Ciudá Llibre

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Ciudá Llibre
Bandera de Sierra Lleona Sierra Lleona
Freetown-aerialview.jpg
Coatofarms freetown.png
Alministración
República Bandera de Sierra Lleona Sierra Lleona
Organización territorial Área Occidental
Tipu entidá ciudá
Nome oficial Freetown
Nome llocal Freetown
Xeografía
Coordenaes 8°29′00″N 13°13′59″O / 8.4833333333333, -13.233055555556Coordenaes: 8°29′00″N 13°13′59″O / 8.4833333333333, -13.233055555556
Error de Lua en Módulu:Minimapa na llinia 442: Unable to find the specified Minimapa definition. Neither "Module:Minimapa/data/Sierra Lleona" nor "Template:Minimapa Sierra Lleona" exists.
Superficie 357 km²
Altitú 26 m
Demografía
Población 951 000 hab. (2014)
Densidá 2663,87 hab/km²
Más información
Fundación 1792
Llocalidaes hermanaes Banjul, Conakri, Ganzhou, Hartford, Kansas City, Kingston upon Hull, Makeni, New Haven y Hefei
Cambiar los datos en Wikidata

Ciudá Llibre o Freetown ye la capital y ciudá más grande de Sierra Lleona. Ye una importante ciudá portuaria nel océanu Atlánticu, alcontrada na zona occidental del país. Amás ye'l principal centru urbanu, económicu, financieru, cultural, educativu y políticu en Sierra Lleona. La ciudá tenía una población de 772 873 habitantes nel censu de 2004,[1][2] y a partir de 2012 la so población envalorar en 853 651 habitantes.[3]

Atópase allugada na península de Freetown. Ocupa una parte de la desaguada del río Sierra Lleona, unu de los mayores puerto naturales d'agües fondes nel mundu. La economía de la ciudá xira en redol al puertu, que ye por onde se mueven la mayoría de les mercancíes d'esportación del país. Ye la see del Fourah Bay College, fundada en 1827, la universidá más antigua nel oeste d'África. La universidá xugó un papel clave na hestoria colonial de Sierra Lleona y nes naciones de fala inglesa del oeste d'África.

Como capital de Sierra Lleona, ye la see del parlamentu, la corte suprema y la casa de gobiernu, residencia oficial del presidente de Sierra Lleona. Toles embaxaes estranxeres tien la so see diplomática na ciudá. Freetown ye una de los seis conceyos del país que ye gobernáu localmente por un conceyu, encabezáu por un alcalde. El alcalde y los miembros del conseyu son escoyíos cada cuatro años por sufraxu directu.

El conceyu ta políticamente estremáu en tres región: East End Freetown, Central Freetown y West End Freetown, que de la mesma se subdividen en barrios. La población ye étnica, cultural y relixosamente diversa ente musulmanes y cristianos. La ciudá alluga un gran porcentaxe de la población total del país. Al igual qu'en casi toa Sierra Lleona, el llinguaxe Krio ye l'idioma principal y de llueñe el más faláu na ciudá.

La ciudá foi fundada en 1792 como Nova Scotian pol abolicionista británicu John Clarkson, como un asentamientu d'esclavos lliberaos, que llucharen nel llau británicu mientres la guerra revolucionaria estaunidense.[4][5] Los colonos llamaron al so nuevu llar Freetown.[6] Alredor de 500 esclavos lliberaos en Xamaica fixeron el viaxe a Freetown en 1800 pola "Sierra Leone Company". Mientres les próximes décades miles de afroamericanos, antillanos y africanos lliberaos llegaron a la ciudá como colonos, al traviés de la compañía de Sierra Lleona.[7] Los sos descendientes son conocíos anguaño como criollos.

Historia[editar | editar la fonte]

La ciudá foi fundada en 1787 por 400 ex esclavos negros británicos unviaos dende Londres, Inglaterra, so los auspicios del Committee for the Relief of the Black Poor, una organización creada pol abolicionista británicu Granville Sharp, llamaron al so nuevu llar "Provincia de la Llibertá" o Granville Town na tierra mercada a la tribu local de los Koya Temne. L'asentamientu foi quemáu poles tribus en 1790. Alexander Falconbridge foi unviáu a Sierra Lleona en 1791 pa recoyer el restu de los colonos sobrevivientes y restablecíu Granville Town (más tarde renombráu Cline Town), cerca de Fourah Bay.

En 1792, una nueva espedición d'esclavos llega a Freetown, esta vegada veníen dende Nueva Escocia. El poder inglés sobrevivió a un asaltu francés en 1794.

Los habitantes remontar en 1800 pero los británicos retomaron el control de la ciudá, empezando amás con un expansionismo propiu de la dómina, que condució a la creación de l'actual Sierra Lleona. En 1808, la comunidá foi declarada colonia británica.

La colonia de Freetown en 1856
Vista de Freetown

Ente 1808 y 1874, la ciudá sirvió como base d'operaciones y como capital de la colonia británica del occidente de África. La ciudá creció fuertemente gracies a la llegada de miles de nuevos esclavos llibres que llegaben de toles colonies britániques. La lliberación en masa deber a la collaboración de los esclavos nes Guerres Napoleóniques so ordes britániques.

Mientres la Segunda Guerra Mundial, el Reinu Xuníu caltuvo una base naval en Freetown. Los descendientes de los esclavos lliberaos son denominaos creoles (criollos) y desempeñen un papel importante na capital anque son una minoría nacional.

Mientres los años 1990 la ciudá viose envolubrada en cruentos enfrentamientos. En 1998, les tropes de ECOWAS tomaron la ciudá pa restaurar al presidente Ahmad Texan Kabbah. Depués la ciudá foi atacada pol Frente Revolucionariu Xuníu anque ensin ésitu.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Vista aérea de Freetown, onde se repara'l panorama típicu nun paisaxe de clima monzónicu.

Freetown alcuéntrase alcontrada nel estremu noroeste de la península de Freetown, una península que s'estiende nel Océanu Atlánticu. El paisaxe caracterizar poles llombes cubiertes con montes tropicales y les sos numberoses sableres. Gran parte del monte primariu foi destruyíu por baltar y les quemes forestales. En 2010, la área total de la península foi declarada reserva forestal, pa garantizar la protección de los montes restantes. A pesar del so estatus de protección, la reserva sufrió continua deforestación, principalmente por cuenta de la espansión urbana y les actividaes conexes, un enclín que namá exasperó pola guerra civil.[8] Partir sur de la Península y la desaguada de los ríos ta cubierta por manglares y güelgues tremaes.

La ciudá estender a lo llargo de la mariña, al estremu este atópense los barrios d'obreros: Wellington, Kissy, Cline Town, Fourah Bay, Kossa Town y Foulah Town. Del llau oeste atopen los barrios burgueses: Congo Town, Murray Town, Wilberforce y Aberdeen.

Clima[editar | editar la fonte]

Al igual que'l restu de Sierra Lleona, Freetown tien un clima tropical con un periodu d'agües de mayu a ochobre y una estación ensuga'l restu del añu. El principiu y el final de la estación lluviosa caracterizar por fuertes nubes. Na clasificación del clima de Köppen, Freetown tien un clima tropical monzónicu, debíu principalmente a la fuerte cantidá de precipitación que recibe mientres la temporada d'agües. Ente payares y febreru, l'altu mugor de la ciudá cai por causa de los vientos Harmattan, un vientu nidiu que flúi escontra'l sur dende'l desiertu del Sáhara, y ufierta a la ciudá'l períodu más fríu del añu. Les temperatures estremes en Freetown son de 21 graos Celsius a 31 graos Celsius mientres tol añu. Les temperatures alredor de 28 graos centígrados son normales, con bien poca variación dende'l día a la nueche.

Gnome-weather-few-clouds.svg  Parámetros climáticos promediu de/d' Freetown, Sierra Lleona WPTC Meteo task force.svg
Mes Xin Feb Mar Abr May Xun Xut Ago Set Och Pay Avi añal
Fonte nº1: HKO[9]
Fonte nº2: BBC Weather (récords)[10]

Economía[editar | editar la fonte]

Freetown ye'l centru económicu y financieru de Sierra Lleona. La estación nacional de televisión y radio del país, la Sierra Leone Broadcasting Corporation ta allugada principalmente en Freetown, anque tamién tien sedes rexonales n'otres ciudaes del país como Bo, Kenema, Koidu y Makeni. En Freetown ta alcontrada una de los dos principales universidás del país, la Fourah Bay College, la universidá más antigua de la África Occidental, fundada en 1827.[11]

La mayoría de les grandes empreses del país tienen la so see na ciudá, según la mayoría de les empreses internacionales. La economía de la ciudá xira en redol del so gran puertu natural, el mayor puertu natural del continente africanu. El muelle Queen Elizabeth II ye capaz de recibir grandes navíos y ye responsable poles principales esportaciones de Sierra Lleona. Les industries inclúin el procesamientu d'alimentos y bébores, el embalage de pexe, la moagem d'arroz, la refinería de petróleu, la talla de diamantes, y la producción de cigarros, tinta, zapatus y cerveza. La industria agrícola destaca'l café, cacáu, dátiles y jengibres. La ciudá ye sirvida pol Aeropuertu Internacional de Lungi, alcontráu na ciudá de Lungi, próximu a Freetown.

Demografía[editar | editar la fonte]

Na ciudá vive cerca de 16,1% de la población total de la Sierra Lleona, el que correspuende la 1 070 200 habitantes.[3] El islam ye la relixón predominante, tomando una porción de 55% de la población, siguíu pol cristianismu con 40%.

Freetown alluga un númberu significante de grupos étnicos de diversos países, anque yá sía habitada de primeres pol pueblu criollu de Sierra Lleona, tamién llamaos krio (descendientes d'americanos llibres, [[|afroamericanu|afroamericanos]] y caribeñus) que constitúi'l segundu mayor grupu étnicu de la ciudá, detrás del pueblu Temne.

Como en prácticamente toa Sierra Lleona, la llingua krio (una llingua nativa del pueblo criollu, que correspuende la solamente 5% de la población del país) ye de llueñe la más llargamente espublizada y la más falada na ciudá. L'idioma ye utilizáu como primer llingua pol 90% de la población y como lingua franca por tola población de la ciudá.

Gobiernu y política[editar | editar la fonte]

Edificiu de la corte con famosu Árbol d'Algodón a la derecha.

La ciudá de Freetown ye unu de los seis conceyos de Sierra Lleona y ríxese por un conceyu encabezáu por un alcalde, nos que recai l'autoridá executiva. L'alcalde ye responsable de la xestión xeneral de la ciudá. L'alcalde y los miembros del conseyu son escoyíos en elección directa pa periodos de cuatro año.

El gobiernu de la Municipalidá de Freetown foi apoderada pol All People's Congress (APC) dende 2004. La APC ganó l'alcaldía de la ciudá y la mayoría de los escaños nel conceyu nes elecciones locales de 2004 y 2008. En payares de 2011 alcalde Herbert George-Williams foi destituyíu del so cargu y sustituyíu por Alhaji Gibril Kanu como alcalde interín, dempués que l'alcalde y otros ocho persones, ente ellos el xefe alministrativu del conceyu y el tesoreru fueren arrestaos y acusaos por venticinco cargos de corrupción, que van de combalechadura y malversación de fondos públicos.[12] L'alcalde Herbert George-Williams foi absueltu de diecisiete de los diecinueve cargos nel so contra y namá foi condergáu por dos cargos menores.[13][14] L'alcalde en funciones Alhaji Gibril Kanu, sicasí, perdió la nominación del APC pa l'alcaldía de Freetown nes elecciones de 2012, con 56 votos a favor, el conceyal Sam Franklyn Bode Gibson, ganó con 106 votos, nuna victoria aplastante.[15][16][17]

Nes elecciones nacionales presidenciales y parlamentaries, Freetown ye similar a la política estaunidense, principalmente por cuenta de que la ciudá ye étnicamente diversa y ye el llar d'una importante población de too el país. Tradicionalmente la APC y la SLPP, dos de los principales partíos políticos del país, tienen iguales soportes na ciudá. Nes elecciones presidenciales de Sierra Lleona en 2007, el candidatu del APC, entós líder de la oposición, Ernest Bai Koroma llogró pocu más del 60% de los votos el distritu urbanu del Área Occidental, incluyendo la ciudá de Freetown, onde mora casi tola población del distritu.

Crime[editar | editar la fonte]

Desque acabara la Guerra Civil nel añu 2002, Freetown esperimentó un aumentu nel índiz de criminalidad, especialmente robos, asesinatos, allanadures y asaltos. Esti efectu ye más pronunciáu nel barriu East End de la ciudá. Sicasí, los niveles de criminalidad (especialmente aquellos nos qu'intervien la violencia) son baxos en comparanza colos estándares d'otres rexones o países africanos.

Patrimoniu[editar | editar la fonte]

  • Muséu Nacional: con una gran colección de mázcares.
  • Palaciu de les Cortes
  • La ilesia de San Juan: construyida alredor de 1820.
  • La catedral de San Jorge: terminada en 1828.
  • La mezquita de Foulah Town: construyida en 1830.
  • La catedral del Sagráu Corazón: construyida nel sieglu XIX.
  • L'árbol d'algodón (Cotton tree): tien más de 500 años d'esistencia.
  • Sableres de Freetown: Hamilton, Luley y Lakka.

Tresportes[editar | editar la fonte]

Tresporte aéreu[editar | editar la fonte]

Una cai de Freetown.
Parte trasera d'un autobús en Freetown.

El Aeropuertu Internacional de Lungi ye un aeropuertu internacional que da serviciu a Freetown según al restu del país. Ta asitiáu na localidá de Lungi, accesible cruciando'l río Sierra Lleona dende Freetown. Opera como aeropuertu principal de viaxes nacionales ya internacionales con destín o salida de Sierra Lleona. L'operador de la infraestructura ye l'Autoridá Aeroportuaria de Sierra Lleona (Sierra Leone Airports Authority). Los pasaxeros pueden optar pol hovercraft, el ferry o'l helicópteru pa cruciar el ríu hasta Freetown, anque tamién hai llínees regulares d'autobús que xunen l'aeropuertu con dellos puntos del país.

Tresporte fluvial[editar | editar la fonte]

Pa travesar el ríu Sierra Lleona esisten delles opciones; en hovercraft, en ferry, per carretera (el trayectu puede durar cinco hores), en llancha motora, en taxi acuáticu, nos bote banana locales o n'helicópteru. El ferry ye la opción más práctica y económica. Sicasí, tantu los servicios de hovercraft como los de ferry son suspendíos frecuentemente por cuenta de un overbooking de pasaxeros o a la falta de midíes de seguridá.

Tresporte marítimu[editar | editar la fonte]

Freetown tien el puertu natural más llargu de África.[18] Buques procedentes de too el globu terráqueo atraquen nel Muelle Reina Isabel II (Queen Elizabeth II Quay) de Freetown. Pasaxeros, mercancíes y les embarcaciones privaes pueden utilizar amás un cai alcontráu a pocos kilómetros del centru de la ciudá. La inversión recién hai permido la introducción d'alta tecnoloxía de carga nes instalaciones portuaries.

Tresporte terrestre[editar | editar la fonte]

Carreteres[editar | editar la fonte]

La infraestructura de Sierra Lleona ye llindada, y ello vese reflexáu na so rede de carreteres y autopistes. L'alministración de les víes de comunicación nacionales ye competencia de l'Autoridá de Carreteres de Sierra Lleona (SLRA poles sos sigles n'inglés), insititución que foi denunciada en diverses ocasiones por corrupción. L'Autopista 1 xune Freetown cola localidá de Waterloo, asitiada dellos kilómetros al sur. A pesar de la escasa eficacia de la SLRA, les principales exes de comunicación de la área metropolitana de la capital fueron remocicaos con una calidá medianamente aceptable.

Ferrocarril[editar | editar la fonte]

Siguiendo los encamientos del Bancu Internacional de Reconstrucción y Fomentu (BIRD), la rede ferroviaria del estáu, que xunía Freetown col restu de ciudaes del país, foi clausurada de manera definitiva nel añu 1974. Los raíles fueron desmantelaos de manera progresiva nos años siguientes.

Educación[editar | editar la fonte]

Freetown ye la see de la Universidá de Sierra Lleona (The University of Sierra Leone - TUSOL). El so campus ta asitiáu en Mount Aureol, nes contornes de la ciudá. Tratar d'una de los dos universidaes del país, tres la reforma de la educación cimera realizada en 2005.[19]

Filmografía[editar | editar la fonte]

La ciudá foi oxetivu d'interés pola cultura estaunidense, na que destaca la película Diamante de sangre de Edward Zwick nel añu 2006, nomada a cinco Oscars nel añu siguiente. Que la so ambientación na guerra civil nacional de la década 1990 y los abusos sufiertos na citada población darréu ganáronse un sitiu na cultura occidental.

Deportes[editar | editar la fonte]

Al igual que nel restu del país, el fútbol ye'l deporte más popular en Freetown. La selección nacional de Sierra Lleona, conocida popularmente como Leone Stars, xuega tolos sos partíos locales nel estadiu nacional de Freetown, l'estadiu más grande de Sierra Lleona. Ocho de los quince clubes na Lliga Premier de Sierra Lleona son de Freetown, incluyíos dos de los clubes de fútbol más grande y de mayor ésitu nel país, el East End Lions y el Mighty Blackpool. L'enfrentamientu ente estos dos equipos ye consideráu'l clásicu del país.

Clubes de Freetown na Lliga Premier de Sierra Lleona[editar | editar la fonte]

Club - East End Lions Freetown
Mighty Blackpool Freetown
Ports Authority F.C. Freetown
Kallon FC Freetown
Old Edwardians Freetown
Central Parade Freetown
Golf Leopards Freetown
Mount Aureol Freetown
Real Republicans Freetown

Ciudaes hermanes[editar | editar la fonte]

Llista de ciudaes hermanaes con Freetown[20][21]
     

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «2004 POPULATION AND HOUSING CENSUS». statistics.sl. Consultáu'l 20 d'avientu de 2012.
  2. «Sierra Leone». citypopulation.de. Consultáu'l 20 d'avientu de 2012.
  3. 3,0 3,1 «Freetown». world-gazetteer.com. Archiváu dende l'orixinal, el 11 de xineru de 2013. Consultáu'l 20 de payares de 2012.
  4. «Sierra leonean americans». everyculture.com. Consultáu'l 20 d'avientu de 2012.
  5. «Avfal Freetown». avfal.org. Consultáu'l 20 d'avientu de 2012.
  6. «Sierra Leone Background». freetown.usembassy.gov. Consultáu'l 21 d'avientu de 2012.
  7. «Freed O.S. slaves depart on journey to Africa». history.com. Consultáu'l 21 d'avientu de 2012.
  8. Munro. «Deforestation: constructing problems and solutions on Sierra Leone's Freetown Peninsula». Journal of Political Ecology 16:  p. 104–122. ISSN 1073-0451. http://jpe.library.arizona.edu/volume_16/Munro.pdf. Consultáu el 16 de xunu de 2011. 
  9. «Climatological Information for Freetown, Sierra Leone». Hong Kong Observatory.
  10. «Average Conditions Freetown, Sierra Leone» (inglés). BBC Weather. Archiváu dende l'orixinal, el 11 de febreru de 2007. Consultáu'l 18 d'avientu de 2012.
  11. «The University of Sierra Leone». tusol.org. Consultáu'l 17 de payares de 2012.
  12. «Sierra Leone indicts Freetown mayor for graft». reuters.com. Consultáu'l 22 d'avientu de 2012.
  13. «Freetown: Mayor, Five Others Sentenced». thepatrioticvanguard.com. Consultáu'l 22 d'avientu de 2012.
  14. «Sierra Leone: Mayor, Others to Pay -y455 Million or Risk Three-Year Jail». allafrica.com. Archiváu dende l'orixinal, el 1 d'avientu de 2015. Consultáu'l 22 d'avientu de 2012.
  15. «Councillor Bode Gibson Wins The Freetown APC Mayoral Candidate Contest». Cocorioko. Consultáu'l 22 d'avientu de 2012.
  16. «Bode Gibson wins APC Freetown Mayoral Contest». yahoo.com. Consultáu'l 22 d'avientu de 2012.
  17. «FCC Acting Mayor Commends Theo Nicol’s Politics». bintumani. Consultáu'l 22 d'avientu de 2012.
  18. «Freetown, Sierra Leone» (inglés). goafrica.about.comAfrica's Capital Cities. Consultáu'l 21 d'avientu de 2012.
  19. «The University of Sierra Leone - Historical background» (inglés). tusol.org (23 de xunetu de 2007). Consultáu'l 23 d'avientu de 2012.
  20. «City of Freetown». sister-cities.org. Consultáu'l 17 de payares de 2012.
  21. «The Twinning of Makeni City Council and The Freetown city Council on Saturday 21st March 2009». Freetown City Council, News. Archiváu dende l'orixinal, el 21 d'abril de 2009. Consultáu'l 16 d'avientu de 2012.
  22. «Hartford Sister Cities International». Hartford Public Library. Archiváu dende l'Sister City orixinal, el 1 d'avientu de 2015. Consultáu'l 17 d'avientu de 2012.
  23. «Freetown, Sierra Leone». kcsistercities.org. Consultáu'l 17 d'avientu de 2012.
  24. «Resources: Partners: Sister Cities». cityofnewhaven.com. Archiváu dende l'orixinal, el 1 d'avientu de 2015. Consultáu'l 17 de payares de 2012.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Bot icon2.svg
Artículu de traducción automática a partir de "Freetown" que necesita revisión. Quita l'avisu cuando tea correxíu.