Comarques históriques d'Asturies

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Artículu revisáu

Col términu Comarques hestóriques d'Asturies o partíos, faise referencia a la dixebra hestórica de los conceyos asturianos pala defensa de sos intereses nel sen de la Xunta Xeneral del Principáu.

Fuera del Principáu ye d'enantar, na llamada Asturies de Santillana, les comarques de Lliébana, los Nueve Valles y la Merindá de Santillana, dixebra que tamién tien so orixe nel procesu de desfeudalización.

Asturies d'Uviéu[editar | editar la fonte]

Orixé de la dixebra[editar | editar la fonte]

La Xunta Xeneral del Principáu ye dende hai sieglos, el muérganu de representación históricu de los Conceyos asturianos. El so orixe ta dacuando en 1388 el Rei Xuan I de Castiella crea'l Principáu d'Asturies, otorgando'l títulu de Príncipe d'Asturies al infante Don Enrique, que llueu sedría Enrique III deCastiella. Nesi tiempu los Conceyos asturianos, enfrentaos a la familia Quiñones, alcuéntrense a la Corona escontra los grandes señores feudales. Más, la socesiva incoporación a so sen dos conceyos, como resultáu del procesu de desfeudalización afitó que la composición daquella dixebrara en partíos ostentando caún daquellos distintos derechos y privilexos, asina tamién una organización política abondo diversa.

Configuración definitiva[editar | editar la fonte]

La so configuración definitiva vieno determinada pola incorporación al realengu de los llamaos conceyos d'Episcopalía, que tien llugar a lo llargo del sieglu XVI como resultáu de los procesos desamortizadores promovíos pol rei Felipe II, que pa facer frente a los gastos de la guerra de relixón obtién del Papáu la «Bulda Breve Acceperimus», pola qu'autorizaba pa mercadexar la xurisdicción que hasta entós ostentaben l'obispu d'Uviéu ya munchos de los monasterios, más tamién la Orde de Santiagu como ye'l casu del Conceyu de Sobrescobiu. La incorporación d'estos conceyos dio llugar a la creación de seis partíos qu'alcuéntrense representaos por otros tantos procuradores, fixando'l so númberu definitivamente en siete, pa cuando otórgase esta condición a los conceyos de Tinéu y Cangas de Tinéu. Les ordenances solicitaes por Sancho de Inclán, Procurador del Principáu y aprobaes pol rei Felipe II nel Pardo el 23 de payares de 1594 siendo Gobernador d'Asturies Duarte de Acuña, fixaron una diputación permanente ya l'oficiu de Procurador Xeneral del Principáu, pues siendo abonda la reunión de los setenta conceyos, facíase necesaria la división en partíos p'axuntar la voz dos conceyos.

Asina la diputación permanente en quien delega sos facultaes la Xunta Xeneral, ta presidida pol Rexente o Decanu de la Real Audiencia, y compónse del Procurador Xeneral del Principáu, de so Alférez mayor y de siete Diputaos qu'ostenten la representación de les comarques asturianes.

Los partíos o comarques Históriques del Principáu d'Asturies son les siguientes:

I. Partíu d'Uviéu[editar | editar la fonte]

La ciudá d'Uviéu, so Conceyu ya l'Alférez mayor del Principáu, (Familia Queipu de Llan).

II. Partíu d'Avilés[editar | editar la fonte]

1. Avilés, Carreño, Gozón y Corvera. Ye nuevu conceyu Candamu ya Illas, que se xebrará d'Avilés nel sieglu XIX.
2. Ḷḷena, Ayer y Llaviana. En 1836 Mieres dixébrase de Ḷḷena.

III. Partíu de Llanes[editar | editar la fonte]

Llanes, Ribeseya, Colunga, Piloña, Onís, Casu, Cangues d'Onís, Parres, Ponga, Amieva, Cabrales y Caravia.

IV. Partíu de Villaviciosa[editar | editar la fonte]

Villaviciosa, Xixón, Sieru, Sariegu, Nava y Cabranes.

V. Partíu de los cinco Conceyos[editar | editar la fonte]

Grau, Pravia, Salas, Valdés, Miranda y Somiedu. Dientro d'esti partíu alcuéntrase tamién güei el Conceyu de Sotu'l Barcu y Muros del Nalón que dixebróse del Conceyu de Pravia en 1836.

VI. Partíu de les Obispalíes[editar | editar la fonte]

1. Antiguu Conceyu de Castropol: Bual, Castropol, Cuaña, Eilao, El Franco, Grandas de Salime, Pezós, Samartín d'Ozcos, Santalla d'Ozcos, San Tiso d'Abres, Taramunde, Vilanova d'Ozcos Ibias. Nuevos: Tapia de Casariego ya A Veiga que xébrense de Castropol y Degaña d'Ibias nel sieglu XIX.
2. Navia y Ayande: Navia, Ayande y Villayón.
3. Les Regueres: Les Regueres y Llanera.,
4. Quirós: Teberga, Quirós, Tudela, Noreña, Payares, Morcín, Ribera d'Arriba, Ribera d'Abaxo, Riosa, Proaza, Santu Adrianu, Tameza y Paderni.
5. Llangréu: Llangréu, Bimenes y Samartín del Rei Aurelio.
6. Sobrescobiu.

Conceyos finaos: Peñaflor axúntase a Grau, Tudela a Uviéu, Olloniegu a Uviéu, Paderni a Uviéu y Payares a Ḷḷena.

VII. Partíu de Cangas de Tinéu[editar | editar la fonte]

Cangas de Tinéu y Tinéu.
1. Tinéu
2. Cangas del Narcea


Asturies de Santillana[editar | editar la fonte]

Orixé de la dixebra[editar | editar la fonte]

Ver Asturies de Santillana

Comarques[editar | editar la fonte]

Formaben parte de l'Asturies de Santillana, les comarques de Lliébana, los nueve valles y Santillana y los conceyos del actual Principáu de Rivadeva, Peñamellera d'Arriba y Peñamellera d'Abaxo.

I. Merindá de Santillana[editar | editar la fonte]

Santillana del Mar, El Astillero, Udíes, Sarón, Selaya, Llierganes, Comilles, y Ruiloba, Peñarrubia Peñeres, Mazcuerras, Tudanca, Polaciones, Runansa, Valdáliga y Las Jerrerías. Inclúyense nesta merindá los llugares de Panes, Ciliergo , Narganes y Merodio tos nel conceyu de Peñamellera Baxa.

II. Lliébana[editar | editar la fonte]

Vega de Lliébana, Cabezón de Lliébana, Camaleñu, Cillorigu de Liébana, Pesagueru, Potes y Tresvisu.

III. Correximientu o Hermandá de les cuatro Villes[editar | editar la fonte]

San Vicente de la Barquera y Val de San Vicente.

IV. Nueve Valles[editar | editar la fonte]

Foi una entidá xurisdiccional y administrativa irguida en 1581 polos valles d'Alfoz de Lloreu, Cabezón de Sal, Cabuérniga, Reocín, Piélagus, Camargu, Villaescusa, Penagus y Cayón.

V. Ribadedeva y Peñamellera.[editar | editar la fonte]

Alcuéntrense tamién na Asturias de Santillana los conceyos afitaos güei nel Principáu d'Asturies Ribadeva, Peñamellera Alta y Peñamellera Baxa.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Bibliografía[editar | editar la fonte]