independícense.
1967 Reinu Xuníu Na península arábiga, la Colonia de Adén independízase como Yemen del Sur, xuniéndose con Yemen del Norte en 1990-1991 y finalmente, tres una guerra interna, en 1994.
1968 Reinu Xuníu Mauricio y Suazilandia algamen la so independencia.
1968 Portugal Dempués de nueve años de resistencia entamada en guerrilles, la mayor parte Guinea-Bissau queda so control nativu.
1968 España La Guinea Española (Fernando Po, Annobón y Ríu Muni) ye declarada independiente como Guinea Ecuatorial.
1968 Australia La ONU arrenunciu al mandatu (nominalmente compartíu ente Reinu Xuníu y Nueva Zelanda) sobre Nauru, nel Mar del Sur.
1969 España España apurre al Reinu de Marruecos el territoriu de Ifni el 30 de xunu de 1969.
1971 Reinu Xuníu Fiyi y Tonga, nel Océanu Pacíficu, reciben la independencia.
1971 Reinu Xuníu Baḥréin, Qatar, Omán y seis Estaos de la Tregua (qu'esi mesmu añu fedérense como los Emiratos Árabes Xuníos) independícense formando monarquíes árabes nel Golfu Pérsicu cuando termina'l protectoráu británicu na zona.
1971 Reinu Xuníu Sierra Lleona proclámase como república, apostrando a monarca británicu como xefe d'estáu.
1971 Paquistán El Pakistán Oriental independízase como Bangladex tres la Guerra de Lliberación de Bangladex con ayuda de la India.
1973 Reinu Xuníu Se conocede la independencia a Les Bahames.
1973 Portugal Les guerrilles declaren unilateralmente la independencia de les zones surorientales de Guinea-Bissau.
1974 Reinu Xuníu Granada, nel Caribe, independízase.
1974 Reinu Xuníu Malta declárase como república apostrando al monarca británicu como xefe d'estáu.
1974 Portugal Portugal reconoz la independencia de Guinea-Bissau.
1975 Francia L'archipiélagu de les Comores, nel Océanu Índicu, apuerta a la independencia.
1975 Portugal África Oriental Portuguesa (Angola). El África Occidental Portuguesa (Mozambique). Los archipiélagos de Cabu Verde y Santu Tomé y Príncipe, toos ellos n'África, apuerten a la independencia dempués de la guerra colonial portuguesa y la Revolución de los Claveles asocedida en Portugal. Timor Oriental declárase independiente, pero nueve años dempués ye ocupada y anexada por Indonesia.
1975 Países Baxos Surinam (la Guayana Neerlandesa) independízase.
1975 Estaos Xuníos Les Islles Marianes del Norte ocupaes polos Estaos Xuníos al Xapón (Xapón ocupar al Imperiu Alemán en 1919, tres la Primer Guerra Mundial. El archipiélgo foi vencíu por España en 1899 al Imperiu Alemán tres la guerra hispanu-americana) mientres la Segunda Guerra Mundial consigue l'actual estatus de estáu llibre acomuñáu. Anque siguen so soberanía y dominiu d'Estaos Xuníos.
1975 Australia Papúa Nueva Guinea, lliberada del mandatu internacional, adquier la so independencia.
1976 Reinu Xuníu L'archipiélagu de les Seychelles, nel océanu Índicu independízase (un añu dempués d'aportar al autu-gobierno). Trinidá y Tobagu declárase república apostrando al monarca británicu como xefe d'estáu.
1976 España Polos Alcuerdos de Madrid. El gobiernu colonial español de facto sobre'l Sáḥara Occidental (entós Sáḥara español) termina cuando'l territoriu estremar ente Mauritania y el Reinu de Marruecos (país que finalmente se anexiona tol territoriu en 1979), ignorando hasta los nuesos díes la declaración d'independencia que realizó la República Árabe Saḥariana Democrática. En cuantes que España nun tenía'l derechu a apurrir el territoriu a otru país considérase, según el Derechu Internacional, que sigue so alministración española. Sicasí l'alministrador de facto ye Marruecos. Rimada d'un referendu d'independencia aprobáu pola Organización de Naciones Xuníes.
1977 Francia Somalilandia Francesa, tamién conocida como Afar & Issa-land (nomes de les tribus mayoritaries), el presente Xibuti, algama la independencia.
1978 Reinu Xuníu Dominica nel Caribe, y les Islles Salomón y Tuvalu (entós islles Ellice) nel Océanu Pacíficu, llogren la so independencia.
1979 Estaos Xuníos Devuelve la zona de la Canal de Panamá (reteníu so un réxime sui generis dende 1903) a la república de Panamá.
1979 Reinu Xuníu Les Islles Gilbert (anguaño Kiribati) asitiaes nel Océanu Pacíficu, según San Vicente (y les Granadines) formando San Vicente y les Granadines y Santo Lucía, nel Caribe, adquieren la independencia.
1980 Reinu Xuníu Zimbabue (entós República de Rodesia), yá independiente de facto, independízase formalmente. La colonia anglu-francesa de Nueves Hébridas independízase como la república de Vanuatu.
1981 Reinu Xuníu la Honduras Británica como Belice y Antigua y Barbuda algamen la so independencia.
1982 Israel Israel devuelve a Exiptu la península del Sinaí (ocupada por Israel, tres la Guerra de los Seis Díes en 1967) polos Alcuerdos de Camp David.
1983 Reinu Xuníu Saint Kitts y Nevis (un estáu acomuñáu dende 1963) independícense.
1984 Reinu Xuníu El sultanatu de Brunéi en Borneo independízase.
1990 Suráfrica Namibia independizar de Suráfrica.
1990 Estaos Xuníos El Conseyu de Seguridá de la ONU aprueba'l fin del Territoriu en Fideicomiso de les Islles del Pacíficu (yá eslleíu en 1986) rematando'l procesu d'independencia de les Islles Marshall y de los Estaos Federaos de Micronesia, que fueron colonies xaponeses antes del mandatu de la ONU.
1991 Reinu Xuníu Mauricio proclámase como república apostrando al monarca británicu como xefe d'estáu.
1991 Xunión Soviética Rusia, Letonia, Estonia, Lituania, Ucraína, Bielorrusia, Moldavia, Uzbequistán, Kazakstán, Turkmenistán, Azerbayán, Armenia, Xeorxa, Taxiquistán y Kirguistán independizar de la Xunión Soviética a la cayida d'ésta.
1993 Etiopía Eritrea independizar d'Etiopía.
1994 Estaos Xuníos Palaos ocupáu polos Estaos Xuníos al Xapón (Xapón ocupar al Imperiu Alemán en 1919, tres la Primer Guerra Mundial. El archipiélgo foi vencíu por España en 1899 al Imperiu Alemán tres la guerra hispanu-americana) mientres la Segunda Guerra Mundial, consigue la independencia.
1997 Reinu Xuníu La soberanía de Hong Kong vuelve a China.
1999 Portugal La soberanía de Macáu vuelve a China según lo previsto. Ye'l postreru d'una serie d'enclaves costeros que'l poder militar de la Potencies llogró por aciu trataos y contratos de manos del Imperiu Chinu. Como Hong Kong, nun s'integra nel sistema esistente n'otres provincies de la República Popular de China, sinón que se-y garantiza un sistema de gobiernu semi-autónomu del de la República Popular de China.
2002 Indonesia y Portugal (de xure) Timor Oriental adquier la independencia formalmente dempués d'un períodu d'alministración transitoria de la ONU, trés años dempués de que termine la ocupación militar indonesia sobre la ex-colonia portuguesa.
2011 Sudán Sudán del Sur independizar de Sudán nun referendu.

Resolvimientu 1514 de les Naciones Xuníes[editar | editar la fonte]

Unu de los finxos de les Naciones Xuníes foi'l so resolvimientu 1514 (XV) adoptada pola Asamblea Xeneral el 14 d'avientu de 1960: La Declaración de Garantíes d'Independencia pa les Colonies y los Pueblos.

Ochenta y nueve países votaron a favor, nengún votó en contra, y abstuviéronse nueve países: Australia, Bélxica, República Dominicana, Francia, Portugal, España, Suráfrica, Reinu Xuníu y Estaos Xuníos. Ente estos nueve atopaben les potencies coloniales.

En 2000, cola ocasión del 40° aniversariu del Resolvimientu 1514, l'Asamblea Xeneral de la O.N.O. adoptó'l resolvimientu 55/146 que declaraba 2001-2010 la Segunda Década Internacional pa la Erradicación del Colonialismu.

Líderes anticolonialistas asesinaos[editar | editar la fonte]

Una llista de xente asesinada (non refecha) incluyiría:

Munchos d'estos asesinatos siguen ensin resolvese en 2006, anque ye incuestionable que detrás de dalgunos d'ellos atopaben potencies estranxeres, magar otros fueron perpetaos por motivos internos. Como exemplu, l'asesinatu de Mehdi Ben Barka sigue investigándose anguaño y tantu Francia como Estaos Xuníos negar a desclasificar documentos nel so poder.[3] El Programa Phoenix, un programa d'asesinatos de la CIA mientres la Guerra de Vietnam, tamién tien de ser mentáu.

Organizaciones poscoloniales[editar | editar la fonte]

Cuatro organizaciones internacionales que los sos miembros coinciden práuticamente colos antiguos imperios coloniales.

Gracies a tener una cultura y una hestoria común, les antigües potencies coloniales crearon instituciones qu'indirectamente les amestaben a les sos antigües colonies. Xunise ye voluntariu y en dellos casos puede revocase la pertenencia si dalgunu de los Estaos miembros dexa de cumplir dalgún criteriu oxetivu, xeneralmente un requisitu de gobiernu democráticu. Estes organizaciones sirven a propósitos culturales, económicos y políticos ente los países asociaos, anque dalgunes d'estes organizaciones convirtiéronse en políticamente prominentes y n'entidaes de plenu derechu.

Antigua Potencia Colonial Organización Fecha de fundación
Reinu Xuníu Mancomunidá Británica de Naciones 1931
Monarquía na Mancomunidá Británica de Naciones 1931
Estáu asociáus 1967
Francia Unión Francesa/L'Union Française 1946
Communauté française d'Afrique 1958
Francofonía 1970
España y Portugal Unión Llatina 1954
Organización d'Estaos Iberoamericanos 1991
Comunidá de Países de Llingua Portuguesa 1996
Estaos Xuníos Commonwealths 1934
Freely Associated States 1982
Unión Europea Estaos d'África, del Caribe y del Pacíficu 1975

Perspectives distintes[editar | editar la fonte]

Hai bastante discutiniu alrodiu de la descolonización. L'oxetivu final de la mesma interprétase, xeneralmente, como daqué positivu, pero diéronse munchos alderiques alrodiu de cual ye la meyor manera de conceder una independencia completa.

Descolonización ya inestabilidá política[editar | editar la fonte]

Dalgunos cunten que el movimientu descolonizador posterior a la Segunda Guerra Mundial foi demasiáu rápido, especialmente n'África, y dio como resultáu la creación de réximes inestables nos nuevos países independientes.

Otros argumenten qu'esta inestabilidá ye, de llueñe, la resultancia de problemes derivaos de la dómina colonial, incluyendo les fronteres arbitraries de los nuevos países, la falta de formación de les poblaciones locales y una economía desequilibrada.

Efectos económicos[editar | editar la fonte]

John Kenneth Galbraith sostien que la descolonización posterior a la Segunda Guerra Mundial llevar a cabu por razones económiques. En A Journey Through Economic Time, escribe: «El motor de la economía del bienestar atopábase agora nos países avanzaos ya industrializaos. La crecedera de la economía doméstica —como agora midir, d'una manera discutible— pasó a percibise como muncho más importante que'l comerciu mundial coles colonies... L'efeutu económicu nos Estaos Xuníos de conceder la independencia a Filipines nun se notó n'absolutu. La independencia d'India y Pakistán tuvo efectos mínimos na economía del Reinu Xuníu. Economistes holandeses calcularon que l'efeutu económicu de la perda del gran imperiu holandés n'Indonesia foi compensáu nun par d'años de crecedera interna dempués de la guerra. El final de la era colonial celebrar nos llibros d'hestoria como'l trunfu de les aspiraciones nacionales nes antigües colonies y un benignu bon sentíu per parte de les potencies coloniales. Despinto debaxo de too eso, como suel asoceder, esistía una fuerte confluencia d'intereses económicos — o, nesti casu, desintereses».

Parte de la razón de la falta del impactu económicu notáu nos países colonizadores en esprendiéndose de les colonies foi que los costos y los beneficios nun fueron esaniciaos, sinón camudaos. El colonizador yá nun tuvo la carga de la obligación, financiera o cualesquier otra, coles sos colonies. El colonizador siguía teniendo accesu a bienes y servicios baratos de les sos antigües colonies. Presión financiera, política y militar podía ser usada pa llograr oxetivos deseyaos pol colonizador. La diferencia más obvia ye l'habilidá del colonizador de desligarse de responsabilidaes para col colonizáu.

Poblaciones de colonos[editar | editar la fonte]

La descolonización nun ye un asuntu senciellu nes colonies onde mora un númberu eleváu de colonos, especialmente si moraron mientres delles xeneraciones. Esta población, xeneralmente, tuvo que ser repatriada, munches vegaes perdiendo les sos propiedaes. Por casu, la descolonización d'Arxelia per parte de Francia foi especialmente complicada por cuenta de la presencia de gran númberu d'habitantes d'orixe européu y xudíu (vease Pieds-Noirs), que fueron sacupaos a Francia cuando Arxelia algamó la so independencia. En Zimbabue, l'antigua Rodesia del Sur, el presidente Robert Mugabe marcóse como oxetivos a los granxeros blancos, arrampuñándo-yos les sos posesiones pola fuerza a partir de la década de 1990[ensin referencies].

Descolonización cultural o decolonización[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Poscolonialismo

Más apocayá, el términu "descolonización" o "decolonización" foi usáu pa referise a una postura y una operación cultural, tendiente a revelar y revertir situaciones institucionales, culturales y epistemolóxiques afectaes pol eurocentrismo y otros mecanismos de subordinación y poder. Esti significáu ta impulsáu poles corrientes llamaes poscoloniales y decoloniales.[4]

Ente los principales autores d'estes corrientes destáquense Edward Said, Aníbal Quijano, Walter Mignolo, Boaventura de Sousa Santos, Enrique Dussel, Ramón Grosfoguel, ente otros. Dellos movimientos sociales, feministes, de derechos humanos, antiracistas y sindicales, sobremanera en América Llatina, xunten a estes visiones decoloniales.

Neocolonialismu[editar | editar la fonte]

Tres la lliberación política d'estos estaos, caltuviéronse xeneralmente les antigües estructures económiques, dándose'l llamáu Neocolonialismu.

La dependencia de les importaciones de la metrópoli, la concentración de la producción en ciertes materies primes pa esportar a Europa y Norteamérica, la falta de los medios técnicos y del capital, y el caltenimientu en ciertos casos de la propiedá de la industria en manos de colonizadores suponen la continuación del control económicu sobre estos países.

La devaluación de les materies primes qu'esporten y la vienta de bienes manufacturados de mayor valor añedíu xeneren un déficit comercial nocivu pa estos países.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Jacques Foccart, conseyeru de Charles de Gaulle, Georges Pompidou y Jacques Chirac p'asuntos africanos, reconocíu en 1995 a la revista Jeune Afrique. Ver tamién Foccart parle, interviews with Philippe Gaillard, Fayard - Jeune Afrique (en francés) y tamiénmio_m2751/is_n49/ai_20319603 "The man who ran Francafrique - French politician Jacques Foccart's role in France's colonization of Africa under the leadership of Charles de Gaulle - Obituary" en The National Interest, Seronda 1997
  2. Ver Institutu ISN de Zurich agospiáu pola Universidá ETH de Zurich
  3. Vease Mehdi Ben Barka para más información. Francia desclasificó dellos espedientes, pero la familia de Ben Barka asegura que nun vio nueva lluz nel asuntu y queda enforma trabayu por faer.
  4. Santiago Castro-Gómez y Ramón Grosfoguel (comp.) (2007). El xiru decolonial: reflexones pa una diversidá epistémica más allá del capitalismu global. Bogotá: Sieglu del Home; Universidá Central, Institutu d'Estudios Sociales Contemporaneos y Pontificia Universidá Javeriana, Institutu Pensar. ISBN 978-958-665-096-0.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Descolonización