Alemán d'Austria

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Alemán austriacu
'Österreichisches Deutsch'
Faláu en Bandera de Austria Austria (8,3 millones)
Bandera d'Italia Italia (0,2 millones)
Familia Indoeuropea

  Xermánica
   Occidental
    Altogermánico
      Alemán Austriacu

Dialeutos Dialeutos austru-bávaros
Alfabetu Llatín (variante xermánica escluyendo la ß)
Estatus oficial
Oficial en Bandera de Austria Austria
Flag of Trentino-South Tyrol.svg Trentín-Altu Adigio
 (Rexón Autónoma de Italia)
Reguláu por Österreichisches Wörterbuch
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2
ISO 639-3
Oestareichische-Voiksgrubbm.PNG

Estensión del alemán austriacu

El alemán austriacu o alemán d'Austria ye'l conxuntu de variedaes del alemán faláu en Austria y rexones estremeres de Italia. La versión estándar del dialeutu austriacu ye recoyíu pol Ministeriu d'Educación, Arte y Cultura (Bundesministerium für Unterricht, Kunst und Kultur), nel diccionariu oficial Österreichisches Wörterbuch.

L'alemán n'Austria[editar | editar la fonte]

El [alto] alemán ye un idioma pluricéntrico nutríu d'una cantidá de variantes dialeutales rexonales. L'alemán austriacu estándar ye una de les munches variedaes del alemán estándar, en parte similar a la división esistente ente'l español d'España y el español d'América. L'alemán austriacu y les otres variedaes del alemán estremar en pequeñes coses (acentu prosódicu, usu de pallabres, gramática), sicasí son equivalentes y mutuamente intelixibles. El diccionariu oficial rixe la gramática y el vocabulariu, dando les regles pal idioma oficial. Amás de la variedá estándar munchos austriacos falen nel so día a día dalgún dialeutu del altu alemán, del grupu austru-bávaru (eses otres variedaes son muncho más distantes del alemán estándar d'Alemaña que l'alemán estándar d'Austria).

Estándar austriacu del alemán[editar | editar la fonte]

Una señal en Viena, "Fussgeher" (Peatones) de normal ye reemplazáu por "Fußgänger" n'Alemaña.

Como se dixo, l'alemán ye un idioma pluricéntrico, polo tanto los dialeutos del alemán falaos n'Austria nun tienen de ser confundíos cola variedá d'alemán estándar falada pola mayoría de los austriacos, que ye distintu a la falada n'Alemaña o Suiza. Distinciones en vocabulariu persisten, por casu, en términos culinarios, onde la comunicación con los alemanes ye frecuentemente dificultosa, y el llinguaxe alministrativo y llegal, en gran parte por cuenta de la esclusión d'Austria na conformanza d'un Tao-Nación alemán a finales del sieglu XIX y a les sos tradiciones particulares. Pueden atopase gran cantidá de términos del alemán austriacu en materia económico, alministrativa y llegal en: Markhardt, Heidemarie: Wörterbuch der österreichischen Rechts-, Wirtschafts- und Verwaltungsterminologie (Peter Lang, 2006).

Estándar antiguu (faláu)[editar | editar la fonte]

El "estándar formáu", usáu mientres unos 300 años nel rexistru cultu, foi'l "Schönbrunner Deutsch", un sociolecto faláu pola familia imperial de la Casa d'Habsburgu y la nobleza del Imperiu Austrohúngaru. Estremar d'otros dialeutos en vocabulariu y pronunciación, paecíu al dialeutu inglés de la reina nel inglés. Esta variedá nun ye un estándar dende'l puntu de vista modernu, solo foi l'estándar nes clases altes.

Variedad austro-bávares[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Idioma autro-bávaru

Les variedaes altogermánicas autóctones d'Austria tán dientro del grupu austru-bávaru estes variedaes en gran parte fueron reemplaces pol estándar austriacu del altu alemán. Les variedaes austru-bávares pela cueta son la resultancia de la evolución de la llingua coloquial falada siquier dende la Edá Media nel territoriu austriacu. Cuidao que l'alemán estándar vien de dialeutos centrales del altu alemán, esisten ciertes diferencies ente les variedaes autóctones austriaques tradicionales, y l'alemán estándar. L'aumentu de la escolarización y l'influyencia de la llingua estándar alemana, que dende'l sieglu XVIII traxo un mayor prestíu social, que les variedaes rexonales, movieron notablemente l'usu de les variedaes austru-bávares. Xeneralmente la mayor parte de la xente na so vida cotidiana, usa un continuum de formes que van dende formes idéntiques a les del alemán estándar a formes más cercanes a les variedaes austru-bávares autóctones. La falta d'educación formal, el menor prestíu de les fales autóctones, la inmigración de persones de fala alemana escontra rexones onde nun se fala la so variedá rexonal y l'intentu d'usar formes estandarizadas más reconocibles por falantes de distintes variedaes son factores qu'emburriaron al arrequexamientu y decadencia de les variedaes rexonales d'alemán.

Forma especial nel llinguaxe escritu[editar | editar la fonte]

Österreichisches Wörterbuch, la trixésima sesta edición de 1985.

Per munchos años, Austria tuvo una forma especial pal llinguaxe de los documentos oficiales del gobiernu. Esta forma ye conocida como: "Österreichische Kanzleisprache" o "Llinguaxe de la cancillería austriaca" n'español. Siendo una forma bien tradicional del idioma, probablemente derivaos de documentos de la edá media, teniendo una estructura y vocabulariu complicaos que yera xeneralmente namái acutáu pa esti tipu de documentos. Pa la mayoría de falantes (inclusive nativos), esta forma del idioma ye polo xeneral malo d'entender, conteniendo munchos términos especializaos p'asuntos diplomáticos, internos, oficiales y militares. Nun hai variaciones rexonales d'esti llinguaxe, por cuenta de que esta forma d'escritura especial yera principalmente usada pol gobiernu que tuvo por sieglos la so see en Viena. El "Österreichische Kanzleisprache" esta agora en desusu, gracies a delles reformes alministratives que llevaron a que na actualidá haya menos sirvientes públicos de la clase tradicional, el "Beamter". Como resultancia, l'alemán estándar esta reemplazándolo en testos gubernamentales y alministrativos.

Xunión Europea[editar | editar la fonte]

Cuando Austria convertir nun miembru de la UE, la variedá austriaca del idioma alemán - llindáu a 23 términos d'agricultura - foi "protexíu" nel Protocolu Non 10, con respectu al usu de términos específicos austriacos de la llingua alemana nel marcu de la Xunión Europea, que forma parte del tratáu d'incorporación d'Austria a la Xunión Europea.[1] L'alemán austriacu ye la única variedá d'un idioma pluricéntrico reconocíu so una llei internacional. Tolos fechos rellacionaos con "el Protocolu non. 10 "tán documentados en: Markhardt, Heidemarie:" Das Österreichische Deutsch im Rahmen der de la UE ", Peter Lang, 2005.

Gramática[editar | editar la fonte]

Verbo[editar | editar la fonte]

N'Austria, según na Suiza alemana y el sur d'Alemaña, los verbos qu'espresen un estáu d'enclín a usar 'sein como un verbu auxiliar nel perfectu, según en verbos qu'impliquen movimientu. Verbos que tienen esta categoría inclúin sitzen (sentase), liegen (tar cháu) y, en partes de Carintia, schlafen (dormir). Polo tanto'l perfectu d'estos verbos seríen: ich bin gesessen, ich bin gelegen y ich bin geschlafen respeutivamente.[2] Na variante del alemán que ye falada n'Alemaña, les pallabres stehen (tar de pies) y gestehen (confesar) son idéntiques nel presente perfectu: habe gestanden. La variante austriaca evita esta potencia ambigüedá (bin gestanden pa stehen, habe gestanden pa gestehen).

Amás, el pretéritu (pasáu simple) ye raramente usáu n'Austria, especialmente nel idioma faláu, sacante para dellos verbos modales (ich sollte, ich wollte).

Exemplos de diferencies[editar | editar la fonte]

Xeneralidaes[editar | editar la fonte]

Exemplos de léxicu xeneral:[3] [4]

Español Alemán d'Austria Alemán estándar
Xineru Jänner Januar
Febreru Feber Februar
Anguaño Heuer Dieres Jahr
Bachilleratu Matura Abitur
Consultoriu médicu Ordination Praxis
Informe médicu Parere Medizinisches Gutachten
Armariu Kasten Schrank
Asitio Sessel Stuhl
Escaleres Stiege Treppe
Chimenea Rauchfang Schornstein
Antepar Vorzimmer Diele
Bonos díes Grüß Gott Guten Tag

Términos culinarios[editar | editar la fonte]

Exemplos de términos culinarios:[3][4]

Castellán Alemán d'Austria Alemán estándar
Pataques Erdäpfel Kartoffeln
Nata montada Schlagobers Schlagsahne
Carne picao Faschiertes Hackfleisch
Xudías Fisolen Gartenbohne
Coliflor Karfiol Blumenkohl
Coles de Bruxeles Kohlsprossen Rosenkohl
Albaricoques Marillen Aprikosen
Tomates Paradeiser Tomaten
Tortita Palatschinken Pfannkuchen
Especie de requesón Topfen Quark
Rábanu picante Kren Meerrettich

Términos económicos y xurídicos[editar | editar la fonte]

Exemplos de términos económicos y xudiciales:[3]

Español Alemán d'Austria Alemán estándar
Númberu de protocolu Geschäftszahl Aktenzeichen
Rexistru mercantil Firmenbuch Handelsregister
Oficina Kanzlei Büro
Lliquidación de nómina Lohnzettel Gehaltsabrechnung
Mayor d'edá großjährig volljährig
Solicitante Proponent Antragsteller
Asistente de notariu Notarsubstitut Notatassesor
Fianza Drangeld Kaution
Pasante d'abogáu Konzipient Rechtsanwaltsanwärter
Ciudá independiente (D'otra entidá gubernamental) Staturstadt Kreisfreie Stadt
Distritu eleutoral Wahlsprengel Wahlbezirk
Tribuna de primera instancia Bezirksgericht Amtsgericht
Espediente der Akt die Akte
Daños nun edificiu Baugebrechen Gebäudeschaden
Interponer recursu beeinspruchen Einspruch einlegen
Formulariu Drucksorte Formular
Alguacil Exekutor Gerichtsvollzieher
Inmuebles Realitäten Inmobilien

Dialeutos[editar | editar la fonte]

  • L'alemán estándar, tamién nomáu como "alto alemán" (N'alemán: Standardsprache polos filólogos, pero polo xeneral Hochdeutsch) n'Austria. La variante austriaca del alemán estándar tien munches pallabres peculiares ("austrismos"), pero la estructura gramatical de la variedá ye igual al estándar del idioma alemán falada n'Alemaña y otros países.

Davezu, los últimos dialeutos son consideraos pertenecientes, o al subgrupu central o del sur de la llingua austru-bávara , esti postreru incluyiría a les llingües de Tirol, Carintia y Estiria y el primeru incluyendo los dialeutos de Viena, Alta y Baxa Austria. El dialeutu faláu en Vorarlberg ye alemánico, como por casu los dialeutos de Suiza, y non austru-bávaru, como los del restu d'Austria.

Inteligibilidad mutua y acentos rexonales[editar | editar la fonte]

Anque fuertes formes de los diversos dialeutos nun son de normal comprensibles pa'l alemanes del norte, nun hai casi nenguna torga pa los falantes bávaros. Los dialeutos centrales del idioma austru-bávaru son más fáciles d'entender a los falantes del alemán Estándar que los dialeutos sureños.El vienés, El dialeutu de Viena, ye más usáu, de forma risible, polos alemanes que los mesmos habitantes d'Austria. La xente de Graz, la capital de Estiria, falen inda dellos dialeutos que nun son bien similares al estándar "estirio" y que son más fácilmente entendíos pa los pueblos d'otres partes d'Austria, pero non pa falantes de los dialeutos "estirios".

Pallabres simples nos diversos dialeutos son similares, pero la pronunciación pa caúna y ye bien fácil pa los austriacos dempués d'intercambiar delles pallabres estremar con que dialeutu se tán atopando. Sicasí, Si tratar de los dialeutos de la parte interna del valle del Tirol (Italia), de vegada en vegada inclusive pa otros falantes del Tirol ye casi imposible entender el dialeutu. Los falantes de distintos estado federaos d'Austria davezu pueden estremase unu del otru pol so particular acentu.

Dellos dialeutos recibieron influyencia per contautu con grupos de llingües non xermániques, Como'l dialeutu de Carintia, que nel pasáu munchos falantes yeren billingües col eslovenu, y el dialeutu de Viena, que ta influyíu pola inmigración mientres la dómina del Imperiu Austru-Húngaru, proveniente de lo que güei ye República Checa.

Interesantemente, les llendes xeográfiques ente los distintos acentos (isoglosas) coinciden en gran midida coles llendes de los estaos federaos ya inclusive coles llendes con Baviera, anque'l bávaru tien remarcadamente un ritmu distintu de fala a pesar de la semeyanza de la llingua mesma.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Exemplos de Schönbrunner Deutsch[editar | editar la fonte]

Diccionarios[editar | editar la fonte]

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «DOCUMENTS concerning the accession of the Republic of Austria, the Kingdom of Sweden, the Republic of Finland and the Kingdom of Norway to the European Union». European Commission (29 d'agostu de 1994). Consultáu'l 27 de xineru de 2011. «The specific Austrian terms of the German language contained in the Austrian llegal order and listed in the Annex to this Protocol shall have the same status and may be used with the same llegal effect as the corresponding terms used in Germany listed in that Annex.»
  2. Nota: ich bin geschlafen ye una forma bien pocu común, polo xeneral va oyese ich habe geschlafen; pero ich bin eingeschlafen tamién ye normal.
  3. 3,0 3,1 3,2 «ESTREMES LLINGÜÍSTIQUES REXONALES DEL ALEMÁN: L'ALEMÁN D'AUSTRIA» (español). Consultáu'l 29 de xunetu de 2011.
  4. 4,0 4,1 Otto Back, Erich Benedikt, Karl Blüml, et al.: Österreichisches Wörterbuch (neue Rechtschreibung). Herausgegeben im Auftrag des Bundesministeriums für Unterricht, Kunst und Kultur. Auf der Grundlage des amtlichen Regelwerks. 41. circulation, Österreichischer Bundesverlag, Wien 2009, ISBN 978-3-209-06875-0
Alemán de Austria