Bohonal de Ibor

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Blue globe icon.svgBohonal de Ibor
Los Mármoles.jpg
Bandera de Bohonal de Ibor.svg Escudo de Bohonal de Ibor.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaBandera de Estremadura Estremadura
ProvinciaBandera de Provincia de Cáceres Provincia de Cáceres
Tipu d'entidá conceyu d'España
Alcalde de Bohonal de Ibor (es) Traducir Isidoro Diaz Gomez
Nome oficial Bohonal de Ibor
Códigu postal 10320
Xeografía
Coordenaes 39°47′04″N 5°29′03″O / 39.784444444444°N 5.4841666666667°O / 39.784444444444; -5.4841666666667Coordenaes: 39°47′04″N 5°29′03″O / 39.784444444444°N 5.4841666666667°O / 39.784444444444; -5.4841666666667
Bohonal de Ibor alcuéntrase n'España
Bohonal de Ibor
Bohonal de Ibor
Bohonal de Ibor (España)
Superficie 64.6 km²
Altitú 358 m
Llenda con Peraleda de la Mata, El Gordo, Peraleda de San Román, Castañar de Ibor, Mesas de Ibor y Valdehúncar
Demografía
Población 500 hab. (2019)
Porcentaxe ? % de provincia de Cáceres
Densidá 7,74 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
bohonaldeibor.es
Cambiar los datos en Wikidata

Bohonal de Ibor ye un conceyu español na provincia de Cáceres, Comunidá Autónoma d'Estremadura. Asitiar ente'l ríu Tajo (norte) con bona parte del so términu somorguiáu sol banzáu de Valdecañas, el ríu Gualija (esti) y el ríu Ibor (oeste). Ye unu de los cinco pueblos que tres la creación de les Comunidaes Autónomes pasaron a denominase en xunto Los Ibores. Na actualidá pertenez a la mancomunidá del Campu Arañuelo.

Símbolos[editar | editar la fonte]

Escudu de Bohonal de Ibor

L'escudu heráldicu de Bohonal foi aprobáu por aciu la "Orde de 17 d'abril de 1995, pola que s'aprueba l'Escudu Heráldicu y la Bandera Municipal, pal Conceyu de Bohonal de Ibor", publicada nel Diariu Oficial d'Estremadura el 20 d'abril de 1995 y aprobada pol Conseyeru de Presidencia y Trabayu Joaquín Pescuezu, depués d'aprobar espedientes el conceyu'l 27 de xunu de 1994 y el 10 de xineru de 1995 y emitir informes el Conseyu Asesor d'Honores y Distinciones de la Xunta d'Estremadura el 8 de payares de 1994 y el 7 de marzu de 1995. L'escudu defínese asina:

Escudu cortáu. Primero, de plata faxa ondada d'azur. Segundu, d'azur campanariu de plata. Al timbre Corona Real zarrada.[1]

Xeografía física[editar | editar la fonte]

Llocalización[editar | editar la fonte]

El términu municipal de Bohonal de Ibor tien les siguientes llendes:

Noroeste: Valdehúncar Norte: Peraleda de la Mata Nordés: El Gordu (Cáceres)
Oeste: Mesas de Ibor Rosa de los vientos.svg Este: Berrocalejo
Suroeste: Castañar de Ibor Sur: Castañar de Ibor y Peraleda de San Román Sureste: Peraleda de San Román

Clima[editar | editar la fonte]

D'alcuerdu a los datos de la tabla de siguío y a los criterios de la clasificación climática de Köppen modificada[2] Bohonal de Ibor tien un clima de tipu Csa (templáu con branu secu y calorosu).[3]

Gnome-weather-few-clouds.svg  Parámetros climáticos promediu de Bohonal de Ibor nel periodu 1968-2003 WPTC Meteo task force.svg
Mes Xin Feb Mar Abr May Xun Xnt Ago Set Och Pay Avi añal
Temperatura media (°C) 7.4 9.5 12.6 14.9 18.9 24.2 28.0 27.7 22.9 16.9 11.4 7.5 16.8
Precipitación total (mm) 81.1 64.1 50.4 61.4 55.5 22.2 6.9 10.5 38.6 79.8 85.7 109.5 665.5
Fonte: Ministeriu d'Agricultura, Alimentación y Mediu Ambiente. Datos de precipitación pal periodu 1968-2003 y de temperatura pal periodu 1969-2003 en Bohonal de Ibor[4]

Historia[editar | editar la fonte]

Los Mármoles.

En mayu de 1404 dieron escritura na villa de Candeleda, d'una parte D. Juan de Zúñiga Bazan y Ablanéu, Conde de Miranda, y otros títulos, y de la otra l'Alcalde ordinariu de la villa de Talavera la Vieya en nome del Conceyu Xusticia y Reximientu de dicha villa y la so tierra, en virtú del poder que al mesmu tener concedíu; pola cual, y queriendo faer bien a tolos que taben avecindados na villa de y a los que dempués se avecindasen, dio-yos en censu perpetuu la devesa de la Retuerta, pagándo-y al añu per cada parexa dos fanegas de trigu y dos de cebada, y 50.000 maravedís por que partieren les sos tierres y pudieren vender con dichu tributo: que darréu, los vecinos de Alija despoblaron esta villa y fundaron, la de Talavera la Vieya y pueblos de Bohonal y La Poveda nos mesmos terrenes de la devesa de la Retuerta.

Bohonal de Ibor formaba parte del Estáu de Miranda, na antigua provincia d'Ávila, en Castiella La Vieya.[5] 1785 Según les Rellaciones de Floridablanca,[6] yera una Villa de Señoríu Secular con Alcaldes Ordinarios y col nome de Boonal y que xunto con Candeleda, Berrocalejo, Puebla de Naciádos, El Gordu, Talavera la Vieya, Valdeverdeja y El Torrico formaben l'Estáu de Miranda de la provincia d'Ávila. A principios del sieglu XIX pasó a formar parte del poderosu Conceyu de Talavera de la Reina, pa volver a Ávila hasta 1833. A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá constituyir en conceyu constitucional, pasando a formar parte de l'acabante crear provincia de Cáceres. Dende 1834 quedó integráu en Partíu Xudicial de Navalmoral de la Mata.[7] Nel censu de 1842 cuntaba con 100 llares y 548 vecinos.[8] Según les rentes del cleru en 1822 del Arzobispáu de Toledo nel Volume 84 dizse que "El cura de Bohonal de Ibor, nel arciprestalgu de Talavera de la Reina, diz qu'el curato ye bonu en caza, lleña y bones agües. De lo demás tien que surtise de fora, por non tenelo en pueblu. Nun hai probes de puerta en puerta." Nel añu 1965 el so términu municipal amontar cola anexón de parte del términu de Talavera la Vieya, que sumió por cuenta de la construcción del Banzáu de Valdecañas.

Demografía[editar | editar la fonte]

Bohonal de Ibor tuvo la siguiente evolución demográfica dende 1900:[9][10]

Patrimoniu[editar | editar la fonte]

Bebederu en Bohonal de Ibor.
Ríu Ibor al so pasu pola llocalidá.

Ilesia de San Bartolomé

N'honor de San Bartolomé, el nuesu Santu Patrón; celébrase'l día 24 d'Agostu. Construyida a finales del sieglu XV y principios del XVI, l'edificiu ye de granitu, tien una sola nave, dixebrada de la cabecera por un arcu de mediu puntu, polo que la bóveda tien dos tramos: de cañón y lunetos el primeru, y de paños el segundu. Los materiales diverxen d'unos sectores a otru, nuna zona predomina la mampostería irregular, ente que n'otres sobresalen los sillares llabraos de granitu. Consta de dos puertes llaterales sencielles y de mediu puntu, una espadaña asitiada a los pies llevantada sobre un podiu y sobre la corona una bola d'estilu herreriano con una cruz de fierro nel so estremu, que-y apurre cierta guapura y harmonía. Nos años 20 del sieglu XX alzóse una torre na zona de la cabecera pa instalar nella'l reló nel añu 1924 y una campana. Esta construcción difier del restu edificáu mayoritariamente nel sieglu XVI. Tuvo un artesonado de madera nel pasáu, qu'entá se caltenía nel añu 1960, pero por cuenta del so mala traza sustituyóse por otru techu tamién de madera. Anguaño asitiáronse trés vidreres na so ventanes con motivos alegóricos a los santos. Atópase na archidiócesis de Toledo.

Ponte de les Siendes

Probablemente construyíu sobre una ponte anterior de la dómina romana, ta construyíu sobre'l ríu Ibor, de piedra, y marca la llende municipal ente Bohonal y Mesas de Ibor. La finalidá d'esta ponte yera'l pasu del ganáu na Dómina de la Mesta. Ta asitiáu en plena cañada occidental lleonesa. N'otres dómines foi bien transitáu polos Carros de Vares” (de palu), pollinos y caballeríes con sacos de pimientos, trigu, cebada, pa moler nel molín d'agua.

Ruines Romanes d'Augustobriga

Templu romanu construyíu nel sieglu II dempués de Cristu, asitiáu sobre una plaza fuerte nel pueblu prerromanu de los Vettones. Pórticu d'un edificiu consideráu Curia (20,43 x 11,55 m) construyíu en granitu.

Atópase allugáu na marxe izquierda del ríu Tajo, sirve de Talaya al nuesu Pueblu apoderando'l Términu Municipal. Foi treslladáu piedra a piedra en 1963 dende Talavera la Vieya (Augustóbriga), d'onde procede, hasta'l so allugamientu actual al pie de la carretera de Navalmoral de la Mata a Guadalupe. El so allugamientu ta na marxe izquierda del Ríu Tajo y dixebra el conceyu de Peraleda de la Mata con Bohonal de Ibor.

Ye conocíu como los Mármoles, yá que el estuco que lo cubrir asonsañaba al mármol, qu'entá güei puede vese nes columnes los restos del estucado. Cúntense diverses lleendes sobre estes ruines, y ye un distintivu pal nuesu pueblu y pal desapaecíu de Talavera la Vieya.

Sirve de reclamu turísticu pa les campañes de la Xunta d'Estremadura.

Estanque de les Cañás (cañaes). Asitiáu na paraxa del Pibor.

Ríu Ibor.

Festividaes[editar | editar la fonte]

San Bartolomé

Patrón del Conceyu. Ye la fiesta del patronal del pueblu y celébrase el 24 y 25 d'agostu.

Les distintes Asociaciones participen y collaboren pal desenvolvimientu de Verbenas, Xuegos Populares y Misa y ofertorio con distintos dulces típicos y trabayos d'Artesanía realizaos por vecinos del conceyu.

Romería n'Honor a la Virxe de Guadalupe

Celébrase la segunda fin de selmana de mayu. L'Asociación de Les Muyeres Bohonalas, entamen la romería n'Honor a la Virxe, cola realización d'una Misa campestre, degustación de dulces típicos como: floretas, perrunillas, rosques, prestiños, etc., y una llimonada, ufiertando pela tarde un baille, amenizado por Orquestes de la Zona.

Antroxu

Desenvuélvese siempres nel Miércoles de Ceniza, con degustación de sardines y torrendos na Plaza del Pueblu.

Cruz de mayu Quintos del Añu

Llevar a cavo la primer fin de selmana de mayu. Los quintos del añu pinten una cruz nes puertes de les moces casaderes. Llanquen na Plaza un tueru d'un árbol d'aprosimao 5 metros d'altor a manera de cruz onde asitien na interseición una gran corona y afátase con plantes y flores. Costume que se remonten a la de los Vettones, que teníen como simbolo relixosu al Sol, y que güei ye lo que quedó como la corona. Falamos pos d'una cruz celta.

Referencies[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Bohonal de Ibor