Autoritarismu

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

Autoritarismu, nes relaciones sociales, ye una modalidá del exerciciu de la autoridá qu'impon la voluntá de quien exerz el poder n'ausencia d'un consensu construyíu de forma participativa, aniciando un orde social opresivo y carente de llibertá y autonomía. La sociedá preindustrial ta marcada pola imposición d'una fuerte autoridá y xerarquía en tolos ordes (relixosu, políticu, económicu, etc.), con una indiscutida autoridá masculina y paterna dientro de la familia (patriarcáu, paternalismu), frente a los graos cada vez mayores de llibertá y autonomía propios de la sociedá industrial y la sociedá postindustrial. Nel contestu psicolóxicu individual, pero tamién social, defínese la personalidá autoritaria.[1] En educación, defínese la pedagoxía autoritaria, heterónoma o tradicional, frente a la pedagoxía progresista.[2]

Ver tamién: heteronomía

En ciencia política y socioloxía el conceutu de "autoritarismu" nun tien una definición unívoca, lo que dexa identificar como autoritaries munches y bien distintes ideoloxíes, movimientos y réximes políticos. Delles definiciones lexicográfiques son simplificadores: "sistema fundáu primariamente nel principiu d'autoridá" -esto ye, que nun almite crítica-;[3] "acuñar pol fascismu como términu apreciativo, pa pasar a ser utilizáu ... [nel contestu de la llucha contra'l fascismu y el nazismu] para denotar l'autoridá malvada” ... el abuso y l'escesu de l'autoridá qu'entartalla la llibertá ... más que representar lo opuesto de democracia ... significa lo contrario de llibertá".[4] Otres faen por acumuladura de términos que, magar pueden entendese como rellacionaos, nun son puramente sinónimos ("la doctrina política qu'aboga pol principiu del gobiernu absolutu: absolutismu, autocracia, despotismu, dictadura, totalitarismu").[5] Les que pretenden precisar traces centrar en cuestiones como "la concentración de poder en manos d'un líder o una pequeña élite que nun ye constitucionalmente responsable ante'l cuerpu del pueblu", el "exerciciu arbitrariu del poder ensin considerancia d'otros cuerpos" que puedan llinda-yos (separación de poderes), y l'inesistencia de mecanismos que dexen una efectiva alternanza nel poder, como les eleiciones llibres multipartidistes.[6]

Autoritarismu y totalitarismu[editar | editar la fonte]

L'usu del conceutu "totalitarismu" pa ciertes ideoloxíes, movimientos y réximes políticos del periodu de entreguerras (comunismu soviéticu -estalinismu- y fascismu italianu, nacional-socialismu alemán y nacional-sindicalismu español de los años trenta y franquismu de los años cuarenta) basar na so busca de la homogeneización de tolos planos de la vida pública ya inclusive privada y la negación de cualquier tipu de discrepancia o oposición, llegando a xustificar la erradicación y, en casos estremos el estermín, del disidente o del "distintu".[7] La condición estremista d'ideoloxíes, movimientos y réximes totalitarios estremar d'otru tipu de posiciones polítiques que, siendo tamién opuestes a la democracia lliberal y a la reconocencia de derechos y llibertaes,[8] especialmente dende la derecha política tradicional del sieglu XIX, facer d'una forma siquier llixeramente más moderada, o non tan radical; como'l moderantismo, el conservadorismu, el tradicionalismu, el nacionalismu o'l militarismu. La distinción ente totalitarismu y autoritarismu, a la de definir réximes concretos, sería non tantu una cuestión escencialista sinón de grau, tantu na magnitú de los sos propósitos (una revolucionaria tresformamientu social ya inclusive humana -"home nuevu"- nel casu del totalitarismu, propósitos davezu conservadores o reaccionarios nel casu del autoritarismu) como la forma de llevalos a cabu, nel ésitu de la so implantación y na capacidá de responder a les circunstancies cambiantes con mayor o menor rixidez (más propia del totalitarismu -en casu de conflictu cola realidá, opta por tresformar la realidá a cualquier costu-) o flexibilidá (más propia del autoritarismu -en casu de conflictu cola realidá, opta por afaer se a ella, entá a cuenta de estremase de los sos principios-) y el so mayor o menor allongamientu nel tiempu.

Como intentu de diferenciación, ta bien estendida y aldericada (al considerá-yla empobinada a la xustificación del sofitu estauxunidense a determinaos réximes dictatoriales, particularmente al franquismu -a partir de los años cincuenta-) la propuesta de Juan J. Linz d'estremar ente réxime autoritariu y réxime totalitariu, al almitir l'autoritarismu un pluralismu políticu llindáu y non representativu, qu'evita'l recursu a la movilización de mases y otres traces propies del totalitarismu.[9] Hasta ciertu puntu, una distinción paralela ye la que fai Hugh Trevor-Roper ente fascismu y fascismu clerical. La esistencia o non d'un "autoritarismu d'esquierdes" ye tamién oxetu d'alderique.[10]

Autoritarismu, partíu únicu y voluntá xeneral[editar | editar la fonte]

Artículu principal: voluntá xeneral

La identificación del Estáu con "el partíu", n'ausencia d'otru posible partíu políticu, ye más bien una característica propia de los réximes totalitarios que de los autoritarios (que pueden consentir un ciertu grau o apariencia de pluralismu políticu, según dalgún tipu de consulta popular convenientemente dirixida nel so propiu interés); pero sí ye propiu del autoritarismu la negación de llexitimidá a cualquier forma d'espresar los intereses individuales o de grupu (por casu, la llucha de clases o les reivindicaciones identitarias -nacionalistes, étniques, relixoses, de xéneru-) que nun coincida colos intereses xenerales tal como s'entienden defendíos pola autoridá, que pretende ser exercida de forma paternalista en beneficiu de toos, inclusive de los que "pol so bien" son reprimíos.

En realidá, la identificación y xestión de la voluntá xeneral, según l'atribución de la soberanía, son asuntos, cruciales nes doctrines polítiques contemporanees, que testos clásicos como'l de Rousseau (El contratu social, 1762) nun dexaron resueltos. Tanto'l defensores de la llibertá o de la democracia como los del totalitarismu o del autoritarismu pueden reclamar ser herederos intelectuales de Rousseau. Tal cosa comprobóse tempranamente, cola esperiencia revolucionaria francesa de 1789 y el Terror.

Autoritarismu, réxime militar y tecnocracia[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Tecnocracia (burocracia)

Mark J. Gasiorowski[11] propón la distinción de "réximes autoritarios a cencielles militares" y "réximes autoritarios burocráticos". Nestos postreros, un poderosu grupu de tecnócrates intenten l'usu del aparatu del Estáu con criterios de racionalización y desarrollismo". Como otros subtipos d'autoritarismu, nel mesmu estudiu (inspiráu en Linz) propónense'l "autoritarismu corporativista o orgánicu-estatista" (con exemplos estudiaos n'América Llatina), la "democracia racial y étnica" (ejemplificada nel apartheid sudafricano) y el "autoritarismu pos-totalitariu" (ejemplificados nel bloque del Este de los años previos a la cayida del muriu de Berlín -1989-). Tamién fai una distinción ente autoritarismos "personalistes" (ejemplificados nel África postcolonial) y autoritarismos "populistes" (l'Arxentina de Perón o l'Exiptu de Nasser).[12]

Autoritarismu, corrupción y cleptocracia[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Cleptocracia

Paul C. Sondrol[13] acomuña los réximes autoritarios cola corrupción y la cleptocracia, de resultes d'un usu del poder personalista (al tener una concepción individual del lideralgu, non tantu como una función "mística" o "teleolóxica" acomuñada a un "carisma" pseudo-democráticu conectáu coles mases, traces más propies de los réximes totalitarios).[14] A pesar del avezáu recursu al términu "tiranía" pa calificar peyorativamente a los réximes autoritarios o totalitarios, nun tien de confundir se cola figura histórica de los tiranos griegos (de la mesma que l'usu peyorativu -o en dellos casos autoaplicada- del términu "dictadura" nun tien de confundir se cola maxistratura romana).

Autoritarismu, integrismu y fundamentalismu[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Fundamentalismu

Amás del usu de la relixón como unu de los mecanismos de llexitimación y de control social polos réximes autoritarios o totalitarios (el nacionalcatolicismo español nel senu del franquismu y otros casos de fascismu clerical -conceutu teorizado por Hugh Trevor Roper-);[15] l'autoritarismu puede ser un conceutu aplicable a determinaes formes rigoristas d'entender la relixón tantu nos sos aspeutos personales como colectivos y la so relación col Estáu y la sociedá (rellaciones Ilesia-Tao, tolerancia o intolerancia relixosa, etc.) Nel casu d'una completa subordinación de les autoridaes civiles a les relixoses y de la implantación d'un proyectu políticu-social dafechu empobináu por una concepción rigorista de la relixón, utilízase'l términu teocracia (revolución islámica d'Irán, réxime talibán en Afganistán). Nel casu de la superioridá de la máxima autoridá civil, a la que se-y confier tamién autoridá relixosa, sería de utilizacíon el términu historiográficu "cesaropapismo", anque nun ye habitual emplegalo en países musulmanes, onde la situación ye bien habitual (en distintos contestos, Marruecos o Arabia Saudina). Nun tien de confundir se colos términos cesarismu y bonapartismo, que s'utilicen en contestos seculares.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Theodor W. Adornu, The Authoritarian Personality, 1950.
  2. Educación y democracia en Volver pensar la educación, Congresu Internacional de Didáctica, 1995, vol. 1, p. 53: ... pedagoxía "autoritaria", o "heterónoma", fecha dende enriba, que recurre a la disciplina como técnica didáctica, una "antiautoritaria", que sorraya la llibertá del individuu.
  3. Real Academia Española y Asociación de Academias de la Lengua Española (2014), «autoritarismu», Diccionario de la lengua española (23.ª edición), Madrid: Espasa, ISBN 978-84-670-4189-7, http://dle.rae.es/autoritarismu 
  4. Giovanni Sartori, La democrazia in 30 lezioni, p. 40.
  5. Roget’s II: The New Thesaurus (1995). «authoritarianism». Houghton Mifflin Company. Consultáu'l 12 de xunetu de 2013.
  6. Britannica
  7. Hannah Arendt, Los oríxenes del totalitarismu; Karl Popper, La sociedá abierta y los sos enemigos; Erich Fromm, Mieu a la llibertá; Raymond Aron, Democracia y totalitarismu; Maurice Duverger, De la dictadure; George Orwell, 1984 (novela).
  8. Les ideoloxíes y movimientos que sí s'encuadren nesi marcu de democracia lliberal y derechos son ensame de denominaciones xenériques, asitiaes a lo llargo de too el espectru políticu (sacante los sos estremos) qu'inclúin distintos enclinos del lliberalismu y el progresismu (socioliberalismo, socialdemocracia, democracia cristiana, radicalismu, libertarismo, etc.)
  9. Juan J. Linz, An Authoritarian Regime: The Case of Spain, in Cleavages, Ideologies and Party Systems (eds. Eric Allard & Yrjo Littunen) (Helsinki: Academic, 1964). Analís opuestu de Vicenç Navarro, Franquismu o fascismu, Públicu, 11 de xunetu de 2013.
  10. Florencio Jiménez, Psicoloxía de les relaciones d'autoridá y de poder, UOC, 2006, ISBN 84-9788-429-9, pg. 151: ... autores, como Stone (1980) nieguen la posibilidá d'un autoritarismu d'esquierdes, defendiendo que los datos y argumentos ufiertaos a favor d'ella son inconsistentes. Stone defende que l'autoritarismu ye esencialmente de dereches, y que la esistencia de posibles autoritarios d'esquierdes sería, sía que non, testimonial ... Al so xuiciu trátase, a cencielles, d'un mitu ... apurrir exemplos históricos de réximes d'esquierdes que pudieron actuar "autoritariamente", supon un cambéu del nivel d'analís, que pasa de ser psicolóxicu (cuando se fala de persones autoritaries) a sociolóxicu (regímenen autoritarios). Eysenck (1981) ... trató de desmontar les argumentaciones de Stone, a partir ente otres coses de los sos propios estudios, lo mesmo que de la realidá política social de comportamientos autoritarios en persones o réximes d'esquierdes.
  11. Páxina de Mark J. Gasiorowski na Universidá de Tulane. Fonte citada en en:Mark J. Gasiorowski
  12. Mark J. Gasiorowski, The Political Regimes Project, en On Measuring Democracy: Its Consequences and Concomitants (ed. Alex Inketes), 2006, p. 110-11.
  13. Páxina del Political Science Department de la Universidá de Coloráu.
  14. Sondrol, P. C. (2009). "Totalitarian and Authoritarian Dictators: A Comparison of Fidel Castro and Alfredo Stroessner". Journal of Latin American Studies 23 (3): 599. doi:10.1017/S0022216X00015868
  15. H.R. Trevor-Roper, The Phenomenon of Fascism, en S. Woolf (ed.), Fascism in Europe (London: Methuen, 1981), especialmente p.26. Citáu en Roger Eatwell "Reflections on Fascism and Religion".
  16. Wilhelm Reich: Massenpsychologie deas Faschismus. Verlag für Sexualpolitik, Kopenhagen/Prag/Zürich 1933. Fonte citada en de:Autoritärer Charakter
  17. Erdmann, Gero; Engel, Ulf (February 2006). "Neopatrimonialism Revisited – Beyond a Catch-All Concept" (PDF). In Hoffmann, Bert. GIGA Working Papers. German Institute of Global and Area Studies. Non. 16. Fonte citada en en:Neopatrimonialism
  18. John Lowman, Robert J. Menzies, T. S. Palys , Transcarceration: Essays in the Sociology of Social Control, 1987, pg.: authoritasrian way - what has been described as the 'regulatory state', 'authoritarian statism', 'surveilled democracy', 'lliberal corporatism', or 'friendly fascism' or 'fascism with a human face' . NATO Parliamentary Assembly, Defence and security for the 21st century, 2000, pg. 77: The conception of the democratic state was totally opposed to a surveilled democracy (en referencia a la constitución chilena promovida por Pinochet).





Autoritarismo