Declaración d\'independencia de Finlandia

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar

La declaración d'independencia de Finlandia (finés: Suomen itsenäistyminen; suecu: Finlands självständighetsförklaring) foi adoptada pol Parlamentu de Finlandia el 6 d'avientu de 1917. Con ella, Finlandia declárase, ente los pueblos y como república soberana, como una nación independiente que dexa de ser el Gran Ducáu de Finlandia, enantes conectáu al Imperiu Rusu.

La revolución en Rusia[editar | editar la fonte]

El Gobiernu bolchevique reconoz la independencia de Finlandia.

La Revolución de Febreru y de Ochobre en 1917 tamién encendiera la esperanza nel Gran Ducáu de Finlandia. Dempués de l'abdicación del Gran Duque y zar Nicolas II el 15 de marzu de 1917, la unión personal ente Rusia y Finlandia perdió la so base llegal —siquier según la opinión de Helsinki—. Hubo negociaciones ente'l Gobiernu provisional rusu y les autoridaes finlandeses.

La propuesta resultante, aprobada pol Gobiernu interín, foi reescrita en gran midida nel Parlamentu y tresfórmase na Acta d'Enerxía[1] llamáu (en finés: Valtalaki, suecu: Maktlagen), na que se declara qu'agora que tienen tolos poderes lexislativos, con esceición de la política esterior y los asuntos militares, y que tamién podía ser eslleida namá por sigo mesma. Nel momentu de les votaciones, creíase que'l Gobiernu provisional sería derrotáu. El Gobiernu provisional sostúvose, nun aprobó la llei y eslleir el Parlamentu.

Dempués de les nueves elecciones y la derrota del Gobiernu provisional, el 5 de payares, el Parlamentu declarar a sigo mesmu como "el posesor de l'autoridá suprema del Estáu" en Finlandia, basada na Constitución finlandesa y más precisamente nel §38 del Preséu de Gobiernu de 1772,[2] el cual fuera aprobáu polos Estaos dempués del golpe d'estáu ensin derramamiento de sangre de Gustavo III.

El 15 de payares de 1917, los bolcheviques declararon el derechu xeneral a la autodeterminación, amás del derechu de secesión, "pa los pueblos de Rusia". El mesmu día, el parlamentu finlandés emitió una declaración pola qu'asumió, pro tempore, tolos poderes del antiguu Soberanu en Finlandia.

Sicasí, l'antiguu Preséu de Gobiernu yá nun se considera fayadizu. Los principales círculos caltuvieren la monarquía y la nobleza hereditaria mientres enforma tiempu, y taben desfasaes y abogó por una constitución republicana pa Finlandia.

El Senáu de Finlandia, el Gobiernu que'l Parlamentu designó en payares, tornó'l 4 d'avientu al Parlamentu un nuevu Preséu de Gobiernu. La Declaración d'Independencia diose técnicamente considerando la proposición y taba destinada a ser aceptada pol Parlamentu. Foi aprobada'l 6 d'avientu.

El 18 d'avientu, el Gobiernu rusu soviéticu emitió un decretu, reconociendo la independencia de Finlandia, y el 22 d'avientu foi aprobáu pol máximu órganu executivu soviéticu, el VTsIK.

La Declaración y el 15 de payares[editar | editar la fonte]

Como referencia al 15 de payares, la Declaración diz:

El pueblu de Finlandia, por esti actu, tomó'l so destín nes sos manos: una midida xustificao y demandao poles condiciones actuales. Los habitantes de Finlandia sienten que nun pueden cumplir col so deber nacional non les obligaciones humanes universales, ensin una completa autonomía. El deséu d'un sieglu d'antigüedá pola llibertá espera agora'l so cumplimientu, el pueblu de Finlandia tien que dar un pasu alantre como nación independiente ente les demás naciones del mundu.
(...) les persones de Finlandia osen esperar que les demás naciones del mundu reconozan que cola so plena independencia y la llibertá del pueblu de Finlandia puede faese lo meyor pal cumplimientu de los fines que-yos ganen una posición independiente ente la xente del mundu civilizáu.

Contestu[editar | editar la fonte]

Estonia, Letonia, Lituania, según Ucrania, declararon la so independencia de Rusia mientres el mesmu periodu. Estos trés países fueron ocupaos y depués anexionados pola Unión Soviética, anque antes tamién fueron ocupaos pola Alemaña Nazi, vease la Ocupación de les Repúbliques báltiques.

El Senáu finlandés[editar | editar la fonte]

P.Y. Svinhufvud. Y.N. Setälä.
Kyösti Kallio. Jalmar Castrén.
Onni Baltes. Arthur Castrén.
Heikki Renvall. Juhani Arajärvi.
Alexander Frey. Y.Y. Pehkonen.
O.W. Louhivuori.

Estos fueron los nomes d'el senadores que roblaron la Declaración.[3]

Reconocencia[editar | editar la fonte]

Dempués de declarar la so independencia, este foi l'orde nel que'l restu de países reconocieron a Finlandia como estáu soberanu:

Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic.svg RSFS de Rusia 4 de xineru de 1918
Flag of France.svg Francia 4 de xineru de 1918
Flag of Sweden.svg Suecia 4 de xineru de 1918
Flag of the German Empire.svg Imperiu alemán 4 de xineru de 1918
Flag of Greece.svg Grecia 5 de xineru de 1918
Flag of Norway.svg Noruega 10 de xineru de 1918
Flag of Denmark.svg Dinamarca 10 de xineru de 1918
Flag of Switzerland.svg Suiza 11 de xineru de 1918
Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg Imperiu austru-húngaru 13 de xineru de 1918
Flag of the Netherlands.svg Países Baxos 28 de xineru de 1918
Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg España 21 de febreru de 1918
Ottoman flag.svg Imperiu otomanu 21 de febreru de 1918
Flag of Bulgaria.svg Bulgaria 27 de febreru de 1918
20px Arxentina 11 de mayu de 1918
Flag of Iran.svg Irán 23 de xunetu de 1918
Flag of Thailand.svg Tailandia 9 d'ochobre de 1918
Flag of Poland.svg Polonia 8 de marzu de 1919
Flag of the United Kingdom.svg Reinu Xuníu 6 de mayu de 1919
Flag of the United States (1912-1959).svg Estaos Xuníos d'América 7 de mayu de 1919
Flag of Japan (1870-1999).svg Imperiu del Xapón 23 de mayu de 1919
Flag of Belgium.svg Bélxica 10 de xunu de 1919
Flag of Chile.svg Chile 17 de xunu de 1919
Flag of Peru (1825-1950).svg Perú 23 de xunu de 1919
Flag of Italy (1861-1946).svg Reinu d'Italia 27 de xunu de 1919
20px Uruguái 18 d'agostu de 1919
Flag of Liechtenstein (1852-1921).svg Liechenstein 27 d'ochobre de 1919
Flag of Portugal.svg Portugal 19 d'avientu de 1919
Flag of Brazil (1889-1960).svg Brasil 26 d'avientu de 1919
Flag of Colombia.svg Colombia 31 d'avientu de 1919
Flag of Romania.svg Reinu de Rumanía 8 d'abril de 1920
Flag of Venezuela (1905-1930).svg Estaos Xuníos de Venezuela 18 d'abril de 1920
Flag of Panama.svg Panamá 17 de mayu de 1920
Flag of Ecuador.svg Ecuador 25 de xunetu de 1920
Flag of Hungary.svg Hungría 23 d'agostu de 1920
20px Paraguái 3 de xunetu de 1921
Flag of Luxembourg.svg Luxemburgu 25 d'ochobre de 1921
Flag of the Kingdom of Yugoslavia.svg Reinu de Yugoslavia 27 de xunetu de 1922
Flag of Afghanistan (1928–1929).svg Afganistán 17 de xunetu de 1928
Flag of Albania (1934-1939).svg Albania 1 d'avientu de 1928

Conclusiones[editar | editar la fonte]

Les dificultaes del aforfugáu pueblu, que yá diera llugar a la polarización alarmante, y que llueu encienden la Guerra Civil. Ello ye que la declaración enceta esti problema:

(...)El Gobiernu va averar a les potencies estranxeres pa buscar la reconocencia internacional del nuesu país como tao. Nesti momentu esto ye especialmente necesariu cuando la grave situación causada por completu al país col aislamientu, la fame y el desempléu obliga al Gobiernu a establecer relaciones efectives coles potencies estranxeres, lo qu'ayuda llueu en satisfaer les necesidaes de la vida y l'importación de los bienes esenciales pa la industria, ye'l nuesu rescate namá de la hambruna inminente y l'estancamientu industrial.

Más tarde, el 6 d'avientu foi declaráu fiesta nacional como Día de la Independencia de Finlandia.

El 90º aniversariu[4] de la Declaración d'Independencia de Finlandia foi escoyíu como motivu principal de la moneda de 5€. L'aviesu amuesa la estética de petroglifos, ente que el anverso tien un barcu de nueve remo como un signu de traza verdadera finlandés: la collaboración. Tamién pueden estremase los símbolos de la música y el preséu finlandés Zither nel diseñu de la moneda.

Vease tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Declaración de independencia de Finlandia