Acer opalus

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Commons-emblem-notice.svg
 

Infobox plantae.png

Orón
Acer opalus a.JPG
Acer opalus subsp. opalus nel Cañón de Añisclo, Pirineos, (Uesca), España.
Clasificación científica
Reinu: Plantae
Subreinu: Tracheobionta
División: Magnoliophyta
Clas: Magnoliopsida
Subclas: Rosidae
Orde: Sapindales
Familia: Sapindaceae
Subfamilia: Hippocastanoideae
Tribu: Acereae
Xéneru: Acer
Especie: Acer opalus
Mill.
[editar datos en Wikidata]

El orón,[1] o rustir (Acer opalus) ye una especie botánica perteneciente a la familia de les sapindacees.

Vista del árbol.
Xamasca de seronda.
Detalle de la flor.
Detalle de la fueya.

Distribución[editar | editar la fonte]

Ye una especie de pládanu nativu de les llombes y los montes del sur y l'oeste d'Europa, d'Italia a España, y del norte hasta'l sur d'Alemaña, y tamién nel noroeste d'África, en Marruecos y Arxelia.[2][3] N'España la subespecie Acer opalus subsp opalus ocupa territorios de la metá oriental peninsular, dende el Pirinéu hasta Sierra Nevada, nel cordal Penibéticu. Otra subespecie, Acer opalus subsp. granatense, de fueyes con retayos más fondos, y picos más agudos tien una distribución ibero-magrebina y algama nel so llende norte nel Pirinéu aragonés.

Descripción[editar | editar la fonte]

Ye un árbol de tamañu medianu, caducifoliu, que crez hasta los 20 m d'altor, con un tueru d'hasta 1 m de diámetru. Les fueyes son de color verde brillante con 7-13 cm de llargu y 5-16 cm d'anchu, palmatilobaes con dientes romos. En seronda, les fueyes tornar de color mariellu. La corteza ye gris y rosa. Tien pequeñes flores marielles que s'abrir enantes d'apaecer les fueyes. El frutu ye un par de sámaras alaes (disámara), con cada grana de 1 cm de diámetru y una nala de 1.5-2.5 cm.[3]

Los árboles con fueyes lobulaes dacuando son separaos como la subespecie Acer opalus subsp. Obtusatum.[2][3]

Hábitat[editar | editar la fonte]

Tien un hábitat de montes mistos, escamplaes de monte, roquedos y pedregales. Nun forma montes, sinón qu'apaez chiscáu ente ellos, principalmente los compuestos por pinos o caxigals. Prefier suelos caliares y precisa un mínimu de mugor pel branu.[4]

Taxonomía[editar | editar la fonte]

Acer opalus describióse por Philip Miller y espublizóse en Gardeners Dictionary, Edition 8. London, nel añu 1768.[5]

Etimoloxía

Acer: nome xenéricu que procede del llatín ǎcěr, -ĕris = (afiláu), referíu a les puntes carauterístiques de les fueyes o a la durez de la madera que, supuestamente, utilizar pa fabricar llances. Yá citáu en, ente otros, Pliniu'l Vieyu, 16, XXVI/XXVII, refiriéndose a unes cuantes especies de Pládanu.[6]

opalus: epítetu llatín ;Variedaes aceptaes:

Sinonimia
  • Acer hispanicum Pourr.
  • Acer hispanicum f. montsiccianum Font Quer
  • Acer italum Lauth
  • Acer italum var. crassifolium Pax
  • Acer italum subsp. hispanicum (Pourr.) Pax
  • Acer italum var. hispanicum (Pourr.) Schwer.
  • Acer italum var. opulifolium (Vill.) Pax
  • Acer italum f. opulifolium (Vill.) Schwer.
  • Acer italum subsp. variabile Pax
  • Acer italum var. variabile (Pax) Schwer.
  • Acer leptopterum Guss. Ex Nyman
  • Acer montanum Carradori ex Lam.
  • Acer opalus var. africanum (Pax) A.Y.Murray
  • Acer opalus subsp. africanum (Pax) A.Y.Murray
  • Acer opalus var. brachypterum Spach
  • Acer opalus f. glaucum A.Y.Murray
  • Acer opalus subsp. hispanicum (Pourr.) A.Y.Murray
  • Acer opalus var. macropterum Spach
  • Acer opalus var. microcarpum Spach
  • Acer opalus f. microphyllum K.Koch
  • Acer opalus var. montsiccianum (Font Quer) Romu
  • Acer opalus var. montsiccianum (Font Quer) Rivas Mart
  • Acer opalus f. pubescens A.Y.Murray
  • Acer opalus var. stenopterum Spach
  • Acer opulifolium Vill.
  • Acer pseudoplatanus var. opulifolium (Vill.) Loudon
  • Acer rotundifolium Lam.
  • Acer rupicolum Chabert
  • Acer sabaudum Chabert[7]
Nome común
  • Castellán: xardón, acere, acirón, aciron, aillon, pládanu, pláganu, pládanu moriscu, rusti, rustir, ácer, ácere, prunu negru, oró, orón, oron, ásar, yarra.[8]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Nome vulgar preferíu en castellán, en Árboles: guía de campu; Johnson, Owen y More, David; traductor: Pijoan Rotger, Manuel, ed. Omega, 2006. ISBN 978-84-282-1400-1. Versión n’español de la Collins Tree Guide.
  2. 2,0 2,1 Flora Europaea: Acer opalus
  3. 3,0 3,1 3,2 Rushforth, K. (1999). Trees of Britain and Europe. Collins ISBN 0-00-220013-9.
  4. Barbadillo Saláu, F.J. (2001). Árboles y Parrotales del Pirinéu. Uesca:Pirinéu. ISBN 84-87997-85-6.
  5. Acer opalus en Trópicos
  6. Testu Llatín de Pliniu'l Vieyu, Llibru 16 - En Pliny the Elder: the Natural History, Chicago University, 2006
  7. Acer opalus en PlantList
  8. «Acer opalus». Real Xardín Botánicu: Proyeutu Anthos. Consultáu'l 24 de payares de 2009.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  1. Bailey, L. H. & Y. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]