Concha Michel

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Concha Michel
Concha Michel.jpg
Vida
Nacimientu Villa Purificación1899
Nacionalidá Mexicana
Fallecimientu Morelia Traducir27 d'avientu de 1990
Estudios
Llingües castellanu
Oficiu
Oficiu cantautora, dramaturga y escritora
Cambiar los datos en Wikidata

Concha Michel (18991990) foi una cantante, compositora, activista política, dramaturga y investigadora mexicana que publicó dellos estudios sobre la cultura de les comunidaes indíxenes[1][2] y foi una de les poques muyeres que se desendolcó nel xéneru del corríu.[1] Fundó l'Institutu del Folclore en Michoacán y foi una de les primeres coleccionistes de folclore y protectora de les tradiciones del pueblu mexicanu.[3] Aportó a un iconu cultural que se rellacionó con dos presidentes y una amplia gama de los más destacaos artistes de Méxicu, como: Diego Rivera, Frida Kahlo, Guadalupe Marín, Tina Modotti, Elena Poniatowska y Anita Brenner, ente otros.[4][5]

Primeros años[editar | editar la fonte]

Concepción Michel nació en 1899 en Villa Purificación, Jalisco, Méxicu. El so güelu, Louis Michel, foi unu de los señores feudales de la mariña jalisciense onde Concha nació.[2] Dempués de la so nacencia, la familia treslladar a Salina Cruz, Oaxaca, onde'l so padre foi contratáu pa comerciar con buques.[4] Yera una neña precoz y el so padres unviar a la edá de siete años a la escuela nel Conventu de San Ignacio de Loyola, qu'el so güelu construyera nel pueblu d'Ejutla, Jalisco.[2] Permaneció ellí cuatro años y aprendió a cantar y tocar la guitarra,[4] pero foi espulsada dempués d'afalar a otres estudiantes a fuxir y tratar de prender fueu a unu de los santos.[2] Quedó güérfana dende bien nueva y la so hermana Albina, que yera 15 años mayor, foi quien más la sofitó, cuando aceptó una beca pa estudiar ópera nel Conservatoriu de Guadalaxara. Les feches de los eventos mientres esti periodu, según Jocelyn Olcott, son difíciles d'identificar, pero Michel tuvo una fía antes de cumplir 15 años, vivió de volao en Nueva York, tornó a Méxicu, casóse, tuvo un fíu y divorcióse.[4]

Activismu[editar | editar la fonte]

Michel xunir al Partíu Comunista Mexicanu (PCM) en 1918 y empezó una relación que duraría tola vida con Hernán Laborde, secretariu xeneral y primer diputáu del Partíu Comunista Mexicanu.[3] Pa 1925 consiguiera que'l gobiernu interesar nel so proyeutu de documentar cantares indíxenes y de 1925 a 1926 viaxó por tol país p'arrexuntar exemplos del folclore y cantares tradicionales pa la Secretaria d'Educación Pública (SEP).[2]

Decidió camudase a Nueva York en 1932,[4] onde asistió a la escuela de Ciencies Sociales per cerca d'un añu.[2] Ente que taba en Nueva York cantó para John D. Rockefeller nuna fiesta de cumpleaños na so casa[3][5] y asistió a una inauguración celebrada nel Muséu d'Arte Moderno onde ganó 1200 dólares. Les sos ganancies utilizar pa viaxar a Europa y la Xunión Soviética.[3]

El so propósitu de dir a Rusia yera estudiar les condiciones de les muyeres nun país socialista, una vegada ellí conoció a Alexandra Kollontai, Nadezhda Krupskaya y Clara Zetkin y tamién s'atopó cola so amiga Tina Modotti.[6] Cerca del final de 1933, Michel volvió de la Xunión Soviética y foi contratada nuevamente pol Programa de Misiones Culturales de la SEP como «organizadora rural». Los sos planes yeren ayudar a les muyeres a adquirir tierres independientes de los sos padres o homes, por que esos colectivos de muyeres pudieren cultivales como mediu de subsistencia.[7] Nun yera feminista, anque más palantre delles activistes considerar como protofeminista,[4] pos sofitaba'l trabayu pa menguar les diferencies de xéneru. Michel creía que'l sofitu y collaboración de los homes nos proyeutos de les muyeres yeren vitales pal so ésitu.[7] Comoquier, el so francu desalcuerdu col Partíu Comunista Mexicanu n'asuntos rellacionaos cola muyer llevó a la so espulsión del partíu en 1933. La so respuesta foi publicar un panfletu llamáu Marxistes y «marxistes», onde esplicaba les sos opiniones sobre «l'asuntu de la muyer».[4]

En 1936, Michel condució un grupu de cerca de 250 muyeres qu'invadieron una de les propiedaes del presidente Plutarco Elías Cais, demandando qu'ende debería de construyise un centru de capacitación pa muyeres, yá que la revolución nun los diera nada a les muyeres rurales. Los guardias del presidente retiraron a les muyeres mientres Michel axustaba con él. Anque los sos reclamos nun tuvieron ésitu, ganóse'l sofitu de les autoridaes y Lázaro Cárdenes, el socesor de Cais, unvió-y una misiva na que lu comunicaba que-y otorgaría una propiedá pa fundar un centru de capacitación. Nos siguientes años ayudó a reorganizar el estinguíu Institutu Revolucionariu Femenín, al pie de otres comprometíes cola tema de la muyer; foi secretaría d'Aición Femenil de la Confederación Llabradora Mexicana de 1936 a 1939; y tuvo bien arreyada na formulación de polítiques federales.[4][8][9]

Arte revolucionario[editar | editar la fonte]

El nomamientu de José Vasconcelos como Secretariu d'Educación Pública en 1921 foi unu de los momentos clave nel mundu del arte mexicano. Vasconcelos propunxo que los meyores artistes del país promovieren la filosofía y los ideales de la Revolución Mexicana pal públicu en gran parte incultu. Los artistes d'esquierda vieron esti sofitu como un mediu pa producir arte que reflexara intensamente la ideoloxía comunista.[10] Michel apurrió l'acompañamientu vocal a los rexistros visuales del movimientu muralista mexicanu realizaos por Tina Modotti,[11][10][12] Aurora Reyes, Frida Kahlo y otros.[13] Les temes centrales del arte d'esti periodu yeren esaltaciones al socialismu y comunismu, el trabayadores y alusiones a la cultura indíxena como cartucheres, banderes, guitarres, manos, machetes, llabradores y clasismu d'oposición.[14]

El 3 d'avientu de 1929, Modotti abrió una esposición na Biblioteca Nacional de Méxicu y Concha Michel realizó una presentación na exhibición.[11] Michel viaxó por tou Méxicu col Lázaro Cárdenes del Río presidente Cárdenes,[3] asistiendo a mítines y alcuentros masivos,[15] usando la so música pa promover los sos ideales políticos y cuntar hestories de la revolución.[2] Presentó a Diego Rivera cola so futura esposa, Lupe Marín; Marín, Modotti y Michel seríen modelos pa delles de les obres del pintor.[16][11] Na última esposición de Kahlo en 1953, Michel taba al so llau.[6]

Amás de componer cantares, escribió diez obres de teatru. Mientres viaxó pel país con Cárdenes, arrexuntó alredor de 5000 cantares indíxenes y lluchó por atopar quien tuviera comenenciudu en publicar.[2] Finalmente, parte de la so colección de Cantares indíxenes de Méxicu publicar en 1951.[17]

Puntos de vista sobre les muyeres[editar | editar la fonte]

A lo llargo de la so vida, Michel trabayó p'ameyorar la vida de les muyeres. La suya nun yera una visión feminista, prefería nel so llugar concentrase na dualidá de la humanidá. Nun abogaba pola igualdá, pero sicasí creía que yera necesariu que los homes y les muyeres trabayaren xuntos reconociendo que los sos roles teníen la mesma importancia.[7][2]

Xuntu con otros ocho muyeres, ente elles Aurora Reyes, Natalia Moguel y Antonieta Rascón, robló un documentu na década de 1980 que se llamaba La Dualidá. Nel documentu pidía aición mundial pa reconocer la dualidá d'home y muyer y pidir la inclusión de muyeres y homes na llucha contra'l patriarcáu.[18]

Vida privada[editar | editar la fonte]

Cuando tenía alredor de quince año, Michel tuvo una fía llamada Yolia con un estudiante de derechu de Chihuahua de nombre Fernando Cásares. Dexó a la so fía nun hospiciu pa poder trabayar, la neña contraxo neumonía y morrió cuando tenía diecisiete meses. Cuando inda taba de llutu casóse con Pablo Rieder, un austríacoalemán que yera veinte año mayor, con quien tuvo un fíu que llamó Godofredo. La pareya divorcióse pocu dempués de la nacencia del neñu.[4] En 1918 empezó una relación con Hernán Laborde, que sería'l so compañeru de vida.

Concha Michel morrió'l 27 d'avientu de 1990 en Morelia, Michoacán a la edá de 93 años.[3]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 «Concepción Michel, revolucionando al son del corríu». About n'Español. Archiváu dende l'orixinal, el 6 de setiembre de 2015. Consultáu'l 18 de xunu de 2017.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Inolvidable Concha Michel. Cambéu de Michoacán. 30 d'avientu de 2007. http://www.cambiodemichoacan.com.mx/nota-73968. Consultáu 'l 18 de xunu de 2017. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 (en inglés) Falemos de Concha Michel (Historia de Xéneru). Aliat Universidaes. 16 de xunetu de 2012. Archivado del original el 2 d'abril de 2015. https://web.archive.org/web/20150402104757/http://www.aliatuniversidades.com.mx/conexxion/index.php/en/entretenimientu/514-falemos-de-concha-michel-hestoria-de-xenero. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2017. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 «'Take off That Streetwalker's Dress': Concha Michel and the Cultural Politics of Gender in Postrevolutionary Mexico» (en inglés). Journal of Women's History Vol. 21 (Non. 3). 2009. https://fds.duke.edu/db/attachment/1196. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2017. 
  5. 5,0 5,1 Anita Brenner: A Mind of Her Own, 1, Austin, Texas: University of Texas Press, 59. ISBN 0-292-72810-7.
  6. 6,0 6,1 «Tina Modotti and Concha Michel «The Roses» (ochobre de 2006 – xineru de 2007)» (inglés). Winter & Winter. Consultáu'l 10 de xunetu de 2017.
  7. 7,0 7,1 7,2 Revolutionary Women in Postrevolutionary Mexico. Durham [N.C.]: Duke University Press, 93-99. ISBN 978-0-822-33665-5.
  8. ¡Por fin... yá podemos escoyer y ser electes!: el sufraxu femenín en Méxicu, 1935-1953. Plaza y Valdes, 51. ISBN 9789701883181.
  9. Muyer&source=bl&ots=K80c7fMxPE&sig=7abS6yG1Sg7bm4O48wYWezEwkIs&hl=ye-419&sa=X&vei=0ahUKEwi5xryakYDVAhWm6oMKHW9_D3kQ6AEILzAC#v=onepage&q=concha%20michel%20%2B%20Institutu%20Revolucionariu%20de%20la%20Muyer&f=false Perspeutiva de xéneru. Plaza y Valdes, 36. ISBN 9789707222571.
  10. 10,0 10,1 «The Chicanu Mural Movement of the Southwest: Populist Public Art and Chicanu Political Activism» (en inglés). University of New Orleans Theses and Dissertations. avientu de 2006. http://scholarworks.uno.edu/td/492. Consultáu 'l 11 de xunetu de 2017. 
  11. 11,0 11,1 11,2 «Salvador Ojeda + Al Golpe Del Guatime - The Roses» (inglés). Birdland Records. Consultáu'l 11 de xunetu de 2017.
  12. The Other Mirror: Women's Narrative in Mexico, 1980-1995. Westport, Conn.: Greenwood Press, 62–65. ISBN 0-313-30180-8.
  13. semeya-de-una amistá/ Concha, Aurora y Frida: La semeya d'una amistá. Conteníu. Archivado del semeya-de-una amistá/ original el 2 d'abril de 2015. https://web.archive.org/web/20150402091537/http://contenido.com.mx/2013/07/concha-aurora-y-frida-la semeya-de-una amistá/. Consultáu 'l 11 de xunetu de 2017. 
  14. «Tina Modotti y el muralismu, un llinguaxe común». Anal del Institutu d'Investigaciones Estétiques vol. 23 (Non. 78). marzu-mayu de 2001. http://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S0185-12762001000100011&script=sci_arttext. Consultáu 'l 11 de xunetu de 2017. 
  15. Olcott (2005), pp 109–110
  16. Dreaming with His Eyes Open: A Life of Diego Rivera, first paperback, Berkeley: Univ. of California Press, 164–165. ISBN 0-520-22408-6.
  17. «Cantares indíxenes de Méxicu». worldcat.org. Consultáu'l 13 de xunetu de 2017.
  18. Facedores de la Hestoria: Concha Michel. Cimacnoticias. 23 de setiembre de 2008. http://www.cimacnoticias.com.mx/node/50692. Consultáu 'l 13 de xunetu de 2017. 




Concha Michel