Ajangiz

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Ajangiz
Iglesia de la Ascensión del Señor de Ajangiz.jpg
Ajangizko udal ikurrina.svg Escudo de Ajangiz.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaIkurrina País Vascu
ProvinciaBizkaikobanderea.svg Bizkaia
ComarcaBusturialdea - Urdaibai
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Ajánguiz Mikel Ander Zubizarreta Gonzalez-Rua
Nome oficial Ajangiz
Códigu postal 48320
Xeografía
Coordenaes 43°17′59″N 2°40′12″W / 43.29982495°N 2.66988420147°W / 43.29982495; -2.66988420147Coordenaes: 43°17′59″N 2°40′12″W / 43.29982495°N 2.66988420147°W / 43.29982495; -2.66988420147
Ajangiz is located in España
Ajangiz
Ajangiz
Ajangiz (España)
Superficie 7.35 km²
Altitú 60 m
Llenda con Arratzu, Guernica, Mendata y Muxika
Demografía
Población 474 hab. (2017)
Porcentaxe 100% de Busturialdea - Urdaibai
Densidá 64,49 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
www.ajangiz.net/
Cambiar los datos en Wikidata

Ajánguiz (en eusquera y oficialmente Ajangiz) ye un conceyu de la provincia de Vizcaya, País Vascu (España). Tien 469 habitantes (INE 2016).

Ye una pequeña llocalidá rural asitiada na redoma de Guernica y Luno, conceyu al que perteneció ente 1940 y 1991.

Topónimu[editar | editar la fonte]

Ajánguiz pertenez a la serie de topónimos vascos que tienen una terminación en -iz. Julio Caru Baroja defendía que la mayor parte d'estos topónimos proveníen d'un nome propiu xuníu al sufixu llatinu -icus tornáu.

Na zona vasconavarra Caru Baroja consideraba que los sufixos -oz, -ez y -iz aplicaos a la toponimia indicaben que na antigüedá el llugar fuera propiedá de la persona que'l so nome apaecía xuníu al sufixu, pudiéndose remontar el so orixe dende la Edá Media hasta la dómina del Imperiu romanu.

Nel casu de Ajánguiz, Julio Caru Baroja propunxo qu'esi nome podría provenir d'un hipotéticu Allianus,[1] nome llatinu que ta documentáu.

Asina, si al nome Allianus añedir el sufixu llatinu -icus qu'indica lo que ye perteneciente a este, podría llograse Allianicus. Allianicus podría ser tamién un fíu de Allianus. Lo propio de Allianicus y de los sos descendientes sería Allianici (xenitivu de singular y nominativu de plural). D'una evolución similar a la d'esi sufixu llatinu -icus daríense orixe tamién los patronímicos utilizaos nos idiomes llatinos de la Península Ibérica.

D'esi Allianici podríase derivar el topónimu Ajánguiz. Hai que tener en cuenta que les referencies más antigües apaez como Axanguiz y qu'entá anguaño en eusquera pronúnciase similar a Ayanguiz con un soníu similar a la ll. AllianiciAxianiciAxanguiciAxanguiz.

Axánguiz quedó fitu como forma escrita del nome. En castellán evolucionó a l'actual de Ajánguiz pol tresformamientu xj. L'actual nome de la llocalidá en eusquera: Ajangiz ye l'adaptación del topónimu a la ortografía contemporanea de la llingua vasca Ajánguiz→Ajangiz, yá que en eusquera el soníu gui escríbese gi y nun hai tildes. La pronunciación en eusquera y castellán ye distintu yá que en eusquera la j pronúnciase paecíu a la y, de forma más similar al posible soníu orixinal del nome.

En 1991, cuando'l conceyu se desanexonó del de Guernica y Luno adoptó como nueva denominación oficial la forma vasca del nome y dende entós ye oficial Ajangiz.

Localización xeográfica[editar | editar la fonte]

Ajánguiz atopar nuna fastera montascosa qu'apodera la vega de Guernica; a menos de 4 km de distancia, al este de Guernica. El ríu Oca fai de frontera ente'l conceyu de Ajánguiz y el de Guernica y Luno

Barrios[editar | editar la fonte]

Según l'INE, Ajánguiz componer de dos núcleos de población (datos de población de 2015):[2]

  • Kanpantxu (184 hab.)
  • Mendieta (275 hab.)

Históricamente formaron el conceyu tres barrios: Mendieta, Kanpantxu y Rentería/Errenteria.

Rentería yera un allongamientu del barriu guerniqués homónimu, que s'estendía al otru llau del ríu Oca. Yera funcionalmente una estensión de Guernica y Luno fuera del so antiguu términu municipal. Surdió mientres los años nos qu'Ajánguiz tuvo anexonáu a Guernica y Luno. Cuando Ajánguiz recuperó la independencia, esti nuevu barriu caltúvose xuníu a Guernica y Luno y nun participó de la desanexón.

Mendieta ye la capital del conceyu, onde s'atopa'l conceyu. Kanpantxu ye una agrupación de caseríos. Dambos son de calter rural.

Política y alministración[editar | editar la fonte]

Eleiciones municipales en Ajangiz
Partíu políticu 2015[3] 2011[4] 2007[5] 2003[6] 1999[7] 1995[8] 1991[9]
Euskal Herria Bildu (EH Bildu) / Bildu 68,75% 5 66.67% 5 - - - - - - - - - -
Partíu Nacionalista Vascu (EAJ-PNV) 27,63% 2 29,81% 2 33,74% 2 66,13% 5 29,81% 2 35,86% 3 33,08% 2
Partíu Socialista d'Euskadi-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) - - 0,00% 0 - - - - - - - - - -
Partíu Popular (PP) - - 0,00% 0 0,03% 0 0,54% 0 - - - - - -
Eusko Abertzale Ekintza - Acción Nacionalista Vasca (EAE-ANV) - - - - 56,53% 5 - - - - - - - -
Eusko Alkartasuna (HALA) - - - - 8,51% 0 27,42% 2 4,66% 0 11,72% 0 13,08% 1
Euskal Herritarrok (EH) - - - - - - - - 64,29% 5 - - - -
Herri Batasuna (HB) - - - - - - - - - - 51,72% 4 53,46% 4

Historia[editar | editar la fonte]

Ajánguiz tuvo amestáu casi siempres a lo llargo de la hestoria a la vecina Guernica.

Hasta 1844 el pueblu nun cuntó con ilesia parroquial propia. Los sos vecinos taben nel planu relixosu adscritos a les parroquies de les anteiglesias vecines; Arrazua, Luno, Mendata o de la villa de Guernica. Esti fechu torgó a Ajánguiz constituyise civilmente en anteiglesia, como otres llocalidaes de la so redolada. Sicasí, a pesar d'esti fechu Ajánguiz tuvo asientu y votu nes Xuntes Xenerales de Vizcaya dende siquier el sieglu XVI, sol réxime xurídicu de ledanía. Ajánguiz foi la única llocalidá vizcaina que so esti estatus xurídicu tuvo accesu a les Xuntes Xenerales y autonomía alministrativa, mientres el Antiguu Réxime.

Ente 1940 y 1991 tuvo anexionada al conceyu de Guernica y Luno.

Cuando en 1991 Ajánguiz recuperó la so independencia perdió'l barriu de Rentería/Errenteria que siguió xuníu a Guernica.

Personaxes pernomaos[editar | editar la fonte]

  • Leon Inchausti (1859-1937): flaire recoletu. Morrió asesináu mientres la Guerra Civil y ta reconocíu por ello como mártir y beatu de la Ilesia Católica dende l'añu 1999.
  • Valentín Aurre Apraiz (1912-1966): Poeta en llingua vasca y traductor.
  • Julita Berrojalbiz (1923-1998): profesora y impulsora destacada del movimientu d'ikastolas en Vizcaya. [10]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Caru Baroja (1945-6). Materiales pa una hestoria de la llingua vasca na so relación cola llatina. Acta Salmanticensia, tomu I, númberu 3.
  2. Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nun se conseñó testu pa les referencies nomaes a94461bc
  3. llabra.cat (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ajangiz 2015». Consultáu'l 22 d'agostu de 2015.
  4. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ajangiz 2011». Consultáu'l 22 d'agostu de 2015.
  5. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ajangiz 2007». Consultáu'l 22 d'agostu de 2015.
  6. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ajangiz 2003». Consultáu'l 22 d'agostu de 2015.
  7. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ajangiz 1999». Consultáu'l 22 d'agostu de 2015.
  8. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ajangiz 1995». Consultáu'l 22 d'agostu de 2015.
  9. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ajangiz 1991». Consultáu'l 22 d'agostu de 2015.
  10. «villa Julita Berrojalbiz yá ye parte del caleyeru de la villa. Deia, Noticies de Bizkaia» (es). Consultáu'l 13 d'ochobre de 2017.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Ajánguiz