Consonante llabiovelar

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Wikipedia:Correxir

Les consonantes labiovelares son consonantes de doble articulación nel velu y los llabios ([k͡p, g͡b, ŋ͡m]). Tamién s'aplica'l nome a consonantes velares labializadas, como por casu la aproximante [w] o la consonante coarticulada [kʷ].

Consonantes puramente labiovelares[editar | editar la fonte]

Les consonantes puramente labiovelares son oclusives y nasales qu'apaecen ente les llingües del mundu apaecen sobremanera n'África central y oriental, y son relativamente comunes nel este de Nueva Guinea. Ente los soníos labiovelares identificaos nes llingües del mundu tán [k͡p, g͡b, ŋ͡m]. La llingua yélî dnye de la isla Rossel, Papúa Nueva Guinea, tien consonantes labioalveolares, amás de labiovelares. Tamién en vietnamita apaez oclusvas y nasales labiovelares, anque namái a final de palabra.

IPA Descripción Exemplu |-style="background:gray;
color:white"
Llingua Ortografía IPA Significáu
[k͡p]

Logba

ò-kpàyɔ̀ [ò-k͡pàyɔ̀] 'Dios'
[g͡b]

Ewe

[ɛβɛg͡be]

'el (idioma) Ewe'
[ŋ͡m] nasal labiovelar viernamita cung [kuŋ͡m] 'sector'

Pa pronunciar dalgunu d'estos soníos, tratar de pronunciar [k, g, ŋ] averando simultáneamente los llabios como se fadría pronunciar [p, b, m]. Anque'l 90% de la oclusión llabial y velar asolápense, l'entamu velar asocede perllixeramente primero que'l llabial, y la relaxación de la oclusión llabial asocede perllixeramente dempués de la velar. Eses pequenes diferencies de simultaneidá fai que la vocal precedente suena como si fuera siguida d'una velar y la precedente como si fuera precedida d'un llabial y esi detalle fonéticu xustifica l'orde d'escritura [k͡p] y [g͡b]. Sicasí, estos soníos claramente son una única consonante que les sos característiques fonétiques son bien distintes de les secuencies dobles [kp] o [gb]. La llingua eggon, por casu estrema fonémicamente ente les posibilidaes /bg/, /gb/ y /g͡b/, ignorando'l tonu, nesa llingua tenemos por casu:

Consonante aisllada Secuencia doble
pom pesar kba cavar
abu un perru bga cutir, matar
aku una habitación ak͡pki un estómagu
gom romper g͡bga moler, esmagayar
k͡pu morrer kpu arrodillarse
g͡bu llegar gba estremar


Les oclusives llabiu-velares tamién apaecen como eyectivas [k͡p’] y implosivas [ɠɓ] (el circunflexu de lligamientu nun s'escribió pa facilitar la legibilidad). Tamién apaecen nes llingües del mundu aproximantes labiovelares como en xaponés

Consonantes velares labializadas[editar | editar la fonte]

Les velares labializadas son los soníos [kʷ], [gʷ] y [gʷh] (tamién escritu [xʷ]) articulaos como les velares [k], [g] y [gh]/[x] con una meyora simultánea de los llabios. Falar del "redondeamiento llabial".[1] Baxando del indoeuropéu, estos soníos tratar de distintes maneres nos grupos de llingües. Dientro de les llingües centum caltener en llatín o apaecen como dentales, llabiales y velares en griegu y oscu (p. ex. *kʷi- > lat. quis, gr. τίς, o. pis). Nes llingües satem les velares labializadas nun s'estremen de les velares sencielles.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Palmer, L. R. (1984): Introducción al llatín, p. 227.

Ver tamién[editar | editar la fonte]


Consonante labiovelar