Aristolochia pentandra

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Aristolochia pentandra
Commons-emblem-notice.svg
 

Infobox plantae.png

Aristoloquia pentandra
Clasificación científica
Reinu: Plantae
Subreinu: Tracheobionta
División: Magnoliophyta
Clas: Magnoliopsida
Subclas: Magnoliidae
Orde: Piperales
Familia: Aristolochiaceae
Xéneru: Aristolochia
Especie: A. pentandra
Sessé & Moç.
[editar datos en Wikidata]

Aristolochia pentandra ye una especie de planta yerbácea perteneciente a la familia Aristolochiaceae.

Carauterístiques[editar | editar la fonte]

Son plantes de fueyes verdes con 3 puntes; con flores solitaries que nacen na unión de los tarmos coles fueyes. Los frutos son arrondaos y contienen numberoses granes de color café.

Distribución y h´bitat[editar | editar la fonte]

Ye una especie orixinaria de Cuba. Habita en clima templáu y semicálido ente'l nivel del mar y los 30 m. Considérase-y como planta nativa.

Propiedaes[editar | editar la fonte]

Los principales carecimientos pa los que s'emplega'l camotillo son los dixestivos, ente los que destaquen los cólicos (Tabasco y Yucatán). Pa quitar úsase'l raigañu preparáu en té xunto cola del itamo real y cedrón; el cocimientu del raigañu con fueyes de mocu de pavu (Salvia leucantha) y sal, utilízase cuando hai dolor d'estómagu (malestares estomacales) y empache. Sola, fervida, beber contra la foria.

Ye relevante'l so usu na atención de trestornos ginecobstétricos. Ye asína que'l té preparáu col raigañu alministrar pa solliviar los dolores mientres l'embaranzu. Si añedir romeru, manzanilla, pimientas de la tierra, puntes de hierbabuena, axatada y canela (Cinnamomum zeylanicum), emplegar pa controlar l'escesu de fluxu mientres el partu. Coles mesmes, úsase-y anque nun s'especifica cómo, pa curar los entuertos, cortar hemorraxes abondoses, cólicos menstruales y solliviar rasgaduras.[1]

Méntase que ye útil contra mordedures de víbora (anticrotálico), pa sanar mancaes o'l pañu na cara.

Historia[editar | editar la fonte]

A finales del sieglu XIX, Eleuterio González rellata: "la conocencia del raigañu ye utilizáu como tónicu estomacal y el polvu suelse esparder sobre les feríes como detersivos vulnerarios".

Nel sieglu XX, Maximino Martínez señalar como antipirético, antipodágrico, antirreumático, emenagogo y tónicu. Darréu, Narcisu Souza reporta: "atribúyense-y propiedaes febrífugas y tóniques, ye utilizada como emenagoga y nel tratamientu de la gota y el reumatismu".

Taxonomía[editar | editar la fonte]

Aristolochia pentandra describióse por Sessé & Moç. y espublizóse en Enumeratio Systematica Plantarum, quas in insulis Caribaeis 30. 1760[2]

Etimoloxía

Aristolochia: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues aristos ( άριστος ) = "que ye útil" y locheia ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos.[3][4] Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.[5]

La aristoloquia llamóse ansí por paecer qu'a les muyeres socorría nel partu........La redonda tien virtú contra toles otres ponzoñas; mas la llonga aguanta'l dañu de les culiebres y de cualquier venenu mortíferu si bebe una dracma della con vinu y aplícase tamién por de fora. Bebida con pimienta y con mirra expele el menstruo, los pares y la criatura del banduyu; y lo mesmo fai metida na natura de la muyer. Pedacio Dioscórides Anazarbeo, alrodiu de la Materia Melecinal y de los venenos mortíferos. Andrés Llaguna. 1566, Salamanca.

pentandra:, epítetu llatín que significa "con cinco estames".[6]

Sinonimia
  • Aristolochia hastata Kunth
  • Aristolochia pentandra var. hastata (Kunth) Duch.
  • Einomeia hastata (Kunth) Klotzsch
  • Einomeia pentandra Raf.[7]

Nome común[editar | editar la fonte]

  • Castellanu: Camotillo, camotillo guaco, camotillo pop, gallín moráu, yerba del mansu.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. En Medicina tradicional mexicana
  2. «Aristolochia pentandra». Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultáu'l 30 de payares de 2012.
  3. Jepson Manual: Aristolochia
  4. Missouri Botanical Garden
  5. Cicerone, De divinatione 1.10.16

    Inquiz scammoneae radix ad purgandum inquiz aristolochia ad morsus serpentium possit quae nomen ex inventore repperit rem ipsam inventor ex somnio - posse videu quod satis est; cur possit nescio.
  6. N'Epítetos Botánicos
  7. Aristolochia pentandra en PlantList

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  1. CONABIO. 2009. Catálogu taxonómicu d'especies de Méxicu. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.