Banzáu de Salime

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

Plantía:Ficha de banzáu

El banzáu de Salime ye un banzáu español asitiáu nel occidente del Principáu d'Asturies, sobre'l calce del ríu Navia. Foi inauguráu nel añu 1955 y tien una capacidá de 265,60 hm³.[1][2]

Constitúi'l tercer banzáu construyíu nel ríu Navia, tres los d'Arbón y Doiras respeutivamente.

El so presa ye de tipu gravedá y tien 128 metros d'altor. Asitiar na confluencia de los conceyos de Pezós, Ayande y Grandas de Salime. La carretera AS-14 escurre sobre la presa.

La superficie ocupada peles agües ye de 685 ha, ocupando terrenales de los conceyos de Grandas de Salime y Ibias, n'Asturies; y de Negueira de Muñiz, en Lugo, Galicia.

El so aprovechamientu ye fundamentalmente hidroeléctricu, anque s'entamen tamién actividaes lúdiques y recreatives.

Historia[editar | editar la fonte]

El proyectu[editar | editar la fonte]

La idea de construyir una central hidroeléctrica na zona empezó a xestase a mediaos de 1940 nel allugamientu que primeramente valorara Narciso Hernández Vaqueru.[3]

Sicasí, nun foi hasta los años darréu siguientes a la fin de la segunda guerra mundial cuando'l proyectu, obra de Joaquín Vaqueru Palacios y les obres empezaron a tomar forma.

Pa sufragar los costos de les obres, Hidroeléctrica del Cantábricu, S.A. y Electra de Viesgo, S.A. constituyeron en 1945, a partes iguales, la compañía Saltos del Navia en Comunidá, que foi sofitada pol Bancu Urquijo, que la so oficina d'estudios ellaboró los proyetos ya informes téunicos.[4]

Obres previes[editar | editar la fonte]

En 1946 empezaron les obres preliminares. Col fin de dexar secu'l llechu onde se llevantaría la presa, foi necesariu esviar el cursu del ríu Navia, pa lo que s'escavó un túnel de 30.725 y revistióse con 11.789 m³ de formigón.[3]

Amás, el cementu pa la fabricación de formigón producíase a pie d'obra, pa lo que foi necesaria la construcción de dellos silos y tolvas, y la busca d'una cantera cercana que fuera capaz d'abastecer de piedra l'enorme volume necesario.[3]

El suministru de clinker, yelsu y otros materiales que procedíen per vía marítima, realizábase al traviés d'un teleféricu de de 36 km de llargor que llegaba hasta'l puertu de Navia. Nel so momentu, foi'l mayor de los teleféricos construyíos n'España, llegando a cuntar con ocho aparques.[3]

Tamién se construyeron ataguías, almacenes, carreteres, planos inclinaos, etc. y cuatro poblaos p'acovecer a los más de 3.500 obreros veníos d'otres rexones d'España, principalmente d'Andalucía.[5] Construyéronse delles llocalidaes p'acoyer a estos trabayadores, como por casu A Paicega.

La presa[editar | editar la fonte]

El gruesu de la obra, la presa y la central, construyir ente 1948 y 1953.[4] Foi necesariu utilizar 630.000 de formigón. Llevantóse una Represa#Tipos de preses presa de gravedá con turries del 5% agües enriba y del 72% agües embaxo, con un radio de 400 metros na so coronación, y con un altor sobre cimiento de 132 metros; lo que nel so día la asitiaba como la mayor presa d'España y la segunda d'Europa.[3]Constituyó unu de los primeros esponentes del gigantismo que presidió munchos proyeutos similares na España de mediaos del sieglu XX.[4]

El so masa, ye de 80.000 toneladas. Na parte cimera, tien un llargor de 250 metros, en que'l so centru atopar los cuatro alliviaderos, con compuertes de 12 metros de llongura por 7 d'altu, caúna; que constitúin una capacidá de desaguadoriu de 2.000 m³ por segundu.

Ta asitiada 22 km agües enriba del banzáu de Doiras, y pa construyila tuviéronse que devasar enormes dificultaes. España taba sumida nes escaseces de la so posguerra y sufría l'embargu de les potencies vencedores na segunda guerra mundial, pela so parte afeutaes poles sos propies posguerra. El proyectu sicasí completóse en 1955 a pesar de la escasez de medios. Anque les Naciones Xuníes decretara l'embargu al réxime de Franco, la empresa británica English Electric suministró les turbinas y xeneradores, imprescindibles pa la producción d'enerxía llétrica.[5]

Puesta en funcionamientu[editar | editar la fonte]

Una vegada construyida la presa, pero entá ensin terminar la so coronación, el 23 de setiembre de 1953 se taponó el túnel d'esviadura d'agües y empezó el banzáu del ríu Navia. Dos meses dempués, el 23 de payares, les agües algamaron el nivel del alliviaderu provisional acondicionáu nos bloques centrales. El 19 d'avientu acoplar a la rede llétrica nacional y empezó a producir enerxía los primer grupu xenerador que se punxo en funcionamientu (de fechu l'actual nᵘ 4). Otros dos facer en xunu y avientu de 1954, y el cuartu y postreru el 31 de marzu de 1955. La inauguración oficial del conxuntu celebró'l 24 d'agostu de 1955.

Impautu na zona[editar | editar la fonte]

El banzáu, camudaría pa siempres la fisonomía de la ribera del Navia, agües enriba de la presa. Foi necesariu anubrir 1.995 finques, con más de 3.000 parceles, 25.360 árboles maderables, 13.800 frutales y 14.051 pies de vide; lo que supón 685 hectárees que, amás, inclúin fasteres ensin cultivu, finques urbanes, ruines, patios, corrolades, ocho pontes, cinco ilesies, delles capiyes y cuatro campusantos.[3]

Amás, fueron numberoses les carreteres y caminos que quedavos cortaos al anubrir les agües del banzáu parte de los sos trazaos, como l'antigua AS-34, ente Berducedo y Grandas de Salime al traviés de San Martín del Valledor, Villarpedre y el valle del ríu del Oru, lo que motivu la construcción de l'actual AS-14, al traviés de la parte cimera de la presa, y que la empresa propietaria de la central quedara obligada a caltener un serviciu gratuitu de barques que cruciaben el banzáu ente los puntos en que les agües cubríen felicidá antigua carretera.

Daqué similar asocedió ente les llocalidaes lucenses de San Pedro de Ernes y Entrialgo; o ente Barcela y Negueira, onde tamién s'establecieron pasos con barques.

Central hidroeléctrica de Salime[editar | editar la fonte]

La central de Salime ye una central hidroeléctrica asitiada sol alliviaderu de la presa del banzáu del mesmu nome.

Cuenta con 4 grupos xeneradores de 32 MW cada unu, qu'apurren la enerxía a una tensión de 11.000 voltios, y que fueron puestos n'esplotación comercial ente 1953 y 1956, lo que se traduz nuna potencia total de 128 MW y una enerxía producida n'añu mediu de 350 GWh.

Les turbinas son tipu Francis vertical, alimentaes por tuberíes de 2,5 metros de diámetru, capaces de sacupar un caudal de 152 m³/s. Evacua la enerxía llétrica xenerada al traviés d'una rede de 132 kV.[2][6]

Güei, pertenez a la sociedá Saltos del Navia C.B., participada al 50% por HC Enerxía y Endesa Xeneración.[7]

Arte[editar | editar la fonte]

El arquiteutu Joaquín Vaqueru Palacios y el so fíu, Joaquín Vaqueru Turcios, tuvieron tiempu pa dotar a les instalaciones de diversos elementos ornamentales y decorativos.[3]

El primeru, encargar de la fachada principal de la galería pola que s'apuerta al interior de la central, afatándola con dellos relieves de formigón formando un mural que representa'l procesu de producción d'enerxía llétrica.[3]

Pela so parte, Vaqueru Turcios diseñu un mirador colgante na marxe derecha del ríu, conocíu como La Boca de la Ballena, dende'l que puede almirase tol conxuntu. Sos son tamién los murales qu'afaten la sala de turbinas. El de mayor tamañu (60 metros de llongura por 5 d'altu) representa tol procesu constructivu de la central, recoyendo dende los primeros estudios hasta la distribución de la enerxía llétrica, pasando pola primer xunta del conseyu d'alministración o l'éxodu de la población de los llugares que seríen anubiertos peles agües.[3]

Amás, Vaqueru Turcios pensara dibuxar les cares de Picasso, Einstein, Planck y Freud. Sicasí, la censura de la dómina atayó esa idea. Por cuenta de la restauración nos murales realizada nel añu 2001, Vaqueru Turcios rescató esa vieya idea, y decidió llevala a cabu; tando les cares de los citaos personaxes presidiendo la sala de turbinas dende entós.[3]

Otru proyectu truncáu naquella dómina, foi'l de rematar la coronación del saltu con dos grandes figures escultóriques. Embaraxábense dos escurres: per una parte, pensóse na fuercia del caballu; y por otra, nel osu pardu, como símbolu de potencia y por cuenta de la proximidá del so hábitat. Sicasí, nenguna idea terminó de convencer a los autores.[3]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Banzáu de Salime. Banzaos.net.[1]
  2. 2,0 2,1 Ficha de presa: Salime. Ministeriu de Mediu Ambiente, Mediu Rural y Marín. Gobiernu d'España.[2]
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 M.S. Marqués. La Nueva España Dixital (ed.): «Salime, un saltu d'arte y enerxía». Consultáu'l 17 de mayu de 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 Manuel Ángel Sendin García. «La industria llétrico n'Asturies». ERIA. Archiváu dende l'orixinal, el 3 de febreru de 2012. Consultáu'l 19 de xunu de 2009.
  5. 5,0 5,1 Rieles sobre'l tiempu. La Nueva España. [3]
  6. Central de Salime. HC Enerxía. [4]
  7. Rexistru Alministrativu de productores d'eletricidá en Réxime Ordinariu. Ministeriu d'Industria, Comerciu y Turismu. Gobiernu d'España. [5] (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver l'historial y la última versión).

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • L. Lorenzo Pérez, Guía descriptiva de les obres del Saltu de Salime. 1954 (reed. 2003)
  • Tielve García, Natalia (2007). El Saltu de Grandas de Salime, Arte ya Industria. CICEES. ISBN 9788493461393.
  • Víctor M. Vázquez, Salime. Arte y vida. 2004, ISBN 84-8459-277-4

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Construcción de la central hidroeléctrica de Grandas de Salime Con planos y semeyes


embalse de Salime